Кіріспе
Вибрио холера бактериясының Эль-Тор штаммы – холера ауруын қоздыратын бактерия. Бұл штамм V. cholerae biotype eltor деп те аталады және жетінші жаһандық холера пандемиясында басым штамм болды. Ол классикалық штаммнан генетикалық деңгейде ерекшеленеді, бірақ екеуі де O1 серотобына жатады және Инаба, Огава және Хикодзима серотиптерін қамтиды. Классикалық биотиптерден гемолизин өндіру арқылы да ерекшеленеді.
the city in Egypt
El Tor is a particular strain of the bacterium Vibrio cholerae, the causative agent of cholera. Also known as V. cholerae biotype eltor, it has been the dominant strain in the seventh global cholera pandemic. It is distinguished from the classic strain at a genetic level, although both are in the serogroup O1 and both contain Inaba, Ogawa and Hikojima serotypes. It is also distinguished from classic biotypes by the production of hemolysins.
Тарих
ХХ ғасырдың басында Осман үкіметі Меккеден қайтып келе жатқан қажыларға қызмет көрсету үшін Синай түбегінің жағалауында алты медициналық бекет құрды. Олардың бірі – Эль-Тор (қазіргі А’Тур) қаласында орналасқан. Науқас жолаушылар емделу үшін бір бекетте қалдырылатын. 1905 жылы Эль-Тор бекетіндегі неміс дәрігері Феликс Гоцшлих Меккеден оралған екі қажының нәжіс үлгісінен вибриондарды анықтады. Қажылар холераның өлтірілгенге дейін немесе өлгеннен кейін белгілерін көрсетпесе де, бөліп алынған вибриондар холераға қарсы сарысумен агглютинацияланды. Ол бұл холера емес деп ойлады, себебі ол адам мен жануардың қан жасушаларын гемолиздейтін, ал нағыз Vibrio cholerae олай емес. Сол кезде Меккеде де, Эль-Тор бекетінде де холера эпидемиясы болған жоқ, ал екі қажы басқа себептерден қайтыс болды. Кейін 1905 жылы Краус пен Прибрам еритін гемолизин өндіретін бактериялардың холералық емес вибриондармен тығыз байланысты екенін анықтады; сондықтан барлық гемолитикалық вибриондарды Эль-Тор вибриондары деп атады. 1930 жылдардың басында А. Шоуша, А. Гарднер және К. Венкатраман зерттеушілер холераға қарсы сарысумен агглютинацияланатын гемолитикалық вибриондарды ғана Эль-Тор вибриондары деп атауды ұсынды. 1959 жылы Р. Поллитцер Эль-Торды V. cholerae-ден бөлек, дербес түр – V. eltor деп белгіледі. Бірақ алты жыл өткен соң, 1965 жылы Р. Хью V. cholerae мен V. eltor-дың 30 оң және 20 теріс сипаттамалары ұқсас екенін анықтады. Осылайша, олар бір түр – V. cholerae ретінде жіктелді. Алайда, Хью екеуінің арасындағы айырмашылықтар эпидемиологиялық маңызы болуы мүмкін деп санды, сондықтан Эль-Тор вибриондары V. cholerae биотипі eltor (серотоп O1) ретінде жіктелді. Эль-Тор 1937 жылы қайта анықталды, бірақ пандемия 1961 жылы Сулавесиде басталды. Эль-Тор Азияға (1963 жылы Бангладеш, 1964 жылы Үндістан), содан кейін Таяу Шығысқа, Африкаға және Еуропаға тарады. Солтүстік Африкадан ол 1973 жылы Италияға жетті. Пандемияның кең ауқымы Эль-Тордың салыстырмалы түрде жеңіл (төмен деңгейдегі патогендік қасиеттері) болуына байланысты болды, аурудың белгілері жоқ көптеген вирустар белсенді науқастардан 50:1-ге дейін көп. Осы кезеңдегі індеттердің таралуы халықаралық деңгейде көлік және байланыстың жылдам дамуына, сондай-ақ халық саны артып жатқан аймақтарда санитария деңгейінің нашарлауына байланысты деп есептеледі.
Эпидемиология
Эль Тор инфекциясы салыстырмалы түрде жеңіл, немесе кем дегенде сирек өлімге алып келеді, ал науқастар шамамен бір апта бойы белгілерсіз болады. Эль Тор классикалық холера вибриосынан гөрі организмде ұзаққа созыла алады. Бұл ерекшелік тасымалдаушыларға көптеген адамдарды жұқтыруға мүмкіндік береді. Шындығында, V. cholerae eltor биотипі, індет болмаған жағдайда да су көздерінен табылуы мүмкін. Ерекше жағдайларда адамдар ұзақ мерзімге ауру тасымалдаушысы болуы мүмкін; мысалы, Холера Долорес алғашқы инфекциядан тоғыз жыл өткен соң вибрио тестісінде оң нәтиже көрсеткен. Эль Тор фекальды-оральды жолмен таралады. Бұл жол, инфекция жұқтырған адамдардың су көзіне жақын жерде дефекациялауы және жұқпаған адамдардың ластанған суды ішуі салдарынан туындайды. Сонымен қатар, бактерия адам нәжісімен тыңайтылған пісірілмеген тағамдарды тұтыну арқылы да жұғады. Холера инфекциясын емдеу жоғалған сұйықтық пен электролиттерді көктамырға немесе ішекке енгізілетін ерітінділермен, сондай-ақ антибиотиктермен толықтырудан тұрады. Теңіз өнімдерін мұқият пісіру, жемістер мен көкөністерді тұтынар алдында жуу қажет.