Кіріспе

Ақ түстегі қызыл крест геральдикада, Георгий кресі (немесе Георгий кресті) – ақ түстегі қызыл крест, ол кеш орта ғасырлардан бастап әскери әулие Георгиймен байланыстырылды, ол көбінесе крест жорығына қатысушы ретінде бейнеленеді. Қызыл және ақ крест крест жорықтарымен байланысты, оның тамыры 10 ғасырда. Бұл символ, мүмкін, 10 ғасырдан бастап Генуя Республикасының туы ретінде қолданылған. Символды Реформацияға дейінгі Киелі Рим империясында Шваб лигасы қабылдады. Георгий 14 ғасырда Англияның қамқоршысы атанды, Мартир Әулие Эдуардты ығыстырды. Осыдан бері бұл ту көбінесе Англияның ұлттық туы ретінде танылады. Георгий – Испанияның жартылай тәуелсіз Каталония аймағының және Грузия мемлекетінің қамқоршысы. Ол Барселонаның елтаңбасында бейнеленген. Грузияның ұлттық туы бұл крестке Иерусалим крестерін қосады. Солтүстік Италияның қалған бөлігінде Болонья, Генуя, Падуа, Реджио-Эмилия, Мантуа, Верчелли және Алессандрияның символы ретінде, бұл форма Георгийге табыну арқылы күшейтілді және Киелі Амвросий кресіне қарапайымдастырылды, олардың қалалық суреттеріндегі крестің шығу тегі осы, өйткені соңғысы 1045 жылы Милан коммунасы қабылдаған, Амвросий осы қаланың 4 ғасырдың соңындағы епископы болған.

Ту

Біріккен британдық ту 1606 жылы (Англия мен Шотландияның 1603 жылғы династиялық одағынан кейін, «Тәждер одағы» деп аталады) Әйгерші кресімен Санкт-Андрей кресін (Шотландияның туы) біріктіре отырып жасалды. Бастапқыда бұл ту теңізде көрсету үшін арналған, кейіннен патша кемелеріне ғана шектелді. Содан кейін, 1707 жылғы Одақ актісіне дейін Әйгерші туы Англияның басқа мақсаттардағы туы болып қала берді. Одақ кезінде бірінші Одақ туы Ұлыбританияның жаңа Корольдігінде барлық мақсаттар үшін ресми мәртебе алды. Осы уақыттан бастап Әйгерші кресі Шотландия немесе Ирландияның символдарымен бірге қолданылғанда Англия мен Уэльстің символы ретінде қарастырыла бастады; сондықтан 1649-1660 жылдар аралығында Англияның одақтастығының туларында осылай болды. Әйгерші туы Корольдік теңіз күштері әміршісінің дәрежелік туы болып табылады, және азаматтық кемелерге оны көтеруге тыйым салынған. Дегенмен, екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Дюнкерк эвакуациясына қатысқан, аман қалған шағын кемелерге оны джек ретінде көтеруге рұқсат етіледі. Бұл әдетте Дюнкерк джекінің өңделген түрінде жасалады. Англия шіркеуіне қарасты шіркеулер (егер арнайы себептермен басқа ту көтерілмесе) Әйгерші кресін көтеруге болады. Шіркеудің Әйгерші кресін дұрыс көтеру тәсілі (1938 жылы Маршал графының бұйрығына сәйкес) – епархияның гербын тудың жоғарғы сол жақ бұрышына орналастыру. Әйгерші туы 20-ғасырдың соңынан бері танымалдылығын қайта жандандырды, бұл футболға байланысты ұлтшылдыққа және Шотландия мен Уэльстегі өзін-өзі басқару қозғалыстарына жауап ретінде болды. 2010 жылғы әлем чемпионаты кезінде Ұлыбританияның премьер-министрі Дэвид Кэмерон парламентте Англия жарысқа қатысқанда оның ресми резиденциясының үстінде ту желбірейтінін, бұл «салық төлеушілерге қосымша шығын тудырмайды» деді.

