Кіріспе

Британ армиясының дивизиясы, 1938 жылдан 1958 жылға дейін әрекет етті.

Солтүстік Африка

1940 жылдың 10 маусымында Италия екінші дүниежүзілік соғысқа одақтастарға қарсы кірді. Жауап ретінде 1-ші KRRC, 7-ші және 11-ші гусарлар шекараны күзетті, содан кейін келесі күні итальяндық аумаққа өтіп, 70 тұтқынға алды. Италияның Капуццо және Маддалена шекаралық бекіністері жылдам басып алынды, ал түрлі шағын бөлімшелердің әрекеттері нәтижесінде итальяндықтар 24 бронеавтомобиль және бірнеше жүз адамдық шығынға ұшырады. Дивизияның алғашқы танктер арасындағы қақтығысы 16 маусымда болды, онда 12 итальяндық жеңіл танктар жойылды. Алайда, бұл әрекеттер итальяндықтардың күш жинауына кедергі келтірмеді, олар көп ұзамай Капуццоны қайтарып алды және өздерінің барлау жұмыстарын бастады. Дивизияның танк бөлімшелерінің көп бөлігі алға жылжытылды, бірақ техникалық тозудың алдын алу үшін басым бөлігі Мерса Матрух аймағына қайтарылды. Бұл 1-ші KRRC-мен бірге бір танк полкін, екі қосымша жаяу әскер батальонын және дивизияның артиллериясының бірнеше батареясын шекараның 60 мильдік (97 км) бөлігін бақылауға қалдырды. Олардың міндеті – итальяндықтардың барлау әрекеттерін қиындату және шабуылға ұшыраған жағдайда одан аулақ болу, бірақ олармен толыққанды қақтығысқа түспеу болды. 11-ші гусарларға итальяндық аумаққа қашықтықтан барлау миссияларын жүргізуге рұқсат берілді. 11 маусым мен 9 қыркүйек аралығында дивизия 150 адамынан айырылды, ал итальяндықтар 3500 адамдық шығынға ұшырады. Қыркүйек айында дивизияның танктерінің саны 85 крейсерге дейін жетті, бірақ 15-і жөндеуде болды, ал қалғандары тозудың салдарынан әсер етті. 13 қыркүйекте итальяндықтар бес дивизиядан және танк тобынан тұратын күшпен Мысырға басып кірді. Нұсқауларына сәйкес дивизияның алдыңғы бөлімдері итальяндықтармен қақтығысты және оларды қиындатты, содан кейін ұзаққа созылған шайқастан аулақ болу үшін кері шегінді. 16 қыркүйекте итальяндықтар Сиди-Барраниге жетті. Олар өздерінен кейін қалған инфрақұрылымды жақсарту үшін тоқтап, бірнеше бекіністі лагерьлер салды. 7-ші бронедивизия Мерса Матрухта қайта топтасты, содан кейін келесі екі айды итальяндық позицияларды барлауға жұмсады. Тамыз айының соңында, итальяндық шабуылға дейін, Ұлыбританиядан Мысырға күштер мен жабдықтар жіберілді. Бұл дивизия үшін артиллерия, қосалқы бөлшектер және шамамен 100 танкты қамтыды; екі бронеполк арасында жеңіл танктер мен крейсерлер араласқан. Олардың қазан айының басында келгені 7-ші бронетанктік дивизияның күшін екі есе арттырды. 9 желтоқсанда Батыс шөлейт күштері қарсы шабуылға көшті. Дивизия алғашқы шабуылдың қанатын қорғады, содан кейін келесі күндері тікелей қолдау көрсетті және көптеген итальяндық әскерлерді тұтқындауға көмектесті. Содан кейін олар итальяндықтарды Ливияға қуып, Тобрук пен Бардия арасында орналасты. Қаңтар айында Бардия басып алынғаннан кейін дивизия алға жылжыды, содан кейін Тобрукты қоршады. Ақпан айында Ливияда итальяндық әскерлер кері шегінгенде, дивизия Джебель Ахдар тауының оңтүстігіндегі шөлді кесіп өтіп, Бенгазидің оңтүстігіндегі Беда-Фоммды басып алды. 7 ақпанда танктер жеткілікті жылдамдықпен жүре алмағандықтан, маневрді броньды көліктер, артиллерия және жаяу әскердің арнайы бригадасы басқарды, олар 30 сағат ішінде сапарды аяқтады, итальяндықтардың кері шегінуін тоқтатты және итальяндық 10-армияны жойды. Бұл арнайы топты подполковник Джон Комб басқарды, ол өзінің есімімен "Комб күштері" деп аталды. Осыдан кейін, сегіз айлық шайқастан кейін 7-ші бронетанктік дивизияның танктері толық жөндеуді қажет етті және дивизия Каирге шығарылды, уақытша 2-ші бронетанктік дивизиямен ауыстырылды және жауынгерлік құралым ретінде қолжетімді болды. "Компас" операциясы нәтижесінде 130 мың итальяндық тұтқынға алынды. Италиялықтардың нашарлығы соншалық, Гитлер Эрвин Роммель басқаратын Африка корпусын күш-жабдық ретінде жіберуге мәжбүр болды. 