Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Франция премьер-министрі және француз маршалы (1769–1851)
Prime Minister of France and French Marshal (1769–1851)
Жан де Дью Соль, Далмацияның 1-ші герцогі (ʒɑ̃dədjø sult; 29 наурыз 1769 – 26 қараша 1851) – француз генералы және мемлекет қайраткері. Ол Наполеон соғыстары кезінде Империя маршалы болды және Франция Министрлер Кеңесінің (премьер-министр) төрағасы қызметін үш рет атқарды. Оңтүстік Франциядағы елдік нотариус ұлы Соль 1785 жылы Франция корольдік армиясына қабылданып, Франция революциясы кезінде тез дамыды. 1794 жылы Флер шайқасында өзін ерекше көзге көрсеткеннен кейін бригадир-генералға дейін көтерілді, ал 1799 жылы дивизия генералы болды. 1804 жылы Наполеон Сольді өзінің алғашқы он сегіз Империя маршалының бірі етіп тағайындады. Соль Наполеонның көптеген науқандарында маңызды рөл атқарды, ең бастысы – Аустерлиц шайқасында, онда оның корпусы француз жеңісін қамтамасыз еткен шешуші шабуылды жасады. Содан кейін ол Далмация герцогі болып тағайындалды және 1808 жылдан бастап Пиреней соғысы кезінде француз әскерлеріне басшылық етті. Бірнеше алғашқы жеңіске қарамастан, мысалы, Оканья шайқасында, Соль Артур Уэлслидің (кейін Веллингтон герцогі) басқаруымен коалициялық күштер тарапынан Испаниядан ығыстырылды. Ол 1814 жылы Тулуза шайқасында Веллингтоннан тағы жеңілді, бұл Наполеонның бірінші бас тартуынан кейін бірнеше күн өткен соң болды. Бурбон монархиясы қайта орнатылғаннан кейін Соль өзін роялист деп жариялады, бірақ «Жүз күн» кезінде Наполеонға қайта қосылды. Ол 1815 жылы Ватерлоо шайқасында Наполеонның штаб бастығы болды, онда император соңғы жеңіліске ұшырады. Екінші монархия орнатылғаннан кейін Соль Германияға жер аударылды. 1819 жылы ол Францияға қайтарылып, корольдік жақсылыққа ие болды, ал 1830 жылы шілде революциясынан кейін соғыс министрі болып тағайындалды. Соль француз әскерінің реформаларын қадағалады және Франция шетелдік легионының құрылуына жауапты болды. Людовик Филипп патшалығы тұсында ол 1832–1834 жылдары, 1839–1840 жылдары шамамен бір жыл және 1840–1847 жылдары үш рет Франция премьер-министрі болды. 1847 жылы ол Францияның генерал-маршалы атағын алды. 1848 жылғы Франция революциясында Людовик Филипптің құлатылуынан кейін Соль өзін тағы да республикашыл деп жариялады. Ол 1851 жылы қайтыс болды.
Marshal General Jean de Dieu Soult, 1st Duke of Dalmatia (ʒɑ̃dədjø sult; 29 March 1769 – 26 November 1851) was a French general and statesman. He was a Marshal of the Empire during the Napoleonic Wars, and served three times as President of the Council of Ministers (prime minister) of France. Son of a country notary from southern France, Soult enlisted in the French Royal Army in 1785 and quickly rose through the ranks during the French Revolution. He was promoted to brigadier general after distinguishing himself at the Battle of Fleurus in 1794, and by 1799 he was a division general. In 1804, Napoleon made Soult one of his first eighteen Marshal of the Empire. Soult played a key role in many of Napoleon's campaigns, most notably at the Battle of Austerlitz, where his corps delivered the decisive attack that secured French victory. He was subsequently created Duke of Dalmatia and from 1808, he commanded French forces during the Peninsular War. Despite several initial victories, for instance at the Battle of Ocaña, Soult was eventually outmaneuvered and driven out of Spain by the coalition forces under the command of Arthur Wellesley (later Duke of Wellington). He was again defeated by Wellington at Toulouse in 1814, days after Napoleon's first abdication. Soult declared himself a royalist following the Bourbon Restoration, but rejoined Napoleon during the Hundred Days. He was Napoleon's chief of staff during the Waterloo campaign in 1815, where the emperor suffered a final defeat. Following the second restoration, Soult went into exile in Germany. In 1819 he was recalled to France and returned to royal favour, and in 1830 he was made Minister of War after the July Revolution. Soult oversaw reforms of the French military and was responsible for the creation of the French Foreign Legion. Under King Louis Philippe, he was three times French prime minister from 1832 to 1834, almost a year between 1839 and 1840 and from 1840 to 1847. In 1847, he was awarded the title Marshal General of France. Soult again declared himself a Republican after Louis Philippe's overthrow in the French Revolution of 1848. He died in 1851.
Ерте өмір
Соулт Сент-Аманс-ла-Бастидте (қазір оның құрметіне Сент-Аманс-Соулт деп аталады, Кастрес қаласының жанында, Тарн департаментінде) дүниеге келді және Иоанн Құдайдың есімімен шақырылды. Ол 1726-1779 жылдары қайтыс болған Жан Соль есімді ауылдық нотариустың ұлы, ол Пьер Франсуа де Гренье де Лапьердің қызы Бриджитке үйленген. Ол католик болған. Жан де Дьо Соулттың заңгерлік мансабында табысқа жететіні күтілген. Бірақ 16 сәуірде 1785 жылы, он алты жасында, әкесі қайтыс болғаннан кейін анасына қаржылық көмек көрсету үшін Корольдік жаяу әскер полкіне қарапайым сарбаз болып жазылды. Оның кіші інісі Пьер Бенуа Соулт үш жылдан кейін оның үлгісімен еріп, француз генералы атанды.
