Британ армиясының маршалы Алан Брук: Өмірбаяны мен қызметі

Алан Брук – британ әскерінің маршалы, 2-ші дүниежүзілік соғыстағы CIGS, Черчилльдің әскери кеңесшісі. Тәжірибесі мен күнделіктері танымал.

18 мин оқу

100%

Дереккөз: Alan Brooke, 1st Viscount Alanbrooke — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Британ армиясының фельдмаршалы (1883–1963)

Фельдмаршал Алан Фрэнсис Брук, 1-ші виконт Аланбрук, (23 шілде 1883 – 17 маусым 1963), британ армиясының жоғары шенді офицері. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Британ армиясының кәсіби басшысы, Императорлық Бас штабтың (CIGS) бастығы болды және 1944 жылдың 1 қаңтарында фельдмаршал дәрежесіне көтерілді. Штабтар басшылары комитетінің төрағасы ретінде Брук премьер-министр Уинстон Черчилльдің ең ірі әскери кеңесшісі болды және 1945 жылы одақтастардың жеңісіне британдық әскери күш-жігерді үйлестіруге жауапты болды. Британ армиясынан зейнеткерлікке шыққаннан кейін, ол 1953 жылы Елизавета II патшайымның тәж кию рәсімінде Англияның Лорд-констеблі қызметін атқарды. Оның соғыс күнделіктері Черчилльге жасаған сындық пікірлерімен және Бруктың соғыс кезіндегі басқа да жетекші тұлғаларға қатысты ашық көзқарастарымен көзге түсті.

Түпбасқасы және ерте өмір

Алан Брук 1883 жылғы 23 шілдеде Батыс Пиренейдегі Багнер-де-Бигоррде, Батыс Ульстерден шыққан көрнекті англо-ирландтық отбасында дүниеге келді. Бруктер "Колбруктың соғыс Бруктері" деп белгілі әскери дәстүрге ие болды, олар Үш патшалық соғысында, Француз революциялық және Наполеон соғыстарында, сондай-ақ Бірінші дүниежүзілік соғыста қызмет еткен. Ол Сер Виктор Бруктың жетінші және ең кіші баласы, Колебрук паркі, Брукборо, Фермана графтығының 3-ші бароны, және бұрынғы Элис Беллингхэм, Лоут графтығындағы Беллингхэм қамалының 3-ші бароны Сер Алан Беллингхэмнің екінші қызы. Брук сегіз жасқа толғанда әкесі қайтыс болды. Ол француз және ағылшын тілдерін өте ерте жастан тез меңгерді, кейіннен американдықтардың бірі "тез сөйлейтін лаймиге" сенімсіздікпен қарауына себеп болды. Ол неміс тілін де жақсы білді, сонымен қатар урду және парсы тілдерін оқыған. Әскери мансапқа ұмтылған Брук 1900 жылы Вулвичтегі Корольдік әскери академияға емтиханды тапсырды, кіреберіс емтиханында жеті жиырма екі студенттің арасында алпыс бесінші орын алды, бірақ курсты он жетінші орынмен аяқтады. Егер оның нәтижесі жақсырақ болғанда, ол бастапқы ниетіне сәйкес Корольдік инженерлерге қабылданар еді және мүмкін, Ұлы соғыстан кейін Бас штабқа қызметке өтіп кетпес еді. Брук 1902 жылғы 24 желтоқсанда Корольдік артиллерия полкіне екінші лейтенант болып тағайындалды. Вулвичте алған жоғары нәтижесінің арқасында Брукке Корольдік артиллерияның қай бөліміне қосылатынын өзі таңдауға рұқсат берілді. Оның таңдауы Корольдік жалдамалы артиллерия болды, онда ол 1914 жылғы жазда Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Ирландия мен Үндістанда қызмет етті. Ол сондай-ақ Корольдік атты артиллерияға қабылдануына байланысты "жакетін" алды.

Соғыс аралығы

Соғыс аралық кезеңде Брук 1919 жылы Камберлидегі штаб колледжінде соғыстан кейінгі алғашқы курсқа қатысты. Ол қысқа ғана уақыттың ішінде әрі студенттерді, әрі колледж оқытушыларын өте жақсы әсерге қалдырды. Содан кейін 1920-1923 жылдары 50-ші дивизияда штаб офицері болып қызмет етті. 1938 жылы генерал-лейтенант шеніне көтерілгеннен кейін, ол Авиациядан қорғану корпусының (1939 жылдың сәуір айында Авиациядан қорғану бас командасы деп аталды) басшылығын қабылдады және келесі жылы Ұлыбритания шайқасында екі бас команданың ынтымақтастығының маңызды негізін құраған, Истребительдер бас командасының бас авиация маршалы Хью Доудингпен берік қарым-қатынас орнатты. 1939 жылдың шілдесінде Брук Оңтүстік бас командасына тағайындалды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Брук британ армиясының ең көрнекті генералдарының бірі ретінде танылды.

