Гюстав Курбе: Француз суретшісі және реализм қозғалысының көшбасшысы

Кіріспе

Француз реалист суретшісі (1819–1877)

Жан Дезире Густав Курбе (/UK/'/k//ʊər//b//eɪ/ KOORbay, /US//k//ʊər/'/b//eɪ/ koorBAY, ɡystav kuʁbɛ; 10 маусым 1819 – 31 желтоқсан 1877) – француз суретшісі, 19 ғасырдағы француз суретінде реализм қозғалысын жетекшілік еткен тұлға. Ол тек көзімен көрген нәрсені суретке түсіруге міндеттенгендіктен, академиялық қағидалар мен бұрынғы буын суретшілерінің романтизмін қабылдамады. Оның тәуелсіздігі кейінгі импрессионистер мен кубистерге үлгі болды. Курбе 19 ғасырдағы француз суретінде инноватор және өнері арқылы батыл әлеуметтік мәлімдемелер жасауға дайын суретші ретінде маңызды орын алады. Курбе 1840 жылдардың соңы мен 1850 жылдардың басында салған суреттері оған алғашқы танымалдылықты әкелді. Олар дәстүрлі түрде діни немесе тарихи сюжеттерге арналған үлкен форматта бейнеленбеген шаруалар мен жұмысшыларды реалистік бейнелеу арқылы бұрынғы қағидаларды бұзды. Курбенің кейінгі туындылары көбінесе тікелей саяси сипатқа ие болған жоқ: пейзаждар, теңіз көріністері, аң ауы көріністері, бейнелер және натюрморттар. Курбе 1871 жылы Париж коммунасына қатысқандығы үшін алты айға түрмеге қамалды және 1873 жылдан бастап төрт жылдан кейін қайтыс болғанға дейін Швейцарияда эмиграцияда өмір сүрді.

Өмірбаян

Густав Курбе 1819 жылы Орнанс қаласында (Дубс департаменті) Режис пен Сильвия Одо Курбе отбасында дүниеге келді. Отбасында монархияға қарсы көңіл күй басым болды. (Анасының әкесі Француз революциясында күрескен.) Курбедің әпкелері – Зоэ, Зели және Жюльетта оның сурет салу мен бояу өнеріндегі алғашқы үлгілері болды. Парижге көшкеннен кейін ол жиі туған үйіне, Орнансқа аң аулауға, балық аулауға және шабыт алуға оралып тұратын. Курбе 1839 жылы Парижге келді және Стьюбен мен Гессеннің шеберханасында жұмыс істеді. Тәуелсіз мінезді болғандықтан, ол көп ұзамай олардан кетіп, өз стилін дамытуға бейімделді. Луврде испан, фламанд және француз суретшілерінің туындыларын зерттеп, олардың жұмыстарын көшіріп суреттеді. Курбенің алғашқы туындылары Виктор Гюгоның шығармаларынан шабыттанған Одалиск және Жорж Санды бейнелейтін Лелия болды, бірақ ол тез арада әдеби ықпалдан бас тартып, суреттерін байқаған шындыққа негіздеуді жөн көрді. 1840-шы жылдардың басындағы суреттерінің арасында суретшінің өзін түрлі рөлдерде бейнелеген бірнеше романтикалық автопортреттер бар. Олардың қатарында 1842-44 жылдары салынған және 1844 жылғы Париж салонында көрмеге қойылған «Қара иттің қосымшасындағы автопортрет», «Үмітсіз адам» (1843-45 ж.ж.) деп аталатын театрлық «Автопортрет», «Ауылдағы махаббат» (1844 ж., Лионның Көркем өнер мұражайы), «Скульптор» (1845 ж.), «Жараланған адам» (1844-54 ж., Орсе мұражайы, Париж), «Челлист, автопортрет» (1847 ж., Стокгольмның Ұлттық мұражайы, 1848 жылғы Салонға қойылды) және «Түтікшелі адам» (1848-49 ж., Монпельедегі Фабр мұражайы) бар. 1846-47 жылдары Нидерланды мен Бельгияға жасаған сапарлары Курбенің суретшілер Рембрандт, Халс және басқа да голланд шеберлері сияқты өздерінің айналасындағы өмірді бейнелеуі керек деген сенімін нығайтты. 1848 жылы ол жас сыншылар, неоромантиктер мен реалистер, әсіресе Шамфлеридің арасында қолдаушылар тапты. Курбе 1849 жылы «Орнандағы кешкі астан кейін» картинасымен алғашқы Салондық жетістігіне қол жеткізді. Шарден мен Ле Найнды еске түсіретін бұл туынды Курбеге алтын медаль сыйлады және мемлекет сатып алды. Алтын медаль оның туындылары енді Салондағы көрмеге қазылар алқасының мақұлдауын қажет етпейтінін білдірді – бұл 1857 жылға дейін (егер ереже өзгерсе) Курбеге берілген бостандық. 1849-50 жылдары Курбе «Тас сындырушылар» картинасын (1945 жылы Дрезденді одақтас әскерлерінің бомбалауынан жойылған) жазды. Прудон оны шаруалар өмірінің символы ретінде бағалады. Бұл картина Курбенің жол жиегінде көрген көріністен шабыттанды. Кейінірек ол Шамфлюри мен жазушы Фрэнсис Вейге былай деді: «Кедейліктің осындай толық бейнесін көру сирек кездеседі, сондықтан мен сол сәтте сурет салу туралы ойға келдім. Мен оларға ертеңгі күні студияма келулерін айттым». Оның орнына ол тірі өнердің жалғыз көзі – суретшінің өзінің тәжірибесі деп санайды. Курбе бейнелі композицияларды, пейзаждарды, теңіз суреттерін және натюрморттарды жазды. Ол өзінің туындыларында әлеуметтік мәселелерді көтеріп, ауылдық буржуазия, шаруалар және кедейлердің еңбек жағдайлары сияқты қарапайым деп саналатын тақырыптарды бейнелеу арқылы дау тудырды. Оның туындылары, Оноре Домье мен Жан-Франсуа Милле туындыларымен бірге реализм деп аталды. Курбе үшін реализм сызық пен форманың кемелділігін емес, суретшінің табиғаттағы кемшіліктерді бейнелеу кезіндегі тікелей байқауын көрсететін бояудың стихиялы және қатал өңдеуін білдірді. Ол өмірдің қаталдығын көрсетті, осылайша өнер туралы қазіргі заманғы академиялық идеяларға қарсы шықты. Курбе реализмінің ерекшелігі – оның өмір бойы туған жеріне, Франш-Контеге және туған қаласы Орнансқа деген сүйіспеншілігі болды.