Soult was born in Saint Amans la Bastide (now called Saint Amans Soult in his honor, near Castres, in the Tarn department) and named after John of God. He was the son of a country notary named Jean Soult (1726–1779) by his marriage to Brigitte, daughter of Pierre François de Grenier de Lapierre. He was a Catholic. Jean de Dieu Soult was expected to have a promising career as a lawyer. However, on 16 April 1785, at the age of sixteen, he enlisted as a private in the Royal Infanterie regiment, to help his mother financially after the death of his father. His younger brother, Pierre Benoît Soult, followed his example three years later, and would also become a French general.
Революциялық соғыстар
Жан Соль революциялық Франция соғыстарында соғысты. Соулттың жоғары білімі алты жыл қызметтен кейін сержант шеніне көтерілуін қамтамасыз етті, ал 1791 жылдың шілдесінде ол Бас-Рин еріктілерінің бірінші батальонының нұсқаушысы болды. 17 қаңтарда 1792 жылы оның полковнигі оны 1-ші батальонның нұсқаушысы етіп тағайындады. 1792 жылдың сәуір айында басталған соғыс кезеңі оған өзгеше көзге түсуге көптеген мүмкіндіктер берді және ол шендік сатымен тұрақты түрде өрледі. 16 шілдеде 1792 жылы майор адъютанты, 20 тамызда 1793 жылы капитан, 19 қарашада 1793 жылы Мозель армиясының генерал Лазар Хоше штабының уақытша адъютанты болды. 28-30 қарашада Кайзерслаутерн шайқасына қатысты, бұл Виссембургті қайтарып алуға және Ландауға көмек көрсетуге мүмкіндік берді. Хоше Соултке Марстхаль лагерін басып алу үшін жеке құрамды командалық міндет жүктеді, бұл тапсырма сәтті орындалды. 26-29 желтоқсан аралығында Виссембургтің екінші шайқасына қатысты. 27 қаңтарда 1794 жылы авангард штабының бастығы, 7 ақпанда 1794 жылы уақытша батальон командирі, 3 сәуірде батальонның титулярлық командирі және 14 мамырда бригаданың генерал-адъютанты (adjudant général chef de brigade) болып тағайындалды. 19 наурызда 1794 жылы Мозель армиясы Жан Батист Жорданның қолбасшылығындағы Рейн армиясымен алмастырылды. Бұл әскер дереу науқанға қайта оралды. 17, 18 және 29 сәуірде Арлонда екі шайқас болды, содан кейін 21 мамырда, мұнда Соулт белсенді қатысты. 1794 жылғы Флевр шайқасынан кейін, онда ол сабырлылығымен көзге түсті, 28 маусымда Самбра және Мез армиясына қосылды. Соулт миссиядағы өкілдер тарапынан бригадир генерал шеніне көтерілді. Келесі бес жыл ішінде Соулт Германияда генералдар Жан Батист Жордан (Америка Тәуелсіздік соғысының қатысушысы және болашақ маршал), Жан Виктор Мари Моро, Жан Батист Клебер және Франсуа Лефевр (сондай-ақ болашақ маршал) басшылығында қызмет етті. Ол 2 қазан күні 1794 жылы Алденховен шайқасына қатысты. Ол Жак Хатри дивизиясына ауысты және 22 қарашадан 7 маусымға дейін 1795 жылы Люксембургті қоршауға қатысты. Ол 4 маусымда 1796 жылы Альтенкирхен, 10 шілдеде 1796 жылы Фридберг шайқастарында және 25 наурызда 1799 жылы Австрияның Карл армиясына қарсы Стокках шайқасында көзге түсті. 4 сәуірде 1799 жылы оған дивизия генералы шені уақытша берілді, ал 21 сәуірде ол расталды. Соулт генерал Андре Массенаның (болашақ маршал) басшылығымен Хельветия армиясына өтті. Осы кезде ол өзінің әскери беделінің негізін қалады, әсіресе 2-5 маусымда 1799 жылы Цюрихтің бірінші шайқасында; содан кейін ол көтерілісші кантондарды бағындырды, көтерілісшілерді Реусске қарай ығыстырды және оларды Фрауенфельд, Альтикон, Аудельфинденді жеңілдетіп, Урсерен аңғарына кері қайтарды. Ол 2 маусымда 1799 жылы күн тәртібінде мақтауға ие болды. Сол айдың 10-ы күні ол 110-шы жарты бригаданың басшылығымен Альбис тауында орналасқан австриялықтарды талқандады. 22 қыркүйекте Линт өзенін кешіп, Соулт жауға 4000 адамдық шығын келтірді, содан кейін ол Кальтбруннға қарай жылжыған орыстарға кездесті, 2000 адамнан тұратын жасақтың қарсыласуын мәжбүрледі, Визенді басып алды және жауды Констанс көліне ығыстырды. Ол Линт шайқасында (25-26 қыркүйек) маңызды жеңіске жетті. Сонымен қатар, ол Газан және Молитор дивизияларының әрекеттерін үйлестіру құрметіне ие болды, бұл Нафельс шайқасында Суворов армиясының ілгерілеуін тоқтатты.
