Неервинден шайқасы: Бірінші коалиция соғысының эпизоды

Кіріспе

Бірінші коалиция соғысы кезіндегі шайқас

Неервинден шайқасы (18 наурыз 1793) – Шарль Франсуа Дюморие басқарған француз республикалық армиясы, Саксеннің принці Жосия Кобург Саальфельд басқаратын коалициялық армияға шабуыл жасаған кезде болды. Габсбург монархиясының коалициялық әскері, одақтас Голландия Республикасының шағын жасағымен бірге, қатал шайқастан кейін француздың барлық шабуылдарын тойтарды, ал Дюморие жеңіліске ұшырағанын мойындап, шайқас алаңынан шығып кетті. Австриялық Нидерландтағы француздық позиция тез құлдырап, Голландия Республикасына төнген қауіп сейілді және Австрия жоғалған провинциясын қайта бақылауға алды. Бірінші коалиция соғысының бұл шайқасы қазіргі Бельгиядағы Брюссельдің шығысында орналасқан Неервинденде өтті. 1792 жылғы қарашада Дюморие Жемаппес шайқасында жеңіске жеткеннен кейін француз әскерлері Австриялық Нидерландтың көп бөлігін жылдам басып алды. Австриялықтарды Рейн өзенінің батыс жағалауына ығыстырудың орнына, Дюморие мен француз үкіметі Голландия Республикасымен соғысқа ден қойды. Жауынан демалыс алған Австрия Кобург князі басқаратын армияны жинап, қарсы шабуыл жасады. Кобург француздарды Альденховенде жеңгеннен кейін, Дюморие қарсы шабуылға арналған әскерін жинауға кірісті. Кобург Неервинденде қорғаныс позициясын бекітіп, Дюмориенің сенімді шабуылын күтті. Коалициялық армияда жаяу әскерінің саны кем болғанмен, атты әскері екі есе көп болды. Қаһарлы шайқастан кейін Кобург әскерлері француздың орталық және оң қанатының шабуылдарын тойтарды. Дюморие сол қанатының шайқас алаңынан ығыстырылғанын көрген соң, шегінуге бұйрық берді. Бұл жеңілістің салдарынан француз еріктілері арасында жаппай дезертирлік болды. Әскери құлдыраудың алдында Дюморие Бельгия мен Голландия аумақтарын тапсыру шартымен француз әскерлерінің еркін шығарылуы туралы келісімге келді. Бірақ Дюморие өзінің үкіметіне қарсы қастандық жоспарлап, олар сәтсіз аяқталғаннан кейін австриялықтарға қашып өтті, француз армиясын хаосқа тастап кетті.

Француздар Бельгияны жаулап алады

1792 жылғы 6 қарашада Шарль Франсуа Дюмориез басқаратын француз әскері Джемаппес шайқасында Саксония герцогы Альберт Тешеннің австриялық әскерін жеңді. Француздар 40 000 жаяу әскер, 3 000 атты әскер және 100 зеңбірекпен, ал австриялықтар 11 628 жаяу әскер, 2 168 атты әскер және 56 зеңбірекпен қаруланған болатын. Француздар сан жағынан айтарлықтай басымдыққа ие болды. Бір ай ішінде француз әскерлері қазіргі Бельгия мемлекетінің аумағындағы Австрияның Нидерландысының көп бөлігін басып алды. Оң флангда Жан Батист Сайрус де Валенс басқаратын Арден армиясы Муа өзені бойымен Хю қаласына қарай жылжыды. Жолда Валенс Луи Огюст Ювеналь де Урсинс д’Харвиллдің жасағын Намурды қоршау үшін қалдырды. Дюмориез Бельгия армиясымен Льежді басып алды. Франсиско де Миранда басқарған Солтүстік армиясы Антверпенді қоршауға алды. Оларға Бенуа Герин де Бернерон бастаған колонна қосылды, ол алдымен Ат қаласынан солтүстік-шығысқа қарай Левенге (Лувен) аттанды. Мехелен (Малин) 1792 жылғы 16 қарашада Анри Кристиан Мишель де Стенгель мен 6 000 француз әскеріне берілді, ал оның австриялық Вюртемберг жаяу әскер полкінің 38-ші батальоны босатылды. 27-сі Стенгель Бельгия армиясының 8 000 сарбазымен Льеж маңындағы Вору-лез-Льерс шайқасында Антон Штарай мен төрт австриялық батальонды жеңді. 29 қарашада Антверпен Миранданың 17 600 жаяу әскері мен 1 245 атты әскеріне түсті. Австриялық гарнизон, оның ішінде Хоэнлоге 1-ші батальонының No. 17, Виерсет No. 59 батальонының екі ротасы және Вюрцбург жаяу әскер полкінің төрт ротасы, сондай-ақ 140 артиллерист екі адам қаза тауып, төрт адам жараланғаннан кейін капитуляциялады. Француздар 57 зеңбірек, 50 қосымша 3 фунттық полк зеңбірегі, 3 150 мылтық және 1 523 центнер оқ-дәрі тартып алды. 2 желтоқсанда Иоганн Доминик фон Мойтель басқаратын Намур гарнизонының 2 599 сарбазы төрт апталық қоршаудан кейін Валенс пен Харвиллге берілді. Австриялықтардың қорғанысында Кинский жаяу әскер полкінің 36-шы батальонының екі батальоны, Виерсет батальонының бір батальоны, Ле Луп егер батальонының екі ротасы, Эстерхази гусар полкінің жартылай эскадрильясы (32-ші полк) және 90 артиллерист болды. Харвилл дивизиясының құрамында 13 256 жаяу әскер, 1 425 атты әскер және 266 артиллерист болды.

