Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пенсильвания класының бронекері Екінші USS California (ACR 6), сондай-ақ "Бронекері № 6" деп те аталатын, кейіннен Сан-Диего деп қайта аталған, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің бронекері болды.
Pennsylvania class armored cruiser
The second USS California (ACR 6), also referred to as "Armored Cruiser No. 6", and later renamed San Diego, was a United States Navy armored cruiser.
Құрылыс және іске қосу
Калифорния 1904 жылғы 28 сәуірде Сан-Франциско, Калифорниядағы Union Iron Works компаниясымен суға түсірілді, демеушісі Калифорния штатының губернаторы Джордж С. Пардидің қызы Флоренс Парди болды және 1907 жылғы 1 тамызда қолданысқа енгізілді.
California was launched on 28 April 1904 by Union Iron Works at San Francisco, California, sponsored by Miss Florence Pardee, daughter of California Governor George C. Pardee, and commissioned on 1 August 1907.
Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын
2-ші дивизияға қосылып, «Калифорния» 1908 жылғы мамыр айында Сан-Францискодағы әскери-теңіз флотының хатшысы Виктор Х. Меткалфтың теңіз парадына қатысты. 1909 жылдың күзінде Гавайи мен Самоаға жасаған саяхатынан басқа, крейсер батыс жағалауында жаттығулар мен оқулар арқылы дайындық деңгейін арттырып, 1911 жылдың желтоқсанына дейін жұмыс істеді, содан кейін Гонолулуға, ал 1912 жылдың наурызында Азия станциясында қызмет ету үшін батысқа аттанды. Американың Қиыр Шығыстағы күші мен мәртебесін көрсеткен қызметтен кейін 1912 жылдың тамызында елге оралды және ішкі саяси тұрақсыздыққа ұшыраған Никарагуадағы Коринтоға жіберілді. Мұнда ол американдықтардың өмірін және мүлігін қорғады, содан кейін батыс жағалауындағы операцияларын жалғастырды; ол Калифорния жағалауында жүзіп, сол кезде де саяси тұрақсыздыққа тап болған Мексиканы қадағалады. 1914 жылдың 1 қыркүйегінде «Калифорния» «Сан-Диего» деп аталды, бұл оның бастапқы атын «Калифорния» үшін босату мақсатында жасалды. Ол Тынық мұхит флотының бас қолбасшысының флагмандық кемесі ретінде үзіліс-үзіліспен қызмет етті, бірақ 1915 жылдың жазында қазандықтың жарылуы салдарынан Маре аралындағы кемежайда күші азайтылған күйде қалды. Қазандықтың жарылуы 1915 жылдың қаңтарында болды, ал оқиға кезіндегі энсин Роберт Кэри мен екінші сыныпты оттық Телесфоро Тринидадтың көрсеткен батылдығы үшін екеуіне де Құрмет медалі табысталды. «Сан-Диего» Гуаймасқа барғаннан кейін Маре аралында жөндеу жұмыстарын жүргізді. Кейін ол Панама-Калифорния көрмесінде танымал орын болды. «Сан-Диего» 1917 жылдың 12 ақпанына дейін флагмандық кеме ретінде қызметін жалғастырды, содан кейін Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін резервке жіберілді. Келесі күні, 19 шілдеде сағат 11:05-те «Сан-Диего» «Файр-Айленд Лайтшип» маяғынан солтүстік-шығысқа қарай жүзіп бара жатқанда крейсердің сол жағында, сол жақ моторлық бөлімесінен төмен жарылыс болды. Жарылыс болған жердегі борты бұрмаланып, моторлық бөліме мен 8-ші оттық бөлімесі арасындағы су өткізбейтін есікті жабу мүмкін болмады, екі бөліме де бірден суға батты. Капитан Кристи кемеге торпеда тигенін болжады және дереу су асты кемелерін қорғау шараларын жариялап, барлық қаруларға перископқа ұқсайтын нәрсеге оқ атуға бұйрық берді. Ол екі мотордың да толық жылдамдықпен алға жылжуын және оң рульді қатты бұруды талап етті, бірақ екі мотордың да істен шыққанын және моторлық бөлімелердің тез суға батып бара жатқанын естіді. Кеме 9 градусқа еңкейді және бір қақпақтан су ағып, палубаны су басты. Кемедегі радионың жұмыс істемейтінін білген Кристи, құтқару кемелерін шақыру үшін артиллериялық офицерді экипажымен бірге құрлыққа жіберді. Жарылыстан кейін 