1941 жылдың сәуірінде Тобруктағы одақтас әскерлері немістер мен итальяндықтар тарапынан қиып тасталды. 7 маусымда дивизия жаңа танктар мен қосымша әскерлер алғаннан кейін "Баттл-Акс" операциясының аясында шайқасқа дайындалды. "Баттл-Акс" шабуылының жоспарында 7-ші күш Жағалау және Ескрапмент күштері арасында бөлінді. Алайда, одақтастардың бұл шабуылы сәтсіз аяқталды, ал 7-ші бронетанктік дивизия соғыстың үшінші күні кері шегінуге мәжбүр болды. 18 қарашада "Crusader" операциясының аясында 7-ші бронетанктік дивизияның барлық күштері бұзып өтуге шоғырланды. Олар тек әлсіреген 21-ші танк дивизиясымен ғана кездесті. Алайда, XXX корпустың қолбасшысы генерал-лейтенант Уиллоуби Норри 7-ші бронетанктік дивизияның 200 танкке дейін азайып кеткенін білген соң, сақтық танытты. Күту кезінде, 22 қарашаның түскісінде Роммель 21-ші танк дивизиясымен Сиди-Резехке шабуыл жасады және әуежайды басып алды. Шайқас қаһарлы және батыл болды: осы екі күндік шайқастағы іс-әрекеттері үшін 7-ші қолдау тобының қолбасшысы Бригадир Жок Кэмпбеллге Виктория кресі сыйланды. Алайда, 21-ші танк дивизиясы, бронетехникасы жағынан айтарлықтай нашар болғанына қарамастан, біріктірілген қару тактикасында басымдық танытты, 7-ші бронетанктік дивизияны тағы 50 танкты жоғалтып кері шегіндірді (негізінен 22-ші бронетанктік бригададан). 1942 жылдың 27 маусымында 7-ші бронетанктік дивизиясының бөлімдері, 3-ші Корольдік гусарлардың бөлімдерімен бірге, Мысырдағы Мерса Матрух маңында екі сағаттық шабуыл кезінде Корольдік әуе күштерінің (RAF) Vickers Wellington орташа бомбалаушыларынан жасалған ең жаман достық от оқиғасының біріне тап болды. 359-дан астам әскер қаза тауып, 560-тан астамы жараланды. Батыс шөлейт күштері кейіннен Ұлыбританияның 8-армиясының маңызды бөлігі болған XIII корпусының бас штабына айналды, 1942 жылдың тамызынан бастап генерал-лейтенант сэр Бернард Монтгомери басқарды. 7-ші бронетанктік дивизия Солтүстік Африка кампаниясының көптеген маңызды шайқастарына қатысты, соның ішінде Эль-Аламейн шайқасының екеуі де (1942 жылдың шілдесіндегі бірінші Эль-Аламейн шайқасы, ол Ось күштерінің шабуылын тоқтатты, және 1942 жылдың қазан/қараша айларындағы екінші Эль-Аламейн шайқасы, ол Солтүстік Африкадағы соғыстың бағытын өзгертті). 22-ші бронетанктік және 131-ші жаяу әскер бригадаларынан тұратын және генерал-майор Джон Хардинг басқаратын 7-ші бронетанктік дивизия желтоқсан айында Эль-Агейла шайқасында көптеген маңызды шайқастарға қатысты. 1943 жылдың қаңтарында 8-армия Триполиге жетті, онда жеңіс шеруі өтті, 7-ші бронетанктік дивизия қатысты. Көрерлердің арасында Ұлыбританияның премьер-министрі Уинстон Черчилль және Империя Бас штабының бастығы (CIGS) генерал сэр Алан Брук болды. Хардинг қаңтарда ауыр жарақат алғаннан кейін дивизияны генерал-майор Джордж Эрскин басқарды, содан кейін Меденин шайқасына қатысты, содан кейін наурыз айында Марет желісі шайқасына қатысты. Наурыз айының соңында, кампанияның соңына қарай, 7-ші бронетанктік дивизия Ұлыбританияның Бірінші армиясының IX корпусына Меджез-эль-Бабқа шабуыл үшін жіберілді. Шабуыл сәтті аяқталды, 7-ші бронетанктік дивизия Бірінші армияның 6-шы бронетанктік дивизиясымен Тунис қаласына бәсекелесті, 11-ші гусарлардың 'B' эскадроны 7 мамырдың түстен кейін қалаға бірінші болып кірді, содан кейін 22-ші бронетанктік бригада және 131-ші бригада тығыз арадан ерді. Солтүстік Африкадағы шайқас бірнеше күннен кейін аяқталды, шамамен 250 мың Ось әскері одақтастарға тұтқынға берілді.