Jean Soult fought in the wars of Revolutionary France. Soult's superior education ensured his promotion to the rank of sergeant after six years of service, and in July 1791 he became instructor to the first battalion of volunteers of the Bas Rhin. On 17 January 1792 his colonel appointed him instructor in the 1st battalion of Haut Rhin volunteers, with the rank of second lieutenant (sous lieutenant). The war period, which began in April 1792, offered him many opportunities to stand out and he rose through the ranks with regularity. Adjutant major on 16 July 1792, captain on 20 August 1793, provisional adjutant to the staff of General Lazare Hoche to the Army of the Moselle on 19 November 1793. He took part in the Battle of Kaiserslautern from 28 to 30 November, which allowed the recapture of Wissembourg and the relief of Landau. Hoche gives Soult the command of a detached body to take Marsthal's camp, a task which was brilliantly executed. From 26 to 29 December he was present at the Second Battle of Wissembourg. He was appointed chief of staff of the avant garde on 27 January 1794, provisional battalion commander on 7 February 1794, titular battalion commander on 3 April and adjutant general brigade chief (adjudant général chef de brigade) on 14 May. On 19 March 1794 the Army of the Moselle was replaced by the Army of the Rhine under the command of General Jean Baptiste Jourdan. This army immediately returns to the campaign. Two battles were fought in Arlon on 17, 18 and 29 April, then on 21 May, in which Soult took an active part. After the Battle of Fleurus of 1794, in which he distinguished himself for coolness, he joined the Army of Sambre and Meuse on 28 June. Soult was promoted to brigadier general by the representatives on mission. For the next five years, Soult was employed in Germany under Generals Jean Baptiste Jourdan (a veteran of the American War of Independence and a future Marshal), Jean Victor Marie Moreau, Jean Baptiste Kléber and François Lefebvre (also a future Marshal). He took part in the Battle of Aldenhoven on 2 October 1794. He moved to Jacques Hatry's division and took part in the Siege of Luxembourg from 22 November to 7 June 1795. He took a brilliant part in the battles of Altenkirchen on 4 June 1796, of Friedberg on 10 July 1796, and in the Battle of Stockach against the army of Charles of Austria on 25 March 1799. The rank of division general was attributed to him on 4 April 1799, provisionally, and it is confirmed on the following 21 April. Soult passed to the Army of Helvetia under the orders of General André Masséna (another future Marshal). It was at this time that he built the bases of his military reputation, in particular during the First Battle of Zurich of 2–5 June 1799; then he subdued the insurgent cantons, drove the rebels on the Reuss and drove them back to in the valley of Urseren relieving Frauenfeld, Altikon, Audelfinden. He obtained a citation on the order of the day of 2 June 1799. On the 10th of the same month, he hunted down, at the head of the 110th Demi Brigade, the Austrians, occupying Mount Albis. Crossing the Linth River on 22 September, Soult led the enemy to suffer a loss of 4,000 men, then he came to meet the Russians who advanced on Kaltbrunn, forcing the surrender of a body of 2,000 men, seized Weesen and pushed the enemy back to Lake Constance. He won a significant victory at the battle of the Linth (25 to 26 September). Moreover, he had the honour of coordinating the actions of Gazan's and Molitor's divisions, which halted the advance of Suvorov's army at the battle of Näfels.
Консулдық дәуір
1800 жылы бірінші консул Наполеон Бонапарт Массенаға Италия армиясын қайта ұйымдастыруды тапсырғанда, ол Соулттың өзінің орынбасары болуын қатыстырып сұрады; оған оң қанаттың басшылығын берді. Соулт Генуя аймағын қорғаудағы белсенді қатысымен көзге түсті. 6 сәуірде алғашқы шабуылда бірнеше батальонды жетектеп, ол австрия армиясын бұзып өтіп, генерал Гарданды құтқарып алды. Дұшпан Пиоттадан тысқары ығыстырылды, ал Соулт генерал Суворовты Альпі тауларына дейін қуды, Сасселлоны басып алып, көптеген тұтқындармен, зеңбіректермен және тулармен Генуяға оралды. Келесі шабуыл кезінде генерал австрия армиясына қарсы шабуылдап, Монте-Фациода бір дивизияны қоршап алды. Бірақ, 1800 жылғы 13 сәуірде Монтекрето шайқасында оқ оның аяғын қиратты; жаралы күйінде майданда жатқанда, ол тоналып, тұтқынға алынды және бірнеше күн лас ауруханада азап шекті. Бұл оқиға Соултті зор қайғыға ұрындырды, ол енді ешқашан өзін шайқастың алдыңғы қатарына қоймады. Ол 1800 жылғы 14 маусымда Маренго шайқасындағы жеңістен кейін босатылды. Пьемонттың әскери қолбасшысы болып тағайындалған, содан кейін көтеріліс ошағы болған аймақта Соулт Барбет көтерілісін басып тастады. Ол тіпті наразылық білдірген топтарды тәртіпке келтіріп, оларды өзінің игілігі үшін пайдаланды. Соулт содан кейін Неаполь Корольдігінің оңтүстік бөлігіне басшылық етті. Амиен келісіміне дейін аз уақыт қалғанда генерал Соулт Парижге оралды, онда бірінші консул оны ең жоғары құрметпен қарсы алды. 1802 жылғы 5 наурызда ол генерал-полковник шенімен Консулдық гвардиясын басқаруға шақырылған төрт генералдың бірі болды. Ол жаңа үкіметке адалдығын серт етті. 1803 жылдың тамызында Соултке Булонь лагерінің бас қолбасшысы міндеті жүктелді. Бұрынғы жаттығушы Соулт мұнда қатаң тәртіп орнатты, бұл француз әскерлерінің болашақ науқандардағы тиімділігін қамтамасыз етті, сонымен қатар оған "Брас де Фер" ("Темір қол") деген лақап атты берді. Тіпті Наполеон да оның тым қатал болатындығына күдік келтірді, бірақ Соулт былай деп жауап берді: "Мен өзім шыдай алатындай қиындыққа төзе алмайтындар қоймаларда қалады. Ал төзе алатындар әлемді жаулап алуға лайық".