On 6 November 1792, a French army under Charles François Dumouriez defeated the Austrian army of Duke Albert of Saxe Teschen at the Battle of Jemappes. The French enjoyed an enormous numerical superiority with 40,000 infantry, 3,000 cavalry and 100 guns against an Austrian army counting 11,628 foot soldiers, 2,168 horsemen and 56 guns. Within one month the French armies overran most of the Austrian Netherlands, a territory known today as the nation of Belgium. On the right flank, the Army of the Ardennes led by Jean Baptiste Cyrus de Valence advanced down the Meuse River toward Huy. On the way, Valence dropped off a force under Louis Auguste Juvénal des Ursins d'Harville to besiege Namur. Dumouriez himself with the Army of Belgium captured Liège. The Army of the North commanded by Francisco de Miranda laid siege to Antwerp. It was joined by a column under Benôit Guérin de Berneron that marched first from Ath northeast to Leuven (Louvain). Mechelen (Malines) capitulated to Henri Christian Michel de Stengel and 6,000 Frenchmen on 16 November 1792 and its garrison of one battalion of the Austrian Württemberg Infantry Regiment Nr. 38 was allowed to go free. On the 27th Stengel with 8,000 soldiers from the Army of Belgium won a minor action at Voroux lez Liers near Liège over Anton Sztáray and four battalions of Austrians. Antwerp fell on 29 November to Miranda's 17,600 infantry and 1,245 cavalry. The Austrian garrison of the 1st Battalion of the Hohenlohe Nr. 17, two companies of the Vierset Nr. 59 and four companies of the Würzburg Infantry Regiments, plus 140 gunners surrendered after losing two dead and four wounded. The French captured 57 cannons, 50 additional 3 pound regimental cannons, 3,150 muskets and 1,523 hundredweight of gunpowder. The 2,599 man garrison of Namur under Johann Dominik von Moitelle surrendered on 2 December to Valence and Harville after a four week siege. The Austrian defenders included two battalions of the Kinsky Infantry Regiment Nr. 36, one battalion of the Vierset, two companies of the Le Loup Jäger Battalion, a half squadron of the Esterhazy Hussar Regiment Nr. 32 and 90 gunners. Harville's division counted 13,256 infantry, 1,425 cavalry and 266 artillerists.

Нидерланд Республикасына шабуыл және Австрияның қарсы шабуылы

Дюмориеге Орталық армиямен бірлесіп, австриялықтарды Рейннің батыс жағалауынан ығыстыру мүмкіндігі болды. Бірақ ол өзінің жеке жобасына, Голландия Республикасына шабуыл жасауға кірісті. Ол Ұлыбритания Корольдігін бейтарап ұстап, голландтармен соғыс бастауды үміттенеді. Алайда француз үкіметі оны күштеп, 1793 жылдың 1 ақпанында Ұлыбританияға соғыс жариялады және Голландия Республикасын басып алуға бұйрық берді. Дюмориез 15 000 жаяу әскерімен және 1 000 атты әскерімен шабуылға шықты, жақын арада оларға күш қосылды. Валенсия армиясы мен Харвилл корпусының күзетуімен Миранданы Маастрихтты қоршауға қалдырып, Дюмориез солтүстікке қарай жылжиды. Осы кезде Солтүстік армиясы 18 322 адамнан, Бельгия армиясы 30 197 адамнан, Арденн армиясы 23 479 сарбаздан тұрды, Харвилл корпусы 12 051 адамнан, Голландия армиясы 23 244 сарбаздан және бельгиялық гарнизондарда 15 000 адам болды. Барлығы алғанда, Нидерландтағы француз армиясының саны 122 293 адамды құрады. Француз армиясы өзін жеңіске жеткізе алмайтын сезімге беріліп, артық сенімділікке бой алды. Осы уақытта Ұлттық конвентті умеренді Жирондистер мен радикалды Якобиндер арасындағы ащы саяси күрес шарлады. Осы кезеңде армия жабдықтау жүйесі ескерусіз қалды. Дюмориез 1793 жылдың 16 ақпанында Голландия шекарасын өтті. Бреда бекінісі 1793 жылдың 21-24 ақпаны аралығында шапшаң қоршаудан кейін түсті. 2500 жаяу әскері мен драгун полкінен тұратын 3000 голланд қорғаушысы 250 зеңбірегі бар қаланы тапсырды және оларға бос кетіп қалуға рұқсат берілді. Сондай-ақ 21-ші күні Миранда армиясының 10 000 әскері Маастрихтты қоршауға кірісті. Гессен-Дармштадт князі Карл Вильгельм Георгтың басқаруымен 8000 австриялық және голланд қорғаушылары болды. Маастрихттегі қысқы ауа-райындағы қоршау жұмыстары француз еріктілері үшін тым ауыр болды, көптегені бөлімшелерін тастап, үйлеріне қайтты. Гертруиденберг бекінісі 150 қаруымен 1-4 наурыз аралығында қоршаудан кейін берілді. Голланд гарнизонына екі батальон мен екі эскадронды босатуға рұқсат берілді. Бреда мен Гертруиденбергті де Гибралтардың Ұлы қоршауында жүзетін батареяларды жобалаған әскери инженер Жан-Клод Ле Мишо д'Аркон әскери қулыққа итермелеген болатын. 4 наурызда Бернеронның 4000 адамы Клундерттегі шағын бекіністі басып алды. Шағын гарнизон қарсылық көрсетіп, 60 адамды жоғалтты, ал 73 аман қалғандары берілді. Голланд Дипінің жанында орналасқан Дюмориез Роттердам, Делфт, Гаага және Лейден арқылы өтіп, Амстердамды басып алуды жоспарлады. Маастрихтты басып алғаннан кейін Миранда Нимвеген мен Утрехт арқылы оған қосылуы керек еді. Голландия Республикасымен айналысқан француз командирі австриялықтарға қалпына келу үшін тым көп уақыт берді. Саксония князі Иосиас Кобург Саальфельд Рейннің батыс жағалауында австриялық армияны жинады. Оған болашақты уәделі штаб офицері Карл Мак фон Лейберих көмектесті. 1 наурызда Кобург Альденховен шайқасында Рене Жозеф де Ланудің қорғаныс армиясын жеңді. Француздар 3 наурызда Маастрихтты қоршаудан бас тартты. Кобург баяу қуып, француз күштері 9-ы Лёвенде қайта топтасты. Дюмориез голланд жобасынан бас тартуға асықпады, бірақ француз үкіметі оның Бельгияда басшылықты қолға алуын талап етті. Луи Шарль де Флерске Голландия армиясының басшылығын қалдырып, Дюмориез 11 наурызда Лёвенге келді. Дюмориез әскерлерінің моральдық жағдайы артқа шегінуге тым нашар деп ойлады, сондықтан ол шайқас іздеп Кобург армиясына қарай жылды. Француз командирінің асығуынан Харвилл корпусын немесе Голландия армиясын күшейту ретінде шақыру мүмкін болмады. Бұрын Франсуа Жозеф Друо де Ламарш Тиененнен (Тирлемонт) ығыстырылған еді, бірақ 16 наурызда француздар оны қарқынды шайқастан кейін қайта басып алды. Француздар Тиененге 10 000 әскермен шабуыл жасады, ал Тешен герцогы Карл қаланы 6 000 сарбаз, алты зеңбірек және екі минометпен қорғады. Француздардың шығыны 500 адамды құрады, ал қарсыластары 800 адамнан жоғалды, жараланды және хабарсыз кетті. Кобург армиясын Кіші Гете өзенінің артына шегіндірді. Дюмориез өзінің жауынан көп екеніне сеніп, жеңіске жететініне сенімді болды. Осыдан бір ғасыр бұрын француздар Ланден шайқасында да жеңіске жеткен еді.