Gustave Courbet was born in 1819 to Régis and Sylvie Oudot Courbet in Ornans (department of Doubs). Anti monarchical feelings prevailed in the household. (His maternal grandfather fought in the French Revolution.) Courbet's sisters, Zoé, Zélie, and Juliette were his first models for drawing and painting. After moving to Paris he often returned home to Ornans to hunt, fish, and find inspiration. Courbet went to Paris in 1839 and worked at the studio of Steuben and Hesse. An independent spirit, he soon left, preferring to develop his own style by studying the paintings of Spanish, Flemish and French masters in the Louvre, and painting copies of their work. Courbet's first works were an Odalisque inspired by the writing of Victor Hugo and a Lélia illustrating George Sand, but he soon abandoned literary influences, choosing instead to base his paintings on observed reality. Among his paintings of the early 1840s are several self portraits, Romantic in conception, in which the artist portrayed himself in various roles. These include Self Portrait with Black Dog (c. 1842–44, accepted for exhibition at the 1844 Paris Salon), the theatrical Self Portrait which is also known as Desperate Man (c. 1843–45), Lovers in the Countryside (1844, Musée des Beaux Arts, Lyon), The Sculptor (1845), The Wounded Man (1844–54, Musée d'Orsay, Paris), The Cellist, Self Portrait (1847, Nationalmuseum, Stockholm, shown at the 1848 Salon), and Man with a Pipe (1848–49, Musée Fabre, Montpellier). Trips to the Netherlands and Belgium in 1846–47 strengthened Courbet's belief that painters should portray the life around them, as Rembrandt, Hals and other Dutch masters had. By 1848, he had gained supporters among the younger critics, the Neo romantics and Realists, notably Champfleury. Courbet achieved his first Salon success in 1849 with his painting After Dinner at Ornans. The work, reminiscent of Chardin and Le Nain, earned Courbet a gold medal and was purchased by the state. The gold medal meant that his works would no longer require jury approval for exhibition at the Salon—an exemption Courbet enjoyed until 1857 (when the rule changed). In 1849–50, Courbet painted The Stone Breakers (destroyed in the Allied Bombing of Dresden in 1945), which Proudhon admired as an icon of peasant life; it has been called "the first of his great works". The painting was inspired by a scene Courbet witnessed on the roadside. He later explained to Champfleury and the writer Francis Wey: "It is not often that one encounters so complete an expression of poverty and so, right then and there I got the idea for a painting. I told them to come to my studio the next morning." Instead, he maintained that the only possible source for living art is the artist's own experience. Courbet painted figurative compositions, landscapes, seascapes, and still lifes. He courted controversy by addressing social issues in his work, and by painting subjects that were considered vulgar, such as the rural bourgeoisie, peasants, and working conditions of the poor. His work, along with that of Honoré Daumier and Jean François Millet, became known as Realism. For Courbet realism dealt not with the perfection of line and form, but entailed spontaneous and rough handling of paint, suggesting direct observation by the artist while portraying the irregularities in nature. He depicted the harshness of life, and in doing so challenged contemporary academic ideas of art. One of the distinctive features of Courbet's Realism was his lifelong attachment to his native province, the Franche Comté, and of his birthplace, Ornans.

