Велосипедтердегі айналым қатынасын өзгерту құрылғысы

Кіріспе

Велосипедтердегі беріліс қатынасын өзгертуге арналған құрылғы

Ішкі беріліс орталығы, немесе жай ғана беріліс орталығы – планеталық немесе эпициклдік берілістер арқылы іске асырылатын, велосипедтерде кеңінен қолданылатын беріліс қатынасын өзгерту жүйесі. Деріллейрлі берілістерден айырмашылығы, берілістер мен майлау материалдары хабтың қабығының ішінде герметикалық түрде жабылады, ал деріллейрлі берілістерде механизм сыртқы ортаға ұшырайды. Беріліс қатынасын өзгерту дәстүрлі түрде Боуден тросімен хабқа қосылған ауыстыру тетігі арқылы жүзеге асырылды, бірақ бұрылыс тұтқалы ауыстыру тетіктері де кең таралды. Ішкі беріліс жүйелері әдетте ұзақ қызмет етеді және күтіп ұстауды қажет етпейді, бірақ кейбіреулері жарыстарда немесе таулы, жолдан тыс жағдайларда қолдануға жарамсыз. Көптеген қалалық велосипедтер, мысалы еуропалық қалалық велосипедтер, 7 жылдамдықты беріліс орталықтарымен жабдықталған, ал 8 жылдамдықты жүйелер жиірек қолжетімді болып келеді. Ескі немесе арзан тұтыну велосипедтері көбінесе 3 жылдамдықты беріліс орталықтарын пайдаланады, мысалы велосипед бөлісу жүйелерінде. Көптеген бүктемелі велосипедтерде де 3 жылдамдықты беріліс орталықтары қолданылады. Қазіргі заманғы, 18 жылдамдыққа дейін беріліс қатынасын ұсынатын құрылғылар бар.

