Кіріспе

Биома

Тропикалық және субтропикалық құрғақ кең жапырақты орман – Дүниежүзілік табиғат қоры анықтаған тіршілік ортасының бір түрі, ол тропикалық және субтропикалық ендіктерде орналасқан. Бұл ормандар жыл бойы жылы климатта өседі және жылына бірнеше жүз миллиметр жаңбыр ала алады, бірақ бірнеше айға созылатын ұзақ құрғақ маусымдарға ие, олардың ұзақтығы географиялық орналасуына байланысты өзгереді. Бұл маусымдық құрғақшылық орманның барлық тірі организмдеріне зор әсер етеді. Көптеген ормандарда жапырақты ағаштар басым, ал құрғақшылық кезінде жапырақтары түсетін кезең пайда болады, ол түрлеріне қарай өзгереді. Ағаштар жапырақтары арқылы ылғалды жоғалтады, сондықтан тік және тау эбоны сияқты ағаштар жапырақтарын түсіру арқылы құрғақ кезеңдерде суды сақтап қалады. Жаңадан жалаңаштанған ағаштар жапырақ қабатын ашып, күн сәулесінің жер бетіне жетіп, қалың бұталардың өсуіне жағдай жасайды. Көбірек ылғалды жерлерде және жер асты суларына қол жеткізе алатын ағаштар көбінесе мәңгі жасыл болады. Сондай-ақ, өнімсіз жерлерде де мәңгі жасыл ағаштар өседі. Тропикалық құрғақ орманның үш экологиялық аймағы – Шығыс Декан құрғақ мәңгі жасыл ормандары, Шри-Ланка құрғақ аймағының құрғақ мәңгі жасыл ормандары және Оңтүстік-Шығыс Индокитай құрғақ мәңгі жасыл ормандары мәңгі жасыл ағаштармен сипатталады. Оңтүстік Американың солтүстік-батыс жағалауындағы Тынық мұхитының құрғақ ормандары құрғақ климатының арқасында бірегей түрлерге толы. Оңтүстік Африканың шығыс жағалауындағы Мапуталанд-Пондоланд бұталары мен тоғайлары әртүрлі және көптеген эндемикалық түрлерді қамтиды. Орталық Үндістан мен Индокитайдың құрғақ ормандары ірі омыртқалы жануарлардың алуан түрлілігімен ерекшеленеді. Мадагаскардың құрғақ жапырақты ормандары мен Жаңа Каледонияның құрғақ ормандары да кең ауқымды таксондар үшін және жоғары таксономиялық деңгейлерде ерекше (жоғары эндемизм және көптеген реликттік таксондар). Ағаштар құрғақ маусымдарда жер асты суларын пайдаланады.

Биологиялық әртүрлілік үлгілері мен талаптары

Түрлер ылғалды орман түрлеріне қарағанда кеңірек таралуға бейім, бірақ кейбір аймақтарда көптеген түрлер өте шектеулі ареалды көрсетеді; құрғақ орман түрлерінің көпшілігі тропикалық құрғақ ормандармен, әсіресе өсімдіктермен шектелген; бета және альфа әртүрлілігі жоғары, бірақ көбінесе жақын орналасқан ылғалды орманға қарағанда төмен. Құрғақ жапырақты ормандарды тиімді сақтау үшін орманның үлкен және үздіксіз аумақтарын сақтау қажет. Ірі хищниктер мен басқа омыртқалыларды сақтау және сезімтал түрлерді аң ауру қысымынан қорғау үшін кең табиғи аумақтар қажет. Жағалаулық ормандар мен су көздерінің сақталуы көптеген құрғақ орман түрлері үшін маңызды. Түрлердің орман өрттері сияқты ірі оқиғалардан кейін қалпына келуіне мүмкіндік беру үшін үлкен, бұзылмаған орман участалары қажет. Құрғақ ормандар шамадан тыс өртеуге және орманды жоюға өте сезімтал; малдың шамадан тыс жайылуы және инвазивті түрлер табиғи қоғамдастықтарды жылдам өзгерте алады; қалпына келтіру мүмкін, бірақ қиын, әсіресе егер деградация ауыр және тұрақты болса.