Кіріспе

Moulton – Англиялық велосипед өндірушісі. Компания 1962 жылы Алекс Мултон (1920–2012) құрды, ол BMC Mini автокөлігі үшін «Гидроэластикалық» және резеңке конус аспа жүйелерін жасаған болатын. Моултон велосипедтері ерекше рама дизайны, кішкентай доңғалақтары және алдыңғы және артқы аспаларымен белгілі. Моултон велосипедтері туралы жиі кездесетін жаңылыс пікір – олар Brompton, Bickerton немесе Dahon сияқты өндірушілердің жақындағы дизайндарындай бүктеледі деген сенім. Бұл рас емес, бірақ Моултонның дизайны мұндай дизайндарға жол ашты және жылдар бойы әртүрлі Моултон велосипедтері тасымалдау немесе сақтау үшін салыстырмалы түрде оңай жиналып-бөлінетін бөлек нұсқаларда жасалды. Сондықтан Моултон велосипедтерін кіші дөңгелекті бүктелетін велосипедтер санатына қосса да, кіші дөңгелекті велосипедтер – барлық осындай велосипедтерді қамтитын техникалық тұрғыдан дұрыс термин болар еді. Standard және Deluxe сияқты көпке таралған нұсқалар Speed нұсқаларымен толықтырылды. 2008 жылдың тамызында Алекс Мултон 1992 жылдан бері лицензия бойынша белгілі бір Моултон дизайндарын өндіріп келген британдық велосипед өндірушісі Pashley Cycles компаниясымен бірлесіп, Moulton Bicycle деген жаңа компания құрылғанын хабарлады.

Тарих

1950 жылдардың соңында Алекс Моултон классикалық велосипедтің дизайнына көңілі толмағандықтан, жаңа дизайн жасауға кірісті. Ол классикалық алмаз тәрізді раманың отыруы қиын, мөлшерін реттеуге келмейтін және екі жынысқа да жарамсыз деп ойлады. Ал алмаз тәрізді раманың жоғарғы тірегі жоқ "әйелдерге" арналған ашық рамалы велосипедтердің құрылымы ыңғайлы болуы үшін жеткіліксіз болды. Ол классикалық велосипедтерде (әсіресе кішкентай рамалары мен кіші дөңгелектері бар, "шоппер" деп аталатын велосипедтерде) кең, төмен қысымды дөңгелектерді қолданбастан, жүрудің ыңғайсыз болады деп санады, себебі бұл дөңгелектердің қарсылығын арттырады. Сондай-ақ, үлкен дөңгелектер велосипедті баяулатып, сақтауды қиындатады және дамыған елдердегі қалыптасып келе жатқан қоғамдық қатынас үлгілеріне (көбінесе бірнеше көлік түрлерін біріктіру) оңай бейімделмейді деп ойлады. Моултон кіші дөңгелектердің жоғары қысымды дөңгелектерімен пайдалануы төмен қарсылыққа, төмен инерцияға және демек, жылдамдықтың артуына әкеледі деп есептеді. Одан кейін ол Dunlop компаниясымен бірлесіп жоғары қысымды дөңгелектердің бірнеше түрін жасады. Кіші дөңгелектермен ыңғайлы жүру үшін алдыңғы және артқы аспаптар жасалды. Осы тұрғыдан алғанда, Моултон велосипеді өзінің заманынан озып кеткен, өйткені велосипед аспаптары тағы 30 жыл бойы кеңінен қолданылмады. Моултон велосипедінің дәстүрлі алмаз тәрізді дизайннан өзгеше рамасы болды. Оның ерекше құрылысының арқасында ол F-тәрізді немесе жалқау F деп аталады. F-тәрізді рамада жоғарғы тірегі болмағандықтан, физикалық кемшіліктері немесе киімдеріне байланысты қиындықтарға тап болған адамдар оны оңай отыра алады.

Әсері

1962 жылы дизайн шыққанда, ол 1880 жылдардағы «қауіпсіз велосипедтен» бергі велосипед дизайнындағы маңызды жаңалықтардың бірі болды және бірден үлкен әсер етті. 1962 жылғы нұсқа (әрі «болашақтың велосипеді» деп аталды) – Мольтон велосипедінің өндіріске түскен алғашқы үлгісі, ал жарысқа арналған нұсқасы сол жылы теледидардан көрсетілді, оны жол жарысының чемпионы және Мольтон қызметкері Джон Рональд Тови жүргізді. Мольтон велосипедтері «Swinging Sixties» дәуірінің символына айналып, әлем бойынша мыңдаған дана сатылды. Ұзақ уақытқа соқпай, Мольтон Ұлыбританиядағы ірі велосипед өндірушілердің қатарына кірді. Архитектура және дизайн сыншысы Питер Рейнер Банэм, технология мен индустрияландыру туралы көзқарастарымен белгілі, Мольтонның түпнұсқасын ынтамен қолдады және өзі пайдаланды. Элеонора Бронның 1978 жылғы «Өмір және басқа да тесіктер» кітабында Франция айналып келу саяхаты Мольтон велосипедімен суреттеледі. Велосипедшілер ортасында Мольтон велосипедін жүргізушіні «Моултонер» (моунтайнер сөзімен ойын) деп атайды.