Тас бұзғыштар

Курбедің ең алғашқы ұлы туындысы саналатын 1849 жылғы «Тас үзушілер» – 1850 жылы Париж салонында тұңғыш рет қойылғанда сенсация тудырған әлеуметтік реализмнің көрнекті үлгісі. Бұл туынды екі адам – бірі жас, бірі қарт – бейнеленген, оларды Курбе 1848 жылғы қазан айында сегіз айға Орнанға оралғанда жол жиегінде қажырлы еңбек етіп жүргенде көреді. Курбе өзінің достары, өнер сыншылары Фрэнсис Вей мен Жюль Шамфлюриге: «Кедейліктің осындай толыққанды бейнесіне сирек кездесесің, сол сәтте мен сурет салу туралы ойға келдім» деді. Басқа суретшілер де ауылдық кедейлердің қиын жағдайын бейнелегенмен, Курбенің шаруалары Бретонның 1854 жылғы «Жем жинаушылар» картинасындағыдай идеализацияланбаған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1945 жылдың 13-15 ақпаны аралығында одақтас әскерлері Германияның Дрезден қаласын үздіксіз бомбалады. Неміс әскерлері Дрездендегі галереялар мен мұражайлардағы өнер туындыларын асығыс түрде жүк көліктеріне тиеді. «Тас үзушілер» 153 басқа картинамен бірге, суреттерді Дрезденге жақын орналасқан Königstein бекінісіне тасымалдап бара жатқан көлік одақтас күштердің бомбалауы салдарынан жойылды.

Суретшінің студиясы

1855 жылы Курбе Универсаль көрмесіне он төрт картинасын ұсынды. Оның ішінде, орын жетіспеуіне байланысты, Орнан жерлеуі және оның тағы бір монументалды туындысы – Суретшінің студиясы қабылданбады. Курбе наразылық білдіріп, мәселені өз қолына алды. Ол өзінің қырық картинасын, соның ішінде Суретшінің студиясын, «Реализм павильоны» (Pavillon du Réalisme) деп аталатын галереясында көрсетті. Бұл уақытша құрылым ресми Салонға жақын орналасқан еді. Сол жақтағы алдыңғы планда иттерімен бірге бейнеленген адам, Курбенің Шамфлюриге жазған хатында есімдері айтылмаған. Рентген сәулелері оның кейіннен салынғанын көрсетсе де, оның картинадағы рөлі маңызды: ол сол кездегі француз императоры Наполеон III-тің аллегориясы болып табылады, оның танымал аң аулау иттері мен ерекше бұйраланған миығымен танылады. Курбе оны сол жаққа орналастыру арқылы императорға деген жек көрушілігін ашық білдірді және оны қылмыскер ретінде бейнеледі, Францияға қатысты оның «иелігінің» заңсыз екенін меңзеді. Евгений Делакруа сияқты суретшілер оның күш-жігерін ынталы түрде қолдағанмен, көпшілік көбінесе қызығушылықтан және оны сынау үшін көрмеге келді. Көрмеге келгендердің саны мен сатылған туындылар көңіл көншітпеді, бірақ Курбе француз авангардының батыры ретінде танылды. Ол америкалық Джеймс Эбботт МакНилл Уистлердің құрметіне ие болды және Эдуард Мане мен импрессионист суретшілері сияқты француз суретшілерінің жас буынына шабыт берді. Суретшінің студиясы Делакруа, Бодлер және Шамфлюри тарапынан шедевр ретінде мойындалды, бірақ көпшілік оны осылай бағаламады.

