Ежелгі қытай философиясы: Аталмыш мектеп (School of Names), соғыс кезеңінде пайда болған, сөз бен іс үйлесімін (xingming) қадағалаушылар. Дэн Си, Хуэй Ши т.б. философтар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ежелгі қытай философиялық мектебі
Ancient Chinese philosophical school
Есімдер мектебі, кейде Нысандар мен есімдер мектебі деп аталады, бұл Соғысқан мемлекеттер кезеңінде (б.з.д. 479-221 жж.) Моизмнен туындаған қытай философиясының мектебі. Есімдер мектебінің жақтастары кейде Логиктер немесе дауласушылар деп аталды. Оған Денг Си, Ин Вэн, Хуй Ши және Гонсун Лонг сияқты тұлғалар қатысты. Конфуцийдің және жас Мозидің замандасы, дау-дамаймен байланысты Денг Си, Лю Сянь оны министрлердің істерінің (син) олардың сөздерімен (мин) үйлесімді болуын қамтамасыз ететін қағиданың авторы деп көрсеткен.
The School of Names, sometimes called the School of Forms and Names, was a school of Chinese philosophy that grew out of Mohism during the Warring States period (c. 479221 BC). Followers of the School of Names were sometimes called Logicians or Disputers. Figures associated with it include Deng Xi, Yin Wen, Hui Shi, and Gongsun Long. A contemporary of Confucius and the younger Mozi, Deng Xi, associated with litigation, is cited by Liu Xiang as the originator of the principle of , or ensuring that ministers' deeds (xing) harmonized with their words (ming).
Шолу
Шыңминнің ең алғашқы әдеби кездесуі "Жан Гуо Цэ" еңбегінде және Атаулар мектебінде кездеседі. Логикашылдардың философиясы софистердің немесе диалектиктердің философиясына ұқсас деп есептеледі. Джозеф Нидхам олардың еңбектерінің көп бөлігі жоғалып кеткенін, Гонгсун Лонгтың ішінара сақталған шығармалары мен "Чжуанцзидің" 33-тарауындағы парадокстардан басқасы жоқ екенін айтады. Нидхам Гонгсун Лонгтың еңбектерінің басым бөлігінің жоғалуын ежелгі қытай кітаптарының ең ауыр жоғалтуларының бірі деп санайды, себебі қалғандары ежелгі қытай философиялық жазбаларының ең жоғары деңгейіне жетеді. Мектептен сақталған сирек жолдардың бірі, "бір метрлік таяқтан күн сайын жартысын алып отырсаң, мыңдаған жылдар бойы ол толыққандай таусылмайды" – Зенонның парадокстарын еске түсіреді. Дегенмен, олардың кейбір басқа афоризмдері контекстен тыс алынғанда қайшылықты немесе түсініксіз болып көрінеді, мысалы, "ит – иттің түрі емес". Кейінгі мохистер олардың парадокстарына қарсы шықты. "Хан кітабы" заманауи түсіндірмелерсіз болмаса да, кеңсе атаулары кейіннен ойлап табылды, заңгерлер сияқты. Синолог Киддер Смит Атаулар мектебінің де осындай ара-жібірлі, кейіннен жасалған қабылдануын атап көрсетеді, олар, софистер деп аталғанына қарамастан, әкімшілер де болған.
The earliest literary occurrence for xingming is in the Zhan Guo Ce, and references the School of Names. The philosophy of the Logicians is often considered to be akin to those of the sophists or of the dialecticians. Joseph Needham notes that their works have been lost, except for the partially preserved oeuvre of Gongsun Long, and the paradoxes of Chapter 33 of the Zhuangzi. Needham considers the disappearance of the greater part of Gongsun Long's work one of the worst losses in the ancient Chinese books, as what remains is said to reach the highest point of ancient Chinese philosophical writing. One of the few surviving lines from the school, "a one foot stick, every day take away half of it, in a myriad ages it will not be exhausted", resembles Zeno's paradoxes. However, some of their other aphorisms seem contradictory or unclear when taken out of context, for example, "dogs are not hounds". They were opposed by the Later Mohists for their paradoxes. Although the Book of Han would not be without contemporary gloss, with the office designations a posthumous invention, as with the Legalists, sinologist Kidder Smith highlights the similarly mixed posthumous reception received by the school of names, who, despite the term sophists, were also administrators.
