Кіріспе
Шотланд жазушысы және редакторы Джон Гибсон Локхарт (12 маусым 1794 – 25 қараша 1854) – шотланд жазушысы және редакторы. Ол ең белгілісі – әйелінің әкесі, Сэр Уолтер Скотттың бес томдық өмірбаянын жазған автор ретінде танымал: «Сэр Уолтер Скотттың өмірінен естеліктер». 1820-жылдардың басында «Адам Блэр» және «Реджинальд Далтон» романдарының ішінде төрт роман жариялады.
John Gibson Lockhart (12 June 1794 – 25 November 1854) was a Scottish writer and editor. He is best known as the author of the seminal, and much admired, seven volume biography of his father in law Sir Walter Scott: Memoirs of the Life of Sir Walter Scott, Bart. He produced four novels in the early 1820s including Adam Blair and Reginald Dalton.
Алғашқы жылдар
Локхарт 1794 жылғы 12 маусымда Ланаркширдегі Камбуснетхан үйінің пасторлық үйінде дүниеге келді. Оның әкесі, доктор Джон Локхарт 1796 жылы Глазгоға көшіп, Шотландия Пресвитериан шіркеуінде пастор болып тағайындалды. Анасы – Элизабет Гибсон (1767–1834), Маргарет Мэри Прингл мен преподобный Джон Гибсонның қызы. Ол саясаткер Уильям Локхарттың әкесі жағынан жасқандағы інісі болды. Локхарт Глазго орта мектебінде оқыды, онда ол еңбекқор емес, зейінді болғанын көрсетті. Ол ауырып, 12 жасқа толмастан мектептен алынып шықты. Бірақ жазылған соң, осы жасында Глазго университетіне жіберілді. Ол грек тілінде ерекше дарындылық танытып, Оксфордтағы Снелл стипендиясын алуға илік болды. Оксфордтың Балиол колледжіне 14 жасқа толмастан түсті, онда ресми оқу жоспарынан тыс кең білім алды. Ол француз, итальян, неміс және испан тілдерін оқыды, ежелгі заттарға қызығушылық танытты және геральдика мен генеалогия саласын терең меңгерді.
Блэкуд журналы мен әдеби жекпе-жек
1813 жылы Локхарт классикалық білімдерден бірінші орын алды, содан кейін Оксфордты бітіргеннен кейін екі жыл Глазго қаласында тұрды. Ол Шотландия заңын Эдинбург университетінде оқыды. 1817 жылы Веймарда Гётеге сапар жасауы, баспагер Уильям Блэквуд оны Фридрих Шлегельдің «Әдебиет тарихы бойынша лекциялары» аудармасын жасау үшін жалдағанда мүмкін болды. Эдинбург сол кезде вигтер партиясының бекінісі болды, оның органы – «Эдинбургтік шолу». Шотландия торилері 1817 жылға дейін Блэквуд журналында өз пікірлерін білдіруге мүмкіндік тапқан жоқ. «Эдинбург айлық журналы» деп аталғаннан кейін бірден атын өзгерткен «Блэквуд» журналы Эдинбургты керемет сын-пікірлермен шулатып жіберді. Локхарт (Джон Уилсонмен, Кристофер Нортпен бірге) 1817 жылы Еуропадан оралғаннан кейін оның құрамына қосылды және «Блэквуд» журналының алғашқы жылдарындағы өткір және агрессивті мақалаларға үлес қосты. Локхарт Ли Хант, Китс және олардың замандастарының «Кокни поэзия мектебіне» қатысты сынап жазған мақалалар жазды, бірақ Кольридж бен Вордсвортты бағалады және Перси Биш Шеллиді «дарын иесі» деп мақтады. Кокни мектебінің негізгі әдеби органының бірі – «Лондон журналы» болды. Оның редакторы Джон Скотт Блэквудтың Китсті мазалауы оның 1821 жылы 25 жасында қайтыс болуына себеп болды деп ойлады. Скотт сондай-ақ өзінің авторларын Локхарт пен Блэквудтан қорғауды міндет деп есептеді. Осы мақсатта ол Локхарт пен Блэквудқа қарсы шабуыл жариялады. Локхарт дереу Лондондық досы Джонатан Генри Кристиден Скоттқа барып, кешірім сұрауын өтінді. Скотт бас тартты, бірқатар хаттар алмастырылды және дау Скотттың Локхарттың «Блэквуд» журналының анонимді редакторы екенін мойындауын талап етуіне дейін жетті (сол кезде редактор немесе жазушы анонимді түрде жұмыс істеу немесе псевдоним қолдану кең таралған еді). Скоттың досы Питер Джордж Патмордың құжаттарына сәйкес, ол тараптарды келісуге тырысты және оқиғаның егжей-тегжейлі жазбасын сақтады. Локхарт өзінің редактор екенін мойындаудан бас тартқан ғана емес, сонымен қатар «құмарлық сөздермен» жауап берді. Екеуі де өз абыройларын сақтап қалуға тырысқандықтан, кері қайтудың жолы болмады және 1821 жылдың 16 ақпанында олар жекпе-жекті өткізуге бел буды. Бірақ Локхарт қатыспады, оның орнына Джонатан Кристи, досы Джеймс Трейлмен бірге оның екіншісі ретінде шықты. Джон Скотт жараланып, он күннен кейін қайтыс болды. Кристи мен Трейлге кісі өлтіру айыбы тағылды. Олар ақталды, бірақ Кристидің өмірі қирады. Локхарт кінәлі деп табылған жоқ.