Теңіз суреттері

1860-шы жылдардың соңында Францияның солтүстік жағалауына жасаған көптеген сапарлары барысында суреттелген Курбенің теңіз пейзаждары, оның көрмеге ұсынған туындыларына қарағанда әлдеқайда аз дау тудырды. Бірақ олар, табиғаттың әсемдігі мен қаупіне бірдей назар аудару арқылы, реализмге оның (қалай болса да) қосқан үлесін одан әрі дамытты. Осы кезеңнің тондық диапазоны айқын: "Тынық теңіз" (1869) - шегініп бара жатқан толқынның тыныштығын бейнелейді, ал "Желкенді қайық" (шамамен 1869) - күшті толқындармен күресіп жатқан желкенді қайықты көрсетеді.

Реалистік манифест

Курбе осы тәуелсіз, жеке көрменің каталогына кіріспе ретінде реалистік манифест жазды, ол сол кезеңнің саяси манифестерінің үнімен келіседі. Онда ол суретші ретіндегі мақсатының "өз дәуірімнің әдет-ғұрыптарын, ойларын, сырт келбетін өз түсінігімше бейнелеу" екенін айтады.

Жақсы танымал

1857 жылы Салонға Курбе алты картинасын қойды. Олардың ішінде Сейн жағасындағы жас қыздар (жаз) – ағаш астында екі әйелдің бейнесі, сондай-ақ Курбе өмірінің соңына дейін салған көптеген аң аулау көріністерінің біріншісі: Қардағы Хинд және Қазылған орын. осы картиналар қыңырлық тудырды. Көбінесе «уақыттан тыс» жалаңаш әйелдерге үйренген өнер сыншылары, Курбенің заманауи әйелдердің іш киімдерін ашық көрсетуіне таңырқады. Ағылшын суретшісі Эдвин Ландсирге үлкен сәттілік әкелген аң аулау көріністерімен бірге сенсациялық туындыларды көрсету арқылы Курбе өзіне «танымалдылық пен сатуды» қамтамасыз етті. 1860 жылдары Курбе «Жатып жатқан әйел» (1866), әйелдердің жыныс мүшелерін бейнелейтін және 1988 жылға дейін көпшілыққа көрсетілмеген «Әлемнің жаратылуы» (1866) және «Ұйқы» (1866) сияқты эротикалық туындылар сериясын жасады. Соңғы картина 1872 жылы сурет сатушысымен көрмеге қойылғанда полиция есебіне түсті. 1861 жылға дейін Наполеон режимі авторитарлық сипаттамаларды көрсетті, оппозицияның таралуын болдырмау үшін баспасөз цензурасын қолданды, сайлауды манипуляциялады және Парламентті еркін пікір алмасу құқығынан және нақты биліктен айырды. Бірақ 1860 жылдары Наполеон III либералды оппозициясын жібіткен үшін көп жеңілдіктер берді. Бұл өзгеріс Парламентте еркін пікір алмасуға және парламенттік пікір алмасулар туралы ашық есеп беруге рұқсат беруден басталды. Баспасөз цензурасы да жеңілдетілді, нәтижесінде 1870 жылы Наполеон режиміне қарсы оппозицияның бұрынғы жетекшісі болған либерал Эмиль Ольвье де-факто премьер-министр болып тағайындалды. Курбеге құрмет көрсеткен либералдарды жібіткен үшін Наполеон III 1870 жылы оны Құрмет легионына ұсынды. Оның Құрмет легионының орденін қабылдаудан бас тартуы биліктегілерді ашуландырды, бірақ оны үстем режимге қарсылардың арасында өте танымал етті.