When in 1800 the First Consul Napoleon Bonaparte entrusted Masséna to reorganize the Army of Italy, he insisted that Soult be his deputy; giving him the command of the right wing. Soult distinguished himself for his active part in the defense of the country of Genoa. On 6 April, in an initial sortie, at the head of several battalions, he crossed the Austrian army and relieved General Gardanne. The enemy was repulsed beyond Piotta, and Soult pursued General Suvorov into the Alps, seizing Sassello and returning to Genoa with numerous prisoners, cannons, and flags. During another sortie, the general pushed in against the Austrian army, trapping a division at Monte Facio. But, during a fight in Montecreto on 13 April 1800, a gunshot shattered his leg; lying on the battlefield wounded, he was robbed and taken prisoner, spending days in agony in a filthy hospital. This experience traumatized Soult, and he would never again place himself so forward in the battleline. He was rescued after the victory at Marengo on 14 June 1800. Appointed military commander of Piedmont, then in the midst of a rebellion, Soult managed to put down the so called Barbets insurrection. He even managed to discipline the rowdy hordes and use them for his service. Soult then received command of the southern part of the Kingdom of Naples. Shortly before the Treaty of Amiens, General Soult returned to Paris, where the First Consul welcomed him with the highest distinction. On 5 March 1802 he was one of the four generals called to command the Consular Guard with the post of colonel general. He thereafter pledged allegiance to the new regime. In August 1803, Soult was entrusted with the command in chief of the Camp of Boulogne. Soult, a former drill instructor, imposed a rigorous discipline there, which ensured the effectiveness of French troops during future campaigns, and also earned him the nickname "Bras de Fer" ("Iron Arm"). Even Napoleon wondered if he was being too severe, to which assertions Soult replied:"Those who can't handle what I myself endure will be left behind in the depots. Those that can will be fit to conquer the world."
Империяның маршалы
1804 жылы мамыр айында Соулт империяның алғашқы он сегіз маршалының бірі атанды. Ол Ульмге жасалған шабуылда корпустың басшысы болды, ал Аустерлицте одақтас әскерлерінің орталығына шешуші шабуылды жүргізді. Соулт Гранде Армеяның көптеген танымал шайқастарында маңызды рөл атқарды, оның ішінде 1805 жылғы Аустерлиц шайқасы мен 1806 жылғы Йена шайқасы бар. Бірақ ол Фридланд шайқасына қатыспады, себебі сол күні ол Кенигсбергті жаулап алды. Тильзит келісімдерінен кейін ол Францияға қайтып келді және 1808 жылы Наполеон оны Далмацияның 1-ші герцогы (французша: Duc de Dalmatie) деп тағайындады. Бұл құрмет оны қатты ренжітті, өйткені оның атағы Аустерлиц герцогы болуы керек деп есептеді, бірақ Наполеон бұл атақты өзіне сақтап алған еді. Келесі жылы Соулт Испанияны бағындыру үшін Наполеон жоспарлаған II корпустың қолбасшысы болып тағайындалды. Гамональ шайқасында жеңіске жеткен соң, император Соултты генерал-лейтенант сэр Джон Мурдың британдық армиясын қууға жіберді. Мур қаза болған Корунья шайқасында Соулт британдықтардың теңіз жолымен қашуына тосқауыл қоя алмады.
In May 1804, Soult was made one of the first eighteen Marshals of the Empire. He commanded a corps in the advance on Ulm, and at Austerlitz he led the decisive attack on the Allied centre. Soult played a great part in many of the famous battles of the Grande Armée, including the Battle of Austerlitz in 1805 and the Battle of Jena in 1806. However, he was not present at the Battle of Friedland because on that same day he was capturing Königsberg. After the conclusion of the Treaties of Tilsit, he returned to France and in 1808 was anointed by Napoleon as 1st Duke of Dalmatia (French: Duc de Dalmatie). The awarding of this honour greatly displeased him, for he felt that his title should have been Duke of Austerlitz, a title which Napoleon had reserved for himself. In the following year, Soult was appointed as commander of the II Corps with which Napoleon intended to conquer Spain. After winning the Battle of Gamonal, Soult was detailed by the emperor to pursue Lieutenant General Sir John Moore's British army. At the Battle of Coruña, in which Moore was killed, Soult failed to prevent British forces escaping by sea.
Жарым арал соғысы
Келесі төрт жыл бойы Соль Испанияда Пиреней соғысында болды. 1809 жылы ол Португалияға басып кірді және Портоны жаулап алды, бірақ генерал Франсиско да Сильвейраның стратегиялық қимылдары оны оқшаулады. Жеңістерінің саяси мәселелерін француз мүдделеріне орай реттеумен айналысып, сонымен қатар португал тәжін алу мүмкіндігімен өзінің жеке пайдасына үміттене отырып, ол әскеріндегі республикалық офицерлердің наразылығына ұшырады. Қозғала алмай, ол генерал-лейтенант сэр Артур Уэлсли (кейін Веллингтон герцогы) Португалиядан Порто шайқасының екінші кезеңінде ығыстырды. Ол генерал Уильям Бересфорд пен Сильвейраның қуып жететінін білдіретін, таулар арқылы қиын және қауіпті шегіну жолын жасады. Талавера шайқасынан кейін Соль Испаниядағы француз күштерінің бас штабына тағайындалды және 19 қарашада 1809 жылы Окана шайқасында маңызды жеңіске жетті. 1810 жылы ол Андалусияға басып кірді және оны жылдам жаулап алды. Бірақ Севильяны басып алуға тырысқандықтан, Кадисті басып алу мүмкіндігінен айырылды, ол: «Маған Севильяны беріңдер, мен Кадис үшін жауапкершілік аламын» деді. Бұл француз үшін стратегиялық апатқа айналған, Кадистің ұзақ және нәтижесіз қоршауына әкелді. 1811 жылы Сольт солтүстікке қарай Эстремадураға жорық жасап, Бадахозды басып алды. Ағылшын-португал армиясы қаланы қоршағанда, ол оны құтқару үшін аттанды және 16 мамырда атақты және қанды Альбуэра шайқасында шайқасып, жеңіске жақын болды. 1812 жылы Веллингтонның Саламанкадағы маңызды жеңісінен кейін Сольт Андалусияны эвакуациялауға мәжбүр болды. Бургос қоршауы кезінде ол Веллингтонның ағылшын-одақтас армиясын Саламанкаға кері итеруге қол жеткізді. Сол жерде, Далмация герцогы, Сольттың жаңа аты, сандардың артық болуына қарамастан, Веллингтонға шабуыл жасауға батыл болмады, ал британдық армия португал шекарасына шегінді. Одан көп ұзамай, ол Жозеф Бонапарттың (өзінің ағасы, Испанияның патшасы етіп тағайындалған) өтініші бойынша Испаниядан қайтарылды, ол, басқа маршалдар сияқты, онымен әрқашан келіспей келді.
