Эгон Петри: Голланд-Америкалық пианист өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Голландияда туған американдық пианист (1881–1962)

Эгон Петри (23 наурыз 1881 – 27 мамыр 1962) – голландиялық-американдық пианист.

Өмір және мансап

Петридің отбасы голландтық болған. Ол Германияның Ганновер қаласында голланд азаматы ретінде дүниеге келді және Дрезденде өсті. Әкесі, кәсіби скрипкашы, оған скрипка ойнауды үйретті. Жасөспірім шағында Петри Дрезден сарайының оркестрімен және әкесінің струнный квартетімен бірге орындады. Ол Дрезден консерваториясында Германн Крецшмар мен Феликс Дрейзекеден композиция және теория сабақтарын алды. Кішкентай кезінен бастап Петри фортепиано да сабақ алды, ал кейін Игнаси Ян Падеревски мен Ферруччо Бусонидің ықпалымен фортепианоға ден қойды. Ол Бусонимен оқыды, ол оған зор әсер етті, және Петри өзін оның шәкірті деп есептеді, студент емес. Оның үлгісімен, Петри Иоганн Себастьян Бах пен Франц Лист шығармаларына назар аударды, олар Бусонимен бірге оның репертуарының негізгі бөлігін құрады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Петри Бусонимен бірге Швейцарияға көшті, онда Бахтың клавиштуралық шығармаларын редакциялауға көмектесті. 1920 жылдары Петри Берлинде оқытты; оның шәкірттері Виктор Борге, Стэнли Гарднер, Ян Хоффман, Гуннар Йохансен, Хейзел Харрисон, Димитар Ненов және Витя Вронский болды. 1923 жылы ол Кеңес Одағында өнер көрсететін алғашқы совет емес солист атанды. 1927 жылы ол Польшаның Закопане қаласына көшіп, 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін жазғы және күзгі сессиялар мен фортепиано шеберлік кластарын өткізді. 1929 жылдан бастап ол бірнеше жазба компаниясымен, соның ішінде Columbia Records компаниясымен келісім шарттарына қол қойды. Петри 1939 жылдың қыркүйек айында Германияның Польшаға басып кіруінен бір күн бұрын Польшадан қашып кетті, бірақ кітаптарының, музыкасының және хаттарының барлығын, соның ішінде Бусонимен болған хат алмасуын қалдыруға мәжбүр болды (осы құжаттар сақталды және қайта табылды). Ол АҚШ-қа көшіп, алдымен Корнелл университетінде, содан кейін Калифорния штатының Окленд қаласындағы Миллс колледжінде жұмыс істеді. Ол Германияда қайтадан ойнаудан бас тартты. 1955 жылы ол АҚШ азаматы болып қабылданды. 74 жасқа дейін голланд азаматы болғанмен, ол ешқашан Нидерландыда тұрмады және голланд тіліне бейім болмады. Бірде ол королева Вильгельминаның алдында өнер көрсеткен кезде олар неміс тілінде сөйлесті. Ол неміс, ағылшын, француз, итальян, поляк және орыс тілдерін еркін меңгерді. Петридің шәкірттерінің арасында Эрл Уайлд, Озан Марш, Джон Огдон, Димитар Ненов және Ксения Будберг Ли болды. Петридің тамаша техникасы мен қуатты дыбысы болды және ол Бетховен, Лист және Брамстың ірі шығармаларын орындауда шебер болды. Петри 1962 жылдың 27 мамырында Калифорния штатының Беркли қаласында 81 жасында дүние салды.

Petri's family was Dutch. He was born a Dutch citizen in Hanover, Germany, and grew up in Dresden, where he attended the Kreuzschule. His father, a professional violinist, taught him to play the violin. While still a teenager, Petri played with the Dresden Court Orchestra and with his father's string quartet. He studied composition and theory with Hermann Kretzschmar and Felix Draeseke at the Dresden Conservatory. From an early age Petri had also taken piano lessons and eventually, with strong encouragement from Ignacy Jan Paderewski and Ferruccio Busoni, he concentrated on piano. He studied with Busoni, who greatly influenced him, and Petri considered himself more a disciple than a student of his. Following his example, Petri focused on the works of Johann Sebastian Bach and Franz Liszt, who, along with Busoni himself, were at the centre of his repertoire. During World War I, Petri moved with Busoni to Switzerland, where he assisted him in editing Bach's keyboard works. In the 1920s, Petri taught in Berlin; his students included Victor Borge, Stanley Gardner, Jan Hoffman, Gunnar Johansen, Hazel Harrison, Dimitar Nenov, and Vitya Vronsky. In 1923 he became the first non Soviet soloist to play in the Soviet Union. In 1927 he moved to Zakopane, Poland, where, until the outbreak of World War II in 1939, he conducted summer and early fall sessions and piano master classes. Beginning with 1929 he made recordings for several labels, including Columbia Records. Petri escaped from Poland the day before the German invasion in September 1939, but he had to leave behind all his books, music and letters, including his correspondence with Busoni (these papers survived and were recovered). He moved to the United States, working first at Cornell University and later at Mills College in Oakland, California. He refused ever to play in Germany again. In 1955, he became a naturalised American citizen. Although a Dutch citizen until he was 74, he never lived in the Netherlands and was not at ease with the Dutch language. On one occasion when he performed for Queen Wilhelmina, they spoke German. He was fluent in German, English, French, Italian, Polish, and Russian. Petri's students included Earl Wild, Ozan Marsh, John Ogdon, Dimitar Nenov and Xenia Boodberg Lee. Petri had a superb technique and a powerful sonority and was a superlative exponent of the larger works of Beethoven, Liszt and Brahms. Petri died on 27 May 1962, aged 81, in Berkeley, California.