Курбе және Париж коммунасы

1870 жылдың 4 қыркүйегінде Франко-Прус соғысы кезінде Курбе кейіннен оны қуантатын ұсыныс жасады. Ол Ұлттық қорғаныс үкіметіне хат жазып, француз армиясының жеңістерін еске алу үшін Наполеон I орнатып қойған Вендом алаңындағы бағананы алып тастауды ұсынды. Ол былай деп жазды: Курбе бағананы әскери аурухананың "Инвалидтер" қонақ үйіне көшіруді ұсынды. Ол сонымен қатар неміс армиясына және неміс суретшілеріне арнап ашық хат жазып, неміс және француз зеңбіректерін балқытып, бостандық шапкасымен тәжге отырғызуды және неміс және француз халқының федерациясына арналған Вендом алаңында жаңа ескерткіш жасауды ұсынды. Ұлттық қорғаныс үкіметі оның бағананы бұзу туралы ұсынысына ештеңе істеген жоқ, бірақ ол ұмытылмады. 18 наурызда Франко-Прус соғысында француз жеңілгеннен кейін Париж Коммунасы деп аталатын революциялық үкімет қалада қысқа уақыт билікті қолға алды. Курбе белсенді рөл атқарды және 5 сәуірде Медицина мектебінің Үлкен амфитеатрында алғашқы кездесуін өткізген Суретшілер федерациясын ұйымдастырды. Оған 300-ден 400-ге дейін суретші, мүсінші, сәулетші және сәндік өнер қайраткерлері қатысты. Мүшелер тізімінде белгілі есімдер болды, соның ішінде Андре Гилл, Оноре Домье, Жан-Батист Камиль Коро, Эжен Поттье, Жюль Далу және Эдуард Мане. Мане Коммуна кезінде Парижде болған жоқ және оған қатыспаған, ал жетпіс бес жастағы Коро Коммуна кезінде ауылдық үйде және студиясында тұрып, саяси оқиғаларға қатыспаған. Курбе кездесуге төрағалық етті және көтеріліс кезінде жабылған Лувр мен Люксембург сарайының мұражайын, Париждің екі ірі өнер мұражайын мүмкіндігінше тезірек ашуды және Салон деп аталатын дәстүрлі жыл сайынғы көрмені өткен жылдардағыдай өткізуді ұсынды, бірақ түбегейлі айырмашылықтармен. Ол Салонға кез келген мемлекеттік араласудан немесе таңдалған суретшілерге сыйақы беруден босатылуын ұсынды; медальдар немесе мемлекеттік комиссиялар берілмейді. Сонымен қатар, ол француз өнерінің ең танымал мемлекеттік институттарын жоюды талап етті; Эколь де Бэкс-Артс, Рим мектебі, Афина мектебі және Франция институтының көркемсурет бөлімі. 12 сәуірде Коммунаның Атқарушы комитеті Курбеге, ол әлі ресми түрде Коммуна мүшесі болмаса да, мұражайларды ашу және Салонды ұйымдастыру тапсырмасын берді. Сол жиналыста олар: "Вендом алаңындағы бағананы бұзу керек" деген жарлық шығарды. 16 сәуірде Коммунаның орынынан кеткен, орташа саналы мүшелерін ауыстыру үшін арнайы сайлау өткізілді, ал Курбе 6-шы округтің делегаты болып сайланды. Оған көркем өнердің өкілі атағы берілді, ал 21 сәуірде ол білім беру жөніндегі комиссияның мүшесі болды. 