Соқырқұс (Lanius ludovicianus) – Солтүстік Америкаға тән жыртқыш құс. Қоршаған ортаның нашарлауынан саны азайып, қорғауға мұқтаж. Жәндіктермен қоректенеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрі
Species of bird
Логгерхед ағашқалағы (Lanius ludovicianus) – Laniidae тұқымдасына жататын қос қанатты құс. Бұл Солтүстік Америкаға ендемік ағашқалақтар отбасының жалғыз өкілі; туысқан солтүстік ағашқалағы (L. borealis) оның ареалының солтүстігінде кездеседі, алайда ол Сібірде де таралған. Құс еттен жейтінге бейімділігінен "қасапшы құс" деп аталды, себебі ол жәндіктер, қосмекенділер, кеуектер, кішкентай сүтқоректілер және кішкентай құстар сияқты жемдерді тұтынады, ал кейбір жемдер ағаш сияқты белгілі бір жерде көрсетіліп, сақталады. Шағын мөлшері мен әлсіз тырнақтарының арқасында, бұл жыртқыш құс жемін жеуді жеңілдету үшін тікендерге немесе сым торына қадап қояды. Соңғы жылдары логгерхед ағашқалағының саны, әсіресе Орталық Батыс, Жаңа Англия және Атлантика орталық аймақтарында айтарлықтай азайды.
The loggerhead shrike (Lanius ludovicianus) is a passerine bird in the family Laniidae. It is the only member of the shrike family endemic to North America; the related northern shrike (L. borealis) occurs north of its range, however it is also found in Siberia. It is nicknamed the butcherbird after its carnivorous tendencies, as it consumes prey such as insects, amphibians, lizards, small mammals and small birds, and some prey end up displayed and stored at a site, for example in a tree. Due to its small size and weak talons, this predatory bird relies on impaling its prey upon thorns or barbed wire for facilitated consumption. The numbers of loggerhead shrike have significantly decreased in recent years, especially in Midwestern, New England and Mid Atlantic areas.
Диета
Жылқыбас шриктер өздерінен ірі жемтіктерді мойнына немесе басына шаншып, бұрып өлтіргенін көптеген рет байқаған. Бұл жылдамдықпен болатын оқиға жануарда мойынның күшті соққысына (қамшының соққысына) әкеледі. Шриктердің мойын күші олардың тырнақтарының әлсіздігін ескермейтін етеді. Жылқыбас шриктер – қысқа қанаттылар тобына жатса да, күндіз аң аулайтын жыртқыш түрлер. Олар негізінен жәндіктермен қоректенеді, бірақ сонымен қатар кенелер, бауырымен жүретін жорғалаушылар, қосмекенділер, кеміргіштер, жартас құстары және ұсақ құстарды да жейді. Олар тіпті су жыланы сияқты улы жыландарды да жейді. Жемтіктің мөлшері жәндіктерден бастап, тышқандар мен бауырымен жүретін жорғалаушыларға дейін жетеді. Қыс мезгілінде шриктер жәндіктер мен суыққан қанды жануарларға басымдық бергендіктен, жемнің жеткілікті болуы төмендейді; осы кезеңде шриктер энергия тапшылығына ұшырап, салмақтары азаюы мүмкін. Табиғатта клептопаразиттік құбылысы да байқалады, онда шрик басқа құсты қуалап, оның жақында ауланған жемтігін ұрлайды.
Loggerhead shrikes have been repeatedly observed killing prey larger than themselves by spearing the neck or head of the animal and twisting. The speed at which this occurs causes a whiplash injury to the animal. The neck strength of the shrikes compensates, making their talon weakness inconsequential. Although loggerhead shrikes are passerines, they are a predatory species that hunt during the day. They primarily eat insects, but also consume arachnids, reptiles, amphibians, rodents, bats and small birds. They have even eaten venomous snakes such as the water adder. The size of prey ranges from insects to mice or reptiles. In winter, prey availability is low due to the shrike's preference for insects and poikilothermic prey; during this time, shrikes may be energetically stressed and underweight. Kleptoparasitism has also been observed in nature, in which the shrike chased down another bird and stole its recently caught prey.
Көбею
Ағашбас торғайлар моногамды құстар. Дегенмен, аталықтары бірінші жұмыртқасынан балапандар ұшпастан бұрын екінші аналықпен екінші ұя салуға тырысады. Олар алғашқы көктемде көбейе бастайды. Аналықтары еркектің қанат қағуын көргенде, балапандар тамақ сұрағандай үндейді, бұл еркекті оны тамақтандыруға итермелейді. Ең қарт ағашбас торғай 12 жыл 6 ай өмір сүрген.
Loggerhead shrikes are monogamous birds. However, males are known to begin second nesting attempts with a second female before his first clutch has fledged. They begin breeding during their first spring. Females may respond to the fluttering display with begging notes, similar to those of juveniles begging for food; this encourages the male to feed her. The oldest recorded age of a loggerhead shrike was 12 years and 6 months.
Қорғау мәртебесі
1960 жылдан бері Солтүстік Америкада логгерхедтік шыршалардың саны кеми бастады. Төмендеудің себептері әлі анықталмаған, бірақ оларға ортаның жоғалуы, пестицидтермен ластану және адамның араласуы болуы мүмкін. Сан-Клементе аралындағы *L. l. mearnsi* түрі аса қауіпті жағдайда, 1983–1988 жылдары олардың саны 5–10 жекелеген өкілді құрады. 1997 жылы Торонто зообағы мен Макгилл университетінде тұтқындықтағы популяция құрылды. 2001 жылы Канаданың Жабайы табиғатты сақтау қоры басқаруымен тәжірибелік өсіру және босату бағдарламасы іске қосылды. "Егістік өсіру" дегеніміз – Торонто зообағы мен Макгиллдегі қыстау клеткаларынан тұтқын жұптарды Онтариодағы шыршалардың мекендейтін жерлеріндегі үлкен қоршауларға көшіру, онда жұптар ұя салып, балапандарын өсіреді. Балапандар ата-аналарынан табиғи түрде тараған кезде жабайы табиғатқа босатылады. 2004 жылдан бері жыл сайын 90-нан астам балапан босатылып келеді, ал босатылған жастардың 2%-дан 6,5%-ы сәтті көшіп, келесі жылы көбейіп өсіп қайта оралады.
Loggerhead shrike populations have been decreasing in North America since the 1960s. Reasons behind the decline remain unclear, although suggestions include habitat loss, pesticide contamination, and human disturbance. The San Clemente Island shrike, L. l. mearnsi, is critically endangered, with a population as low as 5–10 individuals during 1983–1988. A captive population was established at the Toronto Zoo and McGill University in 1997. In 2001, an experimental field breeding and release program managed by Wildlife Preservation Canada was established. "Field breeding" refers to moving captive pairs from their wintering cages at the Toronto Zoo and McGill to large enclosures within shrike habitat in Ontario where the pairs nest and raise their young. The young then are released to the wild when they'd naturally disperse from their parents. Since 2004, over 90 young have been released annually and between 2% and 6.5% of young released have successfully migrated and returned to breed in the subsequent year.