For the next four years, Soult remained in Spain engaged in the Peninsular War. In 1809, he invaded Portugal and took Porto, but was isolated by General Francisco da Silveira's strategy of contention. Busying himself with the political settlement of his conquests in French interests and, as he hoped, for his own ultimate benefit as a possible candidate for the Portuguese throne, he attracted the hatred of Republican officers in his army. Unable to move, he was eventually driven from Portugal in the Second Battle of Porto by Lieutenant General Sir Arthur Wellesley (later made Duke of Wellington), making a painful and almost disastrous retreat over the mountains, pursued by General William Beresford and Silveira. After the Battle of Talavera, Soult was made chief of staff of French forces in Spain with extended powers, and on 19 November 1809, won a great victory at the Battle of Ocana. In 1810, he invaded Andalusia, which he quickly overran. However, because he then turned to seize Seville, the capture of Cádiz eluded him, saying, "Give me Seville and I will answer for Cádiz." This led to the prolonged and futile Siege of Cadiz, a strategic disaster for the French. In 1811, Soult marched north into Extremadura and took Badajoz. When the Anglo Portuguese army laid siege to the city, he marched to its rescue and fought and nearly won the famous and bloody Battle of Albuera on 16 May. In 1812, after Wellington's great victory at Salamanca, Soult was obliged to evacuate Andalusia. In the subsequent Siege of Burgos, he was able to drive Wellington's Anglo allied Army back to Salamanca. There, the Duke of Dalmatia, as Soult was now known, failed to attack Wellington despite superiority in numbers, and the British Army retired to the Portuguese frontier. Soon after, he was recalled from Spain at the request of Joseph Bonaparte (who had been installed by his brother as King of Spain) with whom, as with the other marshals, he had always disagreed.
Германияда және Оңтүстік Францияны қорғауда
1813 жылдың наурыз айында Сульт Ұлы Армияның IV корпусына басшылық етіп, Лутцен және Баутцен шайқастарында орталық бөлімге қолбасшылық жасады. Бірақ, көп ұзамай, Витория шайқасындағы жеңілістің салдарынан Францияның оңтүстігіне, шексіз өкілеттіктермен, түзету жұмыстарын жүргізу үшін жіберілді. Сульттің еңбегінің арқасында, әлсіреген француз әскерін қайта ұйымдастыру мүмкін болды. Испанияға жасаған соңғы шабуылдары Веллингтонның Пиреней шайқасында (Сораурен) және генерал Мануэль Фрейренің испандармен Сан-Марсиал шайқасында жеңіліске ұшырады. Француз жеріне қуылып, Сульт Нивель, Ниве және Ортез шайқастарында бірнеше позициядан маневр жасап шықты, содан кейін Тулуза шайқасында Веллингтоннан техникалық жеңіліске ұшырады. Дегенмен, ол Веллингтонға ауыр шығын келтірді және француз әскерін қоршаудан тоқтата алды.
In March 1813, Soult assumed command of the IV Corps of the Grande Armée and commanded the centre at Lützen and Bautzen, but he was soon sent, with unlimited powers, to the South of France to repair the damage done by the defeat at Vitoria. It is to Soult's credit that he was able to reorganise the demoralised French forces. His last offensives into Spain were turned back by Wellington in the Battle of the Pyrenees (Sorauren) and by General Manuel Freire's Spaniards at San Marcial. Pursued onto French soil, Soult was maneuvered out of several positions at Nivelle, Nive, and Orthez, before suffering what was technically a defeat at Wellington's hands at the Battle of Toulouse. He nevertheless inflicted severe casualties on Wellington and was able to stop him from trapping the French forces.
