Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз күштерінің "Эссекс" классындағы ұшақ тасымалдаушысы.

USS Bennington (CV/CVA/CVS 20) 1944 жылдан 1946 жылға дейін және 1952 жылдан 1970 жылға дейін АҚШ Әскери-теңіз күштерінде қызмет етті. 1994 жылы металл тескісіне сатылды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

USS Bennington американдық төңкеріс соғысы кезінде 1777 жылы Вермонт штатының Беннингтон қаласы маңында болған шайқас құрметіне аталған. Американдықтардың осы шайқастағы жеңісі Саратогада генерал Бургойннің жеңіліске ұшырауына үлкен үлес қосты. Кеме 1942 жылдың 15 желтоқсанында Нью-Йорк кеме құрылысшылық зауытында салына бастады және 1944 жылдың 26 ақпанында Миннесота штатының конгрессмені Мелвин Маас әйелінің демеушілігімен суға түсірілді. 1944 жылдың 6 тамызында капитан Джеймс Б. Сайкс басқаруымен кеме құрылымын аяқтады. Беннингтон 14 желтоқсанға дейін сынақтарды, тексеру жаттығуларын және сынақтан кейінгі дайындықтарды аяқтады, содан кейін Нью-Йорктен шығып, Тынық мұхиты бағытына бет алды. 21 желтоқсанда Панама каналы арқылы өтіп, 29 желтоқсанда Сан-Диегоға жетті. 1945 жылдың 1 қаңтарында кеме Сан-Диегодан шығып, батысқа сапарын жалғастырды. 7 қаңтарда ол Гавайидегі Перл-Харборға келді. Айдың қалған бөлігінде Гавайи операциялық аймағында әуе және артиллериялық жаттығулар жүргізді. 1 ақпанда Беннингтон Пёрл-Харбордан Belleau Wood, Bunker Hill, Randolph, Saratoga және Alaska үлкен крейсерімен бірге Каролин аралдарындағы Улити атолліндегі 58-ші жедел әскер тобына қосылды.

Иво Джима маңындағы операциялар

8 ақпанда Улити лагунасына жетіп, 58.1 тапсырмалық тобының құрамына кірді. Ұшақ тасымалдаушы кеме Улитиде екі күн ғана болды, 10-ы күні атоллдан TG 58.1 тобымен бірге шығып, Иво Джимаға түскен әскерге қолдау көрсету мақсатында жапон аралдарына әуе шабуылын жасады. 58-ші арнайы топ солтүстікке қарай жүзуден бұрын, Мариан аралдарының жанында Тинианда жаттығулар өткізді. Әуе топтары 12 ақпанда оқу рейстерін орындағаннан кейін, кемелер 14 ақпанда теңізде отын құйып, Токиодан оңтүстік-шығысқа қарай 200 шақырым жердегі ұшыру алаңына бет алды. 16-сы күні 58-ші арнайы топ Жапонияға әуе шабуылын бастады. Беннингтонның ұшқыштары Токио мен Йокосукадағы ірі жапон теңіз базасына шабуыл жасады. Олардың әріптестері Жапонияны бомбалағанда, Беннингтонның әуе күзеті (CAP) TG 58.1-ді әуе шабуылдарынан қорғауға көмектесті және үш жау ұшағын атып түсірді. Өкінішке орай, оның әуе тобы Жапония үстінде зениттік артиллериядан бір ұшақты жоғалтты. Ұшақ тасымалдаушы кеме 18 ақпанда Хонсю аймағынан кетуге бұйрық берді, келесі күні отын құйып, Иво Джимаға жақын қолдау көрсету үшін жүзіп кетті. Ол 20-22 ақпан аралығында бұл міндетін жалғастырды, ал 23-і күні отын толықтыру үшін басқа кемелермен кездесті. Келесі күні ол және оның бауыр кемелері Жапонияға қайта бағыт алды. 25-і күні оның әуе тобы Токио аймағына тағы бір шабуылға қатысты. 26-сы күні Беннингтон Рюкю аралдарындағы Окинавадағы әуежайларға шабуыл жасады. 58-ші арнайы топ 3-і күні Улитиге қайтып келді және келесі күні сегіз күндік демалысқа кірді.

