Кіріспе
Әдебиет, өнер және музыка жанры, оның атауы мал өріп жүрген шопандардың өмір салтынан алынған. Пасторальдық жанр әдебиетте, өнерде немесе музыкада шопанның өмір салтының идеализацияланған бейнесін көрсетеді – жыл мезгілдеріне және су мен жайылымның өзгеруіне қарай ашық далаларда мал өріп жүру. Көбінесе бұл жанрдың аудиториясы қала тұрғындары болып табылады. Пастораль – осы жанрдағы туынды. Бұл жанрдағы музыкалық шығарма әдетте пастораль деп аталады. Бұл жанр грекше βουκολικόν сөзінен, ал одан βουκόλος, яғни «малшы» деген сөзден шыққан.
The pastoral genre of literature, art, or music depicts an idealised form of the shepherd's lifestyle – herding livestock around open areas of land according to the seasons and the changing availability of water and pasture. The target audience is typically an urban one. A pastoral is a work of this genre. A piece of music in the genre is usually referred to as a pastorale. The genre is also known as bucolic, from the Greek βουκολικόν, from βουκόλος, meaning a cowherd.
Пасторальдық поэзия
Пасторальдық әдебиет Хезиодтан кейін эллиндік грек Теокрит поэзиясымен жалғасты, оның бірнеше Идиллиясы ауылға (ақын өмір сүрген Кос аралының ландшафтын бейнелейтін болса керек) қойылады және малшылар арасындағы әңгімелерді қамтиды. Теокрит Сицилиялық қойшылардың халықтық дәстүрлеріне сүйенген болуы мүмкін. Ол дорий диалектісінде жазды, бірақ таңдаған ұйқасы грек поэзиясының ең беделді түрі – эпостың дактильдік гексаметрімен байланысты болды. Бұл қарапайымдық пен күрделіліктің үйлесімі кейінгі пасторальдық өлеңдерде маңызды рөл атқарады. Теокриттің үлгісімен грек ақындары Бион мен Мосх еліктеді. Рим ақыны Вергилий өзінің аса ықпалды «Эклогтары» арқылы пасторальды латын тіліне бейімдеді. Вергилий пасторальдың екі маңызды қолданысын енгізеді: қала мен ауыл өмірінің контрасты және саяси аллегория, әсіресе бірінші және төртінші эклогтарда. Осылайша, Вергилий Теокриттің дәстүрлі пасторальдық канондарын сақтай отырып, шопандардың өмірін идеалданған түрде бейнелейді. Ол поэмаларын Аркадияда жазған алғашқы адам болды, бұл кейінірек пасторальдық әдебиетте жиі еске алынатын идеалды орын. Горацийдің «Эподаларындағы» «Ауылдық қуаныштар» шығармасында, тыныш ауылға қалалық өмірінен қашуды армандайтын «ұйқыдағы адам» Альфий бейнеленген. Бірақ «ұйқыдағы адам» көрсеткендей, Альфий үшін бұл тек арман ғана. Ол өзінің мансабында тым көп көтеріліп, ауылға оралуды ойламайды. Кейінгі күміс латын ақындары, негізінен Вергилийдің «Эклогтарына» сүйене отырып, пасторальдық поэзия жазды, олардың қатарында Кальпурний Сицилий мен Немезиан, сондай-ақ Эйнсиедельн эклогтарының авторлары бар. Италиялық ақындар пасторальды 14 ғасырдан бастап қайта жаңғыртты, алдымен латын тілінде (Петрарка, Понтано және Мантуан сияқты авторлардың шығармалары), содан кейін итальян тілінде (Санназаро, Бойардо). Пасторальға деген сұраныс бүкіл Еуропаға тарады. Француз пасторальдық ақындарының ішінде француз сарайының ақыны Маро және бір кезде «ақындардың ханзадасы» деп аталған Пьер де Ронсар бар. Ағылшын тіліндегі алғашқы пасторальдар Александр Барклейдің Мантуаннан күшті әсер алған «Эклогтары» (шамамен 1515 жыл) болды. Ағылшын пасторальдық поэзиясындағы маңызды кезең – Спенсердің 1579 жылы жарияланған «Шефардс календары». Спенсердің шығармасы он екі эклогтан тұрады, олардың әрқайсысы жылдың әр айына арналған. Онда элегиялар, аңыздар және қазіргі Англиядағы поэзияның рөлі туралы талқылау бар. Спенсер және оның достары әртүрлі псевдонимдермен пайда болады (Спенсердің өзі «Колин Клаут»). Спенсердің үлгісін Майкл Дрейтон («Идея, Шефардс Гарланд») және Уильям Браун («Британияның пасторальдары») сияқты ақындар еліктеді. Англия тарихының осы кезеңінде көптеген авторлар «пасторальға қарсы» тақырыптарды зерттеді. Сэр Филип Сиднидің «Екі жүз үшінші псалм» және «Түнқұйрық» атты еңбектері әлемге өте антипасторальдық көзқараспен қарады. «Екі жүз үшінші псалмда» табиғаттан қорғану қажет нәрсе ретінде суреттелген, ал «Түнқұйрықта» Филомеланың қайғысы сөйлеушінің өзінің ауырсынуымен салыстырылады. Сидни сонымен қатар пейзаждың пасторальдық сипаттамаларымен толтырылған Аркадияны жазды. Сэр Уолтер Рейлидің «Нимфаның бағушыға берген жауабы» (1600) антипасторальды түсіндіреді, өйткені нимфа «Жылы құмарлықтағы бағушыдағы» идеалдық бағушыға шын мәнінде жауап береді, табиғаттың нақты бағытын қабылдап, бағушының нимфаға деген құштарлығымен үйлеспейтінін түсіндіреді. Терри Гиффорд өзінің 2012 жылғы «Пасторальдық, антипасторальдық және постпасторальдық оқу стратегиялары» атты эссесінде антипасторальды пасторальдың жиі нақты түзетусі ретінде, романтикаға қарағанда «реализмге» баса назар аударып, проблемалық элементтерді (қақтығыстарды, тәртіпсіздікті және теңсіздікті көрсету), әдеби конструкцияларды жалған бұрмалау ретінде сынап, Аркадия және Шангри-Ла сияқты мифтік жерлерді демифологизациялау деп анықтады. 