Фландрия, Франция және Ұлыбританиядағы қолбасшы

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, 1939 жылдың қыркүйегінде Брук Британдық экспедициялық күшінің (БЭФ) II корпусына басшылық етті. Оның құрамында сол кездегі генерал-майор Бернард Монтгомери басқаратын 3-ші жаяу әскер дивизиясы, сондай-ақ генерал-майор Дадли Джонсонның 4-ші жаяу әскер дивизиясы болды. Корпус командирі ретінде Брук одақтастардың неміс шабуылына қарсы тұру мүмкіндіктеріне пессимистік көзқарас танытты. Ол француз және бельгиялық армиялардың сапасы мен нығайып тұрғандығына күмән келтірді. Бұл күмәнділік оның француз майдандық бөлімдеріне сапар барысында ақталғандай болды, ол қырқылмаған сақалды әскерлерді, күтімсіз жылқыларды және лас көліктерді көріп қорқып қалды. Брук, сонымен қатар, БЭФ-тің бас қолбасшысы Лорд Гортқа да көп сенбеді, оның ойынша Горт стратегиялық мәселелерге терең бойдамай, егжей-тегжейлі нәрселерге тым көп мән береді. Горт, керісінше, Брукты сенімсіздік таратқан пессимист деп санады және оны алмастыруды жоспарлады. Брук одақтастардың Меза бойымен шабуылды көздеген D жоспарының немістерге оларды қанатын айналып өтуге мүмкіндік беретінін дұрыс болжады, бірақ британдық жоғарғы басшылығы оның ескертулерін жеңілісшілікке ұқсас деп қабылдамады. Неміс шабуылы басталғанда, Брук, өзінің бригадир генерал штабы (BGS) Нил Ричидің көмегімен, Дюнкеркке шегіну кезінде британдық күштерді басқаруда өзін танытты. Оның II корпусы Седан шайқасында одақтастардың жеңілісінен кейін неміс әскерінің жылдам броньдық шабуылына тап болды. Бруктың іс-әрекеттері оның әскерін капитуляциядан сақтап қана қоймай, немістердің бельгиялықтардың қарсылығы тоқтағаннан кейін қалған 20 шақырымдық аралықты басып алып, БЭФ-тің қауіпсіз эвакуациялануына кедергі келтірді. Горт оған "жаңа әскерлерді қайта құру үшін үйге қайтуды" бұйырды, сондықтан ол 30 мамырда эсминецпен оралды. Содан кейін "2 маусымда мен соғыс кеңсесіне не үшін шақырылғанымды білу үшін бардым", "жеңіл жүрекпен" және ешқандай жауапкершіліксіз, ол жерде Дилл (CIGS) оған "жаңа БЭФ құру үшін Францияға оралуы керек" екенін айтты; ол кейін Диллдің бұйрығын есту "соғыстағы ең қараңғы сәттерінің бірі" болғанын айтты. Ол "Бретань жоспары" (Бретондық бекінісі) Францияда одақтас бекінісін сақтап тұруға ешқандай үміт жоқ екенін түсінген. Генерал Максим Вейганд француз армиясының құлдырап бара жатқанын және одан әрі қарсылық көрсетуге шамасы жетпейтінін ескерткеннен кейін, ол жоғарғы басшылығына күштерін Шербург пен Брестке эвакуациялауға рұқсат беруге көндіруі керек деп шешті. Премьер-министр Уинстон Черчилльмен алғашқы әңгімелесуінде (Брукқа Даунинг-стритте болған Дилл қоңырау шалған) ол барлық британдық күштерді Франциядан шығару қажеттігін мәлімдеді. Черчилль бастапқыда қарсылық көрсетті, бірақ ақырында Брук оны көндірді; шамамен 200 000 британдық және одақтас әскері Францияның солтүстік-батысындағы порттардан сәтті эвакуацияланды.

Following the outbreak of the Second World War, in September 1939, Brooke commanded II Corps in the British Expeditionary Force (BEF)—which included in its subordinate formations the 3rd Infantry Division, commanded by the then Major General Bernard Montgomery, as well as Major General Dudley Johnson's 4th Infantry Division. As corps commander, Brooke had a pessimistic view of the Allies' chances of countering a German offensive. He was sceptical of the quality and determination of the French Army, and of the Belgian Army. This scepticism appeared to be justified when he was on a visit to some French front line units and was shocked to see unshaven men, ungroomed horses and dirty vehicles. He had also little trust in Lord Gort, Commander in Chief of the BEF, whom Brooke thought took too much interest in details while being incapable of taking a broad strategic view. Gort, on the other hand, regarded Brooke as a pessimist who failed to spread confidence, and was thinking of replacing him. Brooke correctly predicted that the Allied powers' Plan D envisioning an advance along the Meuse would allow the Wehrmacht to outflank them, but British High Command dismissed his warnings as defeatist. When the German offensive began, Brooke, aided by Neil Ritchie, his Brigadier General Staff (BGS), distinguished himself in the handling of the British forces in the retreat to Dunkirk. His II Corps faced rapid German Army armored advances following the Allied defeat at the Battle of Sedan. Brooke's actions not only saved his own forces from capitulation, but prevented the Germans from seizing the 20 mile gap left by the Belgian surrender and capturing the entire BEF before it could safely evacuate. He was told by Gort to "proceed home for (the) task of reforming new armies" and so returned on a destroyer (30 May). Then "on June 2nd set out for the War Office to find out what I was wanted for" with a "light heart" and with no responsibility, and was then told by Dill (CIGS) that he was to "return to France to form a new BEF"; he later said that hearing the command from Dill was "one of his blackest (moments) in the war". He had already realised that there was no hope of success for the "Brittany plan" (Breton redoubt) to keep an allied redoubt in France. After General Maxime Weygand warned him that the French Army was collapsing and could offer no further resistance, he decided that he needed to convince his superiors to allow him to withdraw his forces to Cherbourg and Brest for evacuation to Britain. In his first conversation with Prime Minister Winston Churchill (Brooke had been rung by Dill who was at 10 Downing Street) he insisted that all British forces should be withdrawn from France. Churchill initially objected but was eventually convinced by Brooke; around 200,000 British and Allied troops were successfully evacuated from ports in northwestern France.