Окинавадағы жорық

14 наурызда ол теңізге қайта оралды. Бірнеше күндік оқу-жаттығулардан кейін Беннингтон және 58-ші операциялық топтың (TF 58) басқа авиатасымалдаушылары Окинаваға жоспарланған шабуылға дайындық ретінде әуежайлар мен теңіз базаларын жою мақсатымен Жапонияның негізгі аралдарының ең оңтүстігіндегі Кюсюге бет алды. Бұл шабуылдар 18 наурызда басталды, ал келесі күні Беннингтон ұшақтары Куре теңіз арсеналы мен Хиросима аймағына шабуыл жасады. 20-сы күні Беннингтонның 82-ші авиациялық тобының (CVG 82) ұшақтары тағы да Кюсюдегі әуежайларға шабуылдады. Сол күні Беннингтон және 58-ші операциялық топтың басқа бөлімдері Жапон суларынан Окинаваға қарай, қонуға тікелей қолдау көрсету үшін кері шегінуді бастады. 23 наурызда Окинава мен оның төңірегіндегі аралдарға шабуылдар жасау басталды, негізінен Керама Реттоға, Окинаваның оңтүстік бөлігінің батысында орналасқан және шабуылдаушы күштердің алғашқы мақсатын құрайтын аралдар тобына бағытталды. Флоттың тірегі және алдыңғы жөндеу базасы ретінде қажетті аралдардың кішкентай тобы келесі күні кешке жауылды, ал жылдам авиатасымалдаушылар назарын негізгі мақсатты әлсіретуге аударды. Операцияның бұл кезеңі 1 сәуірдегі алғашқы қонудың таңертеңгіне дейін жалғасты. Шабуыл күштері жағаға шыққаннан кейін Беннингтон және басқа жылдам авиатасымалдаушылар Окинава мен оны қоршаған аралдарға тікелей қолдау көрсету және жапондық аралдарға, негізінен Кюсюге, алыс қашықтықтан қолдау көрсету үшін уақыттарын бөліп бастады. 7 сәуірде Беннингтон ұшақтары Жапон императорлық теңіз күштерінің соңғы ірі әрекетін тоқтатуға көмектесті. "Ямато" жауынгерлік кемесі, "Яхаги" жеңіл крейсері және сегіз эсминец Окинаваға қонуды бұзу мақсатымен Жапониядан шықты. Бұл күштің әуеден қорғанысы болмағандықтан, 6 сәуірде американдық су асты кемелері, ал 7 сәуірде американдық патрульдік ұшақтары байқады. 7 сәуірде 58-ші операциялық топтың шабуыл тобы күшті кездестіргенде, "Ямато", "Яхаги" және төрт эсминец батып кетті. Қашып шыққан төрт эсминецке де зақым келтірілді, бірақ Сасебо теңіз арсеналына жетуге үміттенді. Беннингтон авиаторлары жауынгерлік кемеге кемінде екі торпедалық соққы бергенін мәлімдеді, бұл үшін олардың авиациялық тобынан бір ұшақ құрбан болды. Авиатасымалдаушы Окинава операциясына қолдау көрсетуді жалғастырды, жаудың әуе шабуылдарын ұстап тұру үшін жауынгерлік әуе патрулін ұйымдастырды және осы шабуылдардың бастапқы нүктелері болған әуежайларға шабуыл жасады. 28 сәуірде Беннингтон және 58.1-ші операциялық топтың қалған бөлігі Окинава маңынан Улитиге демалысқа кетті. Ол 30 сәуірден 9 мамырға дейін флоттың тірегінде болды. Соңғы күні ол Улитиден шығып, аймақта жаттығулар өткізгеннен кейін 10 мамырда Окинаваға қайтып келді. 12 мамырда Окинава операциясын қолдауды жаңартты. Ол уақытын аралда соғысып жатқан әскерлерге тікелей қолдау көрсету және Кюсюдегі әуежайларға қарсы шабуылдар жасау арасында бөліп отырды. Маусымның басында Беннингтонның ұшу палубасы зақымдалды, өйткені 38-ші операциялық топ (27 мамырда флот, операциялық топтар мен топтардың тағайындамасы өзгерді) "Конни" тайфунынан өтті. 9 маусымда Лейте шығанағына және жөндеуге бағыт алды. Кеме 11-ші күні мақсатына жетті және 27-ші күнгейін жөндеуден өтті. 1 шілдеде ол 38-ші операциялық топтың қалған бөлігімен бірге Сан-Педро шығанағынан (Филиппин) шықты.