Dumouriez had an opportunity to drive the Austrians from the west bank of the Rhine in conjunction with the Army of the Center. Instead he pursued a pet project of his, the invasion of the Dutch Republic. He hoped to go to war with the Dutch while keeping the Kingdom of Great Britain neutral. But the French government forced his hand, declaring war on Great Britain on 1 February 1793 and ordering him to overrun the Dutch Republic. Dumouriez undertook the invasion with 15,000 infantry and 1,000 cavalry, soon reinforced. Leaving Miranda to besiege Maastricht, covered by Valence's army and Harville's corps, Dumouriez pushed north. At this time the Army of the North counted 18,322 men, the Army of Belgium numbered 30,197, the Army of the Ardennes consisted of 23,479 soldiers, Harville's corps was 12,051 strong, the Army of Holland had 23,244 troops and there were 15,000 men in Belgian garrisons. All told, the strength of the French army in the Low Countries was 122,293 men. The French army became overconfident, believing itself invincible. Meanwhile, the National Convention was riven by bitter political struggles between the moderate Girondists and the extreme Jacobins. During this period the army supply system fell apart through neglect. Dumouriez crossed the Dutch frontier on 16 February 1793. The fortress of Breda fell after a quick siege from 21 to 24 February 1793. The 3,000 Dutch defenders, which included 2,500 infantry and a dragoon regiment, surrendered the city with its 250 cannon and were allowed to go free. Also on the 21st, Maastricht was invested by 10,000 troops of Miranda's army. There were 8,000 Austrian and Dutch defenders under Prince Karl Wilhelm Georg of Hesse Darmstadt, an Austrian General major. The siege work at Maastricht in winter weather was too much for the French volunteers and many deserted their units and went home. The fortress of Geertruidenberg with 150 guns capitulated after a siege from 1 to 4 March. The Dutch garrison of two battalions and two squadrons were allowed to go free. Both Breda and Geertruidenberg had been bluffed into giving up by the military engineer Jean Claude le Michaud d'Arcon, who had designed the floating batteries at the Great Siege of Gibraltar. A small fort at Klundert was captured on 4 March by 4,000 men under Berneron. The tiny garrison put up a stiff fight and lost 60 killed before the 73 survivors gave up. Poised at the edge of Hollands Diep, Dumouriez planned to cross and march through Rotterdam, Delft, The Hague and Leiden to seize Amsterdam. After capturing Maastricht, Miranda would join him by advancing through Nijmegen and Utrecht. Preoccupied with the Dutch Republic, the French commander had given the Austrians too much time to recover. Prince Josias of Saxe Coburg Saalfeld massed an Austrian army on the west bank of the Rhine. He was assisted by a promising staff officer named Karl Mack von Leiberich. On 1 March, Coburg swept aside René Joseph de Lanoue's covering army at the Battle of Aldenhoven. The French abandoned the siege of Maastricht on 3 March. Coburg pursued slowly and the French forces regrouped at Leuven on the 9th. Dumouriez was slow to give up his Dutch project but the French government insisted that he take charge in Belgium. Leaving Louis Charles de Flers in command of the Army of Holland, Dumouriez arrived at Leuven on 11 March. Dumouriez thought his soldiers' morale was too shaky for a retreat so he advanced on Coburg's army, seeking battle. In his haste, the French commander failed to call up Harville's corps or the Army of Holland as reinforcements. Earlier, François Joseph Drouot de Lamarche had been driven out of Tienen (Tirlemont), but on 16 March the French recaptured it after a vigorous combat. The French attacked Tienen with 10,000 troops while Archduke Charles, Duke of Teschen defended the town with 6,000 soldiers, six guns and two mortars. French casualties numbered 500 while their opponents sustained losses of 800 killed, wounded and missing. Coburg pulled his army back behind the Little Gete River. Believing that he outnumbered his enemies, Dumouriez was very confident of success. A century before, the French had won the Battle of Landen on the same ground.