Жүз күн және Ватерлоо
1814 жылы Наполеонның бірінші тақтан бас тартуынан кейін Сульт өзін роялист деп жариялады, Сент-Луи орденін алды және 1814 жылдың 26 қарашасынан 1815 жылдың 11 наурызына дейін Соғыс министрі қызметін атқарды. Наполеон Эльбадан оралған кезде, Сульт бірден өзін бонапартист деп жариялады, Францияның пэрі болды және Ватерлоо науқаны кезінде императордың штаб бастығы болып қызмет етті. Бұл рөлде ол бұрынғыдан, басым күштермен күрескен армия қолбасшысы ретінде танылғаннан гөрі аз көзге түсті. Бернард Корнуэлл өзінің «Ватерлоо: Төрт күн, үш әскер және үш шайқастың тарихы» атты кітабында бірнеше тарихшылардың пікірін қорытындылап, Сульттың Солтүстік армиядағы болуы Наполеонның жеңілісіне себеп болған бірнеше фактордың бірі болғанын айтады. Бұл себебі, оның және басқа аға қолбасшы Маршал Мишель Ней арасындағы антагонизм, сондай-ақ, әскери тәжірибесіне қарамастан, Сульттың алдыңғы маршал Луи Александр Бертьеге тән әкімшілік шеберлігінің жетіспеуі болды. Бұның ең айқын мысалы – Наполеонның нұсқауымен маршал Эммануэль де Грушиге британдық армияның сол қанатына орналасып, пруссиялықтардың күшін күшейтуіне кедерес келтіру туралы жазбаша бұйрық болды. Корнуэлл Сульттың бұйрығын «жай ғана түсінбеуге болатын мағынасыз нәрсе» деп бағалап, Груши бұйрықты дұрыс түсінбей, Ваврдегі пруссиялық қосалқы жасаққа шабуыл жасады.
After Napoleon's first abdication in 1814, Soult declared himself a royalist, received the Order of Saint Louis, and acted as Minister of War from 26 November 1814 to 11 March 1815. When Napoleon returned from Elba, Soult at once declared himself a Bonapartist, was made a peer of France, and acted as chief of staff to the emperor during the Waterloo campaign, in which role he distinguished himself far less than he had done as commander of an over matched army. In his book, Waterloo: The History of Four Days, Three Armies and Three Battles, Bernard Cornwell summarizes the opinions of several historians that Soult's presence in the Army of the North was one of several factors contributing to Napoleon's defeat, because of the animosity between him and Marshal Michel Ney, the other senior commander, and because, in spite of his experience as a soldier, Soult lacked his predecessor Marshal Louis Alexandre Berthier's administrative skills. The most glaring instance of this was his written order, according to Napoleon's instructions, to Marshal Emmanuel de Grouchy to position his force on the British Army's left flank in order to prevent reinforcement by the Prussians. Cornwell decries the wording of Soult's order as "almost impenetrable nonsense", and Grouchy misinterpreted the order, instead marching against the Prussian rearguard at Wavre.
Саяси мансап
1815 жылы екінші Бурбон қайта орнатудан кейін Соулт Германияға жер аударылды, бірақ 1819 жылы ол елге қайтарылды және 1820 жылы Франция маршалы қызметіне қайта тағайындалды. Ол тағы да өзін шын ниетті монархист ретінде көрсетуге тырысты және 1827 жылы пэр атағын алды. 1830 жылғы революциядан кейін ол Луи Филипптің жақтасы екенін мәлімдеді, ол оның қолдауын қуана қабылдап, бұрын тек Турен, Клод Луи Гектор де Вилларс және Морис де Саксенге ғана берілген Францияның Бас маршалы атағын оған қайтаруға бұйрық берді.
Following the Second Bourbon Restoration in 1815, Soult went into exile in Germany, but in 1819 he was recalled and in 1820 again made a Marshal of France. He once more tried to show himself as a fervent royalist and was made a peer in 1827. After the revolution of 1830 he declared himself a partisan of Louis Philippe, who welcomed his support and revived for him the title of Marshal General of France, previously held only by Turenne, Claude Louis Hector de Villars, and Maurice de Saxe.
Француз шетелдік легионының құрылуы
Соғыс министрі (1830-1834 жылдары) ретінде Соль француз әскерінің қайта қарулануын ұйымдастырып, бақылады. Қайта орналастырылған армияның саны 200 000 адамнан аспады, ал Соль оның санын екі есеге арттыруға тырысты, 1831 жылдан 1832 жылға дейін қажетті реформаларды жүргізді. Бұл маңызды әскери реформаның бірінші заңы – 1831 жылдың 9 наурызында Шетелдік легионды құру болды; бұл шетелдік еріктілерден құралған күш, ол Францияның материктік бөлігінен тыс жерлерде ғана қолданылуы мүмкін, әсіресе жақында бағындырылған Алжирді гарнизонмен қамтамасыз ету мақсатында құрылды. Легион құрылған кезде әскер тарапынан ұнатпады және нашар қызмет орны саналды; бұл күшке халық арасында «Сольдің заңсыз туған баласы» деген лақап ат қойылды.
As Minister of War (1830 to 1834), Soult organized and oversaw the rearmament of the French military. The strength of the Army of the Restoration numbered only a little over 200,000 men and Soult sought to double its size, carrying the necessary reforms from 1831 to 1832. The first law of this important military reform was that creating the Foreign Legion, on 9 March 1831; a force of foreign volunteers which could only be used outside the territory of metropolitan France, especially aimed at garrisoning the recently conquered Algiers. The Legion, when created, was loathed by the army and considered a lower posting; the force being colloquially called as the "Bastard of Soult".
