Кіріспе
Америка саясаткері (1927–2003)
Нью-Йорк штатынан АҚШ сенаторы
the U. S. senator from New York
Дэниел Патрик Мойнихен (16 наурыз 1927 – 26 наурыз 2003) – американдық саясаткер және дипломат. Демократиялық партия мүшесі, ол 1977 жылдан 2001 жылға дейін АҚШ Сенатында Нью-Йорк штатын өкілдік етті, ал бұрын президент Ричард Никсонның кеңесшісі, сондай-ақ Үндістан және Біріккен Ұлттар Ұйымында АҚШ-тың елшісі қызметтерін атқарды. Оклахома штатының Тулса қаласында дүниеге келген Мойнихен жас кезінде Нью-Йорк қаласына көшіп келді. Әскери-теңіз күштерінде қызметтен кейін Тафт университетінде тарих ғылымының докторы дәрежесін алды. 1961 жылы президент Джон Ф. Кеннеди әкімшілігіне кірмес бұрын Нью-Йорк губернаторы У. Аверелл Харриманның штабында жұмыс істеді. Президенттер Кеннеди мен Линдон Б. Джонсонтың еңбек жөніндегі хатшысының орынбасары болып қызмет етті, көп уақытын кедейлікпен күреске арнады. 1965 жылы афроамерикандықтардың кедейлігі туралы даулы Мойнихен есебін жариялады. 1965 жылы Джонсон әкімшілігінен кетіп, Гарвард университетінде профессор болды. 1969 жылы Никсонның ішкі саясат жөніндегі президенттік кеңесшісі лауазымын қабылдады, содан кейін сол жылы президенттік кеңесші болып тағайындалды. 1970 жылдың соңында әкімшіліктен кетіп, 1973 жылы Үндістандағы АҚШ елшісі болып тағайындалды. 1975 жылы президент Джеральд Фордтың Біріккен Ұлттар Ұйымындағы АҚШ елшісі лауазымына тағайындалуын қабылдады және 1976 жылдың басына дейін осы лауазымды атқарды, содан кейін сол жылы Сенатқа сайланды. Мойнихен 1992 жылдан 1993 жылға дейін Сенаттың Қоршаған ортаны қорғау комитетінің төрағасы, ал 1993 жылдан 1995 жылға дейін Сенаттың Қаржы комитетінің төрағасы болды. Ол сондай-ақ құпия ақпаратты реттеуді зерттеген Мойнихен құпиялылық комиссиясын басқарды. Президент Рональд Рейганның сыртқы саясатын қатаң сынап, президент Билл Клинтонның денсаулық сақтау жоспарына қарсы болды. Либералдық көзқарастармен жиі келіспесе де, 1990 жылдары әлеуметтік реформаға қарсы шықты. Сонымен қатар, Неке туралы заңға, Солтүстік Америка еркін сауда келісіміне және Перс шығанағындағы соғысқа рұқсат беру туралы Конгрестің шешіміне қарсы дауыс берді. 2023 жылы Чак Шумер екеуін де басып өткенге дейін, ол Джекоб К. Джавицпен бірге Нью-Йорк штатынан ең ұзақ қызмет еткен сенатор атанды.
Ерте өмір және білім
Мойньян Оклахома штатының Тюльса қаласында туған, үй шаруасындағы Маргарет Энннің (құрмет аты Фиппс) және Тюльсадағы күнделікті газеттің тілшісі Джон Генри Мойньянның ұлы. Алты жасында ирландтық католик отбасымен Нью-Йорк қаласына көшіп келді. Hell's Kitchen жұмысшылар ауданында өскен ол аяқ киімдерін жылтыратып, түрлі мемлекеттік, жеке және шіркеу мектептеріне қатысып, соңында Шығыс Гарлемдегі Бенджамин Франклин орта мектебін бітірді. Өзінің алғашқы дауысын берген Сент-Рафаэль шіркеуінің қауым мүшесі болды. Ағасы Майкл Уиллард Мойньянмен бірге балалық шағының көп бөлігін Индиана штатының Блафтон қаласындағы әжесі мен атасының фермасында өткізді. Нью-Йорк қалалық колледжіне (CCNY) түсуге дейін ол қысқа уақыт порто жұмысшысы болып жұмыс істеді, сол кезде қала тұрғындарына тегін жоғары білім берілді. Оның 1941 жылғы 28 маусымда Маргарет Энн (құрмет аты Фиппс) Мойньхан мен Генри Чарльз Стейпфелдке туған Томас Джозеф Стейпфелд есімді жартылай ағасы да болды. CCNY-де бір жыл оқығаннан кейін Мойньян 1944 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштеріне қосылды. 1944-1945 жылдары Миддлбери колледжінің V 12 Әскери-теңіз колледжінің оқу бағдарламасына жіберілді, содан кейін Туфтс университетінің Әскери-теңіз резервтік офицерлерді даярлау корпусының студенті болды, онда 1946 жылы теңіз ғылымдары бойынша бакалавр дәрежесін алды. 1947 жылы лейтенант (кіші лейтенант) шенімен USS Quirinus кемесінің артиллериялық офицері ретінде міндетті әскери қызметін аяқтады. Мойньян кейін Тафтс университетіне оралып, 1948 жылы социология бойынша екінші бакалавр дәрежесін алып, 1949 жылы Флетчер заң және дипломатия мектебінен магистр дәрежесін алды. Сыртқы істер қызметіне емтиханды өтпегеннен кейін, ол 1950-1953 жылдары Лондон экономика мектебінде Фулбрайт стипендиясы бойынша Флетчер мектебінде докторлық диссертациясын қорғады. Осы кезеңде Мойньян жазушылық дағдарысқа тап болды және өзін «данди» ретінде көрсетуге тырысты, «Савилл-роу костюмдеріне, рококо әңгімелесу стиліне және Черчилльдік сөз өнеріне» құмарлық танытты, тіпті ол «ЛСЭ-де ешкім мені Нью-Йорк демократынан басқаша болуға бағыттаған емес, ал достарымның кейбіреуі доктарда жұмыс істеп, жұмыстан кейін сыра ішетін» деді. Сондай-ақ ол екі жыл бойы RAF South Ruislip базасында азаматтық қызметкер болып жұмыс істеді. 1961 жылы Флетчер мектебінен Тафтс университетінің тарих ғылымы бойынша докторлық диссертациясын (АҚШ пен Халықаралық еңбек ұйымы арасындағы қарым-қатынас тақырыбында) қорғады, сол кезде ол Сиракуз университетінің Максвелл азаматтық және қоғамдық істер мектебінде саяси ғылымдар бойынша доцент және Аверелл Харриманның құжаттарына негізделген үкіметтік зерттеу жобасының директоры болып жұмыс істеді.
