Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Йоханнес Якобс Пуртман (1896 жылдың 26 сәуірінде Роттердамда дүниеге келген, 1970 жылдың 21 желтоқсанында Гаагада қайтыс болған), Гроннинген университетінде профессор Герардс Хейманс басшылығымен философия және психологияны оқыды. 1919 жылы ол магистр дәрежесін алды; көп жылдар өткен соң ол Ph.D. ғылыми дәрежесін де қорғалды. Ол сонымен қатар теософ болған.
Johannes Jacobus Poortman (April 26, 1896 in Rotterdam – December 21, 1970 in The Hague), studied philosophy and psychology at Groningen University under Professor Gerardus Heymans. In 1919 he received his Master of Arts; many years later he would also earn a Ph. D. He was also a theosophist.
Өмірбаян
Пуртман Гамбург, Женева, Париждегі Сорбонна және Вена университеттерінде оқыды. 1932 жылдан 1938 жылға дейін ол Голландиялық психикалық зерттеулер қоғамы кеңесінің мүшесі болды. 1958-1966 жылдары Лейден университетінде метафизика профессоры қызметін атқарды. Ол зейнетке шыққаннан кейін оның кафедрасын профессор Дуббинк, профессор ван Вледдер және профессор Гердинг кезекпен басқарды. Пуртман Голландия философтарының репертуарын – «Репертуар дер Нидерландс Вижбегерте» еңбегін жасады, оны Лейден университетінің сайтында онлайн қарауға болады. Ол материяның көптігі туралы гиликалық плюрализм (голланд тілінде hylisch pluralisme) идеясын қалыптастырды, бұл ғылым мен метафизика енді қайшы келмейтін ғаламның моделі. Бұл көзқарас оның «Аң-сезім құралдары» атты төрт томдық еңбегінде егжей-тегжейлі түсіндірілді.
Poortman studied at the universities of Hamburg, Geneva, the Sorbonne in Paris and at Vienna. From 1932 to 1938 he was member of the Council of the Dutch Society for Psychical Research. From 1958 to 1966 he was a Professor of metaphysics at the University of Leiden. After he retired his chair was successively occupied by Prof. Dubbink, Prof. van Vledder and Prof. Gerding. Poortman was the maker of the Repertory of Dutch philosophers, Repertorium der Nederlandse Wijsbegeerte, which can be consulted on line at the site of the Leiden University. He formulated the idea of a hylic pluralism (in Dutch hylisch pluralisme) of the plurality of matter, a model of the universe in which science and metaphysics are no longer contradictory. This vision was explained in his four volume work, Vehicles of Consciousness.
Пуртманның санаттары
Пуртман әлемге алты түрлі метафизикалық көзқарасты бөліп, оларды Альфадан Зетаға дейін атады. Альфа: Монистік материализм, яғни бұл дүниеде тек бір ғана зат – материя ғана бар деген көзқарас. Бета: тек материя бар деген көзқарас, бірақ материяның әртүрлі түрлері бар (хиликалық плюрализм), атап айтқанда, Құдай және басқа рухани жандар біздің ғылыми құралдарымызбен көрінбейтін, материяның жоғары сапалы түрінен құрылған. Гамма: материя ғана бар, бірақ материя емес, бір ғана нәрсе бар. Бұл нәрсе Құдай, Брахман сияқты болуы мүмкін. Бұл көзқарас Пуртманның өзіне тән. Дельта: екі түрлі материалдық және бір рухани, материалдық емес нәрсе бар деген көзқарас, мысалы, ерте христиандық және гностицизмде адам дене, жан және рухтан жасалған деген сенімде болған, мұнда алғашқы екеуі материяның әртүрлі формалары, ал рух материалдық емес. Эпсилон: материя мен сана мүлдем бөлек нәрселер деген көзқарас. Мысалы, Рене Декарттың «Мен ойлаймын, демек, мен бармын» деген тұжырымында осы көзқарас көрінеді, сана дуализміне қараңыз. Зета: монистік идеализм немесе иллюзионизм, онда материя Құдай немесе басқа рухани жандардың шығарылған нәрсесі ретінде қарастырылады. Бұл жіктеме ең алдымен индуизмнің Брахманына қатысты.
Poortman distinguished six different metaphysical views of the world, which he named from Alpha to Zeta. Alpha: monistic materialism, the view that only one kind of stuff, i. e. matter, ultimately exists in this universe. Beta: the view that only matter exists, but that there are different kinds of matter (hylic pluralism), specifically that God and other spiritual beings are created of a finer kind of matter, not visible to our scientific instruments. Gamma: that only matter exists, with the exception of one single entity which is not material. This entity may be God, Brahman, etc. This is the view held by Poortman himself. Delta: the view that two separate kinds of material and one kind of spiritual, immaterial entity exists, for example the early Christian and Gnostic belief that man was made of body, soul and spirit, where the first two are different forms of matter and the spirit is immaterial. Epsilon: a view in which matter and mind are totally separate things. This view was for example held by René Descartes in his cogito ergo sum statement, see mind dualism. Zeta: monistic idealism or illusionism, where matter is seen as some kind of emanation of God or another spiritual being. Especially this classification applies to the Brahman of the Hinduism.