17 ғасырда «Ауыл үйі» поэмасы пайда болды. Бұл жанрға 1611 жылы Эмилия Ланьедің «Кук шункасының сипаттамасы» кіреді, онда әйел өзінің мүлкімен қарым-қатынасы және оны тастап кеткенде оған қалай қайғыратыны сипатталады. 1616 жылы Бен Джонсон «Пеншёрстке» деген өлеңін жазды. Өлеңнің негізі – Джонсонның сарайдағы естеліктерін үйлесімді және қуанышты түрде еске алу. Ол иамбикалық пентаметрмен әдемі жазылған, Джонсон Пеншурст мәдениетін сипаттау үшін шеберлікпен қолданады. Бұл пан мен Бахусты ескерткіш ретінде қамтиды. Пан, пасторальдық әлемнің грек құдайы, жартылай адам, жартылай ешкі, аң аулаумен және қойшылармен байланысты; Бахус – шарап, маскүнемдік және салт-дәстүрлік ақымақтық құдайы. Пеншурсттің құдайлармен бірге болуға лайықты екенін көрсету үшін пан мен Бахусқа жасалған сілтеме пасторальдық көзқарас. «Ауылдық өмір», 17 ғасырдың тағы бір туындысы, Катерина Филипс жазған. Филипс ауылдың қуаныштарына назар аударады және онымен байланысты өмір салтын «адам өзін танысқан ең бірінші және бақытты өмір» деп қарастырады. Ол материалдық заттардан алыс тұрып, айналасындағы әлемге тым көп алаңдамай, осы өмір салтын сақтау туралы жазады. Эндрю Марвеллдің «Эпплтон үйіне» (1651) өлеңі, Марвелл лорд Фэрфакстың қызы Мэриге ұстаздық қызметін атқарып жүргенде жазылған. Өлең дін, саясат және тарихқа қатысты метафораларға толы. Джонсонның «Пеншёрстке» өлеңіне ұқсас, Марвеллдің өлеңі пасторальдық мүлікті сипаттайды. Ол үйдің өзінен, оның тарихынан, бақшалардан, шабындықтардан және басқа да жерлерден, орманнан, өзеннен, шәкірті Мэриден және болашақтан өтеді. Марвелл табиғатты адамға орталықтанған өлеңді біріктіретін арнайы жіп ретінде қолданды. Табиғат адамды толыққанды қамтамасыз етеді. Марвелл сонымен қатар табиғатты өнермен салыстырады және өнердің табиғаттың кездейсоқ немесе спонтанды түрде жеткізе алатын нәрсені мақсатты түрде ешқашан жеткізе алмайтынын көрсетеді. Роберт Херриктың «Шұғыл шаруалар» (17 ғасыр) өлеңі де пасторальдық туынды. Онда ол оқырманға қажырлы еңбектен алынған пайданың жарқын суретін салады. Бұл пасторальдық интерпретацияның ерекшелігі, өйткені орталық тұлғалар демалыспен өмір сүретін және табиғат өздігінен дамитын дәстүрлі пасторальдан өзгеше, еңбектің тойлануы бар. Бұл өлең Рэймонд Уильямстың «Ел және қала» еңбегінде айтылған. Херриктың еңбегін атау орынды, өйткені Уильямс пен Херрик екеуі де пасторальдық өмір салтындағы еңбектің маңыздылығын атап көрсетеді. Пасторальдық элегия – өлімді немесе жоғалтуды жоқтау үшін пасторальдық элементтерді қолданатын қосалқы жанр. Ағылшын тіліндегі ең танымал пасторальдық элегия – Джон Мильтонның «Лисидас» (1637), Кембридж университетіндегі әріптесі Эдвард Кінгтің өліміне арналған. Мильтон бұл форманы өзінің жазушы ретіндегі мамандығын зерттеу және шіркеудің, өзінің ойынша, кемшіліктерін сынау үшін қолданды. Томас Грейдің «Ауылдық шіркеу зиратындағы элегия» (1750) да бар. 18 ғасырда формалды ағылшын пасторалы гүлдене берді, содан кейін ғасыр соңында тоқтап қалды. 18 ғасырдың көрнекті туындысы – Александр Поуптың «Пасторальдары» (1709). Бұл шығармада Поуп Эдмунд Спенсердің «Шефардс календарына» еліктейді, сонымен қатар оны Вергилиймен байланыстыратын классикалық аттар мен сілтемелерді қолданады. 1717 жылы Поуптың «Пасторальдық поэзия туралы әңгіме» шығармасы «Пасторальдарға» қосымша ретінде жарияланды. Бұл еңбекте Поуп пасторальдық әдебиет үшін стандарттарды белгілейді және көптеген танымал ақындарды, оның ішінде Спенсерді және өзінің қарсыласы Амброз Филипсді сынға алады. Осы кезеңде Амброз Филипс, Поупқа қарағанда көбінесе назардан тыс қалған, өзінің поэзиясын ағылшын пасторалының туатын түріне негізделген, адамның нағыз табиғатын және құштарлығын білдіру үшін қолданды. Ол өзінің ойынша, пасторальдық поэзияның бастапқы мақсатына сәйкес келу үшін осылай жазуға тырысты.