Қуаттар

Екі әскердің күш-қуаты шамалы өзгеше. Тарихшы Дигби Смит француз әскерін 40 000 мен 45 000 адам деп санаған, ал австрия-голландиялық әскердің саны 43 000 болған. Рамзи Уэстон Фиппс француз әскерінде 40 000 жаяу және 4 500 атты әскер болғанын, ал Коалицияда 30 000 жаяу және 9 000 атты әскер болғанын мәлімдеді. Теодор Айраульт Додж Дюморидің 42 000 жаяу және 5 000 атты әскерін Кобургтың 30 000 жаяу және 10 000 атты әскеріне қарсы шайқасқа жібергенін жазды. Гюнтер Э. Ротенберг Дюморидің әскері 43 000-ға қарсы 41 000 болғанын айтты. Ламарштің алдыңғы жасағында 4 000 жаяу және 1 000 атты әскер болды. Оң жақтан шабуыл жасаушыларға Аугуст Мари Анри Пико де Дампиер басшылық етті, олардың құрамында 2 000 жаяу және 1 000 атты әскер болды. Валенстің оң қанаты 7 000 адамнан тұратын 18 батальоннан құралды және Жоахим Жозеф Нойилли, Алексис Пол Мишель Ле Венер және Валенстің бөлімдеріне бөлінді. Шартр герцогы Луи орталық бөлімге басшылық етті, онда 18 батальонда 7 000 жаяу және 1 000 атты әскер болды. Орталықтың басты генералдары Жак Тувено және Доминик Дитман болды. Миранданың сол қанаты Жан-Александр Илердің 7 000 адамынан және Феликс Мари Пьер Чеснон де Шаммореннің 5 000 жаяу және 1 000 атты әскерінен тұрды. Жозеф Миацинский сол жақтан шабуыл жасаушыларға басшылық етті, олардың құрамында 2 000 жаяу және 1 000 атты әскер болды. Жан Нестор де Шансель 4 000 адамнан тұратын резервтегі сегіз батальонға басшылық етті. Бұл көрсеткіштер 38 000 жаяу және 5 000 атты әскерді құрайды. Архиегер Карлдың 11 батальон мен 11 эскадрильясы бар алдыңғы жасағы полковниктердің басшылығындағы бригадаларға бөлінді. Жозеф фон Грубер 33-ші нөміріндегі Старэй жаяу әскер полкінің екі батальонына басшылық етті. Стефан фон Михалевич Махони Ягерлерінің үш батальонына, О'Доннелл ерікті жасағының бір батальонына, Бранавацкий (серб) ерікті жасағының 1/3 батальонына және Эстерхази гусар полкінің бір эскадрильясына басшылық етті. Антон Ульрих Иосиф фон Милиус Грун Лаудон ерікті жасағының бір батальонына, Тирольдік мергендер батальонының 1/3 бөлігіне және Эстерхази гусарларының бір эскадрильясына басшылық етті. Карл Филипп, Шварценберг князі, Тирольдік мергендерден бір және 1/3 батальонды, О'Доннелл ерікті жасағының бір батальонын, Бранавацкий ерікті жасағының 1/3 батальонын және улан полкінің үш эскадрильясын басқарды. Пол Де Брие Бартодейский, Брие және Пюклер гранадер батальондарын және Эстерхази гусарларының алты эскадрильясын басқарды. Жозеф де Феррарис 1-ші саптағы 8 батальон мен 16 эскадрильяға басшылық етті, оның дивизия командирі Вюртемберг герцогы Фердинанд Фредерик Август болды. Кеуль нөмірі 10 жаяу әскер полкінің екі батальоны, Вартайнслебен нөмірі 28 және Брентано нөмірі 35, әрқайсысы бір батальон, 3 және Jordis нөмірі 59, Кавана нөмірі 12 және Нассау нөмірі 14 курасьер полкінің әрқайсысы алты эскадрильясы және Кайзер нөмірі 1 және Герцог Альберт нөмірі 5 карабинер полкінің әрқайсысы екі эскадрильясы болды. Венцель Иосиф фон Коллоредо 2-ші саптың алты батальоны мен 10 эскадрильясын басқарды, оларға дивизия командирі Иоганн Андреас Беньовски және бригадир Франц Винценц Феррер фон Ходиц және Вольфраниц көмектесті. Бөлімдерде Brechainville нөмірі 25 және Калленберг нөмірі 54, әрқайсысы Alton нөмірі 15 және Жозеф Коллоредо нөмірі 57, "Зешвиц" нөмірі 10 курасьерлерінің алты эскадрильясы және Карачай нөмірі 18 Chevau léger және Coburg нөмірі 37 драгундық полкінің әрқайсысы екі эскадрильясы болды. Франсуа Себастьен Шарль Жозеф де Круа, Клерфайт графы, резервке 11 батальон мен 14 эскадрильяны алды, Жозеф Альвинци оның дивизия командирі және Иоганн Непомук Готтфрид фон Лютцов оның бригадирі болды. Бөлімдерде Ligne нөмірі 30, Эстерхази нөмірі 34 және Вюртемберг нөмірі 38, әрқайсысы екі батальоннан, Мюррей нөмірі 55 және Vierset нөмірі 58, Левен, Морзин және Руссо гранадер батальондары, Латур Шеву легерлерінің сегіз эскадрильясы нөмірі 31 және Бланкенштейн гусарларының 6 эскадрильясы нөмірі 16 болды. Голландия Республикасы алты батальонға өз үлесін қосты, олардың әрқайсысы Стоккар мен Вальдектің екі батальонынан және Май мен Велдереннің жаяу әскер полктерінің бір батальонынан тұрады.