Тарих

Эпициклдік дөңгелектер велосипедтерде қолданылуына дейін үш дөңгелекті велосипедтерде пайдаланылған. Эпициклдік хабтарға патенттер 1880 жылдардың ортасына қарай алынған. 1895 жылы Ноблсвилл қаласынан (Индиана штаты, АҚШ) шыққан америкалық машина жасаушы Севард Томас Джонсонға ықшам эпициклдік хабты жасауға патент берілді. Бұл 2 жылдамдықты құрылғы болған, бірақ коммерциялық сәттілікке жете алмады. 1896 жылы Англияның Салфорд қаласынан Уильям Райли 2 жылдамдықты хабқа патент алды, ол 1898 жылы "Хаб" деген атпен өндіріске түсті. Ол үлкен жетістікке ие болып, он жыл бойы өндірісте болды. Бұл ықшам эпициклдік хабтық берілістердің тиімділігін жылдам анықтады. 1902 жылы Райли 3 жылдамдықты хабтық беріліс жасады. Ол "Хаб" өндірушісімен келісім шарт жасады, бірақ болашақ құрылғылардың жобаларына қатысты интеллектуалдық құқықтарды оларға берді. Бұл мәселені шешу үшін Рейлидің 3 жылдамдықты хабына патент оның әріптесі Джеймс Арчер атынан алынды. Осы уақытта белгілі ағылшын журналисі және өнертапқышы Генри Стурми де 3 жылдамдықты хабты ойлап тапты. 1903 жылы Рейли велосипед компаниясының басшысы Франк Боуден Рейли/Арчер және Стурмидің 3 жылдамдықты хабтарына құқықтарды алғаннан кейін "Үш жылдамдықты беріліс синдикатын" құрды. Рейлидің хабы алғашқы Sturmey Archer 3 жылдамдығы ретінде өндіріске түсті. 1902 жылы Микаэль Педерсен (Дурсли Педерсен велосипедін де жасаған) 3 жылдамдықты хабтық беріліске патент алды және ол 1903 жылы өндіріске енгізілді. Бұл "қарсы білік" принципіне негізделген деп айтылды, бірақ бұл ерекше эпициклдік беріліс болды, онда сақиналы тістің орнына екінші күн тісі қолданылды. 1904 жылы Fichtel & Sachs компаниясы (Германия, Швейнфурт) Wanderer компаниясына лицензия бойынша хабтық беріліс өндірді, ал 1909 жылы британдық нарықта 14 түрлі 3 жылдамдықты хабтық беріліс болды. 1930 жылдары хабтық берілістер бүкіл әлемде велосипедтерде қолданылды. Олар Ұлыбританияда, Нидерландыда, неміс тілді елдерде және Скандинавияда ерекше танымал болды. 1970 жылдардан бері ағылшын тілді елдерде олардың қолданылуы азайды, бірақ велосипедтер спорт немесе демалыс үшін ғана емес, күнделікті көлік ретінде жиі пайдаланылатын Солтүстік Еуропаның көптеген аймақтарында олар әлі де кеңінен қолданылады. Арзан және мықтырақ (бірақ сенімділігі төмен) дерайлер жүйелері кеңірек ауқымды беріліс ұсына бастады. 1987 жылы Sturmey Archer тек 3 және 5 жылдамдықты хабтарды, ал Fichtel & Sachs және Shimano тек 2 және 3 жылдамдықты хабтарды жасады. Сол жылы велосипедтің эпициклдік дөңгелектеріне арналған, 80 жылдан бері жарық көрген алғашқы кітап (техникалық нұсқаулықтардан басқа) жарық көрді. Содан бері хабтық берілістерге қызығушылық өсіп келеді, бұл қазір қолжетімді өнімдердің кең ауқымында көрініс тапты. 1995 жылы Sachs 12 жылдамдықты және 339% жалпы ауқымды Elan хабтық берілісін ұсынды. Үш жылдан кейін Rohloff Speedhub 500/14 шығарды, ол 14 жылдамдықты және 526% ауқымды, 27 жылдамдықты дерайлерлік беріліс жүйесімен салыстырмалы, сонымен қатар тау велосипеді үшін жеткілікті мықты және жеңіл болды. 2007 жылы NuVinci тұрақты өзгермелі беріліс ("қадамсыз") ∞ жылдамдықты хабтарды қалалық велосипедтер үшін өндіруді бастады, оның ауқымы шамамен 380% -ға дейін өсті (2016). 2008 жылы Sturmey Archer 3, 5 және 8 жылдамдықты хабтарды, SRAM (Fichtel & Sachs-тің мұрагері) 3, 5, 7 және 9 жылдамдықты, ал Shimano 3, 7 және 8 жылдамдықты хабтарды жасады. 2010 жылдың ақпан айында Shimano компаниясы Shimano Alfine 700, 11 жылдамдықты модельді ұсынғанын жариялады. Көптеген хабтық беріліс жүйелері бір артқы тісті дөңгелектерді пайдаланса да, SRAM-нің Dual Drive жүйесі эпициклдік хабты артқы дөңгелекке шоғырланған кең ауқымды қозғалтқыш жүйесін қамтамасыз ету үшін көп жылдамдықты артқы дерайлер жүйесімен біріктіреді. 2010 жылы Canyon 1.442 концепциясын ұсынды, ол ұқсас эпициклдік/дерайлерлік үйлесімді пайдаланатын гибридтік хаб. Brompton Bicycle өзінің екі жылдамдықты дерайлерімен арнайы үш жылдамдықты Sturmey Archer хабымен ("BWR" - Brompton Wide Ratio) біріктірілген дизайнын жасады. Бұл жүйе бүктелетін велосипедтерде (бірнеше алдыңғы тізбектер велосипедтің бүктелу механизміне кедерілгі келтіруі мүмкін), жату велосипедтерінде және жүк велосипедтерінде (кіші дөңгелектер мен/немесе ауыр салмақ кішірек қадамдармен кеңірек берілістерді қажет етеді) пайдалы. Бұрын мотоциклдерде де хабтық берілістер қолданылған, бірақ қазір бұл сирек кездеседі.