Пасторальдық эпос
Мильтон ең әйгілісі – "Жоғалған жұмақ" эпопеясы, бұл – жазылған санаулы пасторлық эпостардың бірі. "Жоғалған жұмақ" кітабының IV бөлімінде Шайтанның жұмаққа тыңғырық салуы туралы айтылады. Мильтонның баққа берген көрнекті сипаттамалары бізді Шайтанның көзқарасымен қарауға және оған деген ықыласты сезімдерге итермелейді. Мильтон Адам мен Хауаның пасторлық тұрғыдан шаттыққа толы, мәңгілік құнарлы өмірлік жағдайларын көркемдікпен бейнелейді және олардың баққа жасаған қамқорлығына назар аударады. Ол жеміс ағаштарына және Адам мен Хауаның оларға көрсеткен күтіміне ерекше мән береді, осы арқылы шаруалардың үйлесімді бейнесін жасайды. Дегенмен, Мильтон өз кезегінде Шайтанға қайта-қайта оралып, оны көрермендердің оңай танитын, тіпті ұнатуы мүмкін кейіпкер ретінде бейнелейді. Мильтон Шайтанды көрермендердің өздері мен айналасындағы әлемді түсінуін дүрліктіру мақсатымен жасалған кейіпкер ретінде жасайды. Осы тәсіл арқылы Мильтон мәтін мен оның аудиториясы арасында олар үшін маңызды "ақиқаттар" туралы әрекетті диалог құра алады.
Пасторальдық романстар
Италиялық жазушылар жаңа жанрды – пасторальдық романды ойлап тапты, ол пасторальдық өлеңдерді прозадағы ойдан шығарылған әңгімемен біріктірді. Бұл форманың классикалық үлгісі болмаса да, ол Дафнис пен Хлоя сияқты ежегі грек романдарынан, оқиғалары ауылда өрілетін, шабыт алды. Бұл жанрдың ең ықпалды итальяндық үлгісі Саннаццароның "Аркадия" (1504) еді. Пасторальдық романға деген қызығушылық Еуропаға таралып, Бернардим Рибейроның "Menina e Moça" (1554) португал тілінде, Монтемайордың "Диана" (1559) Испанияда, сэр Филип Сиднидің "Аркадия" (1590) Англияда және Оноре д’Урфенің "Астрée" (1607–27) Францияда сияқты көрнекті туындыларды дүниеге келтірді.
Пасторальдық пьесалар
Пасторальдық драма Ренессанс Италиясында да пайда болды. Тағы да, грек сатирлық драмаларынан басқа, классикалық үлгілер аз болды. Полицианоның «Орфео» (1480) жаңа форманың бастауын көрсетеді, бірақ ол 16 ғасырдың соңында Тассоның «Аминта» (1573), Изабелла Андреинидің «Миртилла» (1588) және Гуаринидің «Иль пастор фидо» (1590) туындыларымен шыңына жетті. Джон Лайлидің «Эндимион» (1579) пьесасы итальяндық үлгідегі пасторальдық пьесаны Англияға әкелді. Джон Флетчердің «Адал шопан қызы», Бен Джонсонның «Қайғылы шопан» және Сиднидің «Майдың ханымы» кейінгі үлгілер болып табылады. Шекспирдің кейбір пьесаларында пасторальдық элементтер бар, ең әйгілісі – «Сізге қалай ұнайды» (оның сюжеті Томас Лодждың пасторальдық романы «Розалиндтен» алынған) және «Қысқы ертегі», оның 4-ші әрекетінің 4-ші көрінісі – ұзақ пасторальдық ойсу. «Сізге қалай ұнайды» пьесасындағы орман – өмірдің қарапайым және таза, ал тұрғындарының бір-біріне, табиғатқа және Құдайға қалалық тұрғындарынан гөрі жақын болатын идеалды орын ретінде қарастырылуы мүмкін. Алайда, Шекспир пасторальдық идеализация шегімен ойнайды. Пьесада Шекспир пасторальді бейнелеу үшін әртүрлі кейіпкерлерді қолданады. Оның басты кейіпкерлері Розалинда мен Орландо реализм мен идеализмнің, немесе қалалық және ауылдық өмірдің қатар өмір сүруінің маңыздылығын метафоралық түрде көрсетеді. Орландо идеалға берілсе, Розалинда Орландоны шындыққа қайтарады, пасторальдық махаббаттың қарапайымдылығын қабылдап, делдалдық қызмет атқарады. Ол – пьесадағы шынайы және идеалданған өмірді бірге қабылдайтын және бағалайтын, сондай-ақ екі идеяны қатар өмір сүруге мүмкіндік беретін жалғыз кейіпкер. Сондықтан Шекспир қала мен ауыл өмірін екеуінің қатар өмір сүруі арқылы бағалау және зерттеуді ұсынады.