Шен Бухай
Хан әулетінің кезінде қылмыстық істер бойынша қабылданған шешімдердің тіркемесімен айналысқан мемлекеттік хатшылардың кейіннен «синмин» деп атала бастағаны мәлім. Хан дәуірінің ғалымдары Сима Цян (б.з.д. 145 – б.з.д. 86 ж.) және Лю Сян (б.з.д. 77–6 ж.) оны Шэнь Бухайдың (б.з.д. 400 – б.з.д. 337 ж.) заңгерлік доктринасына жатқызады. Шэнь шындығында көне, философиялық тұрғыдан кең таралған «мин ши», яғни «атау және шындық» эквивалентін қолданды, соның арқасында «атаулардың заңгерлік ілімін» атаулар мектебінің пікірталастарымен байланыстырды. Мұндай талқылаулар Хан Фейцзы еңбегінде де жиі кездеседі. «Мин» («атау») кейде «сөз» мағынасында қолданылады, сондықтан болашақ лауазым иесінің мәлімдемесін оның іс-қимылының нақтылығымен немесе «беделін» – тағы да нақты мінез-құлықпен салыстыруға болады («син» – «форма» немесе «ши» – «шындық»). Хан Фейцзы еңбегіндегі екі оқиға мысалға келтіріледі: Атаулар мектебінің өкілі Ни Юэ ақ жылқының жылқы емес екенін дәлелдеп, барлық дебатшыларды жеңіп шықты, бірақ қақпада тұрған күзетші одан түкпірлік алды. Тағы бір оқиғада Ян мемлекетінің бас министрі қақпадан ақ жылқының шапқандай екенін көріпті. Оның барлық бағыныштылары ештеңе көрмегендерін айтты, тек біреуі ғана жылқыны іздеп шығып, оны көргенін мәлімдеді, соның салдарынан ол жалтақ деп танылды. Шэнь Бухайдың персоналды басқаруы немесе лауазымдар сияқты атауларды түзеу арқылы талаптарды, орындалуын және лауазымдарды байланыстыратын «қатаң орындау бақылауы» жүзеге асырылды. Бұл заңгерлік мемлекеттік басқарудың және оның Хуан-Лао туындыларының маңызды қағидасына айналды. «Жақсы» адамдарды іздеудің орнына, «мин ши» немесе «синмин» белгілі бір лауазымға лайықты адамды табуға мүмкіндік береді, бірақ бұл режимді толыққанды ұйымдастырушылық тұрғысынан білуді талап етеді. Алайда, қарапайым түсіндірсек, ол министрлерге нақты шығындар мен мерзімдерді көрсете отырып, өздерін «атауға» мүмкіндік береді, ал олардың анықтамасын бәсекелес министрлерге қалдырады. Мәлімдемелер немесе сөздер «сөйлеушіні жұмысты орындауға міндеттейді». Бұл Хан Фэйдің ұстанымы, бірақ оның өзіндік ерекшеліктері бар. Дәлдікке басымдық беріп, ол тым көп уәде беруге қарсы тұрады. «Мин» атауының дұрыс айтылуы жобаны іске асыру үшін өте маңызды деп есептеледі.
In the Han Dynasty secretaries of government who had charge of the records of decisions in criminal matters would come to be called called xingming. The Han era scholars Sima Qian (c. 145 – c. 86 BC) and Liu Xiang (77–6 BC) attribute it to the Legalist doctrine of Shen Buhai (400c. 337 BC). Shen actually used the older, more philosophically common equivalent, ming shi, or name and reality, linking the "Legalist doctrine of names" with the debates of the school of names. Such discussions are also prominent in the Han Feizi. Ming ('name') sometimes has the sense of "speech", so as to compare the statements of an aspiring officer with the reality of his actions—or of "reputation", again compared with real conduct (xing 'form' or shi 'reality'). Two anecdotes in the Han Feizi provide examples—member of the School of Names Ni Yue argued that a white horse is not a horse, and defeated all debaters, but was still tolled at the gate. In another, the chief minister of Yan pretended to see a white horse dash out the gate. All of his subordinates denied having seen anything, save one, who ran out after it and returned claiming to have seen it, and was thereby identified as a flatterer. Shen Buhai's personnel control, or rectification of names such as titles thereby worked for "strict performance control" correlating claims, performances and posts. It would become a central tenet of both Legalist statecraft and its Huang–Lao derivatives. Rather than having to look for "good" men, mingshi or xingming can seek the right man for a particular post, though doing so implies a total organizational knowledge of the regime. More simply though, it can allow ministers to "name" themselves through accounts of specific cost and time frame, leaving their definition to competing ministers. Claims or utterances "bind the speaker to the realization a job". This was the doctrine favoured by Han Fei, with subtle differences. Favouring exactness, it combats the tendency to promise too much. The correct articulation of ming is considered crucial to the realization of projects.