Отандық әскерлер

Қысқа уақытқа Оңтүстік командалық бөлімге оралғаннан кейін Брук 1940 жылдың шілдесінде Ұлыбританияның ішкі күштеріне басшылық етуге және жағаға шабуылға қарсы дайындықтарды басқаруға тағайындалды. Осылайша, егер Германия Ұлыбританияға десант түсірсе, құрлықтағы шайқасты басқару міндеті Брукке жүктелген болар еді. Өзінің алдыңғысы, генерал сэр Эдмунд Айронсайд жағалауды бекітуді қолдағаннан өзгеше, Брук жау әскерлері орналасқанға дейін оларға жылдам қарсы шабуыл жасау үшін мобильді резерв құрды. Жағалаудағы жеңіл қорғаныс шебі десантты барынша кешіктіруге арналған еді. Соғыстан кейін Брук өзінің "жағалауға қыша газын себуге де ниеттенгенін" мойындады. Брук үш әскер түрінің біртұтас басқаруының болмауы елдің қорғанысына "ауыр қауіп" келтіреді деп есептеді. Осыған қарамастан, және қолда бар күштер оның қажет деп санайтын деңгейге жетпегеніне қарамастан, Брук немістер басып кірген жағдайда жағдайды "мүлдем үмітсіз" деп санамады. "Біз, әрине, қаһарлы күреске түсер едік және болашақ тағдыры тепе-теңдікте болуы мүмкін еді, бірақ соғысқа қатысты сәттіліктердің лайықты үлесін алғанда, біз осы жағалауларды сөзсіз қорғай алатынымызға сенімдімін", - деп жазды ол соғыстан кейін. Бірақ ақыр соңында, немістердің басып кіру жоспары күштерді алдын ала жинаудан әрі жүзеге аспады.

Императорлық бас штабтың бастығы

1941 жылдың желтоқсанында Брук фельдмаршал сэр Джон Диллдің орнына Императорлық бас штабтың (CIGS) бастығы, британ армиясының кәсіби басшысы болып тағайындалды, сонымен қатар Штаб басшылары комитетінде британ армиясын өкілдік етті. 1942 жылдың наурыз айында ол флот адмиралы сэр Дадли Паундтың орнына Штаб басшылары комитетінің төрағасы болды. Екінші дүниежүзілік соғыстың қалған бөлігінде Брук британ премьер-министрі Уинстон Черчилльдің (сонымен қатар қорғаныс министрі), Соғыс кабинетінің және Ұлыбританияның одақтастарының ең басты әскери кеңесшісі болды. CIGS ретінде Брук британ армиясының функционалдық басшысы болды, ал Штаб басшылары комитетінің төрағасы ретінде, ол интеллектуалдық және жеке қасиеттерімен үстемдік етіп, британдық соғыс күшінің жалпы стратегиялық бағытында жетекші әскери рөл атқарды. 1942 жылы Брук Батыс одақтастарының жоғарғы командасына, АҚШ-Британдық Біріккен штаб басшыларына қосылды. Брук бүкіл британ армиясына басшылық етті; ол жоғары стратегияға және Біріккен штаб басшылары арқылы американдық әріптестерімен қарым-қатынастарына назар аударды. Ол сондай-ақ аға қолбасшыларды тағайындау және бағалау, адам күші мен жабдықтарды бөлу және далалық қолбасшылардың құрлықтағы операцияларын қолдауға арналған тактикалық әуе күштерін ұйымдастыруға жауапты болды. Сонымен қатар, ол Лондонға жер аударылған үкіметтеріне есеп беретін еркін француз, поляк, голланд, бельгиялық және чех бөлімшелерінің әскери операцияларын қадағалау үшін басты жауапкершілікке ие болды. Брук өз орынбасарларына жауапкершілікті қатаң жүктеді. Соғыс кеңсесінің әскери және саяси жақтары арасындағы дәстүрлі тарихи сенімсіздікке қарамастан, ол өзінің саяси әріптесі, Соғыс жөніндегі мемлекеттік хатшымен, алдымен консервативті саясаткер Дэвид Маргессонмен, кейіннен министрлік лауазымына көтерілген бұрынғы мемлекеттік қызметкер сэр Джеймс Григгпен жақсы қарым-қатынаста болды. Брук негізінен Жерорта теңізі театрына назар аударды. Мұнда оның басты мақсаты Солтүстік Африканы ось күштерінен арылту және Италияны соғыстан шығару, осылайша Жерорта теңізіне одақтас кемелерді ашу, содан кейін одақтастар дайын болған кезде және немістер жеткілікті әлсіреген кезде Канал арқылы шабуыл жасау болды. Брук пен британдықтардың Жерорта теңізі операцияларына деген көзқарасы Американың батыс Еуропаға ерте шабуылға деген міндеттемесімен қарама-қайшы болды, бұл Біріккен штаб басшыларының көптеген конференцияларында бірнеше қызу пікірталастарға әкелді. Англия мен Американың одақтастығының алғашқы жылдары өздерінің қалауларын жүзеге асыратын британдықтар болды. 1942 жылдың сәуірінде Лондон конференциясында Брук пен Черчилль АҚШ армиясының штаб бастығы генерал Джордж Маршаллға француздарға қарсы британдықтардың ерте шабуыл жасау ниеттерін бұрмалаған көрінеді. 1943 жылдың қаңтар айында Касабланка конференциясында одақтастар генерал Дуайт Д. Эйзенхауэрдің қолбасшылығымен Сицилияға басып кіруі керек деп шешті. Бұл шешім Батыс Еуропаға жоспарланған шабуылды 1944 жылға дейін кейінге қалдырды. Касабланка келісімі, шын мәнінде, Бруктің ескі досы, Вашингтондағы британдық бірлескен штаб миссиясының бастығы фельдмаршал сэр Джон Диллдің араласқан келісімі болды. CIGS қызметі маңызды соғыс театрында командалық қызметтен гөрі аз сыйақы берді, бірақ CIGS сол театрларға командалық қызмет көрсететін генералдарды таңдады және олардың қандай адамдары мен оқ-дәрілері болуы керектігін шешті. Ол дұрыс қолбасшыларды табуға келгенде, бірінші дүниежүзілік соғыста жақсы қолбасшы бола алатын көптеген офицерлер қаза тапқанына және бұл соғыстың басында британдықтардың қиындықтарының бір себебі болғанына жиі шағымданады. 1942 жылы британдық Сегізінші армияның қолбасшысы ретінде генерал сэр Клод Очинлек ауыстырылмақ болғанда, Брук Черчилльдің кандидаты генерал-лейтенант Уильям Готт орнына генерал-лейтенант Бернард Монтгомериді (Монтгомери Бруктің бұрынғы оқушысы және оның қорғанышы болды) таңдады. Көп ұзамай Готт ұшағы атып түсіріліп, Монтгомери командалық орынды иеленді. Брук кейіннен Монтгомериді тағайындауға әкелген қайғылы оқиғаға Құдайдың араласуы ретінде қарастыратын болады. Бірнеше күн бұрын Брукке Аучинлектің негізгі жұмысы - Таяу Шығыстағы бас қолбасшы қызметін ұсынды. Брук Черчилльмен қалай күресу керектігін басқа генералдардан жақсы білетінін айтып, бас тартты. Ол жаңа CIGS-ке Черчилльді ұстауға үйрену үшін алты ай қажет екенін айтты. Бір жылдан кейін соғыс өзгеше бағытқа бұрылып, Брук енді Черчилльдің жанында қалудың қажеті жоқ деп ойлады. Сондықтан ол Батыс Еуропаға одақтас шабуылға басшылық етуді асыға күтті, Брук Черчилльдің осы қызметті үш рет уәделегеніне сенді. 1943 жылдың тамыз айында өткен алғашқы Квебек конференциясында бұл командаға генерал Джордж Маршалл тағайындалатындығы шешілді. (Бірақ шын мәнінде Маршаллдың АҚШ армиясының штаб бастығы ретіндегі жұмысы оның Вашингтонда қалуына мүмкіндік бермеді, соның салдарынан Дуайт Эйзенхауэр тағайындалды.) Брук осы шешімнен қатты көңіл көшірді, өйткені одан бас тартқандықтан және Черчилль оған бұл туралы хабарлаған жолынан ашуланды. Брукке сәйкес, Черчилль "бұл мәселені маңызды емес нәрседей қарады". Брук немесе "Бруки" деп белгілі болған ол британ армиясының басшыларының ең білімі жоғарыларының бірі саналады. Ол ойлау және сөйлеу жағынан жылдам болды және британдық және одақтас әскери әріптестерімен жоғары құрметке ие болды, бірақ оның кескілестік стильі американдықтарды күдікке түсіруі мүмкін. CIGS ретінде Брук Батыс одақтастарының жоғары стратегиясына үлкен әсер етті. Соғыс батыста оның жоспарларына сәйкес жүрді, кем дегенде 1943 жылға дейін, АҚШ күштері британдықтармен салыстырғанда салыстырмалы түрде шағын болған кезде. Оның ең маңызды үлесінің бірі Францияға ерте шабуылға қарсылығы болды, бұл 1944 жылдың маусымына дейін операция Overlord-ты кешіктіру үшін маңызды болды. Тарихшы Макс Хэстингстің сөзіне сәйкес, Бруктың стратегия ретіндегі беделі 1943 жылдың мамырында Вашингтонда өткен Trident конференциясындағы сөздерінен "нақты зардап шекті", онда ол континентте ешқандай маңызды операциялар 1945 немесе 1946 жылға дейін мүмкін емес екенін мәлімдеді. Оның күнделігі Жерорта теңізіндегі операциялар неміс күштерін таратуға, Ресейге көмектесуге және содан кейін Канал арқылы операцияларға мүмкіндік беретінін көрсетті, бірақ Черчилль "біз (CCOS) келіскен құжатты толығымен жоққа шығарды" (немесе жартылай жоққа шығарды); Гарри Хопкинс оны ұсынған түзетулерін қайтаруға мәжбүр етті, бірақ Черчилль "Балқандағы кәсіптер" туралы сөйлегенімен күдік тудырды.