Пасторальдық ғылыми фантастика
Пасторальдық ғылыми фантастика – пасторальдық әдебиеттің басқа түрлері сияқты, шабындық, ауылдық ортаны пайдаланатын ғылыми фантастиканың бір саласы. Ол ғылыми фантастиканың саласы болғандықтан, авторлар оқиғаларды Жерде немесе басқа мекендемелі планетада немесе айда, кейде тераформацияланған планетада немесе айда жаза алады. Көптеген ғылыми фантастика жанрларынан айырмашылығы, пасторальдық ғылыми фантастика туындамалары футуристикалық технологиялардың рөлін азайтады. 1950-1960 жылдары Клиффорд Симак өздерінің шетелдік екендіктерін жасыратын сыртқы құбылыстармен байланыста болған ауыл тұрғындары туралы әңгімелер жазды. Пасторальдық ғылыми фантастика оқиғалары көбінесе жерге құрмет көрсетуді, оның тіршілік беруші азық-түлік өнімдерін, маусымдар айналымын және қоғамның рөлін көрсетеді. Жердегі немесе Жерге ұқсас планеталардағы құнарлы егістік жерлер жиі кездеседі, бірақ кейбір туындылар мұхит немесе шөл планеталарында немесе мекендемелі айларда да жазылуы мүмкін. Шаруалар мен кішкентай қала тұрғындары сияқты ауыл тұрғындары, оларды консервативті және өзгеріске күмәнді көретін етіп бейнелеуге бейім болса да, көбінесе жақсылықпен суреттеледі. Ауылдағы қарапайым, бейбіт өмір көбінесе шулы, лас, қарқынды қалалардың жағымсыз жақтарымен салыстырылады. Кейбір туындылар механикаландыру мен индустрияландыруды сынап, қала құрылысының зиянын және озық технологияларға артық тәуелділікті көрсетеді.
Пасторальдан кейінгі, қалалық пастораль және басқа да нұсқалары
1994 жылы британдық әдебиет профессоры Терри Гиффорд «постпасторальдық» тақырыптық жанр тұжырымын ұсынды. «Пост» префиксін қосу арқылы Гиффорд мұны «кейін» деген мағынада емес, керісінше пасторальдық жанрдың шектеулерінен «асып түсу» сезімінде қолданады, бірақ пасторальдық дәстүрді анықтаған негізгі тұжырымдамалық элементтерді сақтайды. Гиффорд постпасторальді «адам мен табиғат арасындағы шекараның жойылуын сәтті көрсететін, бірақ осы мәселенің күрделілігін де түсінетін» туындыларды сипаттау үшін қолдануға болатынын айтады, ол «пастораль үшін маңызды ажырасымдар емес, байланыс туралы» екенін атап көрсетеді. Ол постпасторальдық туындылардың мысалдарын келтіреді, оларға Кормак Маккартидің «Жол» (2006), Маргарет Атвудтың «Жылқы су тасқыны» (2009) және Мэгги Гидің «Мұз адамдары» (1999) кіреді, сондай-ақ бұл туындылар «этика, күнкөріс және тұрақтылық туралы сұрақтарды көтереді, бұл [Лео] Маркстың пасторальдың жаңа жағдайларға жауап беру үшін жаңа формаларды табу қажеттігі туралы көзқарасын көрсетеді» дейді. Гиффорд пасторальдық нұсқалардың басқа мысалдарын да тізімдейді, оларды ол «префикс пасторальдықтары» деп атайды: «постмодернистік пасторальдық, қатаң пасторальдық, жұмсақ пасторальдық, Буэллдің революциялық лесбиянка феминистік пасторальдық, қара пасторальдық, гетто пасторальдық, шекаралық пасторальдық, әскерилендірілген пасторальдық, отбасылық пасторальдық және соңғы кезде ерекше «ирландтық пасторальдық»». Чарльз Сиберттің «Викерби: Қалалық пастораль» кітабында Бруклиндегі қарапайым пәтерде көгершіндердің, шырғаландардың және жасөспірімдердің шулы дауыстарымен толған түндер мен Квебектің ауылдық жерлеріндегі қираған, тастап кетілген шатырға қоныстану үшін Квебекке баратын адам туралы айтылады.