Әскери реформалар
Луи Филипп қоғамдық тәртіпті сақтау үшін Ұлттық гвардияға ғана сүйенуге мән беріп, маршал Соултқа желілік армияны дереу қайта ұйымдастыруды бұйырды. Соулт патшаға 1831 жылғы 20 ақпанда депутаттар палатасына ұсынған баяндамасында 1818 жылғы Гувион Сент-Сир заңын сынады: ерікті қатысу жүйесі, бюллетень тарту және ауыстыру мүмкіндігі адам күшін жеткілікті деңгейде арттыруға мүмкіндік бермеді, ал қызмет бабымен жоғарылау процедуралары штатты ұстап тұруға себеп болды. Соулт армияның күшін арттыруға, штатты қысқартуға және қару-жарақ пен оқ-дәрімен қамтамасыз етуге бағытталған әскери саясаттың негізгі жолдарына ұсыныс жасады. 9 наурызда Легион құрылғаннан кейін, Соулт 1831 жылғы 11 сәуірдегі әскери зейнетақылар, 1832 жылғы 21 наурыздағы және 14 сәуірдегі армияға шақыру және қызмет бабымен жоғарылау, сондай-ақ 1834 жылғы 19 мамырдағы офицерлердің мәртебесі туралы заңдарды қабылдады. Соулт Париждің бекіністерін салуын да қадағалады. 1831 жылы Луи Филипп оны 20 мың адаммен Лионға, қаланың жібек тоқыма жұмысшыларының (канулардың) алғашқы көтерілісін басу үшін жіберді. Тәртіп орнатылды, бірақ Соулт республикалық топтарда беделсіз болып қалды. Дюма әкесінің «Наполеон Бонапарт немесе Франция тарихының отыз жылы» атты пьесасында оны жүз күн ішіндегі оқиғаларда қорқынышты кейіпте бейнелейді. 1834 жылы Лионда сәуір айында жаңа көтеріліс болғанда, маршал Соулт қаладағы әскерлердің қолбасшысы генерал-лейтенант Аймардан қаланы эвакуациялау туралы шұғыл телеграмма алды. Далмация герцогының қатаң жауабы көп ұзамай келіп, ол генералды жазалап, барлық позицияларын ұстап тұруға, қабырғаларды қорғауға және қабырғалардың астында қалғандарын жерлеуге бұйрық берді.
Louis Philippe, worried about having to rely solely on the National Guard to maintain public order, instructed Marshal Soult to reorganize the line army without delay. Soult wrote a report to the king, presented to the Chamber of Deputies on 20 February 1831, in which he criticized the recruitment Gouvion Saint Cyr law of 1818: the voluntary system combined with the drawing of ballots and the possibility of being replaced had not made it possible to increase the number of manpower sufficiently, and that the promotion procedures helped to maintain over staffing. Soult proposed the main lines of a military policy aimed at increasing the army's strength, reducing said over staffing and ensuring the supply of arms and ammunition. Following the creation of the Legion on 9 March, Soult passed the laws of 11 April 1831 on military pensions, of 21 March and 14 April 1832, on army recruitment and promotion, and of 19 May 1834 on the status of officers. Soult also oversaw the construction of the fortifications of Paris. In 1831, he was sent by Louis Philippe to Lyon with 20,000 men to crush the first insurrection of the city's silk workers, the canuts. Order is restored, but Soult becomes very unpopular within the Republican camp. In his play Napoléon Bonaparte ou Trente ans de l'histoire de France (Napoleon Bonaparte or Thirty Years of the History of France), Dumas Père represents him in a dreadful appearance during the Hundred Days. In 1834, when a new insurrection broke out in April in Lyon, Marshal Soult received from Lieutenant General Aymar, commander of the troops in the city, a desperate telegraphic dispatch about evacuating the city. The Duke of Dalmatia's firm response was not long in coming, chastising the general and ordering him to hold all his positions and to man the walls and be buried beneath them.
Премьер-министр
Ол соғыс министрі болған кезде, 1832-1834 жылдары алғаш рет Министрлер кеңесінің (немесе Премьер-министр) төрағалығын атқарды. Франция XXIV баптардағы шарттың кепілі болғандықтан, ол маршал Жерар басқарған Антверпен экспедициясын жүзеге асырды, ол голландиялықтардың батыл қарсылығынан кейін қаланы басып алды (1832 жылдың желтоқсаны) және оны Бельгияға қайтарып берді, оған тиесілі елуі. 1838 жылдың сәуір айында Луи Филипп Соултты Виктория патшайымының тәж кию рәсімінде өкілі ретінде таңдады. Ол Лондонда зор құрметпен қарсы алынды, онда оның бұрынғы қарсыласы Веллингтон герцогы оның қолын ұстап алып: «Мен сені, соңғы кезде ұстадым!» деді. Ол қайтадан үкімет басшысы болды (1839-1840), сонымен бірге Сыртқы істер министрлігін де басқарды. Ол 1840 жылдың желтоқсанында Наполеонның күлін қайтару салтанатына қатысты. Шамамен жеті жыл бойы, 1840 жылдан 1847 жылға дейін Министрлер кеңесінің төрағасы болды, Кабинеттің күнделікті басқаруын Сыртқы істер министрі Франсуа Гизоға тапсырды, ол денсаулығына байланысты үкіметтен кеткен кезде оның орнына логикалық түрде келді. Бес жыл бойы (1840-1845) ол өзінің лауазымын Соғыс министрінің лауазымымен біріктірді. 1847 жылдың 26 қыркүйегінде Луи Филипп оған корольдік лагерьлер мен әскерлердің генерал-маршалы деген құрметті атақты қайта берді, бірақ бұл атақты Францияның бірегей генерал-маршалы деп өзгертті. 1848 жылы Соулт өзін республикашыл деп жариялады. Ол үш жылдан кейін, өзінің туған жері Сент-Аманс-ла-Бастидке жақын Соулт-Бергтегі сарайында, 1851 жылғы төңкеріске бірнеше күн бұрын қайтыс болды. Оның құрметіне қала 1851 жылдың желтоқсан айында Сент-Аманс-Сульт деп аталды. Ол Империяның жиырма алты маршалының он сегізіншісі және масондыққа мүше болған.