Соғыстың аяқталуы

Соғыстың қалған бөлігінде ол және басқа жылдам авиатасымалдаушылар Жапон аралдары мен оларды қоршаған суларға толық назар аударды. Оның ұшақтары Хоккайдодан солтүстікте Кюсюге дейін оңтүстікте созылған аралдар тізбегінің бойымен, Хонсюға жиі шабуылдар жасады. Мақсаттарына өнеркәсіптік кешендер, әскери және теңіз базалары, сондай-ақ кемелер кірді. 15 тамызда Жапонияның капитуляциясы жайлы хабар келгенде, ол әлі де Хонсю маңында әуе шабуылдарын жүргізіп жатқан еді. Жаулық аяқталғаннан кейін, Беннингтон оккупациялық күштерді қолдау үшін Жапон аралдарындағы операцияларын жалғастырды. Оның авиаторлары әскери тұтқындарды ұстаған лагерьдерді іздеумен қатар, реттеліп қарауылдауды да жүзеге асырды. Бұл міндет 10 қыркүйекке дейін жалғасты, содан кейін ол Токио шығанағына кірді. Авиатасымалдаушы қазан айының ортасына дейін алыс Шығыста болды, содан кейін АҚШ-қа қайтып келді. Жолда Сайпанға тоқтады, онда әуе тобын түсірді, және Перл-Харборда болды, содан кейін 7 қарашада Сан-Франциско шығанағына кірді. 1946 жылдың қаңтар айының бірінші аптасына дейін ол онда қалды. Гавай аралдарында жаттығулар өткізгеннен кейін, тасымалдаушы Сан-Францискоға қайтып келді. Сәуір айының басында, әскери кеме CVG 19 тобымен бірге шығыс жағалауға сапарға шықты. Ол айдың ортасында Панама каналын өтіп, 22 сәуірде Вирджиния штатындағы Норфолк теңіз базасына жетті. Ол 8 қарашаға дейін онда болды, содан кейін қызметтен босатылды және Атлантика резервтік флотына қосылды.