to the sense of “reaching beyond” the contraints of the pastoral genre, but while continuing the core conceptual elements that have defined the pastoral tradition. Gifford states that the post pastoral is "best used to describe works that successfully suggest a collapse of the human/nature divide whilst being aware of the problematics involved", noting that it is "more about connection than the disconnections essential to the pastoral". He gives examples of post pastoral works, including Cormac McCarthy’s The Road (2006), Margaret Atwood’s The Year of the Flood (2009) and Maggie Gee’s The Ice People (1999), and he points out that these works "raise questions of ethics, sustenance and sustainability that might exemplify [Leo] Marx’s vision of the pastoral needing to find new forms in the face of new conditions". Gifford lists further examples of pastoral variants, which he calls "prefix pastoral[s]": "postmodern pastoral, hard pastoral, soft pastoral, Buell’s revolutionary lesbian feminist pastoral, black pastoral, ghetto pastoral, frontier pastoral, militarized pastoral, domestic pastoral and, most recently, a specifically ‘Irish pastoral'". Charles Siebert's Wickerby: An Urban Pastoral describes a man who splits his time between a gritty Brooklyn apartment, where the night is filled with the sounds of pigeons, starlings, and youth gangs shouting, and driving to rural Quebec to squat in an abandoned, tumbledown cabin in rural Quebec.
Пасторальдық музыка
Теокриттің Идилдері строфикалық әндер мен музыкалық жоқтауларды қамтиды, және Гомердегідей, оның бақташылары көбінесе пасторлық аспап саналатын сиринкс немесе пан флейтасын таратады. Вергилийдің Эклогтары бірінші ғасырда әнмен орындалған мим түрінде қойылды, және классикалық дәуірде пасторлық әннің легитимді жанр екенін көрсететін дәлелдер бар. Пастораль жанры операның дамуына маңызды әсер етті. Пастораль поэзиясын трубадурлар пасторелла жанрында бейімдегеннен кейін, итальяндық ақындар мен композиторлар пасторальға көбірек қызығушылық таныта бастады. Пастораль поэзиясының музыкалық бейімдемелері алдымен полифониялық, содан кейін монодикалық мадригалдарда кеңінен таралды: олар кейіннен кантата мен серенатаға әкелді, онда пасторлық тақырыптар тұрақты түрде сақталды. Джованни Баттиста Гуаринидің «Il pastor fido» туындысының музыкалық бейімдемелері өте танымал болды: осы пьесадан ғана 500-ден астам мадригалдың мәтіндері алынды. Тассоның «Аминтасы» да сүйікті туынды болды. Опера дамыған сайын, драмалық пастораль Жакопо Перидің «Дафнасы» және ең бастысы Монтевердидің «Орфеосы» сияқты туындылармен ерекше көзге түсті. Пастораль операсы 17 ғасыр бойы танымал болды, және тек Италияда ғана емес, француздық «пастораль героик» жанры, ағылшын Генри Лоуэстің Мильтонның «Комус» музыкасы (Джон Блоудың «Венера мен Адонис» туындысын атамайынша) және испандық сарсуэла осыны көрсетеді. Сонымен қатар, итальяндық және неміс композиторлары Рождество кешінде ерекше стильдік ерекшеліктерімен ерекшеленетін вокалдық және аспаптық пастораль жанрын дамытты. Пастораль және пасторальдың пародилері 18-ші және 19-шы ғасырлар бойы музыка тарихында маңызды рөл атқара берді. Джон Гей «Жақпау операсында» пасторальды сатиралық түрде бейнелесе де, Генделдің «Ацис және Галатея» операсы үшін толыққанды шынайы либретто жазды. Руссоның «Le Devin du village» туындысы пасторлық тамырларға негізделген, ал Метастасионың «Il re pastore» либреттосы 30-дан астам рет қойылды, ең танымал – Моцарттың қойылымы. Рамо француз пастораль операсының көрнекті өкілі болды. Бетховен де өзінің танымал «Пасторальдық симфониясын» жазды, әдеттегі музыкалық динамизмінен бас тартып, салыстырмалы түрде баяу ырғақтарды қолданды. Ол сипаттаудан гөрі психологияға көбірек назар бөлгендіктен, туындыны «реалистік бейнелеуден гөрі сезімнің көрінісі» деп атады. Пастораль сонымен қатар үлкен операның да маңызды бөлігі болды, әсіресе Мейербер операларында: композиторлар көбінесе пасторлық тақырыпты «оазис» ретінде дамытатын, әдетте туындыларының орталық бөлігінде. Вагнердің «Тристан мен Изольда» операсынан «алте Вайс» немесе Чайковскийдің «Пик королевасынан» пасторальдық балет туындысы осыған мысал бола алады. 20-шы ғасыр балетте, Равельдің «Дафис және Хлоя», Нижинскийдің Дебюссидің «Прелюдия д'après midi d'un faune» және Стравинскийдің «Көктем құрбаны» мен «Түйме» сияқты жаңа пасторлық интерпретацияларды әкелуді жалғастырды. Пастораль – Италияның оңтүстік аймақтарында әлі де орындалатын итальяндық халық әнінің бір түрі, онда зампонья гүлденуін жалғастыруда. Олар көбінесе тарантелланың баяуланған нұсқасына ұқсайды, өйткені олар көптеген бірдей мелодикалық фразаларды қамтиды. Зампоньядағы пасторальды соло зампонья ойнай алады, немесе кейбір аймақтарда пифферомен бірге орындалады (сонымен қатар циарамелла, 'пипита' немесе бифора деп те аталады), бұл екі қос қамыссыз обой типті аспап.
