Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрі. Үлкен тоқылдақ (Podiceps cristatus) – су құстары отбасының мүшесі. Бұл құс ерекше сыртқы түрімен, жарқын қара және ақ қауырсындарымен, сондай-ақ синхронды билер мен демонстрацияларды қамтитын әсем жұптасу ритуалымен ерекшеленеді.
Species of bird
The great crested grebe (Podiceps cristatus) is a member of the grebe family of water birds. The bird is characterised by its distinctive appearance, featuring striking black and white plumage, and elaborate courtship display that involves synchronised dances and displays.
Тарату
Үлкен тоқылдақ су құсы тұщы су көлдерінің өсімдік жамылғысы бар жерлерінде көбейеді. P. c. cristatus түршесі Еуропа және шығысқа қарай Палеарктика аймағында таралған. Ол өзінің қоңыржал батыс бөлігінде жыл бойы қоныстанады, бірақ суық аймақтардан көшіп жүреді. Қыста тұщы су көлдерінде, су қоймаларында немесе теңіз жағалауында қыстайды. Африкалық P. c. infuscatus және Австралия-Океаниялық P. c. australis түршелері көбінесе көшпейтін.
The great crested grebe breeds in vegetated areas of freshwater lakes. The subspecies P. c. cristatus is found across Europe and east across the Palearctic. It is resident in the milder west of its range, but migrates from the colder regions. It winters on freshwater lakes and reservoirs or the coast. The African subspecies P. c. infuscatus and the Australasian subspecies P. c. australis are mainly sedentary.
Өсіру
Үлкен тоқылдақтың көбелекке тартылу ритуалы күрделі. Барлық тоқылдақтар сияқты, ол да су жағасында ұялайды. Ұяны екі жыныстың екеуі де салады. Жұмыртқаларының саны орташа есеппен төрт, олардың түсі борпылдақ ақ, ал мөлшері мен салмағы шамалы. Инкубацияны екі ата-анасы да бірдей жүргізеді және ол алғашқы жұмыртқа салынған бойда басталады. Жұмыртқалар 27-29 күннен кейін кезең-кезеңімен жарылады. Балапандар өте ерте жетіледі және оларды екі ата-анасы да күтіп, тамақтандырады. Жас тоқылдақтар шабақтан шыққан бойда-ақ жүзуге және суға шомылуға қабілетті. Ересектер балапандарына арқаларына мінгізіп, суға шомып, оларды су бетінде қалдырып, осы дағдыларды үйретеді. Содан кейін олар бірнеше метр қашықтықта қайтадан судан шығып, балапандардың қайтадан оларға жүзіп келуіне мүмкіндік береді.
The great crested grebe has an elaborate mating display. Like all grebes, it nests on the water's edge. The nest is built by both sexes. The clutch averages four chalky white eggs which average in size and in weight. Incubation is by both parents and begins as soon as the first egg is laid. The eggs hatch asynchronously after 27 to 29 days. The precocial young are cared for and fed by both parents. Young grebes are capable of swimming and diving almost at hatching. The adults teach these skills to their young by carrying them on their back and diving, leaving the chicks to float on the surface; they then re emerge a few feet away so that the chicks may swim back onto them.
Тамақтандыру
Үлкен тоқылдақ негізінен балықпен қоректенеді, бірақ сонымен қатар ұсақ шаяңқылармен, жәндіктермен, кішкентай бақалармен және тритонмен де қоректенеді.
The great crested grebe feeds mainly on fish, but also small crustaceans, insects, small frogs and newts.
Адамдармен қарым-қатынасы
Бұл түр 19 ғасырда Ұлыбританияда әйелдердің шапқылары мен киімдерін безендіру үшін пайдаланылатын бас қауырсындары үшін дерлік жойылды. Құстарды қорғау жөніндегі Корольдік қоғам осы түрді қорғау мақсатымен құрылды, қазір бұл құс қайтадан көптеп кездеседі. Ұлы тоқылдақ және оның мінез-құлқы құс этиологиясының маңызды еңбектерінің бірі болды: Джулиан Хакслидің 1914 жылғы «Ұлы тоқылдақтың (Podiceps cristatus) құдайындасу әдеттері» атты мақаласы. Құс 2023 жылғы 5 қарашада халықаралық деңгейде танымал болды, комедиялық актер Джон Оливер «Соңғы аптаның кешінде» бағдарламасында Жаңа Зеландияның «Жыл құсы» кампаниясын жариялап, өзін осы құстың «кампания жетекшісі» деп жариялады, ол Жаңа Зеландияда пүтекеткеке деген маори есімімен де белгілі. Құс «Пүтекеткеке пандемониясы жеңіске жетті» деген ұранмен бәйгеде жеңімпаз атанды.
This species was hunted almost to extinction in the United Kingdom in the 19th century for its head plumes, which were used to decorate ladies' hats and garments. The Royal Society for the Protection of Birds was set up to help protect this species, which is again a common sight. The great crested grebe and its behaviour was the subject of one of the landmark publications in avian ethology: Julian Huxley's 1914 paper on "The Courtship‐habits of the Great Crested Grebe (Podiceps cristatus)". The bird gained international attention on 5 November 2023, after comedian John Oliver highlighted New Zealand's Bird of the Year campaign in a Last Week Tonight episode and declared himself the "campaign manager" for the bird, which is also known in New Zealand by its Māori name pūteketeke. The bird was announced as the winner of the competition with the alliteration "Pūteketeke pandemonium prevails".