10 минут өткен соң крейсер суға батып бастады. Құтқару салдары мен қайықтарын түсіруге бұйрық берілді. Капитан Кристи «Сан-Диегоның» батып бара жатқанына көз жеткізгенше кемені тастап кету туралы бұйрық беруді кейінге шегерді, содан кейін экипаж тәртіпті түрде кемені тастап кетті. Кристиді Фердинандо Покароба есімді экипаж мүшесі құтқарды. Ол 28 минут ішінде алты адамның өмірін қиып, Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқаннан кейін АҚШ жоғалтқан жалғыз ірі соғыс кемесі болды. Екі адам жарылыс кезінде бірден қаза тапты, сол жақ винт шахтасына май құйған экипаж мүшесі қайтадан көрінбеді, кеме ауған кезде түтін құбырларының бірі жұлып тастап, бір адам қаза тапты, біреуі құтқару салдары басына түсіп қаза тапты, ал алтыншысы қарауыл мұнарасында тұтқынға түсіп, суға батты. Осы уақытта артиллериялық офицер екі сағаттық сапардан кейін Нью-Йорк штатының Пойнт-О'-Вудс жағалауына жетті, ал кемелер бірден оқиға орнына жіберілді. Әскери-теңіз департаментіне АҚШ-тың шығыс жағалауында неміс миналық су асты кемесі жұмыс істеп жатқаны туралы хабарланды және АҚШ Әскери-теңіз әуе күштері дайындыққа алынды. Лонг-Айлендтегі Бей-Шорда орналасқан Бірінші Йель бөлімшесінің ұшақтары 30,48 метрдей тереңдікте теңіз түбінде жатқан су асты кемесі деп ойлаған жерге шабуыл жасап, бірнеше бомба тастады; ол «Сан-Диего» болып шықты.
Joining the 2nd Division, Pacific Fleet, California took part in the Naval Review at San Francisco in May 1908 for the Secretary of the Navy Victor H. Metcalf. Aside from a cruise to Hawaii and Samoa in the fall of 1909, the cruiser operated along the west coast, sharpening her readiness through training exercises and drills, until December 1911, when she sailed for Honolulu, and in March 1912 continued westward for duty on the Asiatic Station. After this service representing American power and prestige in the Far East, she returned home in August 1912, and was ordered to Corinto, Nicaragua, then embroiled in internal political disturbance. Here she protected American lives and property, then resumed her operations along the west coast; she cruised off California, and kept a watchful eye on Mexico, at that time also suffering political disturbance. California was renamed San Diego on 1 September 1914, in order to free up her original name for use with the California. She served as flagship for Commander in Chief, Pacific Fleet, intermittently until a boiler explosion put her in Mare Island Navy Yard in reduced commission through the summer of 1915. The boiler explosion occurred in January 1915 and the actions of Ensign Robert Cary and Fireman Second Class Telesforo Trinidad during the event earned them both the Medal of Honor. San Diego after spending time at Guaymas, went on to repair at Mare Island. Afterwards, she served as a popular attraction during the Panama–California Exposition. San Diego returned to duty as flagship through 12 February 1917, when she went into reserve status until the opening of World War I. At 11:05 the next day, 19 July, San Diego was steaming northeast of the Fire Island Lightship when an explosion occurred on the cruiser's port side adjacent to the port engine room and well below the waterline. The bulkhead at the site of the explosion was warped so that the watertight door between the engineroom and No. 8 fireroom could not be shut, and both compartments immediately flooded. Captain Christy assumed that the ship had been torpedoed and immediately sounded submarine defense quarters and ordered all guns to open fire on anything resembling a periscope. He called for full speed ahead on both engines and hard right rudder, but was