The strengths given for the two armies vary somewhat. Historian Digby Smith credited the French with between 40,000 and 45,000 men while stating Austro Dutch numbers as 43,000. Ramsay Weston Phipps asserted that the French had 40,000 foot and 4,500 horse while the Coalition counted 30,000 infantry and 9,000 cavalry. Theodore Ayrault Dodge wrote that Dumouriez put 42,000 infantry and 5,000 cavalry into battle against Coburg's 30,000 foot and 10,000 horse. According to Gunther E. Rothenberg Dumouriez was outnumbered 43,000 to 41,000. Lamarche's Advance Guard counted 4,000 infantry and 1,000 cavalry. Auguste Marie Henri Picot de Dampierre led the Flankers of the Right, 2,000 infantry and 1,000 cavalry. Valence's Right Wing numbered 7,000 in 18 battalions and was divided into the divisions of Joachim Joseph Neuilly, Alexis Paul Michel Le Veneur and Valence. Duke Louis of Chartres led the Center which included 7,000 foot soldiers in 18 battalions and 1,000 horsemen. The subordinate generals of the Center were Jacques Thouvenot and Dominique Dietmann. Miranda's Left Wing was made up of Jean Alexandre Ihler's 7,000 men and Felix Marie Pierre Chesnon de Champmorin's 5,000 infantry and 1,000 cavalry. Jozef Miaczinsky led the Flankers of the Left, 2,000 foot and 1,000 horse. Jean Nestor de Chancel commanded the eight battalion Reserve in the strength of 4,000 men. These figures total 38,000 infantry and 5,000 cavalry. The Advance Guard of Archduke Charles with 11 battalions and 11 squadrons was divided into a number of brigades under the command of colonels. Joseph von Gruber commanded two battalions of the Sztáray Infantry Regiment Nr. 33. Stephan von Mihaljevich led three battalions of the Mahony Jägers, one battalion of the O'Donnell Freikorps, 1/3 battalion of the Branovaczky (Serb) Freikorps and one squadron of the Esterhazy Hussar Regiment Nr. 32. Anton Ulrich Joseph von Mylius directed one battalion of the Grün Laudon Freikorps, 1/3 battalion of Tyrolean Sharpshooters and one squadron of the Esterhazy Hussars. Karl Philipp, Prince of Schwarzenberg directed one and 1/3 battalion of Tyrolean Sharpshooters, one battalion of the O'Donnell Freikorps, 1/3 battalion of the Branovaczky Freikorps and three squadrons of the Uhlan Regiment. Paul De Briey led the Barthodeisky, Briey and Pückler Grenadier battalions and six squadrons of the Esterhazy Hussars. Joseph de Ferraris led the eight battalions and 16 squadrons of the 1st Rank with Duke Ferdinand Frederick Augustus of Württemberg as his division commander. There were two battalions each of Infantry Regiments Kheul Nr. 10, Wartensleben Nr. 28 and Brentano Nr. 35, one battalion each of the Archduke Charles Nr. 3 and Jordis Nr. 59, six squadrons each of the Kavanagh Nr. 12 and Nassau Nr. 14 Cuirassier Regiments and two squadrons each of the Kaiser Nr. 1 and Duke Albert Nr. 5 Carabinier Regiments. Wenzel Joseph von Colloredo directed the six battalions and 10 squadrons of the 2nd Rank, seconded by division commander Johann Andreas Benjowski and brigadier Franz Vincenz Ferrer von Hoditz und Wolfranitz. The units included two battalions each of Infantry Regiments Brechainville Nr. 25 and Callenberg Nr. 54, one battalion each of the Alton Nr. 15 and Joseph Colloredo Nr. 57, six squadrons of the Zeschwitz Nr. 10 Cuirassiers and two squadrons each of the Karaczay Nr. 18 Chevau léger and Coburg Nr. 37 Dragoon Regiments. François Sébastien Charles Joseph de Croix, Count of Clerfayt led 11 battalions and 14 squadrons of the Reserve, with József Alvinczi as his division commander and Johann Nepomuk Gottfried von Lützow as his brigadier. The units were two battalions each of Infantry Regiments Ligne Nr. 30, Esterhazy Nr. 34 and Württemberg Nr. 38, one battalion each of the Murray Nr. 55 and Vierset Nr. 58, the Leuven, Morzin and Rousseau Grenadier battalions, eight squadrons of the Latour Chevau légers Nr. 31 and six squadrons of the Blankenstein Hussars Nr. 16. The Dutch Republic contributed six battalions, consisting of two battalions each of the Stokkar and Waldeck and one battalion each of the May and Welderen Infantry Regiments.

