Бүркіттер туысы: Бутео құстарының сипаттамасы

Кіріспе

Жыртқыш құстар туысы, түрлі шаяндар мен бүркіттерді қамтиды. Buteo – орташа және ірі денелі, кең аумақты қыраны тәрізді құстардың туысы, денесі күшті және қанаттары кең. Ескі әлемде осы туыстағы құстарды "шаяндар" деп атайды, ал Жаңа әлемде "бүркіт" деп атайды (Этимология: Buteo – жалпы шаянның латынша атауы). Екі терминнің де мағынасы нақты болмағандықтан, кейде оның орнына "buteo" сөзі қолданылады, мысалы, Peregrine Fund ұйымында.

Сипаттамалары

Бутеолар – ірі құстар. Жалпы ұзындығы әр түрлі болуы мүмкін, ал қанаттарының ұзындығы да өзгеріп отырады. Ең жеңіл түр – жол жиегіндегі бүркіт, оның орташа салмағы бірақ, аққұйрықты және Риджвей бүркіттері де шамамен 0,6 метр қанат ұзындығымен және шамамен стандартты өлшемдерде ұзындығымен салыстырылатын кішкентай. Ұзындығы және қанаттарының ұзындығы бойынша ең ірісі – таулық бүркіт, оның ұзындығы және қанаттарының ұзындығы шамамен және шамамен құрайды. Таулық бүркіт салмағы және аяқтарының өлшемдері бойынша темір бүркіттермен шайқаса алады, ал тұмсығының мөлшері одан да ірі. Осы екі ірі бутеоның ересектерінің салмағы көбінесе 1 кг-нан асады, ал ересек ұрғашыларының салмағы 1 кг-нан да көп болуы мүмкін. Барлық бутеолардың қанаттары кең және денесі мықты болып келеді. Олар көбінесе түскі уақытта термалдық ағындармен көтеріліп, осы кезде көрінуі жиі. Ұшу стилі дене түріне, қанат пішініне және бетіне байланысты өзгереді. Ұзын қанатты түрлер, мысалы, қатал аяқты бүркіттер мен Суэйнсон бүркіттері, серпілісті, жеңіл ұшу стиліне ие, ал қызылқұйрықты және қарақұйрықты бүркіттер сияқтылары салыстырмалы түрде қысқа қанатты, баяу ұшып, күштірек және терең соққылармен қанат қағады. Бутеолар әлемнің көптеген жерлерінде кездеседі, бірақ аң аулауға қолайлы далалар мен ұя салуға және қауіпсіздікке мүмкіндік беретін ағаштарға жақын болуын қалайды. Қызылқұйрықты және аққұйрықты бүркіттер. Кейде құстарды да аулайды. Шағын және орташа құстар, яғни, торғайлар, шумақтар, су құстары, көгершіндер және ойын құстары көбінесе аң болады. Алайда, көптеген кішкентай құстардың ересектері бутеолардан қашып құтыла алатындықтан, олар көбінесе ұядағы немесе жас құстарды аулайды, ал ересектерді тек жарақаттанған жағдайда ғана аулайды. Гавай бүркіті, құрлықта сүтқоректілері жоқ аралдар тобында пайда болған, бастапқыда құс жеуге бейім болған, бірақ қазір негізінен енгізілген кеміргіштермен қоректенеді. Сонымен қатар, жыландар, кесірткелер, бақалар, саламандралар, балықтар және тіпті жәндіктер, әсіресе қоңырқайлар да аң болады. Тропикалық аймақтарда кездесетін бірнеше бутео түрлерінде, мысалы, жол жиегіндегі бүркіт немесе сұржолақты бүркіт сияқты, бауырымен жорғалаушылар мен қосмекенділер басты тамақ құрауы болуы мүмкін. Көптеген түрлер кездейсоқ шөптесін жейді, бірақ ол әрқашан тірі аңнан кейін екінші орында тұрады. Көптеген бутео түрлері аңды ағаштан тікелей секіріп түсіп аулауды жөн көреді. Басқа жағдайда, олар ұшып бара жатқанда аңды алыстан көріп, оны ұстау үшін жерге дөңгелектеп түседі.

Buteos are fairly large birds. Total length can vary from and wingspan can range from The lightest known species is the roadside hawk, at an average of although the lesser known white rumped and Ridgway's hawks are similarly small in average wingspan around , and average length around in standard measurements. The largest species in length and wingspan is the upland buzzard, which averages around in length and in wingspan. The upland is rivaled in weight and outsized in foot measurements and bill size by the ferruginous hawk. In both of these largest buteos, adults typically weigh over , and in mature females, can exceed a mass of All buteos may be noted for their broad wings and sturdy builds. They frequently soar on thermals at midday over openings and are most frequently seen while doing this. The flight style varies based on the body type and wing shape and surface size. Some long winged species, such as rough legged buzzards and Swainson's hawks, have a floppy, buoyant flight style, while others, such as red tailed hawks and rufous tailed hawks, tend to be relatively shorter winged, soaring more slowly and flying with more labored, deeper flaps. Buteos inhabit a wide range of habitats across the world, but tend to prefer some access to both clearings, which provide ideal hunting grounds, and trees, which can provide nesting locations and security. red tailed and white tailed hawks. Birds are taken occasionally, as well. Small to mid sized birds, i. e. passerines, woodpeckers, waterfowl, pigeons, and gamebirds, are most often taken. However, since the adults of most smaller birds can successfully outmaneuver and evade buteos in flight, much avian prey is taken in the nestling or fledgling stages or adult birds if they are previously injured. The Hawaiian hawk, which evolved on an isolated group of islands with no terrestrial mammals, was also initially a bird specialist, although today it preys mainly on introduced rodents. Other prey may include snakes, lizards, frogs, salamanders, fish, and even various invertebrates, especially beetles. In several Buteo species found in more tropical regions, such as the roadside hawk or grey lined hawk, reptiles and amphibians may come to locally dominate the diet. Carrion is eaten occasionally by most species, but is almost always secondary to live prey. Most Buteo species seem to prefer to ambush prey by pouncing down to the ground directly from a perch. In a secondary approach, many spot prey from a great distance while soaring and circle down to the ground to snatch it.

Таксономия және жүйелеу

Бутео туысын француз табиғаттанушысы Бернард Жермен де Ласепед 1799 жылы құрды, бұл Карл Линнейдің 1758 жылы енгізген жалпы әтеш (Falco buteo) түрлік атын таутонимия арқылы пайдаланды.