Өндірілген үлгілер

1962 және 1967 жылдар аралығында Moulton зауытында Брэдфорд-он-Эйвонда және BMC автозауытында Ливерпульдің Киркби қаласында келесі ішкі нарыққа арналған модельдер өндірілді: Continental және Automatic M0, Standard M1, Deluxe M2, Safari M3, Speed M4, Stowaway M5 және Speedsix M6. Мольтон велосипедтерінің тағы бір, аз көлемдегі, жоғары техникалық жабдықталған "S" сериясы Брэдфорд-он-Эйвондағы басқа шағын шеберханада бөлек өндірілді және Deluxe MS2, Safari MS3, Stowaway MS5 және "S" Speed модельдерінен тұрды. 1967 жылы Raleigh компаниясы өндірісті өз бақылауына алғаннан кейін, модельдер тек Major және Major Deluxe болып қалды, бірақ 1970 жылы Mark III үлгісі енгізілгеннен кейін олар да тоқтатылды.

Сату

Моултонның табысы бәсекелестерді өздерінің кішкентай дөңгелекті велосипедтерін, мысалы, Raleigh RSW 16 шығаруға түрткі берді. Күшейген бәсекелестік салдарынан сатудың төмендеуі компанияны қаржылық қиындыққа алып келді және 1967 жылдың тамызында Raleigh компаниясы оны сатып алды. Содан кейін Raleigh RSW және Moulton велосипедтерін бірге өндірді. Raleigh Major, Major Deluxe және Mark III (алдыңғы Moulton велосипедтері 1-ші және 2-ші сериялар деп белгіленген) велосипедтерін жасады. Басты айырмашылықтар – қайта жасалған артқы аспа, ол блок орнына резеңке шарды пайдаланды, сондай-ақ ертерек үлгілердегі артқы құбырдың орнына артқы үшбұрыш қолданылды. 1974 жылы инновациялық велосипедтердің өндірісі тоқтатылды. Кейбір алғашқы Moulton велосипедтері бүгінде коллекционерлердің бағалы заттары саналады.

Қайта тууы

1980 жылдардың басында Алекс Моултон Моултон дизайнының құқықтарын Raleigh компаниясынан сатып алып, түпнұсқаға ұқсас дизайнды қайта жаңартып шығарды. Нарықтың жоғары сегментіне бағытталған бұл AM сериясы (қазір де өндірісте) дәстүрлі болаттан жасалған қаңқалармен салыстырғанда жоғары беріктік пен жеңіл салмаққа ие кеңістіктік қаңқаны қолданады. 1998 жылы "New Series Moulton" ұсынылды. AM сериясына ұқсас, бұл модельде Flexitor алдыңғы амортизациясы және біріктірілген артқы үшбұрыш принципіне негізделген артқы амортизациясы бар. New Series сериясына Pylon және Double Pylon жоғары өнімділік модельдері кіреді: соңғы модельде барлық үлкен диаметрлі түтіктер алынып тасталды, нәтижесінде таза кеңістіктік конструкция және жеңіл салмаққа қол жеткізілді.

Пашли-Мултон

Жаңа дизайнды кеңірек нарыққа ұсыну үшін, AM велосипедінің арзан нұсқасы APB (All Purpose Bicycle) 1992 жылдан 2005 жылға дейін Pashley Cycles компаниясының лицензиясы бойынша өндірілді. Құн төмендету мақсатында Pashley түпнұсқа Moultons велосипедтерінің арнайы жасалған компоненттерінің орнына, мүмкіндігінше дүкендегі стандартты компоненттерді пайдаланды: мысалы, арнайы өндірілген 17 дюймдік 1 дюймге (ISO 369) дөңгелектер, шиналар және камералар, одан көп таралған 20 дюймдік ETRTO 406 өлшемімен алмастырылды. 2005 жылы Pashley Moulton дизайны жаңа TSR сериясын жасау үшін жаңартылды: APB велосипедінің орнына, жоғары өнімділігі бар, жеңілдетілген Pashley Moulton нұсқалары. 2008 жылы TSR, Алекс Мольтон Велосипедтері мен Pashley Велосипедтері бірігіп, жаңа компания – Мольтон Велосипед Компаниясын құрғанда Moulton TSR болып өзгерді. Pashley компаниясы Мольтон TSR велосипедтерін Стратфорд-о-Авон қаласында әлі де өндіруде. 2022 жылы Moulton, Брэдфорд-он-Авон қаласындағы түпнұсқа Moulton велосипед зауытын сатып алды, барлық Moulton өнімдерін сонда жасау ниетімен. 2023 жылдың басынан бастап Moulton TSR енді Брэдфорд-он-Авон қаласында өндіріледі.

Бриджстон Мултон

Бриджстоун компаниясы бастапқы Мольтон дизайнына стильдік және құрылымдық жағынан ұқсас жаңа модельді өндірді. Бриджстоун Моултон деп аталған бұл велосипед Жапонияда жасалды, ал Ұлыбританияда сатылатындары Англиядағы Мольтон зауытында құрастырылды. Бастапқы Мольтон, AM және одан бұрынғы APB сияқты, ол ажыратылатын және қатаң конструкциядағы нұсқаларда қол жетімді болды. Сыртқы түрі бастапқы дизайнына ұқсас болғанымен, ол заманауи дизайны мен құрамдас бөліктері бар жоғары өнімділік велосипеді болды.

Моултон Велосипед компаниясы

2015 жылға қарай, Moulton Bicycle Company компаниясы 950 фунт стерлингтен бастап 15 500 фунт стерлингке дейін бағаланған бірнеше модельдерді ұсынды.