Саяси мансап және академиялық өмірге оралу
Мойньянның саяси мансабы 1950-ші жылдары Нью-Йорк губернаторы Аверелл Харриманның штабында әртүрлі лауазымдарда (сөз жазушы және губернатордың міндетін атқарушы хатшысы қызметтері қоса) қызмет еткен кезде басталды. Ол болашақ әйелі Элизабет (Лиз) Бреннанмен осы штабта жұмыс істеген кезде танысты. 1958 жылғы жалпы сайлауда Харриман Нельсон Рокфеллерге жеңілгеннен кейін бұл кезең аяқталды. Мойньян академиялық қызметке қайта оралып, Рассел Сейдж колледжінде (1957–1958) және Корнелл университетінің Өндіріс және еңбек қатынастары мектебінде (1959) қысқа мерзімге лекция оқыды, содан кейін Сиракуза университетінде тұрақты қызметке (1959–1961) орналасты. Осы кезеңде Мойньян Джон Ф. Кеннедидің делегаттар тобының құрамында 1960 жылғы Демократиялық ұлттық конвенцияға делегат ретінде қатысты.
Кеннеди мен Джонсон әкімшілігінің
Мойньян Кеннеди әкімшілігінде алғаш рет Артур Дж. Голдберг пен У. Уиллард Виртцтің еңбек хатшыларының арнайы (1961–1962 жж.) және атқарушы (1962–1963 жж.) көмекшісі болып қызмет етті. 1962 жылы ол «Федералды сәулет үшін басшылық принциптер» директивасын жариялады, ол федералдық ғимараттар үшін ресми стильді қолдануға тыйым салды және келесі онжылдықтарда «жаңашыл қоғамдық құрылыс жобаларының кең ауқымын» іске асыруға мүмкіндік берді, соның ішінде Сан-Францискодағы Федералдық ғимарат және Техас штатының Остин қаласындағы АҚШ сот үйі. Содан кейін ол 1963 жылдан 1965 жылға дейін Кеннеди мен Линдон Б. Джонсон басшылығымен Еңбек министрінің саясаты, жоспарлау және зерттеу жөніндегі көмекшісі болып тағайындалды. Осы лауазымда ол операциялық жауапкершілікке ие болған жоқ. Ол өзінің уақытын кедейлікпен күреске айналатын ұлттық саясатты қалыптастыруға арнады. Оның шағын штабында Ральф Нейдер де болды. Олар тарихшы Стэнли Элкинстің «Құлдық: Америка институционалдық және интеллектуалдық өміріндегі мәселе» (1959) атты еңбегінен шабыт алды. Элкинс құлдықтың афроамерикандықтарды үстем қоғамға тәуелді қылғанын және мұндай тәуелділік Америка Азамат соғысынан кейін бір ғасырдан астам уақыттан кейін де сақталғанын айтты. Мойньян және оның командасы үкіметтің аз ұлт өкілдеріне көпшілмен тең құқықтарды қамтамасыз етумен шектелуі керек емес, сонымен қатар тарихи кемсітушілікке қарсы тұру үшін «белсенді әрекет етуі» керек деп сенді. Мойнхеннің Еңбек департаментінің деректерін зерттеуі жұмыссыздардың саны азайғанмен, әлеуметтік жәрдемге жүгінушілердің саны артып келе жатқанын көрсетті. Бұл көмекке мұқтаж отбасылардың құрамында балалары бар, бірақ бір ғана ата-анасы (көбінесе анасы) бар отбасылар жатты. Сол кездегі заңдар АҚШ-тың кейбір аймақтарында мұндай отбасыларға әлеуметтік жәрдем алуға рұқсат берді.
