Кіріспе

Тауматургия – жеке адамның сиқырлық немесе басқа да паранормальды құбылыстар жасауға немесе әулиелердің кереметтер орындауға деген қабілеттілігі. Ол кейде ағылшын тілінде «керемет жасау» деп аударылады. Тауматургиямен айналысатын адам «тауматург», «тауматургист», «тауматург», «керемет жасаушы» немесе «ұлылық жасаушы» деп аталады. Әулие, қасиеттілік, рухани жарық немесе Құдайға жақындық дәрежесімен ерекшеленетін адам, кереметтер жасаған деп есептелуі мүмкін; мұндай кереметтер табиғи немесе адам күшімен түсіндірілмейтін, үстімізгі немесе табиғаттан тыс нәрселерге жатқызылатын ерекше оқиғалар немесе істер болып табылады. «Керемет» анықтамасы, «әулие» анықтамасы сияқты, әртүрлі діндерде, ағымдарда және мектептерде әр түрлі болады.

Этимология

Тауматургия (/audio=En us thaumaturgy.ogg/'/θ//ɔː//m//ə//t//ɜːr//dʒ//i/) сөзі грек тіліндегі θαῦμα (thaûma) – "ғажайып" немесе "муғжұза" (θαῦματος жаралымдық түрінен соңғы әрпі "т") және ἔργον (érgon) – "іс" деген мағынаны білдіреді.

Буддизм

Карл Билефел "Догонның Шобогенцо" кітабының "Рухани күштер (神通 Jinzū)" тарауының кіріспесінде буддалық медитация шеберлері дамытқан күштерді "тауматургиялық дәстүрге" жатқызады. Бұл күштер, сиддхи немесе абхиджа деп аталатын, Буддаға және одан кейінгі шәкірттеріне қатыстырылды. Бодхидхарма, Упагупта, Падмасамбхава және тағы басқалар сияқты аңызға толы монахтар халық арасындағы әңгімелерде және өмірбаяндық әңгімелерде түрлі құдайға жақын күштерді қолданғандай бейнеленеді.

Христиандық

Грек жазбаларында "тауматург" термині бірнеше христиан әулиелеріне қатысты қолданылған. Бұл сөз әдетте ағылшын тілінде "муғжұсат жасаушы" деп аударылады: Құдайдың кереметтерді үнемі, жай ғана уақытта емес, тұрақты түрде орындайтын қасиетті адам. Ежелгі христиандардың белгілі тауматургтарына Григорий Тауматург (шамамен 213–270), Мысырлық қасиетті Менас (285–шамамен 309), Қасиетті Николай (270–343), Падуандық Антоний (1195–1231), Филомена (300 (?)), Оптиналық Амброзий (1812–1891), Жерар Маджелла (1726–1755) және Кронштадттық Иоанн (1829–1908) жатады. Фиезоль епископы Андрей Корсини, Кармелиттер орденінен (1302–1373) өмірінде тауматург деп аталған. XVII ғасырдағы ирланд францискан редакторы Джон Колган өзінің "Acta Triadis Thaumaturgae" (Лувен, 1647) еңбегінде Ирландияның үш алғашқы әулиесі – Патрик, Бригида және Колумбаны тауматургтер деп атады.

Индуизм

Құдай – Үндістанда харизматикалық гурудың бір түрін білдіретін әдеттегі сөз. Олар көбінесе кең танымал және қоғамның көп бөлігінен назар мен қолдау тарта алады. Құдайлар кейде өзін-өзі емдеу, болашақ оқиғаларды көру немесе оларға әсер ету, сондай-ақ ойларды оқу сияқты паранормальді қабілеттері бар деп мәлімдейді.

Ислам діні

Құранның кереметтері – адам баласының өміріне құдайдан келген, табиғат заңдарына қайшы келетін араласулар деп түсіндіріледі. Осы анықтамаға сәйкес, кереметтер "үш түрлі мағынада кездеседі: қасиетті тарихта, ислам пайғамбары Мұхаммедтің өзімен және уахи (аян) арқылы". Құрандағы "Айя" термині жоғарыда аталған үш мағынада қолданылады: ол Құранның "аяттарын" (Мұхаммедтің басты кереметі ретінде ұсынған, адам тіліндегі құдай сөзі деп саналатын); сондай-ақ оның кереметтерін және белгілерін (әсіресе жаратылыс белгілерін) білдіреді. Осындай механикалық құрылғыларды жасау арқылы Ди көрші балалардың қорқатын "сиқыршы" ретінде танымал болды. Дерриданың талдауы – жауапкершілік, сенім және сыйлық ұғымдарының бастауын деконструкциялауға негізделген.

