Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі Соллум маңындағы форт, Италия Ливиясы. Капуццо форты – Италия Ливиясы колониясында, Ливия-Египет шекарасына жақын, итальяндық шекара сымының қасында орналасқан форт. Ливия жағалау жолы (Via Balbo) Бардиядан оңтүстікке қарай Капуццо фортына дейін, Солумның батысына қарай ішкі аймаққа, содан кейін Египет шекарасы арқылы шығысқа қарай, жағалаудың тіктеу беткейімен портқа дейін созылған. Форт 1923-1931 жылдардағы екінші итальян-сенуси соғысында Италияның колониялық үстемдігі кезінде, Ливия-Египет және Ливия-Судан шекараларындағы тосқауылдың бір бөлігі ретінде салынған. Шекара сымы және Капуццо фортын қоса алғандағы форттар желісі сенусилердің шекарадан еркін өтуіне кедергі келтіру үшін пайдаланылды. Форттың төрт тік бұрышты қабырғасы ауланы қоршап тұрды. Шекара күзетшілері мен итальян армиясының бронетехникасы үшін база ретінде тұрғын үйлер салынған. Форттан оңтүстікке қарай, шекара сымынан және шекарадан батысқа қарай Сиди Омар, Форт Маддалена және Гиарабубқа дейін жол салынған. Форт Екінші дүниежүзілік соғыстың Батыс шөлдік науқаны (1940-1943) кезінде бірнеше рет қолдан-қолға ауысты.

Өмірбаян

1922 жылы Бенито Муссолини Ливияны екінші итальяндық-санусилік соғысында (1921–1931 жж.) қайта басып алуды жалғастырды. Шекара сымы 1930–1931 жылдардың қысында генерал Родольфо Грацианидің басшылығымен итальян әскері тарапынан салынды. Бұл сым мен форт жүйесі Сенуси қарсыластарының Мысырдан келетін күштерін және жабдықтарын тоқтату мақсатында құрылды. Сым төрт қатарлы, бетон негіздерге орнатылған биік тіреулерден тұрды, олар тікенді сыммен торылған, және Соллум шығанағындағы Эль-Рамледен бастап, Капуццо форты арқылы Сиди Омарға дейін созылып, содан кейін оңтүстікке қарай, 25-ші бойлықтың батыс жағынан Ливия-Мысыр және Ливия-Судан шекараларына дейін жалғасты. Сым бойында Амсеат (Капуццо форты), Скегга (Маддалена форты) және Гиарабуб сияқты үш ірі бекініс, сондай-ақ Солум шығанағындағы Эль-Рамле, Сиди Омар, Сцеферзен, Весчечет, Гарн-ул-Грейн және Эль-Амарада алты кішірек бекініс салынды. Итальяндық армия мен шекара күзетшілері форттардан бронетранспортерлер мен ұшақтарды пайдаланып сымды патрульдеді және шекара аймағында көрінген кез келген адамға шабуыл жасады.

1940 жыл

1940 жылғы 14 маусымда Италияның Ұлыбританияға соғыс жариялағаннан кейін төрт күн өткен соң, 7-ші гусарлар және 1-ші Корольдік танк полкінің бөлімдері Капуццо фортын басып алды. Корольдік әуе күштері (RAF) шабуылға 33-ші эскадрильяның «Гладиатор» истребительдерін және 211-ші эскадрильяның «Бленхейм» бомбалаушыларын жұмылдырды, ал 11-ші гусарлар Форт-Маддаленаны оңтүстікке қарай жаулап алды. Форттың әскер мен жабдықтар жетіспеуіне байланысты ұзақ уақытқа дейін басылып ұсталмады, бірақ итальяндық оқ-дәрілер мен көліктерін жою үшін бұзғыш топтар әр түн сайын келіп тұрды. Маусымның қалған бөлігінде британдықтар солтүстікке, оңтүстікке және батысқа қарауылдап, Гиарабубты қоршауға кірісті. Италияның 10-шы армиясы Бардиядан Тобрукқа дейінгі аймақта шоғырланды және «Малетти» тобын алға жылжытты – бұл танк, жаяу әскер және артиллерия күштерінің біріктірілген құрамы, онда Fiat M11/39 орта танктерінен тұратын рота болды, бұл танктер ескі L3/33 танкетке қарағанда артықшылыққа ие болды. Итальяндықтар Капуццо фортын қайта басып алып, оны 2-ші КК. NN. «28 қазан» дивизиясының (генерал-лейтенант Франческо Аргентино) бір бөлігімен ұстады. 29 маусымда «Малетти» тобы артиллериясымен британдық танктерді кері қайтарды, содан кейін түнгі шабуылды жеңді. 11 маусым мен 9 қыркүйек аралығындағы шекара шайқастарында британдықтар 150 адамынан айырылып, 3500 жазатайымдық келтіргенін мәлімдеді. 16 желтоқсанда «Компас» операциясы кезінде (1940 жылғы 9 желтоқсан – 1941 жылғы 9 ақпан) Батыс шөлдегі күштердің 4-ші броньды бригадасы Сиди Омарды басып алды, ал итальяндықтар Солумнан, Капуццо фортынан және басқа шекаралық форттардан шегінді. 7-ші броньды дивизия үшін фортта No 9 далалық жабдықтау қоймасы құрылды.