Кедейлікке қарсы күрес туралы пікірталас
Мойньян өзінің зерттеулерін 1965 жылы «Негр отбасы: ұлттық шаралар қажеттігі» деген атпен жариялады, қазір бұл Мойньян есебі деп белгілі. Мойньянның есебі экономикалық жағдайы нашар топтарға, әсіресе афроамерикандықтарға қатысты үкіметтің қандай бағыт ұстауы керектігі туралы пікірталас тудырды. Солшылдар оны «құрбанды кінәлау» деп сынады, бұл терминді психолог Уильям Райан ұсынған. Кейбіреулер Мойньянның расистердің көзқарастарын таратып жатқанын айтты, себебі есеп туралы баспасөз жариялымдарының көп бөлігі некеден тыс туған балалар туралы талқылауға арналған. Мойньян ескерткеніне қарамастан, Асыраушы балалары бар отбасыларға көмек (AFDC) бағдарламасында тек «үйde ер адам болмаса» төлем жасау шарты болды. Бағдарламаның құрылымын сынға алғандардың ішінде Мойньян да болды, ол елдің кедей әйелдерге күйеулерін үйден шығару үшін ақша төлеп отырғанын айтты. 1994 жылы Конгресске республикашылдардың басымдығы орнасып, Мойньян әйелдерді әкесіз бала тәрбиелеуге итермелейтін әлеуметтік жүйеге түзетулер енгізу қажеттігіне келісті: «Республикашылдар бізде үлкен мәселе бар дейді, және шындығында солай».
Жергілікті Нью-Йорк саясаты және академиялық мансап
1964 жылғы президенттік сайлауда Мойньян Роберт Ф. Кеннедидің саяси одақтасы ретінде танылды. Осы себепті ол сол кездегі президент Джонсонның қолдауын алмады және 1965 жылы Джонсон әкімшілігін тастап кетті. Ол Нью-Йорк қалалық кеңесінің төрағасы лауазымына (қазір Нью-Йорк қаласының қоғамдық қорғаушысы ретінде белгілі) Демократиялық партиясының ішкі сайлауында қатысты. Бірақ Куинс округінің прокуроры Франк Д. О'Коннордан жеңіліске ұшырады. Осы өткел кезеңде Мойньян 1964 жылдан 1967 жылға дейін Веслиан университетінің Жоғары білім беру орталығында ғылыми қызметкер ретінде жұмыс істеді. 1966 жылы Гарвард университетінің Білім беру және қалалық саясат мектептерінде толық профессор ретінде қызметке тағайындалды. 1973 жылы мемлекеттік қызметте екінші рет ұзақ демалысқа шыққаннан кейін, оның факультеттік орны университеттың Үкімет департаментіне ауыстырылды, онда ол 1977 жылға дейін қалды. 1966 жылдан 1969 жылға дейін Гарвард-МИТ қалалық зерттеулер орталығының директоры лауазымын қосымша атқарды. Сондай-ақ, ол келесі әкімшілік елді қайта біріктіруге қабілетті болуы керек екенін жазды.
Никсон әкімшілігі
1968 жылы президент сайланған Ричард Никсонмен байланыс орнатқан Мойньян 1969 жылғы қаңтарда Президенттің ішкі саясат жөніндегі көмекшісі және Қалалық істер кеңесінің (кейіннен Қалалық істер кеңесі) атқарушы хатшысы ретінде Президенттік аппаратқа қосылды. Никсонның жақын шеңберіндегі әлеуметтік саясат саласында академиялық зерттеулер жүргізген санаулы адамдардың бірі ретінде ол әкімшіліктің алғашқы айларында зор ықпалға ие болды. Дегенмен, оның "дәстүрлі бюджеттік ұстанымдарға" наразылығы (оның ұсынған Отбасыға көмек көрсету жоспары, жұмыс істейтін немесе жұмыс іздеуін дәлелдейтін отбасыларға "теріс табыс салығы немесе кепілдік берілген ең төменгі табыс" – бұл кейіннен қосымша әлеуметтік жәрдемақы бағдарламасына ұқсас болғанмен, Сенатта тоқтап қалды) Никсонның басты ішкі саясат жөніндегі кеңесшісі, консервативті экономист және Президент кеңесшісі Артур Ф. Бернспен жиі қақтығыстарға әкелді (олардың өзара құрметіне қарамастан). Отбасыға көмек көрсету жоспарының жобасын жасау кезінде Мойньян Рассел Б. Лонг пен Луис О. Келсомен негізгі кіріс кепілдігі мәселесін талқылады. 1969 жылғы қазан айында Никсон Бернсті Федералды резерв төрағасы етіп тағайындағаннан кейін Мойньян Министрлер кабинетінің құрамына ие, Президентке қалалық істер жөніндегі кеңесші болып тағайындалса да, ол Гарвардқа қайта оралатыны туралы хабарланды (оның университеттен демалысқа шығуының шарты бойынша) 1970 жылдың соңында. Қалалық істер жөніндегі кеңестің жұмысын Мойньянның ішкі саясат жөніндегі көмекшісінің орнына, бұрынғы Ақ үй кеңесшісі Джон Эрлихман басқарды. Бұл шешімді Ақ үй штабының бастығы Х. Р. Холдеман ұсынды, ол Эрлихманмен колледж кезінен бері дос және әкімшіліктегі оның негізгі қолдаушысы болды. Холдеманның әрекеттері Мойньянды оның қызметінің барысында әкімшіліктің ішкі саясат жөніндегі "сарапшысы" ретінде шетке қарай ықпалдастырды. 1969 жылы Никсонның бастамасымен НАТО үшінші азаматтық бағыт құруға тырысты, ол азаматтық саласындағы зерттеулер мен бастамалардың орталығы болды, сонымен қатар экологиялық мәселелермен де айналысты. 1970 жылы Мойньян президент Никсонға жолдаған хатында: "Шынында, нәсілдік мәселе "жағымды бейтараптық" кезеңінен пайда көруі мүмкін. Бұл мәселе тым көп талқыланды. Форумды барлық жағынан истерикаға, паранойяға және жемқорлыққа ұшыраған адамдар басып алды. Бізге негрлердің прогресі жалғасып, нәсілдік риториканың басылатын кезеңі қажет" деді. Мойньян сыншылар оның хатын үкіметтің азшылықтарды елемеуі керек дегенді білдіретіндей түсініп алғанын өкінді.
