Роберт Анжуйский (1276-1343) – король Неаполя, Иерусалима и граф Прованса. Ключевая фигура итальянской политики, сын Карла II, заложник Петра III Арагонского.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неаполь патшасы 1309-1343 жылдары, Анжу Роберті, Роберт Ақылды (1276 – 20 қаңтар 1343), Неаполь патшасы, Иерусалимнің титулды патшасы және Прованс және Форкалькьер графы 1309-1343 жылдары, сол заманғы Италия саясатының басты тұлғасы болды. Ол Неаполь патшасы Карл II мен Венгрияның Мариясының үшінші ұлы болды және әкесінің өмір сүру кезеңінде Калабрия герцогы (1296–1309) титулын алды.
King of Naples from 1309 to 1343
Robert of Anjou , known as Robert the Wise (; 1276 – 20 January 1343), was King of Naples, titular King of Jerusalem and Count of Provence and Forcalquier from 1309 to 1343, the central figure of Italian politics of his time. He was the third son of King Charles II of Naples and Mary of Hungary, and during his father's lifetime he was styled Duke of Calabria (1296–1309).
Өмірбаян
Роберт 1276 жылы туған, болашақ Неаполь королі Карл II (кейіннен мұрагер) мен оның әйелі Марияның үшінші ұлы. Оның әкесі – он жыл бұрын, 1266 жылы Италия патшалығын құрған Неапольдің биліктегі королі Анжу Карлының ұлы. Карлдың әжесіне қарсы Сицилиялық кешкі намаздарында Роберт оның жауы Арагон патшасы Петр III-нің кепілі болды. 1285 жылы Роберттің әкесі Италиядағы Фоггияда қайтыс болды, осылайша оның әкесі (сол кезде кепілде болған) Неаполь королі Карл II болды, ал Роберттің ағасы Анжулық Карл Мартель мұрагер атанды. 1295 жылы ағасы Анжу королі Карл Мартель қайтыс болғаннан кейін Роберт Неаполь тажының мұрагері болды, оның немере інісі Карлден бас тартылды. Көрші Сицилия тажын алу үшін ол Сицилия королі Джеймстің қарындасы Йоландаға үйленді, Джеймс Сицилиядан бас тартуға келісті. Алайда, Сицилия барондары оны қабылдамай, Джеймстің інісі Фредерик II-ні сайлады. Соғыс жалғасты, ал 1302 жылғы Кальтабелотта бейбіт шартымен Роберт және Анжу әулеті Сицилияны мәңгілікке жоғалтты, олардың билігі Италияның оңтүстігімен шектелді. Роберт Италиядағы папаның чемпионы лауазымын алды; оның билігіне француз папасы Климент V батасын берді, ол оны Романья мен Тосканадағы папалық викарий етіп тағайындады, онда Роберт Флоренциядағы фракциялар соғысына араласты, қаланың ұсынылған синьориясын қабылдады, бірақ Клименттің қарсылығына байланысты оны тастауға мәжбүр болды. Италиядағы Гвельфтер партиясының басшысы Роберт император Генрих VII-нің Италияға (1311-13 жж.) және 1312 жылы Римді басып алуына қарсы болды. Генрихтің өлімінен кейін Солтүстік Италиядағы Гибеллиндер басшылары Маттео Висконти мен Кангранде делла Скалаға қарсы Гвельфтердің реакциясы Роберттің Италияның төрешісі болатынына біршама уақыт болды. Пьемонттағы кең иеліктердің билеушісі Роберттің беделі 1313 жылы папа оны Рим сенаторы деп атағанда, ал ол Генуяның (1318-34) және Брешияның (1319) иегері болғанда және 1314 жылдан бастап бүкіл Италияның императорлық викари паптық атағын алғанда, Италияда Киелі Рим императоры болмаған кезде, *vacante imperio* күшейді. 1328 жылы ол Италияға шабуыл жасаған Бавариялық Людовик IV-ке қарсы соғысты, ал 1330 жылы Богемиялық Иоаннды солтүстік Италиядан кетуге мәжбүр етті. Италиядағы Роберттің үстемдігі тек Арагон Сицилиясының үнемі қауіп төндіргенімен ғана азайды. 1336 жылы Салуццо маркграфтығына мұрагерлік үшін Манфред V пен оның немере інісі Томас II арасында дау туындағанда, Роберт Манфредтің атынан араласты, өйткені Томас Гибеллиндердің Висконти отбасына үйленген болатын. Роберт Салуццоға қарай жылжып, оны қоршап алды. Ол қаланы басып алып, тонауға, өртеп жіберуге және Томасты тұтқындауға қол жеткізді. Бүкіл оқиғаны Сильвио Пеллико жазды. Алайда, оның вице-королі Рефорца д'Ангольт Гаменарио шайқасында (1345 жылдың 22 сәуірінде) жеңілгенде, Пьемонттағы Анжу билігі құла бастады. Екінші әйелі Санча Майоркалықпен бірге Роберт Неаполь патшалығын ерте Ренессанс мәдениеті мен діни қарсылықтың орталығы ретінде қалыптастырды, ол Рухани францискандықтардың Иоахимдік пайғамбарлықтарын қолдады. 1343 жылы Роберт қайтыс болғаннан кейін, оның орнын 16 жасар немересі, Неапольдің Жоанна I иеленді, оның ұлы Карл 1328 жылы қайтыс болды. Жоанна өзінің 15 жасар ағайындысына, Венгрияның Анжу патшасы Карл Роберттің ұлы Андраске айттырылған болатын. Өзінің соңғы өсиетінде Роберт Венгрияның Андрастың талаптарын жоққа шығарды, оның Салерноның ханзадасы болуын нақты тапсырды және Жоаннаның өзінен кейін заңды ұрпағы орнын иеленетін тәжді өз құқығында ғана қабылдауын нақтылады. Егер ол мұрагерсіз қайтыс болса, оның кіші әпкесі Мария, жаңадан Калабрия герцогинясы болып тағайындалды, және оның заңды ұрпағы таққа ие болады. Бұл дәстүр негізінен кейінгі тарихшылардың 1345 жылы Андрастың Аверсада өлтірілгенінен кейін мажар патшасының үгіт-насихаттарын тексермей қабылдауының нәтижесі. Бұл үгіт-насихат, Андрастың өлтірілуінен кейін Иоаннаға жасалған венгр шабуылдары және Венгрияның Людовик I-нің Регноға басып кіруі ақырында Неапольдегі Анжу билігінің аяқталуына әкелді.