told that both engines were out of commission and that the machinery compartments were rapidly flooding. The ship had taken on a 9° list and water began pouring in through one of the gun ports, flooding the gun deck. Informed that the ship's radio was not working, Christy dispatched the gunnery officer to the mainland with a boat crew to summon rescue vessels. About 10 minutes after the explosion, the cruiser began to sink. Orders were given to lower the life rafts and boats. Captain Christy held off giving the order to abandon ship until he was certain that San Diego was going to capsize, when the crew abandoned the vessel in a disciplined and orderly manner. Christy was rescued by a crewman named Ferdinando Pocaroba. She had sunk in 28 minutes with the loss of six lives, the only major warship lost by the United States after its involvement in World War I. Two men were killed instantly when the explosion occurred, a crewman who had been oiling the port propeller shaft was never seen again, a man was killed by one of the smokestacks breaking loose as the ship capsized, one was killed when a liferaft fell on his head, and the sixth was trapped inside the crow's nest and drowned. Meanwhile, the gunnery officer had reached shore at Point O' Woods, New York after a two hour trip, and vessels were at once sent to the scene. The Navy Department was informed that a German minelaying submarine was operating off the east coast of the US and the US Naval Air Service was put on alert. Aircraft of the First Yale Unit, based at Bay Shore, Long Island, attacked what they thought was a submerged submarine lying on the seabed in around 30.48 m and dropped several bombs; it turned out to be San Diego.
Себеп
Капитан Кристи кеме батқаннан кейін Сан-Диего торпедадан батты деген пікірде болды. Алайда, сол кезде аймақта U қайығының ешқандай белгісі болған жоқ, сондай-ақ қарауылдар торпеданың іздерін де көрмеді. Аймақта бес-алты мина табылғаны туралы хабарламалар болғанмен, кеме минаға тиген деген болжам да күмәнді саналды, себебі мина кеменің мұрт жағынан немесе алдыңғы бөлігінен жарылуы мүмкін еді. Кейіннен тәжірибелі теңізшілер жарылыстың күші мен кеменің тез батуына байланысты минаның себеп болуы ықтимал деп сақты. 1918 жылдың тамызында крейсердің жоғалуын тергеуге тағайындалған Әскери-теңіз соты Сан-Диего минадан батқанын мәлімдеді, кеме батқан жерге жақын маңда әскери-теңіз күштері алты контактілік мина тапқанын атап өтті. 1999 жылы неміс тыңшысы Курт Яхнке кемеге жарылғыш заттарды орналастырып, оның батуына себеп болды деген теория пайда болды. Бұл мәлімдемені Әскери-теңіз тарихы орталығы жоққа шығарды. Дегенмен, неміс суасты қайығы SM U 156 Лонг-Айлендтің оңтүстік жағалауына бірнеше мина орналастырған еді, және Сан-Диегоның батуы осыған байланысты деп есептелді. Соғыстан кейін Германияда табылған Әскери-теңіз құжаттары U 156 Нью-Йорк жағалауында миналар орналастырғанын көрсетті. 2018 жылдың желтоқсан айында Америка геофизикалық одағының жылдық мәжілісінде Әскери-теңіз күштерінің су асты археологы Алексис Катсамбис «Біз U 156 Сан-Диегоны батырды деп санаймыз» деді. Судың келу жолдары «кеме ішінде болған жарылысқа сәйкес келмеді», ал саңылау «торпеданың соққысына ұқсамайды». «Осы замандағы торпедаларда миналарға қарағанда көбірек жарылғыш заттар болды және олар дереу зақым келтіретін» деді Делавэр университетінің теңіз ғалымы Артур Трембанис, соңғы құлауды зерттеуге қатысқан. Зерттеуші Кен Нахшонның сөзіне сәйкес, миналар соғыс кемелерін жарып жіберу үшін ең қолайлы тереңдікте бекітілген. Ол «кеменің қабырғасының тек жарты дюйм қалыңдығы бар төменгі, қорғалмаған бөлігіне» тигенін айтты.