Пасторальдық өнер
Идеалданған шабынды пейзаждар эллиндік және римдік қабырға суреттерінде кездеседі. Ренессанс Италиясында пастораль тақырыбына деген қызығушылық қайта жанданды, бұл Жакопо Санназароның "Аркадия" шығармасына енгізілген суреттердің сипаттамаларымен шабытталған. Луврдегі Джорджоне немесе Тицианға жатқызылатын "Пасторальдық концерт" осы стильдегі ең танымал картина болып саналады. Кейіннен француз суретшілері де пасторальға қызығушылық танытты, олардың ішінде Клод, Пуссен (мысалы, "Et in Arcadia ego") және Уотто ("Fêtes galantes" картиналарында) ерекше көзге түседі. Фламанд суреттерінде елдік билерді бейнелейтін "Fête champêtre" танымал тақырып болды. Томас Коулдың "Империяның бағыты" атты суреттер сериясы бар, ал осы серияның екінші суреті (оң жақта көрсетілген) өте әдемі шабынды ортаны бейнелейді.
Христиан дінінде
Пасторальдық бейнелер мен символизм христиандық пен Киелі кітапта кеңінен қолданылады. Иса өзін «Жақсы Бағушы» деп атайды, осы арқылы өзінің Құдай қойы ретіндегі рөлінен өзгешелендіреді. Көптеген христиан дін тобы «пастор» атағын қолданады, бұл сөз Киелі кітаптағы бағу метафорасымен байланысты (латын тілінде «пастор» – «бағушы» деген мағынаны білдіреді). Еврей Киелі кітабында (немесе Ескі өсиетте) רעה (роʿех) еврей сөзі қолданылады, ол «бағушы» сияқты зат есім және «мал бағу» сияқты етістік ретінде қолданылады. Бұл сөз Ескі өсиеттің 144 аятында 173 рет кездеседі және мысалы, Жаратылыс кітабының 29:7 аятындағыдай, қойларды тікелей бағумен байланысты. Еремия 23:4 аятында екі мағына да қолданылады (роим – «бақташылар», yir'um – «оларды бағады»). «Мен оларға бақташылар қоямын, олар оларды бағып-қағушы болады, енді олар қорқып, үрейленбейді, ешқайсысы да жоғалмайды», – дейді Ие (ҚҚ). Пастуарлық экономикалық жүйе еврей халқы үшін ежелгі заманнан бері маңызды мәдени рөл атқарды: Ыбырайым мал өсірген. Израиль балалары туралы Киелі кітаптағы оқиғаларда, Леванттың шұғыл аймағындағы малшы өмірі Яхвеге бағынушы қоғамның идеалмен байланысты, бұл Мысырдың «майлы жерлеріндегі» (Шығу 16:3) немесе «сүт пен бал ағып жатқан» (Шығу 3:8) кенаандық жазықтардағы, немесе Израильдің жер аудару ошағы болған Вавилонның «үлкен қаласындағы» сыбайлас жемқорлық пен бейімділікке қарсы келеді. Дәуіт, құрғақ таулы аймақпен байланысты әділ қойшы бала, сәнді қалалық элита өкілдері – Голиат пен Саулдан өзгеше. Осылайша, Жаңа өсиеттегі қойшылар мен олардың қойлары туралы бейнелер христиан дінінің бірінші ғасырда пайда болған кезіндегі еврей әлеміне тікелей немесе жанама түрде таныс болған қалыптасқан мәдени және экономикалық айырмашылықтарға негізделген. Пастырлық хат, көбінесе пастырлық хат деп аталады, – бұл епископтың дін қызметкерлеріне немесе миряндарға, немесе екеуіне де жолданған ашық хат, онда жалпы ескертулер, нұсқаулар немесе жұбаныш, немесе нақты жағдайларда мінез-құлық ережелері бар. Көптеген епископтық шіркеулерде дін қызметкерлері жоғары тұрған епископтардың пастырлық хаттарын өз қауымдарына оқып беруге міндетті. Пастырлық хаттар – Жаңа өсиеттің үш кітабынан тұратын топ: Бірінші Тімотеге хаты (1 Тімотеге), Екінші Тімотеге хаты (2 Тімотеге) және Титке хаты. Бұл хаттар апостол Павелдің Тімоте мен Титке жазған хаттары ретінде танымал. Олар көбінесе бір топ ретінде талқыланады (кейде Филемонға хат қосылады) және шіркеулердің пасторлық қадағалауы бар адамдарға жолданғандықтан және христиандық өмір, ілім және басшылық мәселелерін талқылайтындықтан «пастырлық» деп аталады.