Before epicyclic gears were used in bicycle hubs, they were used on tricycles. Patents for epicyclic hubs date from the mid 1880s. The first patent for a compact epicyclic hub gear was granted in 1895 to the American machinist Seward Thomas Johnson of Noblesville, Indiana, U. S. A. This was a 2 speed but was not commercially successful. In 1896, William Reilly of Salford, England patented a 2 speed hub which went into production in 1898 as 'The Hub'. It was a great success, remaining in production for a decade. It rapidly established the practicality of compact epicyclic hub gears. By 1902, Reilly had designed a 3 speed hub gear. He parted company with the manufacturer of 'The Hub' but had signed away to them the intellectual rights to his future gear designs. To circumvent this problem, the patents for Reilly's 3 speed were obtained in the name of his colleague, James Archer. Meanwhile, well known English journalist and inventor Henry Sturmey had also invented a 3 speed hub. In 1903, Frank Bowden, head of the Raleigh Bicycle Company, formed The Three Speed Gear Syndicate, having obtained the rights to both the Reilly/Archer and Sturmey 3 speeds. Reilly's hub went into production as the first Sturmey Archer 3 speed. In 1902, Mikael Pedersen (who also produced the Dursley Pedersen bicycle) patented a 3 speed hub gear and this was produced in 1903. This was said to be based on the "counter shaft" principle but was arguably an unusual epicyclic gear, in which a second sun was used in place of a ring gear. In 1904 the Fichtel & Sachs company (Germany, Schweinfurt) produced a hub gear under license to Wanderer, and by 1909, there were 14 different 3 speed hub gears on the British market. By the 1930s, hub gears were used on bicycles all over the world. They were particularly popular in the UK, the Netherlands, the German speaking countries and Scandinavia. Since the 1970s, they have become much less common in English speaking countries, but in many parts of northern Europe, where bicycles are regularly used as daily transport rather than merely for sport or leisure, hub gears are still widely used. The cheaper and stronger (but less reliable) derailleur systems, which offer a wider gear range, have now started to appear. By 1987, Sturmey Archer made only 3 and 5 speed hubs, and Fichtel & Sachs and Shimano made only 2 and 3 speed hubs. In that year, the first book (apart from service manuals) for some 80 years dealing solely with epicyclic bicycle gears was published. Since then, there has been a slow but steady increase in interest in hub gears, reflected in the wider range of products now available. In 1995, Sachs introduced the Elan, the first hub gear with 12 speeds, and an overall range of 339%. Three years later, Rohloff came out with the Speedhub 500/14, a gear hub with 14 speeds and a range of 526%, comparable to that of a 27 speed derailleur gear system, and also sufficiently robust and lightweight for mountain biking. In 2007, NuVinci started manufacturing continuously variable transmission ("stepless") ∞ speed hubs for commuter bicycles, with an increasing range of about 380% (2016). As of 2008, Sturmey Archer makes 3 , 5 and 8 speed hubs, SRAM (successor to Fichtel & Sachs) make 3 , 5 , 7 and 9 speeds and Shimano make 3 , 7 and 8 speeds. In February 2010, Shimano announced the introduction of the Shimano Alfine 700, an 11 speed model. Though most hub gear systems use one rear sprocket, SRAM's Dual Drive system combines an epicyclic hub with a multi speed rear derailleur system to provide a wide ranging drivetrain concentrated at the rear wheel. In 2010, Canyon presented the 1.442 concept, a hybrid hub which uses a similar epicyclical/derailleur combination. Brompton Bicycle have their own design, with a two speed derailleur coupled to a special three speed wide ratio Sturmey Archer hub, the "BWR" (Brompton Wide Ratio). The system is useful for folding bicycles (where a multiple front chainset could foul the bike's folding mechanism), in recumbent bicycles, and cargo bikes (where small wheels and/or increased weight require a wider range of gears with smaller steps). Hub gears have in the past also been used on motorcycles, although this is now rare.