АҚШ елшісі
1969 жылғы 17 қарашада Ақ үйдің ішкі саясат жөніндегі қызметкерлерінің қайта ұйымдастырылуынан кейін Мойнхенге Никсон 1969 жылғы 17 қарашада Біріккен Ұлттар Ұйымында АҚШ-тың елшісі лауазымын ұсынды (бұл лауазымды сол кезде кәсіби дипломат Чарльз Вудруфф Йост атқарды); президенттің ұсынысын бастапқыда қабылдағаннан кейін, ол Сенаттың Қаржы комитетінде Отбасыға көмек көрсету жоспары тоқтап қалғанда Вашингтонда қалуға шешім қабылдады. 1970 жылғы 24 қарашада ол Никсоннан түскен екінші ұсыныстан бас тартты, себебі отбасылық жағдайдың күрделілігі мен қаржылық қиындықтарды шешу қажеттігі туды. Сонымен қатар, либералды демократтардың Отбасыға көмек көрсету жоспарын қабылдамауынан туындаған депрессия, және ол президенттің ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесшісі Генри Киссинджер мен АҚШ-тың мемлекеттік хатшысы Уильям П. Роджерстің артында тұрған үшінші деңгейдегі лауазым деп санайтындықтан, саясаттағы өзгерістерді іске асыра алмады. "Рупиялық келісім" Гиннес рекордтар кітабына әлемдегі ең ірі чек ретінде тіркелді және ол Үндістанның Экономикалық істер жөніндегі хатшысына табыс етілді. 1975 жылдың маусым айында Мойнхен үшінші ұсынысын қабылдады, ол 1976 жылдың ақпанына дейін атқаратын Біріккен Ұлттар Ұйымының елшісі лауазымын (Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесінің президенті қызметін алмастыра отырып) атқарды. Президент Джеральд Фордтың кезінде елші Мойнхен коммунизмге қарсы қатал позицияны ұстады, бұл сол кездегі Ақ үйдің бағытына сәйкес келді. Ол сондай-ақ Израильдің жақтасы болды және сионизмді расизмнің бір түрі деп жариялаған БҰҰ-ның 3379 қаулысын айыптады. Кейіннен Мойнхеннің әйелі Лиз БҰҰ галереясында Палестина Азат ету ұйымының тұрақты өкілі Зухди Лабиб Терзидің дау кезінде жақындасқанын еске алды. Ол кейіннен нақты сөздерін есіне түсіре алмады, бірақ оны шамамен "Нью-Делидегі оқиғаларды еске түсіргенде сізде аралас сезімдер болуы мүмкін" деп түсіндірді, бұл оның және өмірбаяншы Гил Тройдың екі жыл бұрын күйеуіне қарсы жасалған сәтсіз қастандық жоспарына жасалған қауіптің меңзеуі деп түсіндірді. Бірақ америкалық қоғам оның бұл қаулыға деген наразылығына ынтамен жауап берді; оның "Сионизм – расизм" қаулысын айыптауы оған танымал атақ әкелді және бір жылдан кейін АҚШ Сенатына сайлануына көмектесті. Мойнхен бұл қаулыға қарсы болды, өйткені ол оны толығымен жалған және бұрмаланған деп санады. Сонымен қатар, Нью-Йорктегі жылдары оны прагматикалық мәселелерге сезімтал етті: "Сионизмге қарсы қаулы тек Израильге ғана емес, сонымен қатар көптеген американдық еврейлерді қамтитын барлық сионистік халыққа әсер етті", бұл осы қауымдастық Резолюцияны мақұлдағандықтан Мексикаға қарсы туристік бойкот ұйымдастырғанда анық болды. Гил Трой өзінің "Мойнхеннің сәті" атты кітабында 1975 жылы БҰҰ-дағы резолюцияға қарсы сөйлеген Мойнхеннің сөзі оның саяси мансабының шешуші сәті болғанын айтады. Мойнхеннің мансабындағы ең даулы әрекеттерінің бірі – 1975 жылы Индонезияның Шығыс Тиморға басып кіруіне жауап ретінде БҰҰ-дағы елші ретінде жасаған әрекеттері болды. Джеральд Форд сол кездегі әскери диктатураның тұсында болған Индонезияны Шығыс Тиморда ықпалды коммунизмге қарсы маңызды одақтас деп санады. Мойнхен БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің үлкен елдің кіші елді аннексиялауына қарсы ешқандай шара қабылдамауын қамтамасыз етті. Индонезияның басып алуы нәтижесінде 100 000 – 200 000 тиморлықтар зорлық-зомбылық, аурулар мен аштықтан қаза тапты. Оның естеліктерінде Мойнхен былай деп жазды: "АҚШ жағдайдың осылай аяқталуын қалады және оны іске асыру үшін жұмыс істеді. Мемлекеттік департамент БҰҰ-ның қабылдаған барлық шараларында мүлдем тиімсіз болуын қалады. Бұл міндет маған жүктелді және мен оны жеткілікті сәттілікпен орындадым." Кейін ол Шығыс Тиморға қатысты "атақсыз" суық соғыс саясатын қорғағанын айтты. Мойнхеннің ойлауы БҰҰ-дағы қызметі кезінде өзгерді. 1993 жылы жарық көрген "Пандемониум" атты ұлтшылдық туралы кітабында ол уақыт өте келе Кеңес Одағына идеологиялық емес, басқаша көзқараспен қарағанын жазды. Ол оны экспансиялық, империалистік марксистік мемлекет ретінде емес, әлсіз реалистік, құлдырап бара жатқан мемлекет ретінде қарастырды. Оның ойынша, оның басты қозғаушы күші – өзін-өзі сақтау болды. Бұл көзқарас оның ойлауына әсер етті, ол сол кездегі танымал емес пікірді, яғни Кеңес Одағы құлдырауға бет бұрған сәтсіз мемлекет екенін ашық қолдады. Дегенмен, Мойнхеннің БҰҰ-дағы қызметі Киссинджердің...