Италия

Дивизия Сицилияға шабуыл жасауға шабуыл жасағы болған жоқ, оның орнына амфибиялық соғысқа дайындық үшін Сирияның Хомс қаласында қалды, бірақ Италия кампаниясының алғашқы кезеңдеріне қатысты. 7-ші бронедивизия 1943 жылдың 15 қыркүйегінде Салерноға десант түсірді, Салерно түбекшесі үшін болған шайқаста (Operation Avalanche) ауыр неміс контршабуылдарын тойтаруға көмектесті. 18-і күні десанттан кейін көп ұзамай 131-ші (Каралеваның) жаяу әскер бригадасы (Қаралеваның Корольдік полкінің 1/5-ші, 1/6-шы және 1/7-ші аумақтық батальондарынан құралған) өз "қарындасы" 169-шы (Каралеваның) жаяу әскер бригадасын (1939 жылы құрылған 2/5-ші, 2/6-шы және 2/7-ші Корольдіктерден құралған), 56-шы (Лондон) жаяу әскер дивизиясының бөлігі болған және 9 қыркүйектен бері үздіксіз шайқаста болған бригаданы алмастырды. Бір полктің алты батальонының жиналуы полк тарихындағы бірегей оқиға деп есептеледі. Сол кезде 169-шы бригаданы бригадир Льюис Лайн басқарды, ол кейін 1944 жылдың қарашасынан бастап 7-ші бронедивизияға қолбасшылық етті. Содан кейін дивизия Неапольді басып алды. Шөлде шайқасқанға дағдыланған дивизия Италияның тар жолдарына бейімделуге мәжбүр болды. Дивизия Италияның оңтүстігіндегі Волтурно өзенін кешіп, понтондық көпір салды. Британдық 8-ші армияның қолбасшысы генерал Монтгомеридің тілегі бойынша 7-ші бронедивизия 4-ші және 8-ші бронедивизиялармен, 50-ші (Нортумбриялық) және 51-ші (Гайлендтік) жаяу әскер дивизияларымен бірге Ұлыбританияға қайтарылды. Бұл дивизиялардың барлығы Жерорта теңізі мен Таяу Шығыста 7-ші бронедивизиямен бірге кең ауқымда қызмет еткен. 7-ші бронедивизия өзінің тозығы жеткен көліктері мен жабдықтарын жақында келген 5-ші канадтық (бронетанкті) дивизияға тапсырып, 1943 жылдың желтоқсан айының соңында Италиядан шығып, 1944 жылдың қаңтар айының басында Шотландияның Глазго қаласына жетті.