Әдеби еңбектері
1818 және 1825 жылдар аралығында Локхарт тынымсыз еңбек етті. 1819 жылы «Петрдің туыстарына жазған хаттары» жарық көрді, ал 1822 жылы ол Питер Моттеустің «Дон Кихот» басылымын редакциялады, оған автор Мигель де Сервантестің өмірбаянын қосты. Содан кейін төрт роман жарыққа шықты: «Валерий» – 1821 жылы, «Адам Блэр» – 1822 жылы, «Реджинальд Далтон» – 1823 жылы және «Мэтью Вальд» – 1824 жылы. Дегенмен, оның шеберлігі роман жазуда емес еді. Ол сондай-ақ 1823 жылы жеке басылған испан балладаларының «Блэквуд» журналындағы аудармаларына да үлес қосты. 1825 жылы Локхарт Уильям Гиффорд 1824 жылы отставкаға кеткеннен кейін сэр Джон Тейлор Колеридж басқарған «Төрттік шолудың» редакторы қызметін қабылдады. Ол сол кезде Эдинбургтің Жаңа қаласындағы 25 Нортумберленд көшесінде тұрды. 1825 жылы ол үйді Эндрю мен Джордж Комбқа сатты. Өзінің үйленбеген ағасы Милтон Локхартқа тиесілі Шотландиядағы мүлікке ең жақын мұрагер ретінде ол жеткілікті тәуелсіздікке ие болды. Лондонда ол қоғамда танымал болды және редактор ретінде қадірленді. Ол «Төрттік шолуға» көп үлес қосты, әсіресе өмірбаяндар жазды. Теннисонның 1833 жылғы «Шиырларына» қарсы «Төрттік» журналындағы мақаласында ол бұрынғысынша өткір мінезін көрсетті. Ол «Блэквуд» журналы үшін жазуын жалғастырды, 1828 жылы Констеблдің әртүрлі жинағының XXIII томында Роберт Бернстің даулы өмірбаянын жариялады. Снайдер бұл туралы былай деп жазды: «Қазіргі таңда оның ең жақсы жағы – ол Карлайлдың шолуына себеп болды. Ол басынан аяғына дейін қате, тіпті кейде жалғандығы анық, сондықтан оған ешқандай жағдайда сенуге болмайды».
Кейінгі еңбектері
Локхарт 1829 жылы Наполеон тарихымен ашқан Мюррейдің отбасылық кітапханасының редакциялық жұмысын басқарды. Дегенмен, оның ең маңызды еңбегі, және оның атымен танылған туындысы – Сэр Уолтер Скотттың өмірі (7 том, 1837–1838; 2-басылым, 10 том, 1839). Бұл өмірбаянға Скотттың көптеген хаттарын жариялау кірді. Томас Карлайл оны Лондон және Вестминстер шолуына (1837) жазған сын-пікірінде бағалады. Локхарттың Скотт пен Баллантайндар және Констебль арасындағы қаржылық мәмілелер туралы баяндамасы қыжыр тудырды; ал одан кейін болған пікірсайыстарда ол "Баллантайн Алдағысы" атты памфлетінде ашуын білдірді. "Скотттың өмірі" Босвеллдің "Сэмюэл Джонсонның өмірінен" кейін ағылшын тіліндегі ең ұлы өмірбаян ретінде танылды. Локхарт осы кітаптан түскен табыстың барлығын Скотттың кредиторларының пайдасына жұмсады және жұмысынан бас тартты.