27 сәуірдегі Комиссия отырысының хаттамасында Курбе Вендом бағанасын бұзуды және бағананың 18 наурызда Коммунаның билікті қабылдауын бейнелейтін аллегориялық тұлғамен алмастырылуын сұрағаны жазылған. Курбе Коммунаға қарсылық білдірген тағы бір маңызды мәселе бойынша: оның досы Густав Шодиді, танымал социалист, судья және журналистті тұтқындады. Коммунаның танымал газеті Le Père Duchesne, Шаудиді, ол Коммуна құрылғанға дейін 9-арондсименттің қысқа мерзімге вице-мэрі болған кезде, Hotel de Ville қонақ үйін қоршап алған көпшілікке оқ атуды бұйырды деп айыптады. Курбе қарсылығы пайдасыз болды; 23 мамыр 1871 жылы Коммунаның соңғы күндері Шауди Коммунаның атыс жасағынан қаза тапты. Кейбір деректерге қарағанда, Курбе Коммунадан наразылық білдіру үшін отставкаға кетті. 13 мамырда Курбе ұсынысы бойынша француз үкіметінің атқарушы басшысы Адольф Тьердің Париждегі үйі қиратылды, ал оның өнер коллекциясы тәркіленді. Курбе конфискацияланған өнерді Лувр мен басқа музейлерге беруді ұсынды, бірақ Лувр директоры оны қабылдаудан бас тартты. 16 мамырда, Коммуна құлауына тоғыз күн қалғанда, әскери оркестрлер мен фотографтар қатысқан үлкен рәсімде Вендом бағанасы құлатылды және бөлшектерге бөлінді. Кейбір куәгерлер Курбе сол жерде болғанын айтты, басқалары жоққа шығарды. Келесі күні Суретшілер федерациясы Лувр мен Люксембург мұражайларының директорларын босату туралы талқылады, Коммунаның кейбіреулері француз үкіметімен құпия байланыста болған деп күдіктенді және мұражайлардың жаңа басшыларын тағайындады. Бір аңыз бойынша, Курбе Луврді және басқа музейлерді "тонаушы бұқаралық топтарға" қарсы қорғады, бірақ мұражайларға осындай шабуылдар туралы ешқандай дерек жоқ. Луврге шынайы қауіп 1871 жылы 21-28 мамырда "Қанды апта" кезінде, Коммунаның генерал Жюль Берже жетекшілік еткен коммунарлар бірлігі Тульери сарайына, Луврге жақын орналасқан ғимаратына өрт қойғанда туды. Өрт Лувр кітапханасына тарады, ол қирады, бірақ мұражай кураторлары мен өрт сөндірушілердің күш-жігері өнер галереясын сақтап қалды. Француз армиясы Коммунаны толыққанды басып тастағаннан кейін 28 мамырда Курбе түрлі достарының пәтерлерінде жасырынып жүрді. Ол 7 маусымда тұтқындалды. 14 тамызда әскери трибуналда өткен сотта Курбе ол Коммунаны басып тастау үшін ғана қосылғанын және Вендом бағанасын жойғысы келмей, оны көшіруді қалағанын айтты. Ол Коммунаға қысқа ғана уақытқа мүше болғанын және оның отырыстарына сирек қатысқанын айтты. Ол кінәлі деп танылды, бірақ басқа Коммуна басшыларына қарағанда жеңіл жаза алды; алты ай түрме және бес жүз франк айыппұл. Париждегі Сен-Пелажи түрмесінде жазасын өтегенде, оған мольберт пен бояулар берілді, бірақ оған модельдер поза беруге рұқсат берілмеді. Ол гүлдер мен жемістердің танымал натюрморттарынан тұратын серия жасады.