The United States wished things to turn out as they did, and worked to bring this about. The Department of State desired that the United Nations prove utterly ineffective in whatever measures it undertook. This task was given to me, and I carried it forward with no inconsiderable success. Later, he said he had defended a "shameless" Cold War policy toward East Timor. Moynihan's thinking began to change during his tenure at the UN. In his 1993 book on nationalism, Pandaemonium, he wrote that as time progressed, he began to view the Soviet Union in less ideological terms. He regarded it less as an expansionist, imperialist Marxist state, and more as a weak realist state in decline. He believed it was most motivated by self preservation. This view would influence his thinking in subsequent years, when he became an outspoken proponent of the then unpopular view that the Soviet Union was a failed state headed for implosion. Nevertheless, Moynihan's tenure at the UN marked the beginnings of a more bellicose, neoconservative American foreign policy that turned away from Kissinger's unabashedly covert, détente driven realpolitik. Although it was never substantiated, Moynihan initially believed that Kissinger directed Ivor Richard, Baron Richard (then British Ambassador to the United Nations) to publicly denounce his actions as "Wyatt Earp" diplomacy. Demoralized, Moynihan resigned from what he would subsequently characterize as an "abbreviated posting" in February 1976. In Pandaemonium, Moynihan expounded upon this decision, maintaining that he was "something of an embarrassment to my own government, and fairly soon left before I was fired."
Нью-Йорк штатынан АҚШ сенаторы (1977-2001)
1976 жылғы қарашада Мойньян Нью-Йорк штатынан АҚШ Сенатына сайланды. Ол АҚШ өкілі Белла Абзугты, АҚШ-тың бұрынғы бас прокуроры Рамзи Кларкты, Нью-Йорк қалалық кеңесінің президенті Пол О’Двайерді және бизнесмен Абрахам Хиршфельдті демократиялық сайлауда жеңіп, ал консервативтік партияның қолдауындағы Джеймс Л. Баклиді басымдықпен сайлады. Ол сондай-ақ Нью-Йорк либералдық партиясынан да ұсынылған болатын. Сайлаудан кейін Мойньян Нью-Йорк штатының бюджетін талдап, федералды салықтардан төленген соманың штатқа жұмсалған қаражаттан артық екенін анықтады. Осыған байланысты ол жылдық есеп дайындады, ол «Fisc» (француз тілінен) деп аталды. Мойньянның БҰҰ елшісі қызметін атқаған кезінде Израильді күшті қолдауы, штаттың ірі еврей халқының оған қолдау білдіруіне ықпал етті. 1978 жылғы 7 тамызда Сенатта сөйлеген сөзінде М.А. Фарбер түрмеге қамалуынан кейін Конгрестің баспасөз бостандығын қамтамасыз етуге қатысу қажеттігін және Сенаттың бұл мәселенің маңыздылығын білуі керектігін айтты. Мойньянның Сенатта Нью-Йорк мүдделерін қорғауы, «Fisc» есептерімен және БҰҰ-дағы АҚШ позицияларын қорғауымен байланысты болды, соның нәтижесінде бір рет жеке шабуылға ұшырады. 2010 жылы зейнетке шығуға жақын болған сенатор Кит Бонд саяси әңгімелердегі әдептілік туралы сөйлескенде Мойньянның бір кезде Бондтың жол салу жобасына енгізген түзетусін айыптағаннан кейін Сенатта «Бондты тепкенін» ұялғандықтан еске алды. Кейін Мойньян кешірім сұрады, және олар жиі Мойньянның кеңсесінде ұзақ жұмыс күнінен кейін отырып, қалаларды жаңартудағы ортақ қызығушылықтарын талқылап, портвейн ішетін. Мойньян сенатор ретінде сыртқы саясатқа қызығушылық танытты және барлау жөніндегі арнайы комитетте жұмыс істеді. Оның кеңес одағына қарсы қатал көзқарастары, Реган әкімшілігінің суық соғыстың соңындағы қатал саясатын, Никарагуадағы Контраларды қолдауын сынға алғаннан кейін жұмсарып, өзгерді. Мойньян Латын Америкасында немесе басқа жерде кеңес үкіметінің қолдауымен жасалған ешқандай құпия жоспарлар жоқ екенін мәлімдеді. Ол кеңес үкіметі этностық ұлтшылдықтың күшеюі және экономиканың құлдырауы сияқты ішкі проблемалардан зардап шегіп жатқанын айтты. 