Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Шағын құс түрлері
Small passerine bird species
Еуразиялық жаңғақ немесе ағаш жаңғағы (Sitta europaea) – Палеарктика және Еуропаның ішінде кездесетін кішкентай құс. Басқа жаңғақтар сияқты, ол қысқа құйрықты, ұзын мүсілі, көк-сұр үстіңгі жағы мен қара көз жолағы бар. Бұл дауысты құс, қайталамалы, қатты “дип” дыбысын шығарады. Үш негізгі топқа бөлінген 20-дан астам түршесі бар. Аумақтың батысындағы құстардың төменгі жағы қызғылт сары, ал мойны ақ, Ресейдегілердің төменгі жағы ақшыл, ал шығыстағылар еуропалық құстарға ұқсас, бірақ мойны ақ емес. Оның табиғи ортасы – үлкен, ескі ағаштармен, әсіресе еменмен, пісіп жетілген жапырақты немесе аралас орман. Жұптар тұрақты аумақтарды иеленеді және ағаштардың қуыстарында ұялайды, көбінесе ескі тоқылдақтардың ұяларында, бірақ кейде табиғи қуыстарда. Егер қуысқа кіреберіс тым үлкен болса, аналық оны лаймен жауып, көлемін кішірейтеді және көбінесе қуыстың ішін де жабады. Алтыдан тоғызға дейін қызыл дақты ақ жұмыртқалар қарағай немесе басқа ағаш ұнтағының терең негізіне салынады. Еуразиялық жаңғақ негізінен жәндіктермен, әсіресе гусеницалар мен қоңыздармен қоректенеді, бірақ күз және қыс айларында рационы жаңғақтар мен тұқымдармен толықтырылады. Жастар көбінесе жәндіктермен, кейде тұқымдармен тамақтанады, олардың көп бөлігі ағаштардың діңдері мен үлкен бұтақтарында табылады. Жаңғақ ағаштан баспен төмен түсіп, азық іздеу кезінде жоғары көтеріле де алады. Ол құстарға арналған дастарқандарға ерік-жітік келіп, майлы, адам жасаған тағамдар мен тұқымдарды жейді. Бұл жыл бойы азық жинап сақтайтын жануар. Оның негізгі табиғи жоратыны – еуразиялық сұңқар. Орман фрагментациясы жергілікті жерлерде көбейетін құстардың жоғалуына әкелуі мүмкін, бірақ түрдің ареалы әлі де кеңейіп келеді. Оның саны көп, көбею аймағы кең болғандықтан, Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) оны ең аз алаңдатушы түрлердің қатарына жатқызған.
The Eurasian nuthatch or wood nuthatch (Sitta europaea) is a small passerine bird found throughout the Palearctic and in Europe. Like other nuthatches, it is a short tailed bird with a long bill, blue gray upperparts and a black eye stripe. It is a vocal bird with a repeated loud dwip call. There are more than 20 subspecies in three main groups; birds in the west of the range have orange buff underparts and a white throat, those in Russia have whitish underparts, and those in the east have a similar appearance to European birds, but lack the white throat. Its preferred habitat is mature deciduous or mixed woodland with large, old trees, preferably oak. Pairs hold permanent territories, and nest in tree holes, usually old woodpecker nests, but sometimes natural cavities. If the entrance to the hole is too large, the female plasters it with mud to reduce its size, and often coats the inside of the cavity too. The six to nine red speckled white eggs are laid on a deep base of pine or other wood chips. The Eurasian nuthatch eats mainly insects , particularly caterpillars and beetles, although in autumn and winter its diet is supplemented with nuts and seeds. The young are fed mainly on insects, with some seeds, food items mainly being found on tree trunks and large branches. The nuthatch can forage when descending trees head first, as well as when climbing. It readily visits bird tables, eating fatty man made food items as well as seeds. It is an inveterate hoarder, storing food year round. Its main natural predator is the Eurasian sparrowhawk. Fragmentation of woodland can lead to local losses of breeding birds, but the species's range is still expanding. It has a large population and huge breeding area, and is therefore classified by the International Union for Conservation of Nature (IUCN) as being of least concern.
Дауыс
Еуразиялық аққұбалар жиі шақырады, әдетте қатты, өткір «двip» дыбысымен, көбінесе екі рет қайталанады, ал қозғанда одан да жиірек естилуі мүмкін. Оның «сиррр» немесе «ци си си» дабыл шақыруы және ұшу алдындағы жұқа «цит» дыбысы бар. Әні – баяу, сыбызғымен тартылған «пи-пи-пи» үні, көптеген түрлері бар, соның ішінде жылдам нұсқасы да кездеседі, және бұл дыбыс шақырумен араласуы мүмкін. Аққұбалар моногамды, бір жұп көбейетін аумақты қыс бойы да пайдаланады. Тіпті, қасапхананың қалдықтарын жегендері де тіркелген. Өсімдік азығы жыл бойы сақталады, бірақ көбінесе күзде. Жеке тұқымдар қабықтың жарықтарында, кейде қабырғаларда немесе топырақта жасырылады. Тамақ әдетте лишайник, мүк немесе қабықтың кішкентай бөліктерімен жасырылады. Сақталған азық суық ауа райында қол жеткізіледі. Сібір құстары сібір қарағайының тұқымдарын сақтайды, кейде бір жылға жететін мөлшерде жинап алады. Бұл аққұбаға шабуыл жасайтын басқа да түрлерге солтүстік бүркіт, хобби, қарақұйрық, пигмей бүркіт және ең кішкентай құйрық жатады. Швецияда жүргізілген зерттеуде, зерттелген аймақтағы аққұбалардың ұяларының 6,2%-ы жыртқыштардың шабуылына ұшыраған. Шабуыл жасағандар анықталмаған, бірақ сол зерттеудегі ұяшықтарға ең көп зиян келтірген жыртқыш – үлкен нүспік. Словакия мен Испаниядағы шағын зерттеулерде қан паразиті табылмады, бірақ Испаниядағы ірі зерттеуде плазмодий инфекциясының белгілі бір дәлелдері анықталды.
The Eurasian nuthatch calls frequently, usually with a loud, sharp dwip normally repeated twice, sometimes more often if excited. It has a shrill sirrrr or tsi si si alarm call, and a thin tsit pre flight call. The song is a slow whistled pee pee pee with many variants, including a faster version, and may be intermingled with the call.]] Nuthatches are monogamous, and a pair occupies a breeding territory in which it spends the winter as well. It has even been recorded as taking slaughterhouse offal. Plant food is stored year round, but mainly in autumn. Individual seeds are hidden in cracks in bark, occasionally in walls or in the ground. The food item is usually concealed with lichen, moss or small pieces of bark. The cached food is retrieved in cold weather. Siberian birds store the seeds of the Siberian stone pine, sometimes hoarding enough to last a whole year. Other species known to prey on this nuthatch include the northern goshawk, hobby, tawny owl, pygmy owl and least weasel. A Swedish study showed that 6.2% of the nuthatch nests in their study area were raided by predators. The perpetrators were not identified, but the main single predator of tit nests in the same study was the great spotted woodpecker. Small studies in Slovakia and Spain found no blood parasites, but a larger Spanish survey found some evidence of Plasmodium infection.