Крит патшайымы Пасифая және Минотавр туралы миф

Кіріспе

Грек мифологиясында Крит патшайымы, Юпитердің серігі.

Ежелгі грек діні мен грек мифологиясында Пасифаэ (/p//ə/'s//ɪ//f//i//iː/; Πασιφάη (Pasipháē) πάσι (архаикалық көпше дұрыс жағдайы) "барлығы үшін" және φάος/φῶς phaos/phos "жарық") Крит патшайымы болды және оны көбінесе колдовство мен сиқырдың құдайы деп атайды. Гелиос пен Океанида нимфасы Перседен туған Пасифаэ Минотаврдың анасы ретінде белгілі. Ол Крит бұқасымен жұптасқаннан кейін Минотаврды көтеріп алды, бұл кезде ол афиналық өнертапқыш Дедал үшін салған қуыс сиырдың ішінде жасырынып, күйеуі Минос Посейдонға уәде бергендей бұқаны құрбандыққа шалуға үлкермегендіктен, Посейдон оны бұқаға ғашық болуға қарғыстады.

Ата-аналық тегі

Пасифая – Күн құдайы Гелиос пен Океанида нимфасы Перседен туған қыз. Осылайша ол Колхиданың Эет, Кирке және Персейдің қарындасы болды. Кейбір деректерде Пасифаяның анасы Крит аралының өзі нимфа ретінде айтылады. Зевстің жұбайы Еуропа сияқты, оның да тегі Шығысқа саяды, оның жағдайында ең ерте белгілі картвелия тілінде сөйлейтін Колхида (Егриси, қазіргі Батыс Грузия) мемлекеті.

Неке және балалар

Пасифая Крит патшасы Миносқа әйел ретінде берілді. Миноспен бірге ол Акакаллис, Ариадне, Андрогей, Глаук, Девкалион, Федра, Ксенодике және Катрейді дүниеге әкелді. Крит бұқасымен қарым-қатынас жасағаннан кейін, ол "жұлдыз сияқты" Астерионды туды, ол Минотавр деп белгілі болды.

Мифтің түр-түрлері

Псевдо-Аполлодор Посейдонның Пасифаяны қарғауының сәл өзгеше себебін айтады. Минос патша болғысы келгендіктен, ол Посейдонға оған құдайлардан билік алғанын халыққа дәлелдеу үшін бұқа жіберуді сұраған. Посейдонға шақырғаннан кейін Минос Посейдонның қалағандай, бұқаны құрбандыққа шалудан бас тартты, осыдан Посейдон оған ашуланды. Б.з.д. VI ғасырындағы автор Бакилидтің айтуынша, қарғысты Афродита жіберген, ал Гигин бұл Пасифаяның жылдар бойы Афродитаға табынуды ұмытқанынан болды дейді. Тағы бір нұсқада Афродита Пасифаяны (сондай-ақ оның бірнеше қарындастарын) әкесі Гелиостан кек алу үшін табиғи емес құштарлықтармен қарғады, себебі ол Афродитаның күйеуі Гефестке оның Ареспен, соғыс құдайымен жасырын қарым-қатынасын ашқан, осылайша Афродита оған және оның барлық ұрпағына мәңгілік ашуын таратқан. Кейбір сирек кездесетін дәстүрлерде Посейдонның бұқасы емес, Миностың әкесі Зевс Пасифаямен махаббатқа беріліп, Минотаврды дүниеге әкелген. Ежелгі грек сөздігінде Зевс пен Пасифая египет құдайы Амонның ата-анасы екендігі туралы мәлімет бар, ол Зевспен теңестірілген.