Қырғи қабақ соғыс

Беннингтон шамамен төрт жыл резервте тұрды. 1950 жылғы 29 қазанда ол Нью-Йорк кеме құрылыс-жөндеу зауыдына SCB 27A модернизациясын алу үшін көшірілді. Келесі екі жылда ол өзгеше өзгерістерге ұшырады, оның нәтижесінде суыру тереңдігі, ұзындығы және ені артты. Ұшу палубасы реактивті ұшақтарды қабылдау үшін күшейтіліп, кеңейтілді, ал кеме аралы жаңасымен ауыстырылды. Катапульттар мен лифттер сияқты басқа да жабдықтарға да осы мақсатқа жету үшін көптеген түзетулер енгізілді. 1952 жылғы қазан айында, бұл өзгерістерді аяқтағаннан кейін, ол шабуылға арналған авианосец (CVA 20) деп қайта тағайындалды. 13 қарашада капитан Дэвид Б. Янг 1400-ден астам адамның қатысуымен өткен салтанатта Беннингтонды қабылдады, олардың ішінде Әскери-теңіз министрі Дэн А. Кимболл және контр-адмирал Роско Х. Хилленкоттер де болды. 1953 жылғы 13 ақпанда 14-ші әскери-әуе тобы полковник У. Р. Кэмпбеллдің басшылығымен Беннингтонға қызметке келді, ал Беннингтон Флорида жағалауындағы суларға авианосецтерді сынау үшін аттанды. Беннингтонға алғашқы рет тұрақтап қонған ұшақты подполковник Т. В. Фёрлоу AD Skyraider ұшағымен жасады, ол қайта іске қосылғаннан кейін. Фёрлоу 211-ші шабуыл жасағының командирі болды. Беннингтонға қонған алғашқы реактивті ұшақ 18 ақпанда майор Карл Э. Шмитт F9F 5 Cougar ұшағымен жасалды. Біліктілік аяқталғаннан кейін Беннингтон Гуантанамо шығанағындағы әскери-теңіз базасына барып, CVG 7 тобымен бірге 11 апталық сынақ жүргізді. Жарық беру кезінде 27 сәуірде бірінші қазандық бөлімінде жарылыс болды, нәтижесінде 11 адам қаза тапты. 29 сәуірде Гуантанамо шығанағына кіріп, бір апта ішінде жөндеу жұмыстарын аяқтағаннан кейін теңізге қайта оралды. 7 мамырда оқу-жаттығуларын аяқтап, Нью-Йоркке бағыт алды. Норфолкта әуе тобын түсіргеннен кейін, 25 мамырда Нью-Йорк кеме құрылыс-жөндеу зауыдына сынақтан өткеннен кейінгі жұмыстарды бастау үшін қайта кірді. Сол жазда ол Род-Айленд штатындағы Квенсет-Пойнт әскери-әуе стансасынан АҚШ Атлантика флотының тұрақты операцияларын бастады. Бұл міндет қыркүйек айының ортасына дейін жалғасты, содан кейін ол НАТО-ның кең ауқымды жаттығуына, "Маринер операциясына" қатысу үшін теңізге шықты. Бұл операция 4 қазанда аяқталды, ал Беннингтон Гибралтар бұғазы арқылы өтіп, Жерорта теңізінде АҚШ-тың алтыншы флотымен бірге алғашқы орналасуын бастады, CVG 7 тобымен бірге. Бұл міндет 1954 жылғы 16 ақпанға дейін жалғасты, содан кейін ол үйге қайта жолға шықты. Беннингтон 21 ақпанда Квенсет-Пойнтқа әуе тобын түсіру үшін келді. 1 наурызда ол кеме құрылыс-жөндеу зауыдына және іске қосылғаннан кейінгі демалыс кезеңіне Нью-Йоркке көшті. Сәуірдің басында ол Флорида штатының Мейпорт қаласының жанында авианосецтерді сынау үшін теңізге қайта оралды. Ол бұл міндетті аяқтап, 29 сәуірде Квенсет-Пойнтқа оралды. Мамыр айының соңында ол Норфолкке оңтүстікке қарай жылжыды, онда 22 мамырда 181-ші әуе операциялық тобын (ATG 181) қабылдап, Наррагансет шығанағы аймағында авианосецтерді сынау үшін теңізге шықты.

1954 жылы катапульттің жарылуы мен өрт

26 мамыр күні сағат 06:00-де Беннингтон біліктілік сынақтары үшін ұшақтарды ұшыруды бастады. Он минуттан кейін 1-ші ангардан шыққан ақ түтін капитан Уильям Ф. Раборнға екі жалпы өрт дабылын беруге себеп болды, ал бірнеше секундтен кейін кеменің сол жақ қанатындағы катапульта аккумуляторы жарылып, буланған майды шығарды. Бұл май белгісіз жылу көзімен тұтанды. 2004 жылы Ньюпорттағы Форт-Адамс мемлекеттік саябағында жарылыстан қаза тапқан теңізшілерге ескерткіш орнатылды. Беннингтон 12 маусымда кең ауқымды жөндеулер үшін Нью-Йорк теңіз кеме жасау зауытына келді. Зақымдалған аймақты жөндеуден басқа, зауыт бастапқыда кейінірек жоспарланған маңызды өзгерістерді де жасады. Ол SCB 125 модернизациясын алды. Екі ең маңызды өзгеріс – қатты ауа райында зақымдану мүмкіндігін азайту үшін жабық «дауылдық мұрын» қосылғандығы және әуе операцияларының тиімділігін арттыру үшін бұрышты ұшу палубасының орнатылуы болды. Жөндеу және өзгерістер 1955 жылдың 11 наурызына дейін аяқталды. 1955 жылдың 22 сәуірінде Әскери-теңіз министрі кемеге келіп, 1954 жылдың 26 мамырындағы іс-қимылдары үшін 178 экипаж мүшесіне медальдар мен мақтау қағаздарын табыс етті. 1955 жылдың 1 тамызында ол Лейк Шамплейнмен бірге 2-ші авиациялық дивизияның құрамына кірді. Кеме 25 сәуірде теңізге қайта оралды, Мейпорт әскери-теңіз станциясында кеме тасымалдаушы біліктілік сынақтарын өткізу үшін, ал Гуантанамо шығанағынан кейін күрделі жөндеуден кейінгі сынақтарды жүргізді. Келесі төрт айда ол АТГ 201 тобымен бірге шығыс жағалауында және Батыс Индиядағы қалыпты операцияларды жүргізді. 8 қыркүйекте кеме жаңа портына және жаңа флотқа сапарға шықты. Хорн мүйісін айналып өтіп, 20 қазанда Калифорния штатының Сан-Диего әскери-теңіз базасына жетті. Сол жерде ол АҚШ Тынық мұхиты флотына қосылды.