In December 1941 Brooke succeeded Field Marshal Sir John Dill as Chief of the Imperial General Staff (CIGS), the professional head of the British Army, in which appointment he also represented the British Army on the Chiefs of Staff Committee. In March 1942 he succeeded Admiral of the Fleet Sir Dudley Pound as chairman of the Chiefs of Staff Committee. For the remainder of the Second World War, Brooke was the foremost military adviser to the British Prime Minister, Winston Churchill (who was also Minister of Defence), the War Cabinet, and to Britain's allies. As CIGS, Brooke was the functional head of the British Army, and as chairman of the Chiefs of Staff Committee, which he dominated by force of intellect and personality, he took the leading military part in the overall strategic direction of the British war effort. In 1942, Brooke joined the Western Allies' ultimate command, the U. S. British Combined Chiefs of Staff. Brooke was responsible for commanding the entire British Army; he focused on grand strategy, and his relationships, through the Combined Chiefs of Staff, with his American counterparts. He was also responsible for the appointment and evaluation of senior commanders, allocation of manpower and equipment and the organization of tactical air forces in support of land operations of field commanders. In addition he had primary responsibility for supervising the military operations of the Free French, Polish, Dutch, Belgian, and Czech units reporting to their governments in exile in London. Brooke vigorously allocated responsibilities to his deputies. Despite the traditional historical distrust that had existed between the military and the political side of the War Office, he got along quite well with his political counterpart, the Secretary of State for War, first the Conservative politician David Margesson and later Sir James Grigg, the former head civil servant of the department, who in an unusual move was promoted to the ministerial post. Brooke's focus was primarily on the Mediterranean theatre. Here, his principal aims were to rid North Africa of Axis forces and knock Italy out of the war, thereby opening up the Mediterranean for Allied shipping, and then mount the cross Channel invasion when the Allies were ready and the Germans sufficiently weakened. Brooke's and the British view of the Mediterranean operations contrasted with the American commitment to an early invasion of western Europe, which led to several heated arguments at the many conferences of the Combined Chiefs of Staff. During the first years of the Anglo American alliance, it was often the British who got their way. At the London Conference in April 1942, Brooke and Churchill seem to have misled General George C. Marshall, the U. S. Army Chief of Staff, about the British intentions on an early landing in France. At the Casablanca Conference in January 1943, it was decided that the Allies should invade Sicily, under the command of General Dwight D. Eisenhower, a decision that effectively postponed the planned invasion of Western Europe until 1944. The Casablanca agreement was in fact a compromise, brokered largely by Brooke's old friend Field Marshal Sir John Dill, Chief of the British Joint Staff Mission in Washington, D. C. "I owe him [Dill] an unbounded debt of gratitude for his help on that occasion and in many other similar ones", Brooke wrote after the war. The post of CIGS was less rewarding than command in an important theatre of war but the CIGS chose the generals who commanded those theatres and decided what men and munitions they should have. When it came to finding the right commanders he often complained that many officers who would have been good commanders had been killed in the First World War and that this was one reason behind the difficulties the British had in the beginning of the war. When General Sir Claude Auchinleck was to be replaced as the commander of the British Eighth Army in 1942, Brooke preferred Lieutenant General Bernard Montgomery (Montgomery was both Brooke's ex pupil and his protégé ) instead of Lieutenant General William Gott, who was Churchill's candidate. Soon thereafter Gott was killed when his aircraft was shot down and Montgomery received the command. Brooke would later reflect upon the tragic event which led to the appointment of Montgomery as an intervention by God. A few days earlier Brooke had been offered Auchinleck's main job of Commander in Chief Middle East. Brooke declined, believing he now knew better than any other general how to deal with Churchill. He recorded that it would take a new CIGS six months to learn to handle Churchill, and "during those six months anything might happen". A year later, the war had taken a different turn and Brooke no longer believed it necessary to stay at Churchill's side. He therefore looked forward to taking command of the Allied invasion of Western Europe, a post Brooke believed he had been promised by Churchill on three occasions. During the first Quebec Conference in August 1943, it was decided that the command would go to General George Marshall. (Although in the event Marshall's work as U. S. Army Chief of Staff was too important for him to leave Washington, D. C., and Dwight Eisenhower was appointed instead.) Brooke was bitterly disappointed, both at being passed over and of the way the decision was conveyed to him by Churchill, who according to Brooke "dealt with the matter as if it were one of minor importance". Brooke or "Brookie" as he was often known, is reckoned to be one of the foremost of all the heads of the British Army. He was quick in mind and speech and deeply respected by his military colleagues, both British and Allied, although his uncompromising style could make the Americans wary. As CIGS, Brooke had a strong influence on the grand strategy of the Western Allies. The war in the west unfolded more or less according to his plans, at least until 1943 when the American forces were still relatively small in comparison to the British. Among the most crucial of his contributions was his opposition to an early landing in France, which was important for delaying Operation Overlord until June 1944. According to historian Max Hastings, Brooke's reputation as a strategist was "significantly damaged" by his remarks at the Trident Conference in Washington in May 1943, where he claimed that no major operations on the continent would be possible until 1945 or 1946. His diary says that he wanted "operations in the Mediterranean to force a dispersal of German forces, help Russia, and thus eventually produce a situation where cross Channel operations are possible" but that Churchill "entirely repudiated" (or half repudiated) the paper we (the CCOS) had agreed on; Harry Hopkins got him to withdraw his proposed amendments but that Churchill had aroused suspicions with his talk of "ventures in the Balkans."