1986 жылғы 21 желтоқсанда «Нью-Йорк Таймс» газетінің редакциондық мақаласында Мойньян коммунистік экспансияның этникалық қақтығыстармен ауыстырылатынын болжады. Ол әкімшіліктің «коммунизмнің кеңеюіне деген үлкен қызығушылығын» сынға алды, бірақ ол іс жүзінде болып жатқан жоқ еді. 1990 жылғы 8 қыркүйекте Эрвин Грисвольдқа жазған хатында Мойньян: «Менің өмірімде бір ғана мақсатым қалды; немесе кем дегенде Сенатта. Бұл – [Суық] соғыс аяқталғаннан кейін американдық үкіметті қайта құру үшін не істеу керектігін анықтау. Көптеген өзгерістер болды, олардың кейбірін біз тіпті байқамаймыз», – деп жазды. 1981 жылы ол және оның әріптестері ирланд-американдық саясаткерлер сенатор Тед Кеннеди және палата спикері Тип О’Нилл «Ирландияның достары» ұйымын құрды. Бұл ұйым – Солтүстік Ирландиядағы діни зорлық-зомбылыққа қарсы шығып, бейбітшілік пен келісімді ілгерілетуді мақсат еткен сенаторлар мен өкілдердің екі партиялық ұйымы болды. Мойньян 1986 жылғы салық реформасы туралы заңның 1706-бабын енгізді, ол аралық агенттіктерге (консалтингтік фирмаларға) тәуелді болған кейбір мамандарға (компьютерлік бағдарламашылар, инженерлер, жобалаушылар және дизайнерлер сияқты) өзін-өзі жұмыспен қамтыған салықтық мәртебеге ие болуға мүмкіндік берді, бірақ бухгалтерлер мен заңгерлер сияқты басқа мамандар 530-бап бойынша жалақы салығынан босатыла берді. Салық кодексіндегі бұл өзгеріс Мойньянның шетелде жұмыс істейтін американдықтардың шетелдік салықтарын өзгерту туралы ұсынған басқа заңнаманың салықтық кірістерінің жоғалуын өтеуі күтілді. 2010 жылғы 18 ақпанда IRS кеңсесі орналасқан ғимаратқа ұшқан Джозеф Стак, көптеген факторлардың ішінде 1706-бапты Ішкі кіріс кодексіне енгізген өзгерту туралы айтқан өзін-өзі өлтіру хатын жариялады. Қоршаған орта және қоғамдық жұмыстар комитетінің маңызды мүшесі ретінде Мойньян Уильям К. Рейлиге маңызды қолдау мен басшылық берді, ол президент Джордж Буш әкімшілігінде Қоршаған ортаны қорғау агенттігінің басшысы болып қызмет етті. 1990 жылдардың ортасында Мойньян демократтардың «жартылай аборт» деп аталатын процедураны тыйым салуды қолдаған мүшесі болды. Ол бұл процедура туралы былай деді: «Менің ойымша, бұл нәресте өлтіруге тым жақын. Бала дүниеге келді және жатырдан шығып кетті. Бұл қандай процедура?» Оның Сенаттағы мансабының басында Мойньян осы мәселе бойынша өтініштермен келіспегендерге қарсы наразылығын білдірді. Ол оларға: «Сіздер әйелдердің абортқа деген талабымен демократиялық партияны бұзып жатырсыз», – деді. Мойньян партиясының дәстүрлі либералдық ұстанымдарынан көптеген рет бас тартты. 1990 жылдарда Сенаттың қаржы комитетінің төрағасы ретінде ол президент Билл Клинтонның барлық американдықтарға денсаулық сақтауды кеңейту ұсынысына қарсы күшті шықты. Денсаулық сақтару сақтандыруы туралы пікірталасқа денсаулық сақтауды қаржыландыру мәселесіне назар аударуға тырысқан Мойньян «біздің елде денсаулық сақтау дағдарысы жоқ» деп мәлімдеп, дау тудырды. Бірақ басқа мәселелерде ол прогрессивтік көзқарастарды ұстанды. Ол өлім жазасына, туды жегіштікке қарсы түзетуге, теңгерілген бюджетке, жеке бағалы қағаздарды соттау реформасына, некеге қатысты қорғау актісіне, коммуникациялық қолайлылық актісіне және Солтүстік Америка еркін сауда келісіміне қарсы дауыс берді. Ол табыс салығын прогрессивті салықпен алмастыру туралы ұсыныстарды сынады. Мойньян Парсы шығанағы соғысын санкциялауға да қарсы дауыс берді. Әлеуметтік мемлекеттің теріс әсерлері туралы бұрынғы жазбаларына қарамастан, ол 1996 жылы әлеуметтік реформаға қарсы дауыс берді, бұл заң жұмыссыздық жәрдемақысын жойды. Ол бұл заңға және оны қолдаған демократтарға қатысты өткір сын айтты.
Қоғамдық сөйлеуші
Мойньян ерекше патрициандық стильде сөйлейтін танымал лектор еді. Ол сөйлегенде аздап кекелегендіктен, әріптерді созып айтатын. Тіл білімі маманы Джеффри Нунберг оның сөйлеу әдісін Уильям Ф. Баклидің сөйлеуімен салыстырды.