Robert was born around 1276, the third son of the future Charles II of Naples (then heir apparent) and his wife Mary of Hungary. His father was the son of the incumbent King of Naples, Charles of Anjou, who had established an Italian realm a decade earlier in 1266. During the Sicilian Vespers directed against his grandfather Charles, Robert was the hostage of Peter III of Aragon, his grandfather's enemy. In 1285, Robert's grandfather died at Foggia in Italy, leading to his father (then a hostage) becoming King of Naples as Charles II, with Robert's elder brother, Charles Martel of Anjou as heir apparent. After the death of his elder brother, Charles Martel of Anjou in 1295, Robert, became heir to the crown of Naples, passing over his child nephew Charles; to obtain the crown of neighbouring Sicily, he married King James of Sicily's sister Yolanda, in exchange for James's renunciation of Sicily. However, the Sicilian barons refused him and elected James' brother, Frederick II. The war continued, and with the Peace of Caltabellotta (1302) Robert and the Angevin dynasty lost Sicily forever, their rule limited to the south of peninsular Italy. Robert inherited the position of papal champion in Italy; his reign being blessed from the papal enclave within Robert's Provence, by the French Pope Clement V, who made him papal vicar in Romagna and Tuscany, where Robert intervened in the war of factions in Florence, accepted the offered signiory of that city, but had to abandon it due to Clement's opposition. The leader of the Guelph party in Italy, Robert opposed the sojourn of Emperor Henry VII in Italy (1311–13) and his occupation of Rome in 1312. After Henry's death, the Guelph reaction against the Ghibelline leaders in northern Italy, Matteo Visconti and Cangrande della Scala, made it seem for a time that Robert would become the arbiter of Italy. Already ruler of wide possessions in Piedmont, Robert's prestige increased further when in 1313 the pope named him Senator of Rome, and when he became Lord of Genoa (1318–34) and Brescia (1319) and from 1314 onwards held the resounding papal title of imperial vicar of all Italy, during the absence in Italy of the Holy Roman Emperor, vacante imperio. In 1328 he fought another emperor who had ventured into Italy, Louis IV of Bavaria, and in 1330 forced John of Bohemia to quit northern Italy. Robert's hegemony in Italy was diminished only by the constant menace of Aragonese Sicily. When the succession to the margraviate of Saluzzo was disputed between Manfred V and his nephew Thomas II in 1336, Robert intervened on behalf of Manfred, for Thomas had married into the Ghibelline Visconti family. Robert advanced on Saluzzo and besieged it. He succeeded in taking it and sacking it, setting the city on fire and imprisoning Thomas, who had to pay a ransom. The whole dramatic incident is recorded by Silvio Pellico. However, when his viceroy Reforza d'Angoult was defeated in the Battle of Gamenario (22 April 1345), Angevin power in Piedmont began to crumble. With his second wife Sancha of Majorca, Robert established the kingdom of Naples as a center of early Renaissance culture and of religious dissent, supporting the Joachimite prophesies of the Spiritual Franciscans. At Robert's death in 1343, he was succeeded by his 16 year old granddaughter, Joanna I of Naples, his son Charles having predeceased him in 1328. Joanna was already betrothed to her cousin, the 15 year old Andrew of Hungary, son of the Angevin king of Hungary, Charles Robert. In his last will and testament Robert explicitly excluded the claims of Andrew of Hungary, clearly mandated that he become prince of Salerno and specified that Joanna alone assume the crown in her own right, to be succeeded by her legitimate offspring. If she were to die without heir, her younger sister Maria, newly named the duchess of Calabria, and her legitimate offspring would inherit the throne. There is no mention in the will that Andrew be crowned king; and this historiographical tradition is largely the result of later historians' accepting without examination the assertions of Hungarian royal propaganda following Andrew's murder at Aversa in 1345. This propaganda, the Hungarian assault on Joanna following the murder of Andrew, and the invasion of the Regno by Louis I of Hungary eventually led to the end of Angevin rule in Naples.