Пасифаэдің қарғысы

Басқа жағынан, Пасифая, оның немере інісі Медея сияқты, гректердің ойлауынша, сиқырлы шөптерді қолдануда шебер болған. "Библиотека" авторы Миносқа адалдық сиқырын салғанын жазады, ол жыландар, шаяндар және жүз аяқтыларды шығарып, кез келген заңсыз әйелді өлтіретін еді; бірақ Прокрис, қорғаныш цирцея шөбімен, Миноспен жазасыз қарым-қатынас жасады. Тағы бір нұсқада, Миносты мазалаған түсініксіз ауру оның барлық әйелдерін өлтіріп, оған және Пасифаяға бала тууға мүмкіндік бермеді (шаяндар мен жыландар Пасифаяға зиян келтірмеді, өйткені ол Күннің өлмейтін баласы еді). Содан кейін Прокрис бір әйелге ешкінің несеп қуығын салды, Миностан оған шаяндарды шығаруды сұрады, сосын оны Пасифаяға жіберді. Осылайша олар сегіз балаға ие болды.

Дедал мен Икар

Бір нұсқада Пасифе Минос пен Криттен қашу үшін Дедал мен оның ұлы Икарға кеме берді. Екінші нұсқада ол оған балауыз бен құс қауырсынынан қанат жасағанша жасырынуға көмектесті.

Пасифаяның өлімі туралы вариациялар

Кейбір мәтіндерде Пасифа - өлмейтін құдай, ал басқа авторлар оны Еврипид сияқты, өмірлік әйел ретінде көрсеткен. Оның "Креттіктер" пьесасында Минос оны өлім жазасына кеседі (оның соңғы тағдыры белгісіз, себебі тиісті үзінділер жетпеген). Вергилийдің "Энеидасында" Эней Адуға барғанда Пасифаны көреді, ол Пасифаның Қайғылы далаларда, күнәлі махаббаттар мекендейтін жерде тұрғанын айтады.

Аспан құдайлары

Грекияны сипаттауда Паузания Пасифаэні Селенамен теңестіреді, бұл оның ай құдайы ретінде құлшынылғанын көрсетеді. Дегенмен, миной дінін зерттеулер күннің әйел бейнесі болғанын анықтады, осыған орай Пасифаэ бастапқыда күн құдайы болған деген тұжырым жасалады, бұл оның Гелиос қызы ретінде бейнеленуімен үйлеседі. Посейдонның бұқасы ежелгі Месопотамия дінінде кең таралған ай бұқасының іздері болуы мүмкін. Бүгінде Пасифаэ және оның ұлы Минотавр астрологиялық Бура белгісімен байланыстырылады.

Өнер саласында

Пасифаэ мен Крит бұғысы туралы аңыз тарих бойына өнерде кеңінен суреттелген. Пасифаэ көбінесе өзінің жанында бұқамен бейнеленген, бұл мифқа байланысын көрсетеді.

Ғылыми өкілдік

1908 жылы ашылған Юпитердің 79 серігінің бірі Минотавр аңызындағы Пасифаяның құрметіне аталған.

Әдеби бейнелеу

Пасифаэ Данте Алигьеридің "Тозақ" атты шығармасының 12-ші әнінде еске алынады. Данте Минотаврмен кездескенде оның табиғатқа қарсы және алдауға толы жолмен дүниеге келгенін сипаттайды. Фиона Бенсонның үшінші поэзия жинағы "Эфемерон" құрамында "Пасифаэден аудармалар" деген ұзақ бөлім бар, онда ол Минотавр мифін бұқа баланың анасының көзқарасынан қайта айтады.