Жұмыс істеу принципі

Ең қарапайым 3 жылдамдықты хабтар бір планеталық эпициклдік беріліс жиынтығын пайдаланады. Күн тісшесі (сары түсті) білікке берік бекітілген, демек велосипед рамасына қатысты қозғалмайды. Төменгі берілісте тізбек (қызыл түсті) жылдамдық айналысын қозғалтады, ал планета тасымалдағышы (жасыл түсті) хабты қозғалтады, бұл беріліс қатынамын төмендетеді. Ортаңғы берілісте тізбек хабты тікелей қозғалтады. Жоғары берілісте тізбек планета тасымалдағышын (жасыл түсті) қозғалтады, ал жылдамдық айналысы (қызыл түсті) хабты қозғалтады, нәтижесінде беріліс қатынамы артады. Хабтық берілістің білік осі (дерейлер жүйесінен өзгеше) тікелей берілістен басқа барлық берілістерде айналу моментін қабылдайды, сондықтан айналуға қарсы сенімді бекітілуі керек. Дропаут пен білік гайкасы арасындағы айналуға қарсы шайбалар көбінесе жеткілікті болса да, кең ауқымды заманауи жүйелер тізбекті ұстағышқа бекітілген реакциялық қолды пайдаланады. Барабанды тежегіштері бар артқы дөңгелектерге (кейбір қалалық велосипедтерде кездесетін) бәрібір реакциялық қол қажет. Көптеген хабтық берілістер бір бұрылыс, триггер немесе бас бармақпен басқарылатын ауыстырғышпен ұқсас жұмыс істейді. Бірақ Sturmey Archer 5 жылдамдықтың ескі үлгісі ерекшеленеді, ол жақын және алыс диапазонды күн тісшелерін ауыстыру үшін екінші ауысу кабелін қолданды, тиімді түрде бір құрылғыда екі 3 жылдамдықты хабты қамтамасыз етті. Екі диапазонның ортаңғы берілісі тікелей болды, сондықтан бес түрлі беріліс болды. Оларды екі кабельді де басқаратын арнайы 5 жылдамдықты ауыстырғышпен немесе стандартты 3 жылдамдықты ауыстырғышпен және үйкеліс ауыстырғышпен басқаруға болады.

Артықшылықтар

Шеңберлік берілістер шеңбердің ішінде орналасқан, бұл оларды судан, тозаңнан және соққылардан қорғайды. Сондықтан шеңберлік берілістерге әдетте сыртқы дерайлерлі жүйелерге қарағанда аз күтім қажет, олар жиі реттеуді және бөлшектерді ауыстыруды (алдыңғы тісті дөңгелектер, артқы тісті дөңгелектер, тар дерайлерлік тізбек) талап етеді. Шеңберлік берілістер спицалармен соқтығысып, дөңгелектің құлау қаупін толығымен жояды, бұл дерайлерлік жүйелерге тән. Шеңберлік берілістер артқы дөңгелек айналмаған кезде де беріліс қатынасын өзгерте алады. Бұл жиі тоқтап тұратын қалалық велосипедтерде және қиыр жолдардағы тау велосипедтерінде пайдалы. Шеңберлік берілістерді тәжірибесіз жүргізушілерге қолдану оңай, өйткені әдетте бір ғана ауыстырғыш болады және беріліс қатынастары арасында қайшылықтар болмайды. Ал қазіргі дерайлерлік жүйелерде көбінесе екі ауыстырғыш болады және дұрыс емес беріліс комбинациясын болдырмау үшін алдын ала ойлану қажет. Шеңберлік берілістерге костер тежегішін орнатуға болады (бірақ барлық шеңберлік берілістерде ол қолжетімді емес). Бұл дерайлерлік жүйелерде мүмкін емес, өйткені тізбек кері бағытта тартылуға мүмкіндік бермейді. Шеңберлік берілістер сыртқы дерайлерлерге үйлеспейтін жүйелерде, мысалы, белдікті және валдік берілістерде беріліс қатынасын өзгертуге мүмкіндік береді. Бір тізбектің орналасуы тізбекті толығымен жабатын қорғағышты орнатуға мүмкіндік береді, осылайша тізбекті судан және тозаңнан қорғауға болады, ал киімдер майланған тізбекпен жанаспайды. Бір тізбектің орналасуы тізбектің иілуіне немесе бұрылуына қажеттілікті жояды. Осының нәтижесінде тізбек параллель штырғылары бар конструкциямен жасалуы мүмкін, цилиндр тәрізді емес. Тіреу беттері арасындағы сызықтық контакт, дерайлерлік тізбектің нүктелік контактынан айырмалы, барлық компоненттердің қызмет ету мерзімін ұзартады. Белгілі тізбектің орналасуы бар велосипедтерде тізбекті кернеуші қажет емес, бұл жолсыз велосипедшілер үшін артықшалық. Егер кернеуші қажет болса, тізбектің босаңсуын жою үшін қысқа ұяша жеткілікті. Шеңберлік берілістің корпусы әдетте дерайлерлік берілістің корпусынан үлкен диаметрлі болады, сондықтан мұндай дөңгелектердегі спицалар қысқа болуы мүмкін. (ескерту: өндірушілер жүргізген сынақтардың нәтижелерінде кейбір маркетингтік материалдар 2% көрсетсе де, бұл жалған және мүмкін емес. Көптеген сынақтар жаңа шеңберлік берілісті ескі және нашар күтім көрген дерайлерлік жүйемен салыстырды немесе оське ешқандай салмақ түсірмей, жүйеге жүктеме қоймады. Нақты көрсеткіштер басқаша – тиімділік/жоғалтулар барлық планетарлық берілістерге жақын.) Шеңберлік берілістер эквивалентті беріліс сипаттамалары бар дерайлерлік жүйелерге қарағанда ауыр болады, ал қосымша салмақ артқы дөңгелекке шоғырланады. Осы себепті, олар спорттық қолданыстағы артқы аспалы велосипедтер үшін бірінші таңдау емес, өйткені қосымша салмақ сүйреу мен тежеуге кері әсер етуі мүмкін. Шеңберлік берілістер әдетте жылдам босату механизмдерімен/бұрыштама осьтермен үйлесімсіз, олармен жүргізуші артқы дерайлер арқылы ауыса алады. Тісті дөңгелектерді мұқият таңдау бір тісті дөңгекті пайдаланған кездегі беріліс қатынастарын екінші тісті дөңгекті пайдаланған кездегі беріліс қатынастарының арасындағы жартылай қадамды беріліске икемдеуге мүмкіндік береді, мысалы, Brompton 6 жылдамдықты бүгілетін велосипедінде. Бұл тұжырым SRAM Dual Drive жүйесінде қолданылады және кеңейтіледі, онда дәстүрлі көп жылдамдықты кассета 3 жылдамдықты шеңберлік беріліске орнатылады. Sturmey Archer компаниясы да осыған ұқсас AW шеңберлік берілісін шығарады. Бұл жүйе алдыңғы дерайлерді қабылдай алмайтын велосипедтерде пайдалы болуы мүмкін. Неміс компаниясы Canyon 2010 жылы ұқсас эпициклдік/дерайлерлік комбинацияны қолданатын гибридтік шеңберлік беріліс – 1442-ні ұсынды. Алдыңғы және артқы дерайлерлер шеңберлік беріліспен қолданылған кезде, нәтижесінде өте кең ауқымды трансмиссия пайда болады, бірақ салмақ пен күрделілік артады. Екілік жүйелердің ерекше қолданылуы – тік велосипедтерде, егер жоғары беріліс қосылған болса, тұрып қалғаннан немесе қатты тежегеннен кейін қозғалу қиын. Тік велосипедте жүргізуші бір аяғын ең аз импульс алу үшін пайдалана алады және педальдарға тұрып, велосипедті теңестіру үшін денесінің жоғарғы бөлігін пайдалана алады; бұл екі доңғалақты тік велосипедте мүмкін емес. Мұнда екілік жүйе тоқтап тұрған немесе төмен жылдамдықта ауысуға мүмкіндік береді, бұл тек дерайлерлік берілістермен мүмкін емес.