Captain Christy was of the opinion, following the sinking, that San Diego had been sunk by a torpedo. However, there was no evidence of a U boat in the area at the time, and no wake of a torpedo was seen by the lookouts. While it was reported that five or six mines had been found in the area, the idea that she had struck a mine was also considered unlikely as it was thought that a mine would have been more likely to detonate at the bow or the forward part of the ship. It was subsequently reported that experienced merchant officers believed that a mine was the probable cause, due to the violence of the explosion and the rapidity with which the ship sank. In August 1918, the Naval Court of Inquiry appointed to investigate the loss of the cruiser concluded that San Diego had been sunk by a mine, mentioning that six contact mines had been located by naval forces in the vicinity of the spot where she had sunk. In 1999, a theory was advanced that a German spy Kurt Jahnke had planted explosives aboard causing the sinking. The claim was contested by the Naval Historical Center. However, the German submarine, SM U 156 had earlier laid a number of mines along the south shore of Long Island, and the sinking of San Diego was attributed to her. Naval records recovered in Germany after the war had shown that U 156 had been operating off the coast of New York, laying mines. In December 2018, at the annual meeting of the American Geophysical Union, Alexis Catsambis, an underwater archaeologist with the Navy, stated "We believe that U 156 sunk San Diego". Flooding patterns studied "weren't consistent with an explosion set inside the vessel", while the hole "didn't look like a torpedo strike." "Torpedoes of the time carried more explosives than mines – and would have shown more immediate damage," stated University of Delaware marine scientist Arthur Trembanis, who took part in the latest wreck study. Mines were anchored at optimal depths to tear open warships, according to Ken Nahshon, another researcher. The mine in question hit an "unguarded lower part of the ship, where the hull was only about a half inch thick", he argued.
Қалдық
Қазіргі уақытта кеме апаты 33,53 метр тереңдікте жатыр, ең жоғары бөліктері су бетінен 20,12 метр төменде. Осы себепті, ол АҚШ-тағы су астында жүзуге ең танымал кеме апаттарының бірі болып табылады. Өкінішке орай, кеме апат орны төңкерілген (көкке тірелген) күйде және соңғы ғасыр ішінде тозып үлкерді. Кемеге суға секіріп барғандардың жылдар бойы қаза тапқандарының саны, кемедегі экипаж мүшелерінің қаза болған санынан көп, бірақ бұл оның танымалдығын азайта қоймады. Оны ондағы көптеген омарлардың болуына байланысты "Омарлар қонақ үйі" деп атайды, сонымен қатар ол көптеген балық түрлеріне де мекен. Кеме апаты Нью-Йорк штатының Патчог қаласындағы 112-ші бағдарламалық жол мен Монток тас жолының қиылысынан оңтүстікке қарай шамамен 22 километр жерде орналасқан. Кеме апатының орны Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген.
The wreck presently lies in 33.53 m of water, with the highest parts just 20.12 m below the surface, and as a result is one of the most popular shipwrecks in the US for scuba diving. Unfortunately the wreck lies inverted (upside down) and has decayed over the last century. More scuba divers have died over the years on the wreck than the number of crew killed in its sinking, but this has not diminished its popularity. Nicknamed the "Lobster Hotel" for the abundance of lobsters living there, it is also a home to many kinds of fish. The wreck lies at , approximately 13.5 mile (22 km) due south of the intersection of Route 112 and Montauk Highway in Patchogue, New York. The wreck is listed in the National Register of Historic Places.
Мұра
2015 жылы 1915 жылы алғашқы рет қалыпқа түсірілген гравюра Бюросы басып шығарды.
In 2015, a print first engraved in 1915, was issued by the Bureau of Engraving and Printing.