Солтүстік Батыс Еуропа

1943 жылдың қарашасында дивизия Италиядан Ұлыбританияға аттанды, соңғы бөлімдер 1944 жылдың 7 қаңтарында жетті. Дивизия жаңа Cromwell крейсерлік танктерімен қайта жарақтандырылды және сәуір мен мамыр айларында 36 Sherman Vc Firefly танктерін алды. Әр взводта үш 75 мм-лік Cromwell және бір 17 фунттық Firefly танктері болды. 22-ші броньды бригада 4 маусымда жолға шықты, ал дивизияның көп бөлігі 7 маусымның соңына қарай Gold Beach жағажайына қонды, алғашқы десанттан бір күн өткен соң. 7-ші броньды дивизия бастапқыда Caen үшін болған Perch және Goodwood операцияларына қатысты. Perch операциясы кезінде дивизия қаланы басып алу үшін қысқышпен шабуылдың бір жағын бастауға тиіс болды. Жоспар өзгерген соң, дивизияның бөлімдері Panzer Lehr дивизиясының және 101-ші SS Panzer батальонының танктерімен Villers-Bocage шайқасында ұрысып, кері шегінді. Caen қаласын басып алғаннан кейін дивизия Spring операциясына қатысты, мақсаты – неміс әскерін британдық майданға бекітіп, американдықтардың Cobra операциясын бастауына кедері келтірмеу, содан кейін Bluecoat операциясына қатысты, ол американдықтардың жеңіліске ұшырауына көмектесу және оларды тоқтатуға келген неміс күштерін ұстау үшін жасалған шабуыл болды. Falaise Gap шайқасынан кейін, онда Нормандиядағы неміс армиясының көп бөлігі жойылды, 7-ші броньды дивизия Парижден Рейнге дейін одақтастардың алға жылжуына қатысты. Дивизияның Нормандиядағы және Францияның қалған бөліктеріндегі өнері күмәнді болып саналады және олардың бұрынғы науқандарымен салыстырғанда кемістік байқалды. 1944 жылдың тамызында дивизияны 1943 жылдың қаңтарынан бері басқарған генерал-майор Джордж Эрскин, 22-ші броньды бригаданы басқарған бригадир Уильям Хинде және дивизияның тағы 100 офицері лауазымдарынан алынып, басқа орындарға ауыстырылды. Эрскиннің орнына генерал-майор Джеральд Ллойд Верни тағайындалды. Тарихшылар бұл Villers-Bocage шайқасындағы "жетіспеушіліктің" салдары болғанымен келіседі және бұл шайқастан бастап жоспарланған. Тарихшы Дэниел Тейлордың пікірінше, шайқастың нәтижесі ақталуға мүмкіндік берді және жұмыстан босатулар "армия басшылығы науқанның жүргізілуіне қатысты жағымсыз пікірлерге қарсы әрекет жасап жатқанын көрсету үшін" жасалды. Тамызда Эрскиннің ауыстырылуы дивизияның өнерін өзгерте қоймады. 1944 жылдың қарашасында Ллойд Верни Монтгомери мен Демпсиді қанағаттандыру үшін дивизияның жаман әдеттерін жақсылап түзетуге жеткіліксіз болғандықтан, генерал-майор Лайнмен ауыстырылды. Дивизия ұжымдық және жинақталған шайқас шаршауынан зардап шеккеніне еш күмән жоқ. Ллойд Вернидің алдын ала болжамындай: "Соғысқа таныс болу адамды батыл етпейді. Адам айлакер болады және айлакерліктен қорқақтыққа бір қадам ғана қалады". Бұл оқшауланған жағдай емес: 51-ші (Highland) жаяу әскер дивизиясы және Монтгомери Жерорта теңізінен әкелген бірнеше тәжірибелі бөлімдер де ұқсас қиындықтарға тап болды, бірақ Нормандия науқанында жақсы өнер көрсеткен 50-ші (Northumbrian) жаяу әскер дивизиясы емес. Франция арқылы алға жылжудан кейін дивизия Бельгия мен Нидерланды арқылы одақтастардың алға жылжуына қатысып, 6 қыркүйекте Гентті азат етті. Содан кейін дивизия Маас өзеніне қарай жылжып, оны бақылауға алды, онда дивизия, қазір өте тәжірибелі командир генерал-майор Льюис Лайн басқаратын, сәл қайта ұйымдастырылды, көптеген тәжірибелі әскерлер дивизиямен бес жылдан бері шетелде болғандықтан үйлеріне қайтты. 1945 жылдың қаңтарында дивизия, 8-ші броньды бригада және 52-ші (Lowland) жаяу әскер дивизиясынан (155-ші жаяу әскер бригадасы) қолдау ала отырып, Roer Triangle-ін тазарту үшін Blackcock операциясына қатысты. Ақпан айының соңында дивизия оқу үшін қысқа демалыс алды. Одан кейін Plunder операциясы жүргізілді: 7-ші броньды дивизия Ксантен және Весел маңында Рейн өзенін кесіп өтіп, солтүстік-шығысқа қарай жылды. 1945 жылдың 16 сәуірінде 7-ші броньды дивизия Фаллингбостелдегі Stalag 11B әскери тұтқын лагерін азат етті, бұл азат етілген алғашқы тұтқын лагері болды. 7-ші броньды дивизияның соғыстағы соңғы әрекеті – Гамбург қаласы үшін болған шайқас. 1945 жылдың шілдесінде 7-ші броньды дивизия Берлинде өткен 1945 жылғы британдық жеңіс шеруіне қатысты. Шерудің көптеген куәгерлерінің арасында дивизияны ерекше жақсы көретін британ премьер-министрі Уинстон Черчилль, Императорлық бас штабтың бастығы фельдмаршал Алан Брук және фельдмаршал Монтгомери болды.

Соғыстан кейінгі кезең

1945 жылдың жазында BAOR қайта ұйымдастырылып, корпус штабтары таратылды. Олардың орнына дивизиялық штабтар негізінде жаңа құрылымдар құрылды. Бұл 7-ші бронедивизияның құрылуына әкеп соқты, оның штаб-пәтері Бад-Ротенфельдеде орналасқан болатын. Дивизия Ганновер округі 7-ші бронетанкті дивизияға айналғанда қайта құрылды. Дивизия 1958 жылдың сәуір айына дейін BAOR құрамында болып, кейін 5-дивизия деп атау өзгертті. Дивизия таратылғанымен, оның дәстүрлері мен есімді лақап аты 7-ші бронетанкті бригадасымен сақталды. Дивизия D күніне дейін жаттығу өткізген Тетфорд орманындағы Брэндон қаласында 7-ші бронетанкті дивизияның құрметіне ескерткіш орнатылды.