Кіріспе

Биес (біш) – славян мифологиясындағы зұлым рух немесе демон. Христиан дінінің ықпалымен бұл сөз көбінесе хорт сөзімен мағынасы жақын болды. Христиан дінін қабылдағаннан кейін биес (хорт немесе чорт сияқты) ежелгі грек тіліндегі даймон (δαίμων), даймонион немесе пневма (πνεῦμα) ретінде айтылатын шайтанмен теңестірілді. Мысалы, биеси (орыс тілінде биес сөзінің көпше түрі) стандартты орыс тіліндегі Марк 5:12 аятының аудармасында қолданылады, онда шайтандар шошқаларға кіреді делінген. Украин тіліндегі bisy немесе bisytysia және поляк тіліндегі zbiesić się (есінен шығу) сөздерімен салыстырыңыз. Словения (бес), Хорватия (бијес) және Сербия (бес) тілдерінде бұл сөз "ашу", "қынжыр" мағынасын білдіреді.

Славян емес дәстүрлердегі эквиваленттер

Малайзияда тұратын оранг-асли тайпаларының бірі – Жах-Хут халқының мифологиясында бес деп аталатын жандар бар. Бұл сөз көбінесе джунглиде мекендейтін, адамдарға шабуыл жасайтын, рухтардың иеленуі арқылы ауру тудыратын қауіпті рухтарды білдіреді. Оларды "сепили" деп аталатын, қиындық тудырған бес рухтарын бейнелейтін кішкентай ағаштан жасалған мүсіндерді ойып жасау арқылы бағындыруға болады. Егер бес мүсіннің сыртқы түрі ұнаса, ол мүсінге кіріп, осы сәтте арнайы рәсім арқылы тұтқындалады. Рәсім аяқталғаннан кейін, бес босап, ашуланып кетпеу үшін сепилині елді мекеннен мүмкіндігінше алысқа апару керек. Дәстүр бойынша, сепилині терең орманда көмеді. Бүгінде көптеген жергілікті суретшілер өздері жасаған сепилилерін туристерге сувенир ретінде сатады.