On 4 September 1870, during the Franco Prussian War, Courbet made a proposal that later came back to haunt him. He wrote a letter to the Government of National Defense, proposing that the column in the Place Vendôme, erected by Napoleon I to honour the victories of the French Army, be taken down. He wrote:

Courbet proposed that the Column be moved to a more appropriate place, such as the Hotel des Invalides, a military hospital. He also wrote an open letter addressed to the German Army and to German artists, proposing that German and French cannons should be melted down and crowned with a liberty cap, and made into a new monument on Place Vendôme, dedicated to the federation of the German and French people. The Government of National Defense did nothing about his suggestion to tear down the column, but it was not forgotten. On 18 March, in the aftermath of the French defeat in the Franco Prussian War, a revolutionary government called the Paris Commune briefly took power in the city. Courbet played an active part and organized a Federation of Artists, which held its first meeting on 5 April in the Grand Amphitheater of the School of Medicine. Some three hundred to four hundred painters, sculptors, architects, and decorators attended. There were some famous names on the list of members, including André Gill, Honoré Daumier, Jean Baptiste Camille Corot, Eugène Pottier, Jules Dalou, and Édouard Manet. Manet was not in Paris during the Commune and did not attend, and Corot, who was seventy five years old, stayed in a country house and his studio during the Commune, not taking part in the political events. Courbet chaired the meeting and proposed that the Louvre and the Museum of the Luxembourg Palace, the two major art museums of Paris, closed during the uprising, be reopened as soon as possible and that the traditional annual exhibit called the Salon be held as in years past, but with radical differences. He proposed that the Salon should be free of any government interference or rewards to preferred artists; no medals or government commissions would be given. Furthermore, he called for the abolition of the most famous state institutions of French art; the École des Beaux Arts, the School of Rome, the School of Athens, and the Fine Arts section of the Institute of France. On 12 April, the Executive Committee of the Commune gave Courbet, though he was not yet officially a member of the Commune, the assignment of opening the museums and organizing the Salon. They issued the following decree at the same meeting: "The Column of the Place Vendôme will be demolished." On 16 April, special elections were held to replace more moderate members of the Commune who had resigned their seats, and Courbet was elected as a delegate for the 6th arrondissement. He was given the title of Delegate of Fine Arts, and on 21 April he was also made a member of the Commission on Education. At the meeting of the Commission on 27 April, the minutes reported that Courbet requested the demolition of the Vendôme column be carried out and that the column would be replaced by an allegorical figure representing the taking of power of the Commune on 18 March. Courbet opposed the Commune on another more serious matter; the arrest of his friend Gustave Chaudey, a prominent socialist, magistrate, and journalist, whose portrait Courbet had painted. The popular Commune newspaper, Le Père Duchesne, accused Chaudey, when he was briefly deputy mayor of the 9th arrondissement before the Commune was formed, of ordering soldiers to fire on a crowd that had surrounded the Hotel de Ville. Courbet's opposition was of no use; on 23 May 1871, in the final days of the Commune, Chaudey was shot by a Commune firing squad. According to some sources Courbet resigned from the Commune in protest. On 13 May, on the proposal of Courbet, the Paris house of Adolphe Thiers, the chief executive of the French government, was demolished, and his art collection confiscated. Courbet proposed that the confiscated art be given to the Louvre and other museums, but the director of the Louvre refused to accept it. On 16 May, just nine days before the fall of the Commune, in a large ceremony with military bands and photographers, the Vendôme column was pulled down and broke into pieces. Some witnesses said Courbet was there, others denied it. The following day, the Federation of Artists debated dismissing directors of the Louvre and of the Luxembourg museums, suspected by some in the Commune of having secret contacts with the French government, and appointed new heads of the museums. According to one legend, Courbet defended the Louvre and other museums against "looting mobs", but there are no records of any such attacks on the museums. The only real threat to the Louvre came during "Bloody Week", 21–28 May 1871, when a unit of Communards, led by a Commune general, Jules Bergeret, set fire to the Tuileries Palace, next to the Louvre. The fire spread to the library of the Louvre, which was destroyed, but the efforts of museum curators and firemen saved the art gallery. After the final suppression of the Commune by the French army on 28 May, Courbet went into hiding in the apartments of different friends. He was arrested on 7 June. At his trial before a military tribunal on 14 August, Courbet argued that he had only joined the Commune to pacify it and that he had wanted to move the Vendôme Column, not destroy it. He said he had only belonged to the Commune for a short period, and rarely attended its meetings. He was convicted, but given a lighter sentence than other Commune leaders; six months in prison and a fine of five hundred Francs. Serving part of his sentence in the prison of Saint Pelagie in Paris, he was allowed an easel and paints, but he could not have models pose for him. He did a famous series of still life paintings of flowers and fruit.

Шөгеру және өлім

Курбе 1872 жылдың 2 наурызында түрмедегі жазасын аяқтады, бірақ Вендом бағанасын қиратудан туындаған проблемалары әлі толыққанды шешілмеген еді. 1873 жылы Республиканың жаңа сайланған президенті Патрис Мак-Махон бағананы қайта құру жоспарларын жариялады, ал оның құны Курбеге төленуі тиіс еді. Қаржылық жағдайға байланысты төлей алмаған Курбе банкроттықтан қашу үшін Швейцарияға өз еркімен жер аударылды. Келесі жылдары ол швейцариялық аймақтық және ұлттық көрмелерге қатысты. Швейцарияның арнайы қызметінің бақылауында болған ол, Швейцарияның шағын сурет өнері әлемінде «реализм мектебінің» жетекшісі ретінде танылды және Огюст Бо-Бови мен Фердинанд Ходлер сияқты жас суретшілерге шабыттандырды. Осы кезеңдегі маңызды туындыларының ішінде "ілмекте ілінген және қабыршақтарынан қан ағып жатқан" форельдің бірнеше суреті бар. Өмірінің соңғы жылдары Курбе пейзаждарды суреттеді, оның ішінде Франция-Швейцария шекарасындағы Юра тауларында жердің тереңінен мистикалық түрде пайда болатын су көріністері де болды. Курбе жер аударылған кезінде мүсін жасаумен де айналысты. Бұрын, 1860 жылдардың басында, ол бірнеше мүсін жасаған, олардың бірі – Шаво балықшысы (1862) – Орнан қаласына қоғамдық су таратқышқа сыйға тартылған, бірақ Курбе тұтқындалғаннан кейін ол алынып тасталды. 1877 жылдың мамыр айында мемлекет Вендом бағанасын қайта құрудың соңғы құнын 323 000 франк деп белгіледі, оны Курбе келесі 33 жыл бойы жыл сайын 10 000 франктан төлеуге міндетті болды. 1877 жылдың 31 желтоқсанында, бірінші төлем күніне бір күн қалғанда, Курбе 58 жасында Швейцарияның Ла-Тур-де-Пейльз қаласында бауыр ауруынан қайтыс болды, бұл ауру шектен тыс ішімдік ішуден асқынған.