Мұра
Король Роберт, Неаполь қаласына енгізген маңызды өзгерістерінің арқасында "Италияның бейбітшілігі" деген лақап атқа ие болды. Қала мен мемлекеттің экономикасы тосканалық саудагерлердің қолында болды, олар тамаша ғимараттар, ескерткіштер мен мүсіндер салып, король Роберттің астанасын лас теңіз портынан әсемдік пен ортағасырлық сәнді қалаға айналдырды. Роберт ұлына, мұрагері болуға тиіс болған баласына қабір жасауды Тино ди Камайноға тапсырды, ал Джото оның тапсырысымен бірнеше сурет салды. Неаполь университеті Данте "re di sermone" ("сөздер патшасы") деп атаған корольтің қолдауымен гүлденді, Италияның түкпір-түкпірінен студенттерді қызықтырды. Оңтүстікте жергілікті мүдделерді және бекінген аристократияның орталық күштерін теңестіретін орта тап болған жоқ, олар Анжуиндердің нормандық ата-бабаларымен жасалған келісім бойынша феодалдық тәуелсіздігін сақтап қалды. Ерекше жағдай ретінде Роберт өзінің билігінің барлық кезеңінде университеттерде, діни орындарда және басқа да ресми шараларда уағыз айтты, әдетте дін қызметкерлеріне ғана арналған беделді риториканы қолданды. Осы уағыздардың жүздеген жазбалары қолжазбаларда сақталған, бұл ортағасырлық уағыз айту тарихындағы маңызды зерттеу нысаны болып табылады. Ол Петрарка мен Боккаччоның естелігінде мәдениетті адам және өнердің жомарт демеушісі ретінде қалды, Боккаччо Роберттің өлімінен кейін оны "біздің заманымыздың патшалары арасында бірегей, білім мен ізгіліктің досы" деп атады. Петрарка 1341 жылы Римдегі Кампидолиода ақын болып тағайындалу алдында Роберттен өзін бағалауын сұрады; оның латындық эпикалық поэмасы "Африка" Робертке арналған, бірақ ол 1397 жылға дейін оқырмандарға қол жетімді болған жоқ, яғни Петрарка мен Роберттің өлімінен соң көп жыл өткеннен кейін жарияланды.
King Robert was nicknamed "the peace maker of Italy" due to the years of significant changes he brought to Naples. The city and nation's economy lay in the hands of Tuscan merchants, who erected superb buildings, monuments and statues that drastically changed King Robert's capital from a dirty seaport to a city of elegance and medieval splendor. Robert commissioned Tino di Camaino to produce a tomb for his son, who should have been his heir, and Giotto painted several works for him. The University of Naples flourished under the patronage of the king dismissed by Dante as a re di sermone, "king of words", attracting students from all parts of Italy. There was virtually no middle class in the South to balance the local interests and centripetal power of the entrenched aristocracy, who retained the feudal independence that had been their bargain with the Angevins' Norman predecessors. Unusually, Robert preached sermons throughout his reign, at universities, religious houses, and on other ceremonial occasions, making use of an authoritative form of oratory ordinarily reserved for clerics. Records of hundreds of these sermons survive in extant manuscripts, providing an important case study in the history of medieval lay preaching. He was remembered by Petrarch and Boccaccio as a cultured man and a generous patron of the arts, "unique among the kings of our day," Boccaccio claimed after Robert's death, "a friend of knowledge and virtue." Petrarch asked to be examined by Robert before being crowned as poet in the Campidoglio in Rome (1341); his Latin epic Africa is dedicated to Robert, though it was not made available to readers until 1397, long after both Petrarch and Robert were dead.