Жауынгерлік

Кобургтың алдыңғы гвардиясы, архиегер Карлдың басшылығымен, оң жақ қанатта орналасты, граф Коллоредо мен Вюртемберг герцогы орталықта тұрды, ал граф Клерфайт резервпен сол жақ қанатты қорғады. Халле ауылы шептің оң шетінде, ал Неервинден ауылы сол орталық бөлігінде болды. Кіші Гете өзенінің бойындағы барлық кішкентай елді мекендерде Коалицияның жеңіл әскерлері орналастырылды. Дюмориес сегіз шабуылдық колонна ұйымдастырды. Оң жақтағы Валенс үш колоннаны Ракур мен Обервинденге қарсы басқарды, Шартр герцогы екі колоннаны орталықта, Лэр арқылы бағыттады, ал Миранда үш колоннаға Галлеге дейінгі басты жолмен сол жақта қолбасшылық етті. Француз резерві сол жақтағы соңғы колоннаны құрады, олар алдымен Зутлеу (Леу) ауылын басып алып, содан кейін Халлеге қарсы оңтүстікке қарай шабуыл жасауға тиіс болды. Ламарштың алдыңғы гвардиясы оң қанатпен бірге әрекет етті. Дюмориес Кобургтың негізгі күшін оң жақ қанатына, австриялық коммуникациялардың желісін қорғау үшін шоғырландыратынына сенді. Сондықтан ол Кобургтың сол жақ қанатына ең күшті соққы беруді жоспарлады. Клерфайттың шебі Неервинденнен басталып, Миттельвинден төбесі арқылы сол жақтағы Обервинден ауылына дейін созылды. Дюмориес Валенске Обервинденді бір колоннамен айналып өтуді, екінші колоннамен Обервинденге тікелей шабуыл жасауды және үшінші колоннамен Миттельвинден төбесін басып алуды бұйырды. Валенстің сол жағында Шартрге өз колонналарымен Неервинденге шабуыл жасауға тапсырылды. Сағат 7:00-де француз әскері Кіші Гетеден өтті, бірақ Валенс Mittelwinden төбесін түске дейін басып ала алмады. Француздар Ракур, Обервинден және, ақырында, Неервинден ауылдарын басып алды. Коалиция күштері француздардың табандылықпен қорғаған ауылдарға қайта-қайта шабуыл жасады. Осы уақытта австриялық атты әскерлер елді мекендер арасындағы ашық жерде өте тиімді болды. Обервинден мен Ракур ауылдары бірнеше рет қолдан-қолға өткеннен кейін, екі ауыл да, Неервинден де Клерфайттың әскерлеріне қайтарылды. Австриялық атты әскерлер француздарды одан әрі кері шегіндірді. Дюмориес оң жағымен тағы бір жалпы шабуыл жасауға тырысты, бірақ ол сәтсіз аяқталды. Француз атты әскері жаяу әскердің шегінуін қамтамасыз етті, ал Шартр мен Валенс Кіші Гете бойындағы позицияларын сақтап тұрды. Миранда сол күні таңертең шабуыл жасағанда, Кобургтың бірінші реакциясы оң жақ қанатын нығайту үшін орталықтан маңызды күштерді тарту болды. Француз резерві Леу ауылын басып алып, Халлеге қауіп төндірді, бірақ көп ұзамай олар кері қайтарылды. Негізгі шайқас сағат 15:00-ден 18:00-ге дейін жалғасты, онда Миачинскийдің колоннасы Дорсмаелді басып алды, бірақ қарсы шабуылдар оның әскерлерін шығарып жіберді. Басқа шабуылдар Коалицияның мықты қорғанысына тойтарыс берді. Шарль мүмкіндікті пайдаланып, шаршаған француз әскерлеріне қарсы атты әскерін жіберді. Сол жақ қанат соншалықты әлсіреп кетті, олар Миранда оларды жинап алуға үлкермей, Тиен қаласына дейін шегінді. Дюмориес 19-ы күні таңертең Миранда қанатының жеңілгені туралы естіген соң, шегінуге мәжбүр болды.