Мемлекеттік құпияны сақтау жөніндегі комиссия
Суық соғыс аяқталғаннан кейін 103-ші Конгресс үкіметтік құпияны пайдалануды зерттеуге бағытталған заң қабылдады. Мойньян комиссияның төрағасы болды, ол 1917 жылғы тыңшылық актісінен бастап 80 жыл бойы АҚШ үкіметі мен оның барлау қауымдастығына әсер еткен "құпияға толы мәдениетті" зерттеп, ұсыныстар жасады, сондай-ақ құпия ақпаратты заңмен реттеу туралы ұсынымдар берді. Комиссияның қорытындылары мен ұсыныстары 1997 жылы Президентке ұсынылды. Бұл жұмыстың бір бөлігі ретінде Мойньян Федералдық Тергеу Бюросынан құпия "Венона" файлының жариялануын қамтамасыз етті. Бұл файл ФБР-дің АҚШ Сигналдық Барлау қызметімен бірлесіп, АҚШ-тағы кеңестік тыңшылыққа қарсы жүргізген барлау операцияларын құжаттайды. Көптеген ақпарат 50 жылдан астам уақыт бойы құпия деп сақталды. Ақпарат жарияланғаннан кейін Мойньян "Құпиялылық: Американдық тәжірибе" атты кітап жазды, онда ол үкіметтік құпияның Американың ішкі саясатына соңғы жарты ғасырда тигізген әсерін талқылады, сондай-ақ мифтер мен күдіктің қажетсіз партиялық араздыққа қалай себеп болғанын көрсетті.
Жеке өмір
Мойньян 1955 жылы Элизабет Бреннанға үйленді. Олардың үш баласы болды: Тим, Мора және Джон. Мойньян қайтыс болғанға дейін олар некеде тұрды. 1990 жылдың басында Вассар колледжінде Ямайка тегіндес әйелге қатысты ұятсыз сөздер айтқаны үшін Мойньян сынға ұшырады. Сұрақ-жауап кездесуінде Мойньян Датчесс округінің жастар бюросының қызметкері Фолами Грейге: "Егер осы ел сізге ұнамаса, неге заттарыңызды жинап, қайдан келсеңіз сол жерге қайтып кетпейсіз?" деді. Бұл оқиғаға жауап ретінде 100 студент колледждің бас әкімшілік ғимаратын басып алып, наразылық акциясын ұйымдастырды.
Өлім
Мойньян 2003 жылғы 26 наурызда Вашингтон ауруханасында жарылған аппендициттен туындаған асқынулар салдарынан, 76 жасқа толғаннан кейін он күн өткен соң қайтыс болды.
Ғылымдағы мансабы
Қоғамдық зиялы ретінде Мойньян қалалық этникалық саясат және Солтүстік-Шығыс қалаларындағы кедейлердің проблемалары туралы "Комментарий" және "Қоғамдық мүдде" сияқты көптеген басылымдарда мақалалар жариялады. Мойньян "реформаны кәсібилендіру" терминін енгізді, яғни үкіметтік бюрократия басқа жерде анықталған проблемаларға жауап берудің орнына, үкімет шешуге тиіс проблемаларды ойлап табуы. 1983 жылы ол Америка саяси ғылымдар қауымдастығының "саяси ғалымның көрнекті қоғамдық қызметі үшін" берген Хьюберт Х. Хамфри сыйлығымен марапатталды. Ол 19 кітап жазды, оның жеке досы, бағанашы және бұрынғы профессоры Джордж Ф. Уилл: "Мойньян көптеген сенаторлар оқығаннан да көп кітап жазды" деді. Сенаттан зейнетке шыққаннан кейін ол 1959 жылы академиялық мансабын бастаған Сиракуз университетінің Максвелл азаматтық және қоғамдық істер мектебінің факультетіне қайта оралды. Майкл Барон "Америкалық саясат альманахында" сенаторды "Линкольннан бері саясаткерлер арасындағы ең жақсы ойшыл және Джефферсоннан бері ойшылдар арасындағы ең жақсы саясаткер" деп сипаттады. Мойньханның 1993 жылғы "Девианттылықты төмендету" мақаласы ерекше дау тудырды. Жазушы және тарихшы Кеннет Вайсброд Мойньханның "Пандемониум" кітабын ерекше болжамдылыққа толы деп сипаттады.
Құрметтер
2021 жылдың қаңтар айында ашылған Мойньян пойыз залы оның құрметіне аталған. Ол Нью-Йорк Пенн станциясын Лонг-Айленд темір жолы және Амтрак жолаушылары үшін жаңа залмен кеңейтті, бұл зал жаңартылған Джеймс Фарли пошта ғимаратымен іргелес орналасқан. Мойньян бұл жобаны ұзақ жылдар бойы қолдаған, ол бастапқы Пенн станциясының үлгісінде салынған; ол Ұлы депрессия кезінде бала кезінде сол станцияда аяқ киімдерін жылтыратқан. Сенаттағы соңғы жылдары Мойньян жобаға федералдық мақұлдаулар мен қаржыландыруды алуға көп еңбек етті. 2005 жылы Сиракуз университетінің Максвелл азаматтық және қоғамдық істер мектебі Глобальді істер институтын Мойньхан институты деп қайта атады. Манхэттендегі Фоли алаңындағы федералды округтік сот ғимараты оның құрметіне аталды.
