Кіріспе

1485-1603 жылдардағы ағылшын пенниінің тарихы Тюдорлар әулетінің билігінде, Елизавета I-нің мұрагерсіз қайтыс болуымен аяқталады. Тюдор дәуірінде Генрих VIII және Эдуард VI тұсында пеннидің құны төмендеді, ал Елизавета I патшалығында күміс сапасы жақсартылды. Тюдорлар кезінде пеннидің мөлшері кішіреydі.

Генрих VII

Генрих Тюдор 1485 және 1509 жылдар аралығында Генрих VII король ретінде билік етті, ол таққа Эдуард III-нің заңсыз ұрпағы арқылы Ланкастер тарапынан талапкер болды, ал барлық басты кандидаттар Розалар соғысында қаза тапқан еді. Ол 1485 жылы Босворт даласындағы шайқаста жеңіске жетіп, соғысты аяқтады. Содан кейін ол әртүрлі жолдармен билігін нығайтты, соның ішінде екі соғысып жатқан династияны біріктірген Йорк әулетінен Елизаветаға үйленді. Генрих VII билігінде таққа талапкерлердің пайда болуы жиі болды, олардың пайда болуы корольдің бастапқыдағы бекем емес билігінен туындады; Генрих әрбір узурпаторды айқын қиындықсыз бағындыра алды. Генрихтің барлық монеталарының стилі бұрынғыдан мүлдем өзгеше болды – корольдің бейнесі көбірек шынайы болды, ал монетаның арт жағындағы қалқандар әлдеқайда егжей-тегжейлі болды. Генрихтің алғашқы монеталары Лондон, Кентербери, Дарем және Йорк қалаларында соғылған Генрих V және Генрих VI монеталарына өте ұқсас еді. Монетадағы жазулардың бірі – «Хенрик Ди Гра Рекс Анг» (Henry by the grace of God King of England) болды. Генрих «Суверендік монета» деп аталатын жаңа монета жүйесін енгізді, себебі монетада король тақ отырған күйінде бейнеленген, ал монетаның екінші жағында айқыш үстінде патшалық қалқан бейнеленген. Бұл монеталар Англияда орта ғасырлар мен Ренессанс дәуірінің монеталары арасындағы шекара деп саналады. Суверендік монеталар Лондон, Дарем және Йорк қалаларында соғылды және олардың бірінде «HENRICUS DI GRA REX ANG» деген жазу болды.

Генрих VIII

Генридің 1526 жылға дейінгі алғашқы монеталары әкесінің монеталарына ұқсас болды және әлі де әкесінің портреті қолданылды. Еуропадағы құйма металл бағасының өсуі күміс монеталардың салмағын тағы да азайтты. Пенилер Лондон, Кентербери және Дарем монетаханаларында соғылды. 1530 жылдары басталған реформация монета жасауға елеулі әсер етті: Кентербери, Дарем және Йорк шіркеу монетаханалары жабылды. Болашақта барлық монетаханалар Корольдік монетаханалар болып, тәждің бақылауында болады және барлық кіріс тәжге түседі. 1526 жылдан 1544 жылға дейінгі екінші монетада толығымен басқа жазу болды: H. D. G. ROSA SIE SPIA – Генрих, Құдайдың рақымымен тікенсіз гүл. Осы кезеңде монетаны шығару стандарты жергілікті Тауэр фунтынан халықаралық танымал трой фунтына ауыстырылды. Бір пенни салмағы 1,46 граммнан 1,56 граммға дейін артты. Монеталар Лондон, Кентербери, Дарем және Йорк шіркеу монетаханаларында соғылды. 1530 жылдардағы монастырларды тарату және 1534 жылы Бірінші Жоғарылық Актісінің қабылдануы корольге қаржылық пайда әкелді. 1544 жылға қарай Генридің қаржысы таусыла бастады, оның бір себебі – оның жосықсыз өмір салты мен шығындары болды. Генридің шешімі үшінші монетаның (1544-1547 жылдар) құрамын күмістен үштен бір бөлігіне және мыстан екі бөлігіне дейін төмендету болды. Бұл халыққа ұнамайтындықтан, Генри "Ескі мыс мұрын" деген лақап атқа ие болды, себебі монетаның жоғары рельефтік бөлігінен күміс сүртіліп түсті. Осы кезде Лондонда екі монетахана болды: Тауэрде және Саутваркте. Олардың екеуі де, сондай-ақ Бристоль, Кентербери және Йорк монетаханалары төмендеген монеталарды шығарды, олар H. D. G. ROSA SINE SPINA деген жазуды тасыды.