Черчилльмен қарым-қатынасы

CIGS болған жылдары Бруктің Уинстон Черчилльмен арақатынасы шиеленіскен болатын. Брук премьер-министрдің мінез-құлқы мен жұмыс жолдарына, генералдарды кемсітуіне және стратегиялық мәселелерге үнемі араласуына жиі наразылық білдіретін. Сонымен қатар, Брук Черчилльді одақтастардың ісіне шабыттандырғаны және соғыс басшылығының ауыр жүгін көтергені үшін жоғары бағалайтын. Бруктың соғыс күнделіктерінде Черчилль "таңғажайып көрегенділіктен мүлдем мүсірленген гений" деп сипатталған. "Мен кездескен ең қиын адам, бірақ осы дүниеде оныңмен жұмыс істеу мүмкіндігінен бас тартпасам еді!" Жапонияның Перл-Харборға шабуыл жасағаннан кейін, Черчилль және оның жоғары әскери штабы Вашингтондағы Аркадия конференциясын соғыстың жалпы стратегиясын анықтау үшін пайдаланды. Америка армиясының штаб бастығы Джордж Маршалл президенттер Рузвельт пен Черчилльдің мақұлдауымен соңғы әскери шешімдерді қабылдайтын Біріккен штабтар басшылығын ұсынды. Маршалл бұл идеяны Рузвельтке ұсынды, ал екеуі бірлесіп Черчилльді оған көндірді. Черчилльдің әскери кеңесшілері бұған онша жақсы қарамады, ал Брук оған күшті қарсылық көрсетті. Алайда, Брук Лондонға қалдырылып, британдық соғыс күшін басқарудың күнделікті мәселелерін шешуге міндеттелді және оған кеңес сұралған жоқ. Біріккен кеңес Вашингтонда тұрақты түрде орналасты, онда фельдмаршал Дилл британдық тарапты ұсынды. Біріккен кеңес он үш рет жеке кездесу өткізді, оларға Брук қатысты. Черчилльдің көптеген қиялға толы стратегиялық идеялары дұрыс әскери стратегиямен қақтығысқанда, Штабтар басшылары комитетіндегі Брук ғана премьер-министрге қарсы тұра алды. Черчилль Брук туралы былай деді: "Мен үстелге соғып, бетімді оған бұрғанда ол не істейді? Ол үстелге одан да күшті соғып, маған тіке қарап тұрады. Мен осы Брукстерді білемін – мойны тік, Ирландиялықтар, олардан жаманы жоқ!" Черчилльдің ұлылығының бір бөлігі Брукті CIGS қызметіне тағайындап, оны соғыстың соңына дейін қызметте ұстағаны болды. Брук әсіресе Черчилльдің Суматра аралының солтүстік ұшын басып алу идеясына наразы болды. Бірақ кейбір жағдайларда Брук стратегияның саяси аспектісін премьер-министр сияқты жақсы түсінбеді. CIGS 1944 жылдың соңында (Декемвриана кезінде) Грекия азамат соғысына британдықтардың араласуына күмәнданды, бұл Германиядағы орталық майданнан әскерлерді тартып алатын операция деп санды. Бірақ соғыс бұл кезде дерлік жеңіске жеткен еді және Черчилль Грекияның коммунистік мемлекетке айналуының алдын алу мүмкіндігін көрді. Штабтар басшылары комитетінің теңгерімі 1943 жылдың қазан айында адмирал сэр Дадли Паунд денсаулығының нашарлауына байланысты зейнеткерлікке шыққанда өзгерді, ал адмирал сэр Эндрю Каннингэм Паундты бірінші теңіз лорды және Штабтар басшылары комитетінің теңіз өкілі ретінде алмастырды. Осының нәтижесінде Брук Черчилльмен пікір келіспегенде берік одақтас тапты. Бұл Премьер-министр мен Штабтар басшылары арасындағы ең күрделі қақтығыста көрінді, ол Тынық мұхитындағы соғыстың соңғы кезеңдеріне британдық дайындықтарға қатысты. Брук және Штабтар басшыларының қалған бөлігі Австралиядағы күштерді күшейтуді қаласа, Черчилль Үндістанды британдық күштер үшін база ретінде пайдалануды жөн көрді. Бұл мәселе бойынша Штабтар басшылары отставкаға кетуге дайын болды, бірақ соңында келісімге қол жеткізілді. Көптеген келіспеушіліктерге қарамастан, Брук пен Черчилль бір-біріне деген құрметтерін сақтады. Бір қызу пікір таласынан кейін Черчилль өзінің штаб бастығы және әскери кеңесшісі генерал сэр Гастингс Исмайға Брукпен жұмыс істеуді жалғастыра алмайтынын айтты, өйткені "ол мені жек көреді. Мен оның көзінен жек көруді көре аламын". Брук Исмайға: "Оны жек көру керек пе? Мен оны жек көрмеймін. Мен оны жақсы көремін. Бірақ мен оған алғаш рет келіскенімде, мен онымен келіспегенімде, мені құтқаратын уақыт болады, өйткені мен одан әрі оған көмектесе алмаймын". Черчилльге бұл туралы айтқанда, ол "Қымбатты Бруки" деп күңкілдеді. Брук пен Черчилльдің серіктестігі өте сәтті болды. Тарихшы Макс Гастингс айтқандай, олардың серіктестігі "соғысты басқаруға арналған ең тиімді механизмді жасады, тіпті кейде оның шешімдері қате болып, өз қалауларын жүзеге асыру қабілеті шектелсе де". Бруктің 1944 жылдың 10 қыркүйегіндегі күнделік жазбасы оның Черчилльмен қарым-қатынасының екіұштылығын айқын көрсетеді: "Тамашасы - әлем халқының 3/4 бөлігі Черчилльді тарихтың стратегі ретінде, екінші Марлборо ретінде көреді, ал қалған 1/4 бөлігі оның осы соғыс бойында қандай қауіпті екенін білмейді! Әлем бұл туралы ешқашан білмегені және осылайша керемет адамның әлсіз жақтарын күдіктенбегені жақсы. Ол болмағанда Англия әлбетте жойылған болар еді, ал оның арқасында Англия көп рет апаттың қамына келді. Мен бір адамды бірдей дәрежеде сыйлаған да, жек көрген де ешқашан болған емеспін. Екі керемет қарама-қарсылықты бір адамда біріктіруге ешқашан тап болған емеспін".