Танымал мәдениетте

Пасифая BBC One телеарнасының «Атлантис» фантастикалық драмалық сериалында пайда болады. Мұнда ол басты қарсылас рөлінде көрінеді. Ариаднаның үстемдік танытатын әкесінің әйелі ретінде ол Джейсонға деген құштарлығына қарсы тұрады және бірнеше рет қаһарманды өлтіруге тырысады. Оның әпкесі Цирцея оған өшпенділік сақтайды және Джейсоннан оны өлтіруге көмектесуін сұрайды. 1-ші маусымның соңғы эпизоды («Құдайлардың тигені» 2-бөлімі) оның Джейсонның анасы екенін ашады. Ол күйеуін қарғап, олардың әлемімізге қашқаннан кейін ол қайтыс болды деп ойлаған. Оның рөлін Сара Пэриш сомдайды. Пасифая Рик Риорданның 2013 жылғы «Хадес үйі» атты фантастикалық романындағы маңызды қарсылас тұлға. Бұл романда ол өлмейтін әйел сиқыршы және қайтыс болған король Миносқа бұрынғы әйелі ретінде сипатталады. Миной мифологиясының оқиғаларынан кейін құдайларға ашуланған Пасифая Олимпиада құдайларын құлату үшін әйел құдай Геямен және оның алып әскерімен одақтасады. Ол Плутонның жартылай құдай қызы Хейзел Левескке қарсы тұрып, жеңіледі. Бұл романда лабиринттің оның өмір күшімен, Дадалустың өмір күшімен бірдей байланысты екені анықталады, осылайша бұрынғы сериядағы атақты өнертапқыштың құрбандығы бекер болып шығады. Пасифая Мадлен Миллердің 2018 жылғы «Цирце» романында, кітаптың басты кейіпкері Цирцедің әпкесі, Гелиос пен Перседің қызы ретінде бейнеленеді. Ол да сиқыршы болғандықтан, Цирцемен арақатынасы шиеленіскен және керіспірлі болады; Пасифая Крит бұқасымен қарым-қатынас жасағаннан кейін, Минотаврдың дүниеге келуіне көмектесу үшін Цирцеяны шақырады, бірақ екі әпке өзара келіспеушіліктерін толығымен шеше алмайды. Сондай-ақ, оның өзінің егіз бауыры Персеспен инцест қарым-қатынасқа барғаны да күдік тудырады. Пасифая Дженифер Сенттің «Ариадна» романында көмекші кейіпкер ретінде пайда болады, романның бірінші бөлімінде Минотавр туралы миф кеңінен зерттеледі. Оның Крит бұқасынан жүкті болуы Крит халқының билеуші отбасы туралы көзқарасына үлкен әсер етеді, Ариадна мен Федра екеуі де аналарының адалдығына және жабайылығына қатысты жергілікті әңгімелер мен ескертулерге сілтеме жасайды. Миносқа Посейдонның салған жазасы және оған оның реакциясы романның маңызды феминистік тақырыптарының бірі ретінде қарастырылады.

Pasiphaë appears in the BBC One fantasy drama series Atlantis. Here she seems to be the main antagonist. As Ariadne's domineering stepmother, she disapproves of her attraction to Jason and tries to kill the hero several times. Her sister, Circe, seems to hold a grudge against her and asks Jason to help kill her. The last episode of season 1 (Touched by the Gods Part 2) revealed that she is the mother of Jason. She thought he died after she cursed her husband and they fled to our world. She is portrayed by Sarah Parish. Pasiphaë is a major antagonist in Rick Riordan's 2013 fantasy novel The House of Hades. In this novel, she is portrayed as an immortal sorceress and former wife of the late King Minos. Having grown bitter towards the gods after the events of the Minoan myth, Pasiphaë allies with the goddess Gaea and her giant army to overthrow the Olympian gods. She is confronted and defeated by Hazel Levesque, a demigod daughter of Pluto, who had been trained in sorcery by the goddess Hecate. In this novel, it is revealed that the Labyrinth is tied to her life force as much as Daedalus's, thereby rendering the infamous inventor's sacrifice in the previous series useless. Pasiphaë appears in Madeline Miller's 2018 novel Circe, the sister of the book's protagonist Circe, the daughter of Helios and Perse. A witch just like her, she and Circe have an antagonistic and sour relationship; after Pasiphaë has intercourse with the Cretan Bull, she calls in Circe to assist her in the Minotaur's birth though the two sisters hardly reconcile their differences. It's also heavily implied she entered an incestuous affair with her brother Perses, here presented as her twin. Pasiphaë appears in Jennifer Saint's novel Ariadne as a supporting character, featuring heavily in the novel's first section which explores the myth of the Minotaur. Her pregnancy by the Cretan bull widely affects the perception of the Cretan people of the ruling family with both Ariadne and Phaedra making references to the local gossip and admonitions of their mother's infidelity and bestiality. The punishment she endured for Minos's actions at the hands of Poseidon and her reaction to it is explored as one of the key feminist themes of the novel.