Эдуард VI

1547 жылы Генрих VIII қайтыс болғанда, ақшаның құнының төмендеуі қатты инфляцияға әкеп соқты. Ол Эдуард VI-ға діни қырқыстар мен экономикалық дағдарысқа толы елді мұра етіп қалдырды. Орталық және Оңтүстік Америкадан Испанияға, содан кейін Еуропаның қалған бөліктеріне күміс пен алтынның көптеп келуі металл бағасын тұрақсыздандырып, жағдайды одан да нашарлатты. 1551 жылға дейін Генрихтің соңғы шығарылымдарымен бірдей, бірақ оның басқа бейнесі бар «өлгеннен кейінгі монеталар» деп аталатын монеталар соғылды. Соңғы отыз жылғы инфляция келесі бірнеше билік кезеңінде пеннидің маңыздылығын азайтып жіберді. Эдуард VI (1547-1553) билік еткен жылдары күміс тәж, жарты тәж, шиллинг, алты пенс және үш пенс сияқты жаңа номиналдар енгізілді, олар 1971 жылға дейін қолданылып, елдің артып келе жатқан байлығын көрсетеді. Жаңа монеталар экономиканы жақсарту мақсатымен күмістен соғылды. Эдуард VI-ның тыйындары Тауэр, Саутварк, Бристоль және Йорк қалаларында құрамы нашар металдан жасалды және оларға «E. D. G. ROSA SINE SPINA» – «Құдайдың рақымымен Эдуард, тікенсіз гүл» деген жазу салынды.

Мария I

1553 жылы Эдуард VI қайтыс болды, ал оның орнын, леди Джейн Грейдің тоғыз күндік билігінен кейін, оның үлкен әпкесі, мұқтал католик Мария I иеленді. Оның бірінші жылында тек оның басы бейнеленген және M. D. G. ROSA SINE SPINA деген жазуы бар тиындар сирек кездеседі – «Құдайдың рақымымен Мария, тікенсіз гүл». 1554 жылы ол Испанияның ханзадасы Филиппке үйленді және оның да, өзінің де суретін монетаға түсірді. Мария I билігіндегі күміс және қара металл тиындар Тауэр монетаханасынан шығарылды, олардың үстінде P Z M D G ROSA SINE SPINA деген жазу болды – «Құдайдың рақымымен Филипп пен Мария, тікенсіз гүл».

Елизавета I

1558 жылы Елизавета I таққа отырғанда Англия кедей ел еді, діни келеспеушіліктер болды, және Генрих VIII ақшаны құндығын төмендеткеннен кейін ақша айналымы нашар күйде болды, сол кезде айналымдағы монеталардың санын немесе сапасын жақсартуға көбінесе ешқандай әрекет жасалған жоқ. Ақша жүйесінің баршасы реформаға мұқтаж еді, және Елизавета осыны батыл түрде іске кірісті. Оның билігінің кезеңінде көптеген түрлі номиналдағы алтын және күміс монеталар көп мөлшерде шығарылды (алтын мен күміс көбінесе испандық кемелерге шабуыл жасау арқылы алынды); шығарылған күміс монеталарының ішінде шиллинг пен алты пенс ең маңыздысы болды, бірақ кішкентай номиналды монеталар – грот, үш пенс, жарты грот, үш жарты пенс, пенни, үш фартинг және жарты пенни – де соғылды және саудагерлер мен ұсақ саудагерлердің арасында кең таралды. Англияда алғаш рет 1560-1572 жылдар аралығында Париж монетаханасының бұрынғы қызметкері Элой Местрельдің қатысуымен машинамен жасалған монеталар шығарылды. Бұл шығарылым жеткілікті сәтті болғанымен, Местрельге қатысты Тауэр монетаханасының басқа қызметкерлері арасында наразылық туды, олар өз жұмыстарын жоғалтудан қорқып, оның жұмыстан босатылуына себеп болды. Ол кездегі жабдықтармен механикалық түрде шығару мүмкін болмағандықтан, ұсақ монеталар соғылмады. Елизаветаның кейбір монеталарында алғаш рет дата көрсетілді. Елизавета заманындағы пеннилер өте кішкентай, көбінесе бүгілген немесе қисайған күйде табылады. Монетаның бет жағында королеваның солға қараған бейнесінің айналасында «E D G ROSA SINE SPINA» – «Елизавета Құдайдың рақымымен тікенсіз гүл» деген жазу, ал арт жағында «CIVITAS LONDON» – «Лондон қаласы» деген жазу бар. Барлық пеннилер Лондонның Тауэрдегі монетаханасында соғылған.