During the years as CIGS, Brooke had a stormy relationship with Winston Churchill. Brooke was often frustrated with the Prime Minister's habits and working methods, his abuse of generals and constant meddling in strategic matters. At the same time Brooke greatly admired Churchill for the way he inspired the Allied cause and for the way he bore the heavy burden of war leadership. In one typical passage in Brooke's war diaries Churchill is described as a "genius mixed with an astonishing lack of vision – he is quite the most difficult man to work with that I have ever struck but I should not have missed the chance of working with him for anything on earth!" Shortly after the Japanese attack on Pearl Harbor, Churchill and his senior military staff used the Arcadia Conference in Washington to decide the general strategy for the war. The American Army Chief of Staff George C. Marshall came up with the idea of a Combined Chiefs of Staff that would make final military decisions (subject to approval by President Roosevelt and Churchill). Marshall sold it to Roosevelt and together the two sold the idea to Churchill. Churchill's military aides were much less favourable, and Brooke was strongly opposed. However, Brooke was left behind in London to handle the daily details of running the British war effort, and was not consulted. The combined board was permanently stationed in Washington, where Field Marshal Dill represented the British half. The Combined Board did have thirteen in person full meetings, which Brooke attended. When Churchill's many fanciful strategic ideas collided with sound military strategy it was only Brooke on the Chiefs of Staff Committee who was able to stand up to the Prime Minister. Churchill said about Brooke: "When I thump the table and push my face towards him what does he do? Thumps the table harder and glares back at me. I know these Brookes – stiff necked Ulstermen and there's no one worse to deal with than that!" It has been claimed that part of Churchill's greatness was that he appointed Brooke as CIGS and kept him for the whole war. Brooke was particularly annoyed by Churchill's idea of capturing the northern tip of Sumatra. But in some cases Brooke did not see the political dimension of strategy as the Prime Minister did. The CIGS was sceptical about the British intervention in the Greek Civil War in late 1944 (during the Dekemvriana), believing this was an operation which would drain troops from the central front in Germany. But at this stage the war was practically won and Churchill saw the possibility of preventing Greece from becoming a communist state. The balance of the Chiefs of Staff Committee was tilted in October 1943 when Admiral Sir Dudley Pound, Brooke's predecessor as chairman, retired as a result of poor health and Admiral Sir Andrew Cunningham succeeded Pound as First Sea Lord and naval representative on the Chiefs of Staff Committee. Brooke as a consequence got a firm ally in his arguments with Churchill. This was reflected in the most serious clash between the Prime Minister and the Chiefs of Staff, regarding the British preparations for final stages of the Pacific War. Brooke and the rest of the Chiefs of Staff wanted to build up the forces in Australia while Churchill preferred to use India as a base for the British effort. It was an issue over which the Chiefs of Staff were prepared to resign, but in the end a compromise was reached. Despite their many disagreements Brooke and Churchill held an affection for each other. After one fierce clash Churchill told his chief of staff and military adviser, General Sir Hastings Ismay, that he did not think he could continue to work any longer with Brooke because "he hates me. I can see hatred looking from his eyes." Brooke responded to Ismay: "Hate him? I don't hate him. I love him. But the first time I tell him that I agree with him when I don't will be the time to get rid of me, for then I can be no more use to him." When Churchill was told this he murmured, "Dear Brookie." The partnership between Brooke and Churchill was a very successful one. According to historian Max Hastings, their partnership "created the most efficient machine for the higher direction of the war possessed by any combatant nation, even if its judgments were sometimes flawed and its ability to enforce its wishes increasingly constrained". Brooke's diary entry for 10 September 1944 is particularly revealing of his ambivalent relationship with Churchill: And the wonderful thing is that 3/4 of the population of the world imagine that Churchill is one of the Strategists of History, a second Marlborough, and the other 1/4 have no idea what a public menace he is and has been throughout this war! It is far better that the world should never know, and never suspect the feet of clay of this otherwise superhuman being. Without him England was lost for a certainty, with him England has been on the verge of disaster time and again Never have I admired and despised a man simultaneously to the same extent. Never have such opposite extremes been combined in the same human being.