Coburg's Advance Guard under Archduke Charles was drawn up on the right flank, Graf Colloredo and the Duke of Württemberg stood in the center and the Count of Clerfayt with the Reserve defended the left flank. The village of Halle was at the far right of the line while Neerwinden village was in the left center. A screen of Coalition light troops was posted in all the hamlets along the Little Gete. Dumouriez organized eight columns of attack. Valence on the right led three attack columns against Racour and Oberwinden, the Duke of Chartres directed two columns in the center via Laer and Miranda commanded three columns on the left along the main road to Halle. The French reserve formed a final column on the far left where it was to first capture Zoutleeuw (Leau) and then swing south against Halle. Lamarche's Advance Guard operated with the Right Wing. Dumouriez believed that Coburg would put his main strength on the right wing to protect the Austrian line of communications. Therefore, he planned to throw his heaviest blow against Coburg's left wing. Clerfayt's line stretched from Neerwinden, across Mittelwinden hill to Oberwinden village on the left. Dumouriez directed Valence to outflank Oberwinden with one column, attack Oberwinden frontally with the second and seize the Mittelwinden hill with the third. On Valence's left, Chartres was ordered to attack Neerwinden with his columns. At 7:00 am, the French swarmed across the Little Gete but Valence was unable to capture the Mittelwinden hill until noon. The French seized Racour, Oberwinden and finally Neerwinden. The Coalition forces launched attack after attack on the villages which were stubbornly defended by the French. Meanwhile, Austrian cavalry charges were highly effective in the open ground between the settlements. After bitter fighting in which Oberwinden and Racour changed hands repeatedly, the two villages and Neerwinden were recaptured by Clerfayt's troops. An Austrian cavalry charge pressed back the French even farther. Dumouriez attempted one more all out attack with his right but it failed. The French cavalry covered the retreat of the infantry, with Chartres and Valence maintaining a position along the Little Gete. When Miranda attacked that morning, Coburg's first reaction was to draw substantial troops from his center to reinforce his right flank. Initially, Archduke Charles' men were driven back to Dorsmael but then they held on to the village. The French Reserve captured Leau and threatened Halle but was soon thrown back. The main fighting occurred between 3:00 and 6:00 PM when Miaczinski's column seized Dorsmael but counterattacks drove his soldiers out. Other attacks withered in the face of the strong Coalition defenses. Charles saw an opportunity and hurled his cavalry on the tired French soldiers. The Left Wing became so demoralized that its troops were driven back to Tienen before Miranda could rally them. When Dumouriez heard of the defeat of Miranda's wing on the morning of the 19th he was forced to order a retreat.

Нәтижелер

Коалиция тарапынан Кобургтың жеңісі үшін Макке зор құрмет көрсетілді. Жеңіліске кінәлі деп танылған Миранда Дюмориеге қарсы интрига жасау үшін Парижге сапар шекті. Аустрия-голландиялық әскерлері 97 офицер, 2762 қатардағы сарбаз және 779 жылқы жоғалтты. Француздар 4000 адам қаза тауып, жараланды, 1000 адам тұтқынға түсті және 30 артиллериялық құралды жоғалтты. Бригада генералы Жорж Гискар де Бар қаза тауып, төрт генерал жарақат алды. Тағы бір дереккөз австриялықтардың 2600 адам қаза тауып, жараланғанын, 400 адамның жоғалып кеткенін хабарлады, ал француз әскерлері 3000 адам қаза тауып, жараланды, сондай-ақ 1000 адам жоғалып кетті немесе тұтқынға түсті. Шайқастан кейін бірден 6000-қа жуық француз еріктілері дезертирлік жасап, үйлеріне қайтты. Үш күннен кейін Дюморие әскерінің саны шамамен 20 000 сарбазды құрады, өйткені жүздеген сарбаздар қашып кетті. 23 наурызда Пелленбергте 38 000 сарбазбен Кобург 22 000 сарбазбен Дюмориені жеңді. Австриялықтар 900 адамнан қаза тауып, француз әскерлеріне 2000 адамнан зиян келтірді. 24 наурызда француз әскері Брюссель арқылы шегінді. Дюморие Харвилль корпусы сияқты өз отрядтарын қайта шақыра бастады. Осы кезде Дюморие австриялықтармен келіссөздер жүргізді. Егер оның әскерлеріне кедергісіз шегінуге рұқсат берілсе, ол Бельгияны эвакуациялауға уәде берді. Шарттар қабылданды және француз әскерлері шекара артындағы лагерьлерге қайтты. Голландия армиясына жау шебінен өтуге рұқсат беріліп, Лилль маңында орналасты. Арден армиясы Маулдеде, Солтүстік армиясы Брюль-Сен-Аманде, ал Бельгия армиясы Конде-сюр-л’Эско және Валенсиенде орналасты. Геертруйденберг 2 сәуірде, ал Бреда 3 сәуірде эвакуацияланды. Дюморие жүрегімен монархист болды және 1793 жылғы 21 қаңтарда король Людовик XVI гильотинаға барған кезде үмітсіздікке ұшырады. Ол Париждегі саяси жағдайды хаостық деп бағалады. Ол радикалдардың әскер командирлеріне араласуына қатты наразы болды. Жаумен келіссөздер жүргізгеннен кейін Дюморие келісімге келуді ұсынды және австриялықтар 25 наурызда Макты жіберді. Француз командирі әскерді алып, Парижге жорық жасауды ұсынды. Ол Ұлттық конвентті құлатып, якобиндерді талқандап, 1791 жылғы Конституцияны қайта орнатуды жоспарлады. Өз кезегінде австриялықтар оның төңкерісін аяқтағанға дейін олардың ілгерілеуін тоқтатуға уәде берді. Бірақ Дюморие тым баяу қимылдады. 1 сәуірде төрт комиссар және соғыс министрі Пьер де Рюэль, маркиз де Берннвилл оның штабына келіп, командирдің Парижде өз әрекеттерін түсіндіруін талап етті. Олар тұтқындалып, австриялықтарға тапсырылды. Дюморие шекаралық бекіністерді өз жақтастарының қолына беруге тырысты, бірақ сәтсіз аяқталды. Миачинский Лилльді басып алуға жасаған әрекеті сәтсіз аяқталды және кейін өлім жазасына кесілді. Дюморие тұрақты жаяу әскер мен атқыштар полктерін бақылай алатынына сенді. Керісінше, еріктілер мен артиллерия Ұлттық конвентке адал болды. Бір оқиғада Дюмориеге Луи Николас Давудың ерікті батальоны оқ атқан және оны тұтқындауға тырысқан. Ол австриялық эскортпен бірге көрінген кезде қателік жасады, ал артиллерия оған мойынсұнудан бас тартты. Оның жоспарының сәтсіз аяқталғанын көріп, Дюморие 1793 жылғы 5 сәуірде австриялықтарға дезертирлік жасады. Оған Шартр герцогы Валенс, бірнеше генералдар мен атқыштар тобы қосылды. Бұрынғы келісімге байланысқан емес, Кобург Францияға шабуыл жасауға дайындалды. Иронияға орай, Дюмориенің сатқындығы және дезертирлігі якобиндерге әскерлерді толық бақылауға алуға мүмкіндік берді. Неервинденге дейін әскер өз командирлеріне бағынды. Кейін бұл өкілдерге әскер командирлерінен артық билік берілді. Генералдар жеңіліске ұшырағандары үшін өмірімен төлесе де, нақты билік саяси агенттерде болды. Осы арада жаңа тағайындалған соғыс министрі генералдарды бақылау үшін өз агенттерін жіберді. Олар офицерлерге қарсы кез келген шағымды жылдам хабарлап, оларды масқаралауға немесе тіпті өлім жазасына кесуге әкелуі мүмкін. Бұл жүйенің элементтері тіпті Максимилиан Робеспьер құлатылғаннан және гильотинаға барғаннан кейін де күшінде болды.

