Кіріспе

Құс түрлері

Солтүстік шырша (Lanius borealis) – Солтүстік Америка мен Сібірге тән, шыршалар тұқымдасына (Laniidae) жататын ірі әнші құс. Бұрын үлкен сұр шыршаның (Lanius excubitor) түршесі саналған, бірақ 2017 жылы жеке түр ретінде жіктелді. Алты түршесі белгілі.

Таксономия

Солтүстік шыршаны француз орнитологы Луи Пьер Вьейо 1808 жылы қазіргі екілік атауымен – Lanius borealis – ресми түрде сипаттады. 19 ғасырда Солтүстік Америка орнитологтары оны үлкен сұр шыршадан бөлек түр деп қарастырды, ал еуропалық ғалымдар оларды бір түр деп санады. Америкалық орнитолог Алден Х. Миллер 1930 жылы Сібір және Аляскадағы популяциялар арасындағы айырмашылықтарды зерттеді, бірақ тұрақты айырмашылықтар таппады, сондықтан оларды Lanius excubitor түріне біріктіруді ұсынды. Солтүстік Америкада бұл және оған жақын логгерхед шыршалары, жемтіктерін қырғи сияқты тікендерге немесе ұштарға қадау салғандықтан, көбінесе «қасап құстар» деп аталады. Юконның Олд Кроу қаласының Вунтул Гвичин тайпасы оны Tzi kwut go katshi lyi деп атайды. Құс ретінде, оның тырнақтары жоқ. Бірақ ол, қарғалы құс сияқты, иілген мүңкісіне ие. 2010 жылы митохондриялық ДНК зерттеуі көрсеткендей, солтүстік шырша ең жақын туысқан – Иберия сұр шыршасы (Lanius meridionalis), далалық сұр шыршасы (Lanius pallidirostris) және олар екеуі қытай сұр шыршасы мен логгерхед шыршасымен бірге клада құрайды.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Айдаходағы қыстау орталықтарын бақылау, қолайлы қыстау аумақтарына қажеттілік бар екенін көрсетеді, себебі белгілі бір жерде өлген солтүстік шрикелердің орны тез толтырылды.

Тамақтандыру

Солтүстік шоқырлар көбінесе биік бағаналар мен бұтақтарда отырып, азық іздейді. Олар өрмекшілер, қоңыздар, масалар, шегірткелер және кішкентай омыртқалы жануарлар сияқты бунақденелілермен қоректенеді. Олардың жемтілеріне мүйізді торғай, қарашапан, қара торғай, сырғақ торғай, ақ тәжді торғай, қара көзді тырна, қарағай бүркіті, үй торғайы, шалғын тышқаны, бұғы тышқаны, ұзын құйрықты тышқан, дала тышқаны және үй тышқаны, сондай-ақ тікенді кесірткелер жатады. Олардың құс қоректерінде қарғалар мен үй торғайларын аулайтыны байқалған. Шоқырлар кішкентай құстарды олардың дауыстарын еліктеу арқылы өздеріне тартып алады.