Дәйексөздер
Егер әлемнің соңында жүрегің ауыратынын білмесең, ирланд болудың қажеті жоқ деп ойлаймын. Бізде тағы біраз уақыт бар деп едік. – Джон Ф. Кеннединің 1963 жылғы қарашадағы қазасына реакция. "Билікте болу тәжірибесінен кейін ешкім де күнәсіз бола алмайды. Бірақ барлығы да кінәлі емес." – Кепілденген табыс саясаты, 1973 жыл. "Құпиялылық – жеңілгендердің қадірі. Ақпараттың қаншалықты маңызды екенін білмейтін адамдар үшін." – Құпиялық: Америка тәжірибесі, 1998 жыл. Цитатада былай делінеді: "Кеңес Одағы мұны тым кеш түсінді. Ашықтық – қазіргі таңда ерекше және бірегей американдық артықшылық." "Жасыру саясаты нәсілдік мәселеге біршама уақытқа дейін көңіл бөлмеуге мүмкіндік беруі мүмкін." "Әркімнің өз пікіріне құқығы бар, бірақ фактілерге емес." – 1983 жылғы 18 қаңтардағы "Вашингтон Пост" газетінің мақаласы. Джеймс Р. Шлезингердің бұрынғы сөзіне сүйене отырып жазылған. (Сұраққа жауап ретінде: "Егер мен тек қоқыс жәшіктерін тазаласам, неге жұмыс істеуім керек?") "Мұндай шағымды көбінесе қоқыс жәшіктерін тазаламайтын адамдардан естисіз. Біздің елде осылай өмір сүретін көп адам бар. Олар жақсы жұмыс істейді. Бұл ұнамды жұмыс емес, бірақ ол – күнкөріс. Оны орындау керек. Біреу төсек иістіктерін тазалауы керек. Бұл ар-ұяқты жұмыс. Мұны істеуде ешқандай жамандық жоқ. Керісінше, ауруханадағы кез келген науқас айта алатындай, оның көп пайдасы бар." "Ағаштардан түскеннен кейін бірінші кезекте тамақ өсіру керек. Сұрақ мынада: неге АҚШ азық-түлік өсіре алады, ал сіздер өсіре алмайсыздар?" – Үшінші әлем елдеріне жаһандық ашаршылық туралы сөйлегенде. "Консерваторлардың басты шындығы – қоғамның табысын саясат емес, мәдениет анықтайды. Либералдардың басты шындығы – саясат мәдениетті өзгертіп, оны өзінен құтқара алады." "Трумен президенттік қызметтен Уиттакер Чемберс пен Элизабет Бентлиді ақымақ, алаяқ деп ойлап кетті. Менің ойымша, американдық саяси өмірде ешқашан жазылмаған жарық пайда болды. Бұл туралы менің айтарым бар. Бірақ, ең бастысы, американдық либерализм – Артур Шлезингер, оның көрнекті мысалы – қателік жасады. Біз мұны жоққа шығаратын адамдардың жағында болдық, ал президент риторикасын өзгерте алатын, түсіндіре алатын, американдықтарға айта алатын, фактілерді білмеді, олар құпия болды және одан жасырылды." – Құпиялық: Америка тәжірибесі, 1998 жылғы қазан.
"No one is innocent after the experience of governing. But not everyone is guilty. "– The Politics of a Guaranteed Income, 1973
"Secrecy is for losers. For people who do not know how important the information really is. "– Secrecy: The American Experience, 1998
The quote also adds, "The Soviet Union realized this too late. Openness is now a singular, and singularly American, advantage." "The issue of race could benefit from a period of benign neglect. "– Memo to President Richard Nixon
"Everyone is entitled to his own opinion, but not his own facts. "– Column on January 18, 1983 The Washington Post. Based on an earlier quote by James R. Schlesinger. (In response to the question: "Why should I work if I am going to just end up emptying slop jars?") "That's a complaint you hear mostly from people who don't empty slop jars. This country has a lot of people who do exactly that for a living. And they do it well. It's not pleasant work, but it's a living. And it has to be done. Somebody has to go around and empty all those bed pans. And it's perfectly honorable work. There's nothing the matter with doing it. Indeed, there is a lot that is right about doing it, as any hospital patient will tell you." "Food growing is the first thing you do when you come down out of the trees. The question is, how come the United States can grow food and you can't? "– speaking to Third World countries about global famine
"The central conservative truth is that it is culture, not politics, that determines the success of a society. The central liberal truth is that politics can change a culture and save it from itself." "Truman left the Presidency thinking that Whittaker Chambers, Elizabeth Bentley were nuts, crackpots, scoundrels, and I think you could say that a fissure began in American political life that's never really closed. It reverberates, and I can say more about it. But in the main, American liberalism—Arthur Schlesinger, one of the conspicuous examples—got it wrong. We were on the side of the people who denied this, and a president who could have changed his rhetoric, explained it, told the American people, didn't know the facts, they were secret, and they were kept from him. "– Secrecy: The American Experience, October 1998
Негізгі дереккөздер
Роберт А. Кацманн, ред. Дэниел Патрик Мойнихен: Қоғамдық өмірдегі интеллектуал (Джонс Хопкинс; 2004)
Стивен Р. Вейсман, ред. Дэниел Патрик Мойнихен: Америкалық көрегеннің хаттардағы суреті (PublicAffairs; 2010) 705 бет; бастапқы дереккөздер
Мойнихен, Дэниел Патрик. The Negro family: Ұлттық шараларға қатысты мәселе (АҚШ Үкіметтік баспа кеңсесі, 1965) онлайн.
Рейнвотер, Ли, Уильям Л. Янси және Дэниел Патрик Мойнихен. Мойнихен есебі және дау-дамай саясаты; Транс-акция әлеуметтік ғылымдары мен мемлекеттік саясат жөніндегі есеп (1967). Дэниел П. Мойнихеннің қолжазбалары туралы (Қолжазба оқу залы, Конгресс кітапханасы)
Steven R. Weisman, ed. Daniel Patrick Moynihan: A Portrait in Letters of an American Visionary (PublicAffairs; 2010) 705 pages; primary sources
Moynihan, Daniel Patrick. The Negro family: The case for national action(US Government Printing Office, 1965) online. Rainwater, Lee, William L. Yancey, and Daniel Patrick Moynihan. Moynihan report and the politics of controversy; a Trans action social science and public policy report (1967). About the Daniel P. Moynihan Papers (Manuscript Reading Room, Library of Congress)