Ежелгі

Гесиод, «Теогония», Хью Г. Эвелин Уайттың ағылшын тіліне аудармасымен, Гомердің гимндері мен Гомерикада, Кембридж, М.А., Гарвард университетінің баспасы; Лондон, Уильям Хайнеманн Лтд. 1914 ж. Perseus Digital Library онлайн нұсқасы. Бакхилид, Бакхилидтерде, Коринна. Грек лирикасы, IV том: Бакхилид, Коринна және басқалар. Дэвид А. Кэмпбелл редакциялап, аударды. Loeb Classical Library 461. Кембридж, Массачусетс: Гарвард университетінің баспасы, 1992. Еврипид, «Криттік фрагменттер», «Фрагменттер»: Эгей, Мелеагр. Кристофер Коллард, Мартин Кропп редакциялады және аударды. Loeb Classical Library 504. Кембридж, Массачусетс: Гарвард университетінің баспасы, 2008. Аполлоний Родий, «Аргонавтика», Роберт Купер Ситонның аудармасы (1853–1915), R.C. Loeb Classical Library, 001 том. Лондон, Уильям Хайнеманн Лтд, 1912 ж. Topos Text Project онлайн нұсқасы. Аполлодор, «Кітапхана», сэр Джеймс Джордж Фрейзер, F.B.A., F.R.S. ағылшын тіліне аудармасымен, 2 томдық. Кембридж, Массачусетс, Гарвард университетінің баспасы; Лондон, Уильям Хайнеманн Лтд. 1921 ж. Perseus Digital Library онлайн нұсқасы. Паузания, «Грекия сипаттамасы», В.Х.С. Джонстың (Litt.D.) және Х.А. Ормеродтың (M.A.) ағылшын тіліне аудармасымен, 4 томдық. Кембридж, Массачусетс, Гарвард университетінің баспасы; Лондон, Уильям Хайнеманн Лтд. 1918 ж. Perseus Digital Library онлайн нұсқасы. Диодор Сицилиялық, «Тарихи кітапхана». 1-2 том. Иммануил Беккер, Людвиг Диндёрф, Фридрих Фогель. B.G. Teubner баспасында. Лейпциг. 1888–1890 жж. Грек мәтіні Perseus Digital Library-де қолжетімді. Антонинус Либералис, «Антонинус Либералистің метаморфозалары», Фрэнсис Целорияның аудармасы (Routledge, 1992). Topos Text Project онлайн нұсқасы. Филострат Егде, «Imagines», А. Фэрбенкс аударған, Loeb Classical Library No 256. Гарвард университетінің баспасы, Кембридж, Массачусетс. 1931 ж. Internet Archive. Плутарх, Бернадотта Перрин. «Плутархтың өмірлері». Кембридж, Массачусетс: Гарвард университетінің баспасы, 1967 ж. Вергилий, «Энеида». Теодор С. Уильямс аударған. Бостон. Houghton Mifflin Co. 1910 ж. Perseus Digital Library онлайн нұсқасы. Овидий, «Метаморфозалар». А.Д. Мелвилл аударған; кіріспе және түсіндірмелер: Э.Дж. Кенни. Оксфорд: Оксфорд университетінің баспасы. 2008 ж. Овидий, «Amores», «Ars Amatoria», «Remedia Amoris» және «Medicamina Faciei Femineae», Публий Овидий Назоннан, Дж. Льюис Мей аударған, Жан Де Босшердің суреттерімен, Rarity Press, Нью-Йорк, 1930 ж. жеке басылым. Онлайн нұсқасы: sacredtexts.com. Марк Туллий Цицерон, «Құдайлардың табиғаты», М.Т. Цицеронның трактаттарынан, Чарльз Дюк Йонг аударған (1812–1891), Бон басылымы, 1878 ж. Topos Text Project онлайн нұсқасы. Гигин, Гай Юлий, «Гигин туралы мифтер». Мэри А. Грант редакциялап, аударған, Лоуренс: Канзас университетінің баспасы, 1960 ж. Сенека, «Трагедиялар», Фрэнк Юстус Миллер аударған. Loeb Classical Library томдары. Кембридж, Массачусетс, Гарвард университетінің баспасы; Лондон, Уильям Хайнеманн Лтд. 1917 ж. Тзецес, Джон, «Тарихтар кітабы», II-IV кітаптар, Гари Берковиц Т. Киесслингтің 1826 жылғы басылымының түпнұсқа грек тілінен аударған. Онлайн нұсқасы Theoi.com сайтында қолжетімді.