Отбасы және соңғы жылдары
1818 жылы Локхарт Сэр Уолтер Скоттпен танысты, ол оны отбасымен таныстырды. Локхарт 1820 жылғы сәуір айында Скотттың үлкен қызы Софияға үйленді. Бұл бақытты неке болды, қыстарын Эдинбургте, ал жаздарын Скотттың Эбботсфордтағы поместьесіндегі Чейфсвуд коттеджінде өткізді, осы жерде Локхарттың тұңғыш баласы Джон Хью «Джонни» дүниеге келді. Джон Хью спина бифидамен туды және көп уақытын әкесімен бірге өткізді, Скотттың шотланд тарихы туралы әңгімелерін тыңдады, соның нәтижесінде Скотттың «Бабаның әңгімелері» кітабы жарық көрді. Джонни 1831 жылы он бір жасында қайтыс болды. Локхарттар отбасында туған қыз бала туғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды. Сэр Уолтер 1832 жылы қайтыс болды; София 1837 жылы 38 жасында кенеттен қайтыс болды. Локхарт ата-анасы мен әпкесінің қазасына шыдай алмады. Оның үшінші баласы Уолтер Скотт Локхарт болды, ол әскер офицері болды, бірақ жаман серіктерге еріп, денсаулығын жоғалтты және 1853 жылғы қаңтарда 26 жасында әкесінің құшағында қайтыс болды. Локхарт қатты депрессияға түсіп, ашаршылыққа ұшырады. Ол «Төрттік шолудың» редакторы қызметінен кетіп, біраз уақыт Италияда болды, бірақ денсаулығын қалпына келтіре алмай қайтып келді. Ол Шотландияға оралып, жалғыз аман қалған баласы Шарлоттамен бірге тұрды, ол күйеуі Джеймс Хоуп Скоттпен Эбботсфордта қоныстанған еді. Олар католицизмге көшкені үйде жағдайды шиеленістірді (Шарлотта 1858 жылы 30 жасында босанғанда қайтыс болды). Локхарт Эбботсфордқа келгеннен кейін бірнеше аптадан соң, 1854 жылғы 25 қарашада қайтыс болды. Ол Дрибург аббаттығында ұлы мен қайнағасының қабіріне жақын жерленді. 1854 жылғы 9 желтоқсанда «Таймс» газетінде жарияланған некрологта былай делінген: «Ерлігі мен сыртқы келбеті жағынан ең жоғары дәрежедегі еркектік сұлулыққа ие болған ол, жастығының шарапатын және жетілген жасында да сақталған әсем дене бітімін ұзақ сақтады; кейін, қасірет пен ауру кенеттен ерте қартаюға алып келгенімен, оны көре алмаған ешкім болмады, бірақ бас пен бойдың сұлулығы, олардың жандылығында жоғалтқан нәрсесін қайғылы көріністің биіктігімен толықтырды, сондықтан соңғы кезең, суретшінің немесе алаңдаған дос көзіне әрдайым ең әдемі болып көрінді».
Фримасондық
Ол әкесінің әйелі сияқты масон болған, бірақ ол басқа Эдинбург ложасында – Lodge Canongate Kilwinning, No. 2 ложасында 1826 жылғы 26 қаңтарда қабылдау рәсімінен өтті.
Мұра
Роберт Скотт Лаудер Локхарттың екі портретін салған, біреуі оның өзінің, екіншісі Шарлотта Скоттпен бірге. Композитор Хьюберт Пэрри Локхарттың «Beyond» өлемінің екінші жартысынан алынған «Ескі сенім бар» деген бөлігін алты хор мотетінен тұратын «Қоштасу әндері» жинағының төртіншісі ретінде музыкаға қойды. Бұл туындылар алғаш рет 1916 жылғы 22 мамырда Корольдік музыка колледжінде өткен концертте орындалды. Кейіннен бұл ән/өлең композитордың 1919 жылғы 23 ақпанда Санкт-Пол соборындағы қоштасу рәсімінде орындалды.