On the Coalition side, Mack was given much of the credit for Coburg's triumph. Blamed for the defeat, Miranda traveled to Paris to intrigue against Dumouriez. The Austro Dutch reported losses of 97 officers, 2,762 rank and file and 779 horses. The French lost 4,000 killed and wounded, plus 1,000 men and 30 artillery pieces captured. General of Brigade Georges Guiscard de Bar was killed and four generals were wounded. Another source estimated Austrian losses as 2,600 killed and wounded and 400 missing while French casualties were 3,000 killed and wounded plus 1,000 missing or prisoners. Immediately after the battle, about 6,000 French volunteers deserted the colors and went home. Three days later, Dumouriez's army only numbered about 20,000 troops as the men deserted in hundreds. On 23 March there was a clash at Pellenberg where Coburg with 38,000 soldiers defeated Dumouriez with 22,000. The Austrians sustained 900 casualties while inflicting 2,000 on the French. On 24 March the French army retreated through Brussels. Dumouriez began calling in his detachments such as Harville's corps. At this point Dumouriez opened negotiations with the Austrians. He offered to evacuate Belgium if his armies were allowed an unmolested retreat. The terms were accepted and the French armies withdrew to camps behind the border. The Army of Holland was allowed to march through enemy lines and took position near Lille. The Army of the Ardennes was posted at Maulde, the Army of the North at Bruille Saint Amand, and the Army of Belgium at Condé sur l'Escaut and Valenciennes. Geertruidenberg was evacuated on 2 April and Breda on 3 April. Dumouriez was a monarchist at heart and he despaired when King Louis XVI went to the guillotine on 21 January 1793. He found the political situation in Paris to be chaotic. He was appalled at the tendency of radicals to interfere with army commanders. Having already negotiated with the enemy, Dumouriez offered to treat and the Austrians sent Mack on 25 March. The French commander proposed to take the army and march on Paris. He would overthrow the National Convention, crush the Jacobins and restore the Constitution of 1791. For their part, the Austrians pledged to halt their advance while he carried out his coup. But Dumouriez moved too slowly. On 1 April, four commissioners and the War Minister Pierre de Ruel, marquis de Beurnonville arrived at his headquarters to demand that the commander explain himself in Paris. They were seized and handed over to the Austrians. Dumouriez tried to put the frontier fortresses in the hands of his adherents but failed. Miaczinski botched the attempted seizure of Lille and was later executed. Dumouriez believed that he could control the regular infantry and cavalry regiments. On the other hand, the volunteers and the artillery remained devoted to the National Convention. In one incident, Dumouriez was fired on and nearly arrested by Louis Nicolas Davout's volunteer battalion. He then made the mistake of being seen with an Austrian escort and the gunners took the lead in refusing to obey him. Seeing that his plot had fallen apart, Dumouriez defected to the Austrians on 5 April 1793. He was accompanied by the Duke of Chartres, Valence, several more generals and some cavalry. No longer bound by the previous agreement, Coburg prepared to invade France. Ironically, the treason and defection of Dumouriez gave the Jacobins full scope to take control of the armies. Before Neerwinden, the army obeyed its commanders. Afterward, the representatives on mission were given extraordinary powers over army commanders. The generals might pay with their lives for defeat, but the real authority lay with the political operatives. Meanwhile, the new War Minister sent his agents to spy on the generals. These men were quick to report any complaint against officers, which could result in disgrace or execution. Elements of this system stayed in force even after Maximilien Robespierre was overthrown and guillotined.