Hesiod, Theogony, in The Homeric Hymns and Homerica with an English Translation by Hugh G. Evelyn White, Cambridge, MA., Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1914. Online version at the Perseus Digital Library. Bacchylides in Bacchylides, Corinna. Greek Lyric, Volume IV: Bacchylides, Corinna, and Others. Edited and translated by David A. Campbell. Loeb Classical Library 461. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1992. Euripides, Cretans fragments in Fragments: Aegeus Meleager. Edited and translated by Christopher Collard, Martin Cropp. Loeb Classical Library 504. Cambridge, MA: Harvard University Press, 2008. Apollonius Rhodius, Argonautica translated by Robert Cooper Seaton (1853–1915), R. C. Loeb Classical Library Volume 001. London, William Heinemann Ltd, 1912. Online version at the Topos Text Project. Apollodorus, Apollodorus, The Library, with an English Translation by Sir James George Frazer, F. B. A., F. R. S. in 2 Volumes. Cambridge, MA, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1921. Online version at the Perseus Digital Library. Pausanias, Pausanias Description of Greece with an English Translation by W. H. S. Jones, Litt. D., and H. A. Ormerod, M. A., in 4 Volumes. Cambridge, MA, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1918. Online version at the Perseus Digital Library. Diodorus Siculus, Bibliotheca Historica. Vol 1 2. Immanel Bekker. Ludwig Dindorf. Friedrich Vogel. in aedibus B. G. Teubneri. Leipzig. 1888–1890. Greek text available at the Perseus Digital Library. Antoninus Liberalis, The Metamorphoses of Antoninus Liberalis translated by Francis Celoria (Routledge 1992). Online version at the Topos Text Project. Philostratus the Elder, Imagines, translated by A. Fairbanks, Loeb Classical Library No, 256. Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts. 1931. Internet Archive
Plutarch, and Bernadotte Perrin. Plutarch's Lives. Cambridge, Mass: Harvard University Press, 1967. Vergil, Aeneid. Theodore C. Williams. trans. Boston. Houghton Mifflin Co. 1910. Online version at the Perseus Digital Library. Ovid, Metamorphoses. Translated by A. D. Melville; introduction and notes by E. J. Kenney. Oxford: Oxford University Press. 2008. Ovid, The Amores, Ars Amatoria, Remedia Amoris and Medicamina Faciei Femineae of Publius Ovidius Naso, translated out of the Latin by J. Lewis May, illustrated by Jean De Bosschere, privately printed for Rarity Press, New York, 1930. Online version available at sacred texts. com. Marcus Tullius Cicero, Nature of the Gods from the Treatises of M. T. Cicero translated by Charles Duke Yonge (1812–1891), Bohn edition of 1878. Online version at the Topos Text Project. Hyginus, Gaius Julius, The Myths of Hyginus. Edited and translated by Mary A. Grant, Lawrence: University of Kansas Press, 1960. Seneca, Tragedies, translated by Miller, Frank Justus. Loeb Classical Library Volumes. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1917. Tzetzes, John, Book of Histories, Book II IV translated by Gary Berkowitz from the original Greek of T. Kiessling's edition of 1826. Online version available at Theoi. com

Қазіргі заманғы

Кереньи, Карл. Гректердің құдайлары, 1951. Грейвс, Роберт. Грек мифтері, (1955) 1960. Рак, Карл А. П., және Дэнни Стейплс, Классикалық мифтер әлемі, 1994. Смит, Уильям; Грек және римдік биографиялық және мифологиялық сөздігі, Лондон (1873). "Past'piiae"