Пайдалануы

Пайдаланудың көп бөлігі Англияның туынан туындаған. Сол мақалада оның туындылары, әсіресе Канада, Шығыс Австралия, Кариб теңізі және Джерсиден басқа Канал аралдарында көрсетілген, себебі Гернси 1936 жылдан бастап Англия туын қолданды (кейін 1985 жылы қазіргі нұсқасына өтті), алайда төмендегі суреттердің Англия туынан туындағандығы өте күрделі немесе жоқ. Лондон қаласының туы ақ фонда Санкт-Джордж кресінен және кантонның қызыл қылышынан тұрады. Сол қылыш қаланың әулиесі Пауылдың басын шапқан қылыш деп саналады.

Грузия

Георгий – Грузия халқының қасиетті қамқоршысы, ал Георгий туы 5 ғасырда Грузия патшасы Вахтанг Горгасали қолданған деген сенім бар. 13 ғасырда Грузия патшайымы Тамар Селжук түріктеріне қарсы жорықтарында Георгий туын қолданды. 1334 жылы Грузиядан моңғолдарды қуған Грузия патшасы Георг V кейіннен төрт Иерусалим кресін қосты. Ресейдің Грузияны аннексиялауы және Грузия монархиясының жойылған кезінде ту қолданудан шығып қалды. Алайда, ту 1990 жылдары грузин патриоттық қозғалысы тарапынан қайта жаңғыртылды. Грузияның көпшілігі Грузияның ортағасырлық туын қайта жаңғыртуды қолдады, соның ішінде Грузия православие шіркеуінің ықпалды Католикос-Патриархы Илия II де осы пікірді білдірді. Ту Грузия Парламенті 2004 жылдың 14 қаңтарында қабылдады. Ол Грузия Президенті болып сайланғаннан кейін Михаил Саакашвили қол қойған президенттік жарлықпен 25 қаңтарда ресми түрде бекітілді. Грузия Әскери-теңіз күштерінің теңіз туы да болған кезде Георгий кресін пайдаланды.

Басқа

Барселонаның туы Каталонияның қамқоршысы Киелі Георгийдің айқыш кресін, Арагон тажының ежелгі символы – Синьераның дәстүрлі қызыл және сары жолақтарымен үйлестіреді (мұнда жолақтар тік, ал Каталонияның қазіргі туы көлденең жолақтардан тұрады). Испанияның Альмерия қаласының туында Киелі Георгийдің кресі бейнеленген. Канаданың Торонто қаласындағы Корольдік Санкт-Джордж колледжінің гербінде Санкт-Джордж кресі бар. Үндістанның теңіз флотының туында 2022 жылға дейін Киелі Георгий кресі болған, кейін ол алынып тасталды. Сардиния және Корсика тулары "Алькораз кресі" деп белгілі "Төрт мавр" туынан шыққан. Ол ақ фонға қызыл Киелі Георгий кресінен және әр төрттен бірінде мавр (мавр басы) бейнесінен тұрады. Бұл сурет Арагон (Испания) туында да кездеседі және 1096 жылғы Алькораз шайқасынан кейін Реконкистаның соғыс туына негізделген. Германияның Фрайбург им Брейсгау қаласының туы мен гербінде Киелі Георгий кресі бар, өйткені Георгий қаланың қамқоршыларының бірі. Швецияда "Киелі Георгий кресі" термині кейде швед масондары қолданатын крест паттиге сілтеме жасайды. Мысалы, 1928 жылы Швеция королі швед масондарының орденінің кресін "үшбұрышты қанаттары бар қызыл Киелі Георгий кресі" деп анықтады. Финляндияда крест патти Yrjön risti, "Георгий кресі" деп аталады, ал ақ фондағы қызыл крест Pyhän Yrjön risti, "Киелі Георгий кресі" деп аталады. Ұлыбритания Достастығының бірнеше елі, соның ішінде Багам аралдары, Ямайка, Сент-Китс және Невис, Оңтүстік Африка өздерінің теңіз туларында Киелі Георгий кресін пайдаланған. Италия теңіз флотының туында екінші төрттен бірінде Киелі Георгий кресі бейнеленген. Латвия теңіз туларында Латвияның ұлттық туының түсімен боялған Киелі Георгий кресі бар. Таро карталары жинағындағы Сот картасындағы Періштенің мүйіздік туында бейнеленген. Украина теңіз туында Киелі Георгий кресі бар.