Пасторальдық теория
Соңғы төрт жүз жыл ішінде көптеген жазушылар пасторальдың мәнін теориялық тұрғыдан зерттеумен айналысты. Олардың арасында Фридрих Шиллер, Джордж Путтенхэм, Уильям Эмпсон, Франк Кермод, Реймонд Уильямс, Ренато Поджоли, Аннабель Паттерсон, Пол Альперс және Кен Хилтнер бар. Джордж Путтенхэм – пасторальдық теорияның алғашқы қадамдарын жасағандардың бірі. Ол бұл форманы бұрынғы ауылдық тұрмыс салтын жай ғана бейнелеу емес, саяси дискурстың жасырын түрі ретінде қарастырды, бұл басқа формалар бұрын назардан тыс қалдырған. Оның сөзіне сүйенсек, пасторальдың міндеті – «адам мінез-құлқын жақсарту үшін моральдық ұстанымды қалыптастыру және нығайту». Сэр Уильям Эмпсон пасторальдық идеалдың түрлі деңгейдегі екіұштылыққа толы екенін айтты. Бірақ, оның ішіндегі көрінетін қарама-қайшылықтар мен өзгешеліктерге қарамастан, ол оның ішінде біртұтас үйлесімділік бар екенін сезінді. Ол пасторальдық процесті «күрделіні қарапайымға айналдыру» деп сипаттайды. Эмпсон «жақсы пролетарлық өнер көбінесе жасырын пастораль болып табылады» деген пікірді келтіреді және советтік Ресейдің жұмысшы табы туралы насияттарын дәлел ретінде пайдаланады. Эмпсон сондай-ақ екі сюжеттік желінің маңыздылығын, жазушылардың ықпалға ұшырамастан даулы мәселелерді талқылау құралы ретінде баса айтады. Реймонд Уильямс пасторальдың негізінде қаланың жоғары индустрияланған орталық екенін, ол бізді бұрынғы ауылдағы тыныш өмірден алыстатқанын түсіндіреді. Алайда, ол бұл әдебиеттің өткенді бейнелеу арқылы жасаған «жад ретінде жұмыс істейтін миф» екенін айтады. Осының салдарынан, қоғам дамығанда және осы бейнелерге көз тастағанда, өзінің қазіргі уақытын өткендегі қарапайым өмірдің құлдырауы деп қабылдайды. Ол қала мен ауылдың қарым-қатынасының ауылдың экономикалық және әлеуметтік жағдайына қалай әсер еткенін талқылайды. Экономика қоғамның маңызды бөлігіне айналғанда, көптеген жаңа келгендер тиін жоқ жердің әлеуеті мен ақшалай құнын тез түсінді. Бұдан әрі, бұл жаңа жүйе ауылдағы әлеуметтік жіктелуді күшейтті. Қағаз ақшаның енгізілуімен жұмыс жүйесінде иерархия қалыптасты, сондай-ақ «тақымдардың мұрагерлігі мен әулеттік есімдердің жасалуы» пайда болды. Поджоли өлімнің пасторальмен қалай үйлесетінін зерттеді және осылайша пасторальдық өлімді «жоқтау элегиясы» ретінде жіктеді, оның ең маңызды троптары дін (Пан бейнесінде); достық; аллегория; және поэзиялық және музыкалық шақыру. Дегенмен, ол мұндай жіктелудің көптеген қате түсініктерге әкелуі мүмкін екенін мойындайды. Сонымен қатар, Поджоли пасторальдың ностальгиялық және балалық көзқарас екенін атап өтті. «Отын түтігі» атты еңбегінде ол қойшыларға «жақсы демалыс класы» ретінде қарағандығын айтады. Франк Кермод пасторальды ағылшын Ренессансының тарихи контекстінде қарастырады. Оның пасторальдық поэзияның бірінші шарты – бұл қалалық өнім. Кермод пасторальдың ауыл және қаладағы өмір салты арасындағы қарама-қайшылықтан туындағанын анықтайды. Лондон азаматтарының көз алдында заманауи мегаполиске айналды. Осы масштабты қалалық кеңістіктің салдарынан адамдар ауылдағы өмір салтын сағына бастады. Оның келесі аргументі поэзияның жасандылығына назар аударады, ол өз теориялық әріптесі Путтенхэмге сүйенеді. Кермод бұл туралы былай дейді: «Өнерлі адамдар табиғи өмірді өз мақсаттары үшін ой елегінен өткізіп, сипаттайды». Кермод табиғатты қайта жасаудың өзі жасанды екенін түсіндіргісі келеді. Кермод бұл туралы имитация тұрғысынан сипаттап, оны «әдебиет тарихының негізгі заңдарының бірі» деп атайды, өйткені ол «әдебиет тарихына өзіндік мағынасын береді және әдеби дәстүрдің арналарын ұсынады». Кермод Вергилий мен Теокриттің еңбектерін пасторальдың алғашқы жасаушылары ретінде түсіндіреді. Кейінгі ақындар осы ерте пасторальдық формаларға сүйене отырып, оларды өздерінің әлеуметтік контекстіне сәйкес етіп өрбітті. Пастораль заманауи бола келе, ол пасторелла түріне айналды. Бұл пасторальдық