Hub gears are sealed within the hub, which protects them from water, grit, and impacts. Thus hub gears usually require less maintenance and can be more reliable over time than comparable external derailleur gear systems, which may require more adjustments and replacement of parts (front chainrings, rear sprockets, narrow derailleur chain). Hub gears completely avoid the danger of collision with the spokes and wheel collapse that derailleur systems can suffer. Hub gears can change gear ratios when the rear wheel is not rotating. This can be useful for commuter cycling with frequent stops and for mountain biking in rough terrain. Hub gears can be simpler to use for inexperienced riders, because there is generally only a single shifter to operate and there are no overlapping gear ratios. By contrast, modern derailleur systems often have two shifters, and require some forethought to avoid problematic gear combinations. Hub gears can be manufactured to include a coaster brake (though not all hub gears are available with coaster brakes). This is not possible with derailleur systems, because the chain cannot transmit a backwards pull. Hub gears provide a means for shifting gear ratios on drivetrains incompatible with external derailleurs such as belt drives and shaft drives. The single chainline allows for a full chain enclosure chain guard, so the chain can be protected from water and grit, and clothing can be protected from contact with the lubricated chain. The single chainline does not require the chain to bend or twist. As a result, the chain can be constructed differently, with parallel pins instead of barrel shaped ones. Line contact between the bearing surfaces, instead of the point contact of a derailleur chain, greatly extends the working life of all components. On bicycles with fixed chain lines, no chain tensioner is required, eliminating a part that could otherwise become damaged in rough terrain an advantage for off road cyclists. Where a tensioner is required, a short cage is usually sufficient to take up the chain slack. The single external sprocket means that the wheel can have a hub with more distance between its flanges and be built with no or much less dish, making it laterally stronger than a similar wheel with narrower flange spacing and more dish to accommodate multiple sprockets. The hub shell of gear hubs is also often of a larger diameter than that of derailleur hubs, meaning the spokes on such wheels may be shorter. (note: some marketing material from tests performed by the manufacturers has the number at 2%, but that is not only false, but impossible. Several tests compared a new internal gear hub with an old and badly maintained derailleur system, or did not apply any weight on the axle and load into the system. The real numbers are different the efficiency/losses are closer to that of all planetary gear transmissions.) Hub gears tend to be heavier than derailleur systems with equivalent gearing characteristics, and the additional weight is concentrated at the back wheel. For this reason, they are not a primary choice for rear suspension bicycles in sporting use as the extra unsprung weight may adversely affect traction and braking. Hub gears are generally incompatible with quick release mechanisms/skewer axles. between which the rider can switch with a rear derailleur. Careful sprocket selection can allow the available gear ratios when using one sprocket to fall half way between those available when using the second sprocket, providing half step gearing, as on the Brompton 6 speed folding bicycle. This concept is used and extended in the SRAM Dual Drive system, where a conventional multi speed cassette is mounted to a 3 speed hub. A similar version of the ever popular AW hub is manufactured by Sturmey Archer. This system may be useful on bicycles which cannot accept a front derailleur. The German company Canyon introduced the 1442 in 2010, a hybrid hub which uses a similar epicyclical/derailleur combination. When both front and rear derailleurs are used with a geared hub, the result is a very wide ranging drivetrain, at the expense of increased weight and complexity. A particular use of the dualdrive systems is on recumbent bicycles where starting off from a standstill, or after braking hard, is very difficult if a high gear is engaged. On an upright bicycle, if a high gear is engaged, the rider may use one leg to gain minimal momentum and stand on the pedals and use her/his upper body to balance the bike; this is not possible on a 2 wheeled recumbent bicycle. Here the dualdrive setup allows shifting at a standstill or at low speeds, which is not possible with derailleur gears alone.