Танымал мәдениетте

Тауматургия термині әр түрлі романдар мен ойындарда сиқырдың синонимі, сиқырдың белгілі бір саласы (көбінесе механикалық) немесе сиқырдың "ғылымы" ретінде қолданылады. Исаак Боневиц 1971 жылы шыққан "Нағыз сиқыр" еңбегінде тауматургияны "ғылым" немесе "физика" деп анықтайды және оны 1978, 1998 және 2005 жылдардағы "Нағыз тауматургия" атты RPG анықтамалығына айналдырады. Бұл анықтама GURPS (Generic Universal RolePlaying System) сияқты рөлдік ойындарда (RPG), China Miéville-дің "Perdido Street Station" романында және Маркус Кордейдің "Magic Theory and Tradition" сияқты нақты әлемдегі еңбектерде қолданылған. GURPS сондай-ақ тауматология терминін де қолданады. Терри Пратчеттің "Диск әлемі" романдарының көпшілігінде тауматургия сиқырдың атауы ретінде жиі пайда болады. Сондай-ақ, бұл сөз сиқырлы энергияның негізгі бірлігі – "таум" сөзіне де байланысты. Линдон Хардидің "Тылсымдар" трилогиясында тауматургия – сиқырдың бес саласының бірі. Бұл сала бірінші кітапта, "Бес сиқырдың шебері" деген атпен ерекше аталады. "Dungeons & Dragons" ролдік ойынында тауматург – сырттан келген күштерді шақыратын беделді класс. Сонымен қатар, тауматургия – бесінші басылымдағы кантриптің (0 деңгейлі сиқыр) атауы. Ол қарапайым нәрселерді жасай алады, мысалы, зиянсыз дірілдер тудыру, терезелерді жабу немесе шамды жыпылықтатқызу. White Wolf Publishing-тің "Vampire: The Masquerade" ролдік ойынында тауматургия – Tremere кланының вампир болғаннан кейін бұрынғы тәжірибесінен өзгерткен қан сиқырының герметикалық стилін қамтитын сиқырлы тәртіп. "Elder Scrolls" ойындарының "Daggerfall" және "Battlespire" бөлімдерінде тауматургия – кейіпкердің дағдысы, ол "табиғи заңдар шегінде белгілі күштер мен нысандарды басқаруға" бағытталған. "Diablo" (видео ойын) ойынында лабиринттегі 26 киелі орынның бірі Тауматургиялық киелі орын деп аталады. Бір ойыншылық режимде бұл киелі орын ағымдағы деңгейдегі барлық сандықтарды толтырады. "Final Fantasy XIV" ойынында тауматург – ойналатын кейіпкер класының атауы. "Dominions 3: The Awakening" ойынында тауматургия – зерттелетін сиқырлық жолдардың бірі. Джим Батчердің "The Dresden Files" кітабында тауматургия – зат пен адам арасындағы сиқырлы байланысты құру (вуду қуыршақтарын қолдану кезінде). Марисса Мейердің "The Lunar Chronicles" кітабында тауматургтар – Ай патшайымы Левананың жеке күзетшілері және полиция күші. "Magic: The Gathering" ойынында Терос жазылымындағы көптеген карталарда Тауматургтар бейнеленген, ең танымалсы – Battle Thaumaturge. Ойынның анықтамалық нұсқасында олар теоургтарға жақын, олардың сиқыры құдайлардан бастау алады. "Path of Exile" ойынында тауматургия ғаламдағы сиқырды күшейтеді, ал билікке құмар сарай тауматургтары сюжетті басқарады. "Wizard101" ойынында Тауматургтар – мұз сиқырына маманданған сиқыршылар. Бұл сиқыршылар шабуылдарды қабылдауға маманданған, көп зақым келтірмейтін сиқырларды қолданады, бірақ қорғаныш сиқырларын ұсынып, жауларды маңызды ойыншылардан аулаққа шығара алады. "Ultima VIII: Pagan" ойынында тауматургия – сиқыршылық, некромантия, теоургия және буранмен бірге сиқырдың бес мектебінің бірі. Тауматургияда әдетте элементтік емес сипаттағы әр түрлі сиқырлар бар. Оның практикасы титанның біріне байланысты емес. Ками Гарсия мен Маргарет Столдың "Beautiful Creatures" кітабында, басты кейіпкердің сүйіктісі Ленаның туысы Райан, апаттан кейін басты кейіпкерді емдеген кезде Тауматург екені анықталады. "Бұл Кастерлердің емшіге деген әдемі аты екеніне сенемін бе?" деген сұраққа Лена: "Солай болса керек" деп жауап береді. "Saga of the Noble Dead" дастанында тауматургия – сиқырдың үш саласының бірі. SCP Foundation мифологиясында тауматургия жиі ритуалдық сиқыр мен беймәлім күштермен әрекеттесудің ғылыми термині ретінде қолданылады. Киноко Насудың TYPE MOON визуалды романы сериясының әлемінде "тауматургия" сөзі Мадзюцу (魔術, "шайтан/сиқыр шеберлігі"; немесе сиқыршылық) үшін қабылданған аударма болып табылады, бұл қазіргі заманғы практиктер үшін қол жетімді сиқырдың жалғыз түрі. Қазіргі заманғы сиқыршылық тек таңдалған адамдар ғана қолдана алатын нағыз сиқырдан төмен саналады. "Xenoblade Chronicles 3" ойынында Thaumaturge – қарсыластарға едәуір зиян келтіре отырып, емші ретінде әрекет ететін Тейш кейіпкерінен алынған қосымша класс. Джереми Левеннің "The Savoir and the Singing Machine: A Comedy" кітабында Тауматург – қазіргі Virgin Mother-дің әкесі, ол "The Savoir" дүниеге келгеніне себеп болған таза ұрықтануға жауапты болуы мүмкін немесе болмауы мүмкін, ол кітапта "Ол" деп аталады. "The Magical Revolution of the Reincarnated Princess and the Genius Young Lady" романында серияның кей кейіпкерлері тауматургияны қолданады.