шығармада махаббат тақырыбы алғаш рет көтерілді. Аннабель Паттерсон өзінің «Пастораль және идеология» атты еңбегінде көптеген маңызды идеяларды атап өтті. Олардың бірі – пасторальдық режим, әсіресе 18 ғасырдың соңында, әртүрлі топтар тарапынан әртүрлі түсіндірілді. Нәтижесінде осы топтардан Вергилийдің Эклогтарын түсінудің әртүрлі нұсқалары пайда болды. Паттерсон Сервийдің түсіндірмесі Вергилийдің Эклогтарын қабылдауды түсіну үшін маңызды екенін түсіндіреді. Бұл түсіндірме ақындардың шіркеу мен үкіметтегі жемқорлықты қоғамға тікелей айтпай, теңеу арқылы жасырын түрде білдіру жолын көрсетеді. Пост-романтизм туралы сөз болғанда, Роберт Фросттың пасторальдық идеологияға тигізген әсерін ескеру қажет. Оның «Топырақ дайындау» атты өлеңі соғысқа сын көзбен қарап, сонымен қатар пасторальдың әдеби режим ретінде әлеуметтік және саяси мәселелерге баса назар аудармауы керектігін, керісінше, Паттерсон айтқандай, «өзіне бұрылып, реформалық ниеттерді жеке өсумен және жаңарумен алмастыруы» керек екенін ұсынады. Уильям Вордсворт 1800 жылдары өте құрметті ақын болды және оның 1805 жылы жарық көрген «Прелюдия» өлеңі жаңа алтын ғасылдың арманының қалай көрінуі мүмкін екенін көрсететін керемет мысал болды. Пол Альперс 1996 жылы жарық көрген «Пастораль дегеніміз не?» атты кітабында пасторальдық әдебиеттің қайта-қайта келетін сюжеті қойшылардың өмірі екенін сипаттайды. Уильям Эмпсонның күрделіні қарапайымға айналдыру тұжырымын ескере отырып, Альперс пасторальды аллегория құралы ретінде сын тұрғысынан анықтайды. Альперс сондай-ақ пасторальды жанр емес, әдеби режим ретінде жіктейді және пасторальдық туындылардың табиғатқа қарапайым қарым-қатынасты сақтауын анықтайды. Альперс пасторальдық конвенцияны авторлардың жоғалтуды талқылау үшін біріктіретін әрекет ретінде анықтайды. Ол пасторальдық кездесулерде бейнеленген қарапайым бақташылар туралы айтады. Алайда, Геррик сияқты авторлар бақташыларды нимфаларға, қыздарға және гүлдерге ауыстырды. Осылайша, қарапайымдық режимін сақтап, нырсыздарға дауыс берді. Бұл гүлдер сияқты нырсыздарды бейнелеу арқылы жасалады. Сонымен қатар, мұндай әрекеттерді жасайтын авторлар маңызсыз нәрселерге мән береді. Альперс пасторальдық лирика және әсіресе махаббат өлеңдері туралы сөз қозғайды. Ол «лирика өз сөйлеушісіне пасторальдық кейіпке еніп-шығуға және оны қабылдауға мүмкіндік береді, содан кейін оны қабылдауға себеп болған күрделілікті ашады» дейді. Басқаша айтқанда, ол пасторальдық лириканың пасторальдық және пасторальдық емес сипаттамалары бар екенін, әдетте қалалық және ауылдық арасындағы салыстырулар сияқты, бірақ олар әрқашан пасторальды маңыздырақ етеді және күшейтеді. Альперс махаббат өлеңдерінің қалай пасторальдық өлеңдерге айналуы мүмкін екенін, жай ғана «жанкүйер» сөзін «бақташы» сөзімен ауыстыру арқылы айтады. Ол Шекспирді осылай істеген авторлардың бірі ретінде атап көрсетеді. Сонымен қатар, Альперс пасторальдың ауылдық және елді мекенге деген мақтау туралы ғана емес екенін айтады. Мысалы, Сидней «Бақша» еңбегінде ауылдық өмірді сынап көрсетеді. Пастораль қалалық, сарай және әлеуметтік сияқты элементтерді де қамтуы мүмкін, мысалы, «Аллегро» шығармасында. Альперс пасторальдық баяндаманың «қалыпты» баяндамалық мотивтерге қайшы келетінін және пасторальдық баяндаманың қос ерекшелігі бар екенін айтады: батырлық поэзия және баяндамалық мотивтер мен конвенциялары бар әлемдік шындықтар. Пасторальдық романдарға қатысты Альперс олардың анықтамалары мен мысалдары оқырманға байланысты әртүрлі екенін айтады. Сондай-ақ, пасторальдық роман Теокрит пен Вергилийдің еңбектерінен өзгеше. Ол ауылдық өмір, қарапайымдыққа құштарлық және табиғаттың басты кейіпкер ретінде бейнеленген пасторальдық романдар бар екенін айтады. Альперс пасторальдық романдардың әдеби санаты реалистік және пост-реалистік шығармалар екенін, сюжеті немесе тақырыбы ауылдық өмірге байланысты екенін айтады.