Жоғары дәрежелі шүмектілік шестер

Жоғары дәрежелі ступицалық берілістер бір-бірімен байланысқан бірнеше эпициклдік берілістерді пайдалану арқылы берілістердің көбірек санын ұсынады. Олардың қатынастары берілістердің тең аралықта орналасуын және жалпы беріліс диапазонының кеңдігін қамтамасыз ету үшін таңдалады. Мұндай құрылымдардың жұмыс принципі, қарапайым жүйелердегідей, тізбекті ауыстырумен жабдықталған триггерлік немесе бұрылмалы ауыстырғыш арқылы жүзеге асырылады. 12 жылдамдықты Sachs Elan – нарықта 10 немесе одан көп жылдамдығы бар алғашқы ступицалық беріліс (1995–1999). Ол ауыр және сапа мәселелеріне тап болғандықтан, бірнеше жылдан кейін өндірілімі тоқтатылды. 1998 жылы ұсынылған 14 жылдамдықты Rohloff Speedhub ступицалық берілісінің диапазоны 5:1-ден асып, ол 24, 27 және 30 жылдамдықты ауыстырғыш жүйелермен (алдыңғы және артқы жағында 3×8, 3×9 және 3×10 тісті доңғалақтары бар) салыстыруға болады, себебі соңғыларында үш қабаттасқан диапазон болады және көбінесе 14 ғана нақты беріліс бар. Speedhub-та қабаттасу болмағандықтан, ступицалық берілісте тек екі ауысу бағыты бар (жоғары және төмен), ал алдыңғы және артқы ауыстырғыштарда барлық берілістерді ауыстыру үшін екі ауысу бағыты бар екі ауыстыру механизмі қажет. 2010 жылы ұсынылған 11 жылдамдықты Shimano Alfine 700 ступицалық берілісінің диапазоны 4:1-ден асып, ол 20 жылдамдықты ауыстырғыш жүйелерімен салыстыруға болады, ал ішкі бөліктері май ваннасында жұмыс істейді, бұл механикалық тиімділікті арттырады.