1955-1964 жылдар

Келесі тоғыз жыл ішінде, АҚШ-тың Вьетнамдағы қақтығысқа толық қатысуына дейін, "Беннингтон" уақытын АҚШ-тың жетінші флотының алыс-шығыс суларындағы кезектері мен Калифорния жағалауындағы әдеттегі жаттығулары арасында бөліп өткізді. Осы кезеңде ол Батыс Тынық мұхитына бес рет аттанды. Алғашқы екеуі – 1955 және 1956 жылдардың қысында, сондай-ақ 1957 және 1958 жылдардың қысындағы сапарлар ресми сипатта болды, жаттығулар мен Азияның түрлі порттарына жасалған достық сапарларды біріктірді. Бірінші сапарға ATG 201, екінші сапарға ATG 181 тобы жіберілді. 1957 жылдың 7 мамырында Сиднейдегі Корал теңізі күніне арналған мерекелік шараларға тоқтағанда, Сидней университетінің он студенті, қарақшыларға ұқсас киім киіп, таңертеңгі сағаттарда әуе кемесіне ешкім байқамай кірді. Олардың кейбіреуі жергілікті қайырымдылық қорына теңізшілерден ақша жинауға тырысты, ал басқалары көпірге енді. Дабыл жүйесі қосылды. "Назарларыңызды аудардым!" деді медицина студенті Пол Леннон. "USS Беннингтон Сидней университетінің қарақшылары тарапынан басып алынды!" Кеме экипажы төсек-орындардан секіріп тұрды, жалпы дабыл, атомдық және химиялық шабуыл туралы ескертулер берілді. Теңізшілер студенттерді кемеден шығарып салды. Ешқандай айып тағылмады. 1958 жылдың тамызынан 1959 жылдың қаңтарына дейінгі үшінші сапарда ATG 4 тобымен бірге, Қытайдың Тайваньдың Квемой және Мацу аралдарына жасаған қауіптің салдарынан шұғыл тапсырма орындалды. Екінші Тайвань бұғазы дағдарысы кезіндегі қызметі үшін кемеге Қарулы күштердің экспедициялық медалі табысталды. 1959 жылдың қаңтарында батыс жағалауындағы әдеттегі қызметіне оралғаннан кейін, АҚШ Әскери-теңіз күштері кемені суастына қарсы күрес үшін ғана пайдалануға шешім қабылдады. 1959 жылдың 30 маусымында ол суастына қарсы күреске қолдау көрсететін әуе кемесі (CVS 20) мәртебесін алды. "Беннингтонға" CVSG 59 (Әуе кемесіне қарсы суастына қарсы 59-шы топ) тобы кеме тоқтатылғанға дейін бекітілді. 1960 жылдың қазан айы мен 1961 жылдың мамыр айы аралығындағы төртінші сапарында Лаос дағдарысы басталды. Ол тағы да Қарулы күштердің экспедициялық медалін алды. Осы кезеңнің соңғы сапары әдеттегі қызметке, жаттығуларға және портқа баруға қайта оралумен сипатталды. "Беннингтон" 1964 жылғы Рождество су тасқыны кезінде Калифорния штатының Гумбольдт округіне қарасты Эврика қаласына су тасқынынан зардап шеккендерге көмек көрсету үшін жіберілді, су деңгейі отыздан асып кетті. "Беннингтон" ауыр теңізде жағалауда қалды, ал кемедегі жиырма теңізшілердің тікұшақтары зардап шеккен тұрғындарға көмек пен жабдықтар жеткізуде өте маңызды рөл атқарды.