Кіріспе

Ағылшын сыншысы, эссеіші және ақыны (1784–1859) XIX ғасырдағы ағылшын ақыны және эссеіші Джеймс Генри Ли Хант (19 қазан 1784 – 28 тамыз 1859), көбінесе Ли Хант деп танымал, ағылшын сыншысы, эссеіші және ақыны. Хант радикалды принциптерді жариялаған жетекші интеллектуалдық журнал – "The Examiner" журналын бірлесіп құрды. Ол Уильям Хазлитт пен Чарльз Лэмб кіретін, Хэмпстедте орналасқан және "Хант айналымы" деп аталған топтың орталығы болды. Хант сонымен қатар Джон Китс, Перси Биш Шелли, Роберт Браунинг және Альфред Теннисонды көпшілікке таныстырды. Ханттың Виареджо маңындағы жағажайда Шеллидің қосылу рәсіміне қатысқан сәті Луи Эдуард Фурнье салған картинада мәңгіге сақталды. Хант Чарльз Диккенстің "Қараңғы үй" романындағы Харольд Скимпоул кейіпкеріне ұқсас образды жасауға шабыттандырды.

Ерте өмір

Джеймс Генри Ли Хант 1784 жылдың 19 қазанында Лондонның Саутгейт қаласында дүниеге келді, оның ата-анасы АҚШ-тан кеткен соң осы жерге қоныстанған. Оның әкесі, Филадельфиядан келген заңгер Айзек және анасы Мэри Шевелл, саудагердің қызы және берілген квакер, Америка Тәуелсіздік соғысы кезіндегі лоялисттік көзқарастарының салдарынан Ұлыбританияға көшіп келуге мәжбүр болды. Англияға келген соң Айзек Хант танымал уағызшы болды, бірақ тұрақты жұмыс таба алмады. Кейін ол Джеймс Бриджес, Чандостың 3-ші герцогі, өзінің туысы Джеймс Генри Лиге ұстаздыққа алды, және Айзек осы туысының құрметіне ұлына осы есімді берді.

Білім

Ли Хант 1791 жылдан 1799 жылға дейін Лондондағы Христос ауруханасында білім алды, бұл кезеңді Хант өзінің өмірбаянында сипаттаған. Томас Барнс оның мектептегі досы болды. Христос ауруханасындағы жатақ үйлердің бірі Ханттың есімімен аталады. Бала кезінде Хант Томас Грей мен Уильям Коллинзді жақсы көріп, олардың үлгісімен көптеген өлеңдер жазған. Кейіннен емделген сөйлеу кемістігі Ханттың университетке түсуіне кедерілді. "Мектепті бітіргеннен кейін біраз уақыт бойы мен мектептегі достарыма барып, кітап дүкендерін аралап, өлеңдер жазып жүрдім", - дейді ол. Ханттың алғашқы өлеңдері 1801 жылы "Juvenilia" деген атпен жарық көрді, осылайша ол британдық әдеби және театр ортасына енді. Ол газеттерге мақалалар жаза бастады және 1807 жылы театр туралы сын-пікірлер жинағы мен авторларға арналған сындық эсселерден тұратын классикалық әңгімелер сериясын жариялады. Ханттың алғашқы эсселерін "The Traveller" газетінің редакторы және иесі Эдвард Куин жариялаған.

Отбасы

1809 жылы Ли Хант Марианна Кентке үйленді, оның ата-анасы Томас және Энн болды. Келесі 20 жылдың ішінде олардың он баласы болды: Торнтон Ли (1810–73), Джон Горацио Ли (1812–46), Мэри Флоримель Ли (1813–49), Суинберн Перси Ли (1816–27), Перси Биш Шелли Ли (1817–99), Генри Сильван Ли (1819–76), Винсент Ли (1823–52), Джулия Трелоуни Ли (1826–72), Джасинта Ли (1828–1914) және Арабелла Ли (1829–30). Марианна Хант өмірінің көп бөлігінде денсаулығы нашар болғандықтан, 1857 жылдың 26 қаңтарында 69 жасында қайтыс болды. Ли Хант өзінің өмірбаянында отбасы туралы аз ғана айтқан. Марианнаның қарындасы, Элизабет Кент (Ли Ханттың қарындасы) оның хатшысы болды.

