Кіріспе
Француз классикалық саксофонисі Марсель Муль (24 маусым 1901 – 18 желтоқсан 2001) – француз классикалық саксофонисі. Ол бүкіл әлемде классикалық саксофонның көрнекті шеберлерінің бірі ретінде танылды, және көптеген шығармалар оған арналып жазылды, оның орындауында тұңғыш рет орындалды және оның қолынан өтті. Осы шығармалардың көптегені классикалық саксофон репертуарының қалыпты бөлігіне айналды. Ол француз саксофон мектебінің негізін қалаушы және өз заманының ең өкілді саксофон солисі деп есептеледі, сонымен қатар аспапты дамытудағы маңызды тұлға.
Marcel Mule (24 June 1901 – 18 December 2001) was a French classical saxophonist. He was known worldwide as one of the great classical saxophonists, and many pieces were written for him, premiered by him, and arranged by him. Many of these pieces have become staples in the classical saxophone repertoire. He is considered to be the founder of the French Saxophone School and the most representative saxophone soloist of his time, being a fundamental figure in the development of the instrument.
Ерте өмір
Марсель Муль Францияның Об ауылында дүниеге келді. Әкесі әскери қызметін өтөп жатқанда саксофонды үйреніп, Бомон-ле-Рожер қаласының мыс оркестрінің директоры болды. Парижде саксофон оқытушылары болмаған кезде, саксофонда ойнауды үйренудің жалғыз жолы – мыс оркестрлермен байланыста болу еді. Әкесі оны сегіз жасында скрипка мен фортепианомен қатар саксофонға да үйретті. Ол сондай-ақ, сол кездегі қалыпты болған "түзу" (вибратосыз) үнмен ойнауға үйретті. Марсель музыкалық карьераны жалғастыруға қажетті дарынын көрсеткенімен, музыканттың өмірі оңай болмаған заманда, Мульдің әкесі оған педагогтік мансапты таңдауды кеңес берді. Осылайша ол Эврэдегі Нормалдық мектепке түсіп, үш жылдан кейін диплом алды. Әскери қызметке шақырылғанға дейін ол қаладағы мектепте алты ай ғана сабақ берді.
Республика күзетінде
Бірінші дүниежүзілік соғыс Марсельді Парижге 5-ші жаяу әскерде қызмет етуге алып келді. Дәл сол жерде ол музыкаға қайта оралып, 1921 жылы полктің әскери оркестрінде ойнады. Парижде болған кезінде ол гармония, фортепиано және скрипка бойынша музыкалық білімін жетілдірді. Марсельдің музыкалық мансабы әскери қызметін аяқтағаннан кейін ғана дамыды. 1923 жылы ол Garde républicaine оркестрінің мүшесі болу үшін емтихан тапсырды, La Musique de la Garde Républicaine. Бұл оған тұрақты табыс әкелді. Ол әдемі дыбысымен танылып, Гардеде саксофон солисі болды, осының арқасында оркестрлермен концерттерде және Опера Комик оркестрінде ойнауға шақырылды (бірақ негізінен Массененің «Вертер» операсы үшін, себебі репертуарда оркестрлік саксофонды талап ететін жалғыз опера осы болды). Мульдің айтуынша, сол кездегі адамдар оның дыбысын ұнатқан, бірақ ол сол замандағылар сияқты, іштей тартылған, тікелей дыбыспен ойнаған. Осы кезеңде ол заманауи би тобымен жиі ойнады, ал американдық джаз тобымен танысуы, олардың вибрато қолдану әдісі оны өзінің ерекше классикалық саксофон вибратосын тәжірибелеп, дамытуға шабысданды. 1927 жылы Муль Гарде мүшелерімен бірге Quatuor de la Garde Républicaine деген атпен саксофон квартетін құрды. Оның алғашқы кезеңінде (ол шамамен 40 жылға созылды) мұндай топтарға арналған музыка болған жоқ. Муль Альбениздің (Suite Española Op. 47-ден «Севилья») және Моцарт сияқты классикалық композиторлардың шығармаларын нотаға түсірді. Оның жаңа ансамблі бірден сыншылардың мақтауына ие болды. Осының нәтижесінде, сол кездегі маңызды композиторлар, оның ішінде Габриэль Пьерне, Флорент Шмитт және Александр Глазунов, аспаптар тобының репертуарын кеңейту үшін өздерінің туындыларын қосты. Осы жаңа материалдың келуі саксофон квартетінің тұрақты және өміршең ансамбль ретінде қалыптасуына өте маңызды болды.
Алтын ғасыр
1936 жылы Mule шетелдегі концерттерге дайындалып, Гардені тастап, өнер тану мен шығармашылыққа толыққандай берілді. Квартет өзінің атын Quatuor de Saxophones de Paris деп өзгертті, бірақ кейіннен Quatuor Marcel Mule деп белгілі болды. Ансамбль Франция, Бельгия, Голландия, Англия, Швейцария, Германия, Италия және Солтүстік Африка бойынша концерттер мен түскі жиындарда өнер көрсетті. Бұл оның күш-жігерін едәуір арттырып, саксофонның нағыз мәртебесі мен музыкалық мүмкіндіктерін ашып көрсетуге мүмкіндік берді. 1944 жылы Париж консерваториясының директоры Клод Дельвинкур 1870 жылы Адольф Сакстың кеткеніне байланысты тоқтатылған саксофон класын қайта ашуға рұқсат берді. Дельвинкур бұл қызметке 43 жастағы және Францияда да, шетелде де зор құрметке ие болған Марсель Мульді тағайындады. Консерваториядағы жылдары Муль 300-ден астам студентке сабақ берді, олардың көптегені өзінің кезенінде белгілі саксофон орындаушылары мен педагогтарына айналды. 1958 жылы Мульдің мансабы Чарльз Мюнх басқарған Бостон симфониялық оркестрімен АҚШ-тағы он екі концерттік турнесімен шарықтауға жетті. Оның турне бағдарламасына Жак Ибердің альт-саксофонға арналған "Концертино да Камера" және Анри Томасидің "Балладасы" енді. Мульдің Бостон симфониялық оркестрімен жасаған турнесі туралы жазған Нью-Йорк журналисі Луи Леопольд Бьянколли (1907–1992) оны "саксофонның Рубинштейні" деп атады. Одан бірнеше жыл бұрын француз журналисі Мульді "саксофонның Паганинисі" деп атаған еді. 1939 жылы Сан-Франциско хроникасының музыка сыншысы Альфред Франкенштейн (1906–1981) «Марсель Муль – саксофонның Яша Хайфеці» деп жазды.