Курбе және кубизм

ХХ ғасырда кубизмнің пайда болуына екі XIX ғасыр суретшісі жол ашты: Курбе және Сезанн. Сезаннның үлесі жақсы белгілі. Курбедің маңыздылығын кубистердің ақын өкілі Гийом Аполлинер жариялады. "Les Peintres Cubistes, Méditations Esthétiques" (1913) еңбегінде ол: "Курбе – жаңа суретшілердің әкесі" деп мәлімдеді. Жан Метцингер мен Альберт Глейз Курбені барлық қазіргі заманғы өнердің әкесі ретінде бейнеледі. Кубистер осы екі тәсілді біріктіріп, өнерде революция жасады. Формальдық тұрғыдан алғанда, Курбе өзі суреттеп жатқан нәрсенің физикалық ерекшеліктерін – тығыздығын, салмағын және текстурасын жеткізуге тырысты. Көркемсурет сыншысы Джон Бергер былай деді: "Курбеттен бұрын ешбір суретші суреттеп жатқан нәрсесінің тығыздығы мен салмағына осылай бекем назар аудара алмады". Осы материалдық шындыққа назар аудару оның туындыларына мәртебе берді. Бергер кубистік суретшілердің "бейнелеген нәрселерінің физикалық болмысын көрсету үшін көп еңбек еткенін" байқады. Осылайша, олар Курбенің мирасқоры болды.

Нацистер тонаған өнер

Үшінші рейх кезінде (1933–1945 жж.) Еуропа бойынша еврей өнер коллекционерлерінің мүлігі Холокосттың бір бөлігі ретінде тартылып алынды. Осы кезеңде Курбе салған көптеген туындыларды нацистер мен олардың агенттері тонап, бұрынғы иелерінің отбасылары жақында ғана қайтарып алды. Курбенің «Фалаз д’Этретат» картинасы еврей коллекционері Марк Вольфсон мен оның әйелі Эрнаға тиесілі болған, екеуі де Аушвицте қаза болды. Франциядағы нацистік оккупация кезінде жоғалып кеткен картина, бірнеше жылдан кейін Орсе мұражайында пайда болды. Ұлы венгр еврей коллекционері барон Мор Липот Герцогтың бірнеше Курбе туындылары болды, соның ішінде «Le Chateau de Blonay (Neige)» (шамамен 1875 ж., «Блонай (Қар) шатыры», қазір Будапешт көркемсурет мұражайында) және Курбенің ең танымал туындысы — «L’Origine du monde» («Әлемнің шығу тегі»). Оның 2000–2500 данадан тұратын жинағы нацистер тарапынан тоналып, олардың көп бөлігі әлі де табылмай отыр. Густав Курбенің «Ешкімен ауыл қызы», «Әке» және «Тастармен пейзаж» картиналары Мюнхендегі Гурлит қоймасында табылды. Олардың кімге тиесілі екені әлі белгісіз. Жозефина Вайнман мен оның отбасы, неміс еврейлері болған, қашуға мәжбүр болғанға дейін «Le Grand Pont» картинасына ие болған. Нацистік белсенді Герберт Шефер оны сатып алып, Йель университетінің өнер галереясына уақытша берді, бірақ Вайнман отбасы оған қарсы талап арыз берді. Француздық Jeu de Paume (Айнзатцстаб рейхслайтер Розенбергтің мәдени тонауы) өнер нысандарының деректер базасында Курбе туралы 41 жазба бар. 2023 жылдың наурыз айында Ұлыбританиядағы Кембридж университетінің мұражайы 1941 жылы Парижде нацистер ұрлаған Густав Курбенің «La Ronde Enfantine» картинасын қайтарып берді. Бұл картина қарсылық қозғалысының еврей мүшесіне тиесілі болған. 2000 жылы британ үкіметі құрған Сполиация жөніндегі кеңесшілер тобы 28 наурызда «картина нацистік оккупациялық күштер тарапынан ұрланған, өйткені Роберт Бинг еврей болған» деген қорытынды жасады.