Тексеруші

1808 жылы Хант әскери кеңседе клерк болып жұмыс істегеннен кейін, өзінің ағасы Джон Хант құрған "The Examiner" газетінің редакторы болу үшін кетіп қалды. Оның інісі Роберт Хант газетке мақалалар жазуға көмектесті. Роберт Ханттың сын-пікірлері Уильям Блейктің наразылығын тудырды, ол "The Examiner" кеңсесін "жалаң ұрылардың қонысы" деп атады. Блейктің жауабында 1808 және 1809 жылдары бірнеше өткір сын-пікірлер жариялаған және Блейктің есімін "алдамшылар" тізіміне қосып, Ли Хант та болды. "The Examiner" газеті тез арада ерекше саяси тәуелсіздігімен танылды; Джон Китстің айтуынша, ол кез келген лайықты нысанаға "дәмі бойынша" шабуылдайтын. 1813 (немесе 1812) жылы "The Examiner" газеті принц-регент Джорджқа шабуыл жасап, оның дене бітімін "семіз" деп сипаттады; Британ үкіметі үш Хант бауырларын соттап, екі жылға түрмеге жапты. Ли Хант Суррей округінің түрмесінде жазасын өтеді. Ли Ханттың Суррей округінің түрмесіне келген қонақтарының арасында Лорд Байрон, Томас Мур, Лорд Генри Броуэм және Чарльз Лэмб болды. Ли Ханттың түрмедегі жағдайын төзімділікпен қабылдауы көп адамның назарын аударып, оған деген ықыластың артуына себеп болды. Түрмеде ол көптеген жайлылықтар мен достары мен отбасымен кездесу мүмкіндігіне ие болды, ал Лэмб оның камерасын безендіруін ертегіде де кездеспейтін нәрсе деп сипаттады. Джерри Бентам келгенде, Ханттың "батлдор" ойнап жатқанын көрді.

Айналдырғыш

1810-1812 жылдары Ли Хант ағасы Джон үшін "The Reflector" тоқсандық журналын басқарды. Ол "Ақындар тойы" өлеңін жазып, жариялауға дайындады. Оның туындысы – замандас ақындардың, әсіресе Уильям Гиффордтың наразылығын тудырған сатиралық шығарма болды.

Көрсеткіш

1819-1821 жылдары Хант Джозеф Апплиард басып шығарған «The Indicator» атты апталық әдеби журналын редакциялады. Хант оның мазмұнының көп бөлігін өзі жазған болуы мүмкін, соның ішінде рецензиялар, эсселер, әңгімелер және өлеңдер болды.

Жолдас

1828 жылдың қаңтар айынан шілде айына дейін Хант, Хант пен Кларк баспасынан жарияланған «The Companion» атты апталық әдеби журналын басқарды. Журнал кітаптар, театрлық қойылымдар және түрлі тақырыптарды қамтыды.

Соңғы жылдар

1844 жылы Мэри Шелли мен оның ұлы отбасылық мүлікті мұраға алғаннан кейін Хантқа 120 фунт стерлинг жылдық жәрдем тағайындады (Россетти, 1890). 1847 жылы лорд Джон Расселл Хант үшін 200 фунт стерлинг мөлшерінде зейнетақы белгіледі. Қаржылық жағдайы жақсарғаннан соң Хант «Қиял мен ой» (1844) және «Зекет пен юмор» (1846) атты еңбектерін жариялады. Бұл – ағылшын ақындарынан таңдап алынған өлеңдердің екі томдық жинағы, оларда оның талғамды және сарапты сындық көзқарастары айқын көрінеді. Хант сондай-ақ Сицилияның пасторальдық поэзиясына арналған «Гибла тауынан бал құмырасы» (1848) атты кітап жазды. «Қала» (2 том, 1848) және «Адамдар, әйелдер және кітаптар» (2 том, 1847) еңбектерінің бір бөлігі бұрынғы материалдардан құралған. «Ескі сот маңы» (2 том, 1855; ред. А. Добсон, 2002) – Хант ұзақ жылдар тұрған Кенсингтоннің сипаттамасы. 1850 жылы Хант өзінің «Өмірбаянын» (3 том) жариялады. Ол – өзін-өзің бейнелеудің қарапайым, бірақ дәл әрі әсерлі туындысы деп сипатталған. Хант 1849 жылы «Бұрыштағы кітап» (2 том) және 1851 жылы «Үстел басындағы әңгімелер» атты кітаптарын шығарды. 1855 жылы ол өзінің түпнұсқа және аудармадағы поэмаларын «Төңкеріс өлеңдері» деген атпен жариялады. Хант 1859 жылдың 28 тамызында Лондонның Путни қаласында қайтыс болды. Ол Кенсал Грин зиратында жерленген. 1966 жылдың қыркүйегінде Христос ауруханасы Ханттың есімін арнап, бірінші үйіне оның атын берді. Бүгінде оның туған жері Саутгейттегі тұрғын үй көшесі құрметіне Ли Хант Драйв деп аталады.

Чарльз Диккенстің суреті

1853 жылғы 25 қыркүйекте Чарльз Диккенс хатында Ханттың "Құңыр үй" (Bleak House) романындағы Харольд Скимполл кейіпкеріне шабыттанғанын айтты: "Менің ойымша, ол сөзбен сомдалған ең нақты портрет! Бұл – нағыз адамның толық көшірмесі". Сол замандағы бір сыншы: "Мен Скимполды бірден таныдым, және онымен танысқан барлық адам да оны таныды", – деді. Г.К. Честертон Диккенс "Егер Хант бір қарақшы сияқты мінез-құлық танытса деген ойға ешқашан келмеген болуы мүмкін; ол, мүмкін, тек қана қиялдап: 'Егер бір қарақшы Хант сияқты мінез-құлық танытса' деген ойға келген шығар", – деді (Честертон 1906).