1941 жыл

10 сәуірде Эль-Агейладан Окпан әскерлерінің шабуылынан кейін, шағын британдық жылжымалы колонналар 12 сәуірде немістер басып алған Капуццо форты маңында Африка корпусының бөлімшелерін мазалауға кірісті. 25-26 сәуірде Kampfgruppe Herf жасаған шабуылдар британдық колонналарды кері шегінуге мәжбүр етті. "Бревити" операциясы (15-16 мамыр) – Соллум мен форт арасындағы аймақты басып алу және қарсы жаққа шығын келтіру мақсатындағы операция кезінде 22-ші гвардиялық бригада тобы мен 4-ші RTR фортты басып алып, содан кейін солтүстікке қарай шабуыл жасауға тиіс болды. Операция 15 мамырда басталды және фортты 1-ші Дурхам жеңіл жаяу әскері (1-ші DLI) мен жаяу әскерлік танктер эскадрильясы басып алды. II батальон, 5-панцер полкі (қолданыстағы сегіз танкпен) жасаған қарсы шабуыл көптеген шығынға әкелді және 1-ші DLI-ді Мусаидқа қайтаруға мәжбүр етті. Неміс күштері келесі күні түстен кейін Форт Капуццодан алға жылжыды. 102-ші мотодевизияның "Тренто" артиллериясымен бірге үш итальяндық батальон Соллум, Мусаид және Форт Капуццо арасындағы аймақты басып алды. 15 маусымның кешінде 7-ші Корольдік танк полкі (7-ші RTR) "Battleaxe" операциясы (15-17 маусым) кезінде Форт Капуццоға шабуыл жасап, қорғаушыларды шашыратты. Британдық танктер өтіп кетті, бірақ жаяу әскерлер соңынан жеделдеп келе алмады және танктер бұл жетістікті жылдам пайдалана алмады. Келесі күні 22-ші гвардиялық бригада фортта бекінді, ал 8-ші танк полкі Капуццо маңында шабуыл жасады, бірақ 4-ші бронетанкті бригада оларды кері қайтарды. Немістердің британдық фланкті айналып өту әрекеттері сәтсіз аяқталды, бірақ аймақтағы танк полктерін 21 қолданыстағы машинаға дейін азайтты. 17 маусымда неміс шабуылдары Сиди Сулейманға жеткендіктен, қоршау қаупі күшейді және 22-ші гвардиялық бригадаға сағат 11:00-де кері шегінуге бұйрық берілді. Қалған бронетанкті бригадалар RAF көмегімен бастапқы сызыққа дейін британдықтардың шегінісін қамтамасыз етті. 22 қарашада фортты 2-ші Жаңа Зеландия дивизиясы "Crusader" операциясы (18 қараша – 30 желтоқсан) кезінде басып алды, содан кейін олар Тобрукқа қарай жылжыды, ал 5-ші Жаңа Зеландия бригадасы Соллум казармасын басып алу үшін қалды.

1942 жыл

Оқпан күштері 1942 жылдың 22 маусымына қарай Газала шайқасынан (26 мамыр – 21 маусым 1942) кейін бекіністі қайта басып алды, британдық әскерлер Газаладан 14 маусымда шығуды бастағаннан кейін жасалған жарылыстарға қарамастан, жанармай мен азық-түлік қорын қолға түсірді. Эль-Аламейннің екінші шайқасынан (23 қазан – 11 қараша 1942) кейін Капуццо форты соңғы рет қолдан-қолға өтті. Неміс тыл әскерлері 9 қарашада Сиди Барраниден шегінді; ертесі күні 22-ші бронетанкі бригадасы оңтүстіктен Капуццо фортына шабуыл жасады және 11 қарашаға дейін соңғы оқпан әскерлері шекарадан шығып кетті, бірақ Хальфаядан Соллумға және Сиди Омарға дейінгі аймақты ұстап тұруға бұйрық берілгеніне қарамастан.

Соғыстан кейінгі кезең

1943 жылы одақтастар басып алғаннан кейін Триполитания мен Киренаика Ливияның британдық әскери басқаруымен 1951 жылы Ливия тәуелсіздік алғанға дейін, Мохаммед Идрис бин Мохаммед әл-Махдидің Сенусси (Ливияның Идрис патшасы) басқаруымен патшалық ретінде басқарылды. Капуццо бекінісі мен шекаралық тораптар тарихқа сіңіп кетті.