Соғыс күнделіктері

Брук Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде күнделік жазды. Бастапқыда әйелі Бенитаға арналған, кейін Брук 1950 жылдары оны кеңейтті. Күнделіктерде британдық соғыс күшін күнделікті басқару туралы сипаттамалар (соның ішінде неміс радиохабарларын құпия түрде ұстауға қатысты кейбір сырлы сілтемелер), Бруктың стратегиялық ойлары, сондай-ақ соғыс кезінде одақтас көшбасшыларымен өткізген көптеген кездесулерден алынған әңгімелер бар. Маршал сэр Джон Дилл және Иосиф Сталин. Брук Сталиннің шапшаң ойлау қабілеті мен әскери стратегияны түсінуіне таң қалды. Дегенмен, ол Сталин туралы ешқандай іллюзиясы болмады, оны былай сипаттады: "Оның беті ұшықсыз, суық, ашкөз және тірі емес сияқты. Оған қарасам, ол ешқандай ойланбастан адамдарды өлімге жібергенін көзге елестетемін". 1950 жылдары жарық көрген алғашқы (қысқартылған және цензураланған) нұсқасын көрнекті тарихшы сэр Артур Брайант өңдеді: 1957 жылғы «Толқын бұрылысы» және 1959 жылғы «Батыстағы жеңіс». Брук күнделікті жарияламауды жоспарлаған, бірақ оның ойын өзгертуіне себеп болған нәрсе – Черчилльдің соғыс естеліктерінде оған және Штаб басшыларына тиісінше баға берілмегендігі, олардың идеялары мен жаңалықтары премьер-министрдің өзіне жатқызылғандығы еді. Цензура мен артық сөздерге қатысты заңдар Бруктың әлі тірі адамдар туралы жазғандарының көп бөлігін басып шығармауға себеп болды, бірақ Брайанттың кітаптары қысқартылған күйінде де, әсіресе Черчилль, Маршалл, Эйзенхауэр, Горт және басқалар туралы пікірлеріне байланысты даулы болды. Өзінің Черчилль кітаптарды бағаламады. Күнделік жазбаларында сонымен қатар Блетчли Паркте (Брук екі рет барған) дешифрленген неміс сигналдарының ұсталуы туралы айтылады, олар 1974 жылға дейін құпия сақталды. 2001 жылы Кил университетінің Алекс Данчев пен Кембридж университетінің Дэниел Тодман Брук күнделіктерінің толыққанды нұсқасын жариялады, онда Брайанттың нұсқаларында басылмаған Бруктың әр түрлі уақытта жасаған сындық ескертпелері қамтылған. Данчев пен Тодман Брайанттың өңдеуін де сынға алды, бірақ бұл Шерчилль орталығының кеңесшісі және АҚШ Теңіз корпусы университетінің профессоры доктор Кристофер Хармонның бағалауымен теңгерілді. Брайанттың кітаптары жарық көрген кезде әлі тірі болған адамдар туралы Бруктың сындық жазбаларын толық жарияламау ниеті оның жұмысына кедерес келтірді.

Brooke kept a diary during the whole of the Second World War. Originally intended for his wife, Benita, the diaries were later expanded on by Brooke in the 1950s. They contain descriptions on the day to day running of the British war effort (including some indiscreet references to top secret interceptions of German radio traffic), Brooke's thoughts on strategy, as well as frequent anecdotes from the many meetings he had with the Allied leadership during the war. Field Marshal Sir John Dill, and Joseph Stalin. Brooke admired Stalin for his quick brain and grasp of military strategy. Otherwise he had no illusions about the man, describing Stalin thus: "He has got an unpleasantly cold, crafty, dead face, and whenever I look at him I can imagine his sending off people to their doom without ever turning a hair." The first (abridged and censored) version published in the 1950s was edited by the distinguished historian Sir Arthur Bryant: 1957 (The Turn of the Tide) and 1959 (Triumph in the West). Originally Brooke intended that the diaries were never to be published but one reason that he changed his mind was the lack of credit to him and the Chiefs of Staff in Churchill's own war memoirs, which essentially presented their ideas and innovations as the Prime Minister's own. Although censorship and libel laws accounted for numerous suppressions of what Brooke had originally written concerning persons who were still alive, the Bryant books became controversial even in their truncated state, mainly as a result of the comments on Churchill, Marshall, Eisenhower, Gort, and others. Churchill himself did not appreciate the books. Diary entries also refer to intercepts of German signals decrypted at Bletchley Park (which Brooke visited twice), which were secret until 1974. In 2001, Alex Danchev of Keele University and Daniel Todman of Cambridge University published an unexpurgated version of the Brooke Diaries including original critical remarks that Brooke made at various times that had been suppressed in the Bryant versions. Danchev and Todman also criticised Bryant's editing, but this is balanced by an assessment by Dr Christopher Harmon, advisor to the Churchill Centre and Professor at the US Marine Corps University. Bryant was inhibited by Brooke's desire not to publish in full his critical diary entries about people who were still alive when Bryant's books were published.

Соғыстан кейінгі мансап

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін және тұрақты әскерден зейнеткерлікке шыққаннан кейін, Лорд Аланбрук, енді ол қалаған кез келген құрметті лауазымды таңдай алатын болса, Құрметті артиллерия ротасының полковник-командирі болуды жөн көрді. Ол 1946 жылдан 1954 жылға дейін осы лауазымды атқарды. Бұған қоса, ол өнеркәсіп және банк саласындағы бірнеше компаниялардың директорлар кеңесінде жұмыс істеді. Ол «Англо-Иран мұнай компаниясының», «Мидленд банкінің», «Ұлттық эсконт компаниясының» және «Белфаст банктік компаниясының» директоры болды. Аланбрук әсіресе 1948 жылдан бастап он бір жыл бойы қызмет еткен «Хадсон шығанағы компаниясының» директоры болуды ұнататын. Тарихшы А. Сангстердің сөзіне қарағанда, оның жеке секторда жұмыс істеуді таңдауының себебі – әскери қызметте қалудан бас тарту болды. Брук Екінші дүниежүзілік соғысты қаржылық тұрғыдан жақсы аяқтаған жоқ: оған үйінен көшуге тура келді, ал естеліктерін жариялауға мүмкіндік болды, себебі сол кезде мұндай кітаптар жақсы сатылымда болды.

Жеке өмір және орнитология

Алан Брук екі рет үйленген. Алты жылдық жағдасқа келгеннен кейін ол 1914 жылы Ольстердегі Фермана графтығының көршісі Джейн Ричардсонға үйленді. Айлардың алтыншы күнінде, Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, сол кездегі Алан Брук қайтадан әскери қызметке шақырылды. Олардың Розмари және Томас есімді қызы мен ұлы болды. Джейн Брук 1925 жылы күйеуі рульде болған көлік апатынан кейін сынған омыртқаны түзету операциясынан туған асқынулар салдарынан қайтыс болды. Джейннің өлімі Брукке терең әсер етті, ол өзін апатқа кінәлі деп санады және қалған өмірі бойы өкініш сезінді. 1929 жылы ол 4-ші барон Гарольд Пеллидің қызы және 2-ші барон Томас Листің жесірі Бенита Лиске (1892–1968) үйленді. Брук үшін бұл неке өте бақытты болды және олардың Кэтлин мен Виктор есімді қызы мен ұлы болды. Соғыс жылдарында олар Хэмпширдегі Хартли-Винтниде тұрды. Соғыстан кейін Брукс отбасының қаржылық жағдайы оларды бұрынғы үйлерінің бақташысының үйіне көшуге мәжбүр етті, онда олар өмірінің соңына дейін тұрды. Олардың соңғы жылдары 1961 жылы қызы Кэтлиннің атқа міну кезінде болған апаттан қайтыс болуымен көңіл көншілді. Алан Брук табиғатты жақсы көрді. Оның үлкен қызығушылықтарының бірі - аң аулау және балық аулау. Алайда, оның ең басты құмарлығы - құстар еді. Ол белгілі орнитолог болды, әсіресе құстарды фотоға түсіруде шеберлік танытты. 1944 жылы ол Корольдік әуе күштеріне Норфолк жағалауындағы аралды бомбалау полигоны ретінде пайдаланбауға бұйрық берді, себебі ол роза түсті шағалалардың ұялауына маңызды орын еді. Ол 1954 жылдың ақпанынан бастап өмірінің соңына дейін Корольдік фотографиялық қоғамның құрметті мүшесі болды.

Елтаңба

Оның қабылдаған гербі: "Алтын фонға, қызыл және қара түсті тік тілімделген крест, оң жақ жоғарғы бұрышта айырмашылық белгісі ретінде жарты ай".

Ескерткіштер

Уэлбек колледжі мен Йорк герцогының Корольдік әскери мектебі үйлерінің біріне оның атын берді. Германиядағы Падерборн гарнизонындағы Аланбрук казармасы және Солтүстік Йоркширдегі Топклифтегі Аланбрук казармасы сияқты бірнеше әскери казармалар оның есімімен аталады.

Танымал мәдениетте

Брук Эрик Портердің "Черчилль және генералдар" теледрамасында және Дэнни Уэббтің "Черчилль" фильмінде сомдалған. Ол Энтони Пауэллдің "Әскери философтар" романындағы (оның "Уақыт музыкасына би" атты романдық сериясының 9-томы) баяндаушысы есте қалдыратын сипаттама береді: қалың денелі, жоғары шенді, үлкен мүйізді көздік шекпен киген генералдың дауылдай жақындауы. Ол әрең ғана штаб машинасынан секіріп шықты, машина жаяу жолға тоқтамас бұрын. Енді ол ғимараттың баспақыштарымен шапқандай көтеріліп, ішкі есіктен залға кірді. Сол сәтте ғимаратқа ерекше физикалық энергия, тіпті электр тогы сияқты күш енді. Мен оның денеме қадағанын сезіндім. Міне, осы – CIGS.