While he was Minister of War, he held the presidency of the Council of Ministers (or Prime Minister) for the first time in 1832–1834. France being the guarantor of the Treaty of the XXIV articles, he had the Antwerp expedition carried out by Marshal Gérard, who seized the city after heroic resistance from the Dutch (December 1832) and returned it to Belgium, its country of attribution. In April 1838, Louis Philippe chose Soult to represent him at the coronation of Queen Victoria. He received a triumphant welcome in London – where his former enemy, the Duke of Wellington, reputedly caught him by the arm and exclaimed "I have you at last!" Once again at the head of the government (1839–1840), he was at the same time the holder of the Foreign Affairs portfolio. He participated in the ceremonies for returning the ashes of Napoleon in December 1840. President of the Council for almost seven years, from 1840 to 1847, he left the effective management of the Cabinet to his Minister of Foreign Affairs, François Guizot, who logically succeeded him when he left the government, for health reasons. For five years (1840–1845), he combined his function with that of Minister of War. On 26 September 1847 Louis Philippe restored for him the honorary dignity of Marshal General of the king's camps and armies, however modifying this title into the unique Marshal General of France. In 1848, Soult declared himself a republican. He died three years later in his castle in Soult Berg, near Saint Amans la Bastide where he was born, a few days before the coup of 1851. In his honor, the town was renamed Saint Amans Soult in December 1851. He is one of the eighteen Marshals of the Empire (out of twenty six) who belonged to Freemasonry.
Шығармалары
Соулт жүз күндік соғыс кезінде Наполеонға адалдығын ақтау үшін өмірбаян жариялады, ал оның жазбалары мен күнделіктерін ұлы Наполеон Гектор реттеп, 1854 жылы «Mémoires du maréchal général Soult» (Маршал генерал Соулттың естеліктері) атты бірінші бөлігін жариялады. Ле Нобльдің «Mémoires sur les opérations des Français en Galicie» (Галициядағы француз әскерінің операциялары туралы естеліктер) Соулттың құжаттары негізінде жазылған деп саналады.
Soult published a memoir justifying his adherence to Napoleon during the Hundred Days, and his notes and journals were arranged by his son Napoleon Hector, who published the first part Mémoires du maréchal général Soult (Memories of Marshal General Soult) in 1854. Le Noble's Mémoires sur les operations des Français en Galicie (Memories of the Operations of the French in Galicia) are supposed to have been written from Soult's papers.
Әскери қабілеттілік
Тіпті кейбір көмекшілері оның жоспарды өзгертілген жағдайларды ескеріп түзету қабілетсіздігін күмәнге түсірді. Пиреней соғысының соңғы айларында Соулттың көрсеткен өнері, оның генерал ретіндегі ұлы талантының дәлелі деп есептеледі. Осы науқандарда Веллингтон басқаратын одақтастар тарапынан бірнеше рет жеңіліске ұшырағанымен, оның көптеген әскерлері жаңа ғана шақырылған сарбаздар болды, ал одақтастар қатарында тәжірибелі әскерлер көп болды. Соулт – шебер әскери стратег. Мысалы, Талавера шайқасынан кейін Веллингтонның британдық армиясын Португалиядан бөліп тастауға жасаған тырысысы, жақын мақсатқа жетті. 1813–1814 жылдары Веллингтоннан бірнеше рет жеңілгенімен, ол оған қарсы тапқыр қорғаныс жүргізді. Соулттың әскерлері әдетте шайқасқа түсу алдында жақсы дайындалған болатын. Виториядан кейін ол Жозеф Бонапарттың әлсіреген француз әскерін өте қысқа мерзімде күшті армияға айналдырды. Бұл жақсы логистикалық көрсеткіштерден тысқары жағдай, өйткені ол Пиреней шайқасын бастағанда әскерлерінде тек төрт күндік азық болды. Тактикалық тұрғыдан алғанда, Соулт шайқастарын жақсы жоспарлаған, бірақ көбінесе іске асыруды қолбасшыларына тапсырды. Веллингтон: «Соулт шайқас басталғаннан кейін әскерді қалай басқаруды білмейтін секілді», – деген еді. Мысалы, Альбуэра шайқасында ол Бересфордтың қанатын шебер айналып өтіп, шайқасты ашты. Бірақ британдық және испандық әскерлердің күтпеген қарсылығына тап болғанда, ол генералдарына дұрыс емес шабуылға түсуге рұқсат берді де, жеңіліске ұшырады. Оның күшті және әлсіз жақтарын тағы бір мысалы – Нив шайқасы. Соулт Веллингтоннің стратегиялық қиындықтарын сезіп, ағылшын-одақтас армиясының екі жағына да күтпеген шабуылдар жасап, осы мүмкіндікті пайдаланды. Бірақ француздықтардың тактикалық орындауы нашар болды, ал британдық генерал Соулттың шабуылдарын тойтарды. Ватерлоо жорығында Наполеонның штаб бастығы ретіндегі қызметінде ұқыпсыздық байқалды. ХХ ғасырдың басында британдықтар оның құрметіне Корольдік теңіз күштерінің HMS Marshal Soult мониторын атады.
Although often found wanting tactically – even some of his own aides questioned his inability to amend a plan to take into account altered circumstances on the battlefield – Soult's performance in the closing months of the Peninsular War is often regarded as proof of his fine talents as a general. Repeatedly defeated in these campaigns by the Allies under Wellington, it was the case that many of his soldiers were raw conscripts while the Allies could count greater numbers of veterans among their ranks. Soult was a skillful military strategist. An example was his drive to cut off Wellington's British army from Portugal after Talavera, which nearly succeeded. Though repeatedly defeated by Wellington in 1813–1814, he conducted a clever defence against him. Soult's armies were usually well readied before going into battle. After Vitoria, he reorganized the demoralized French forces of Joseph Bonaparte into a formidable army in a remarkably short time. An exception to this good logistical record was launching the Battle of the Pyrenees offensive when his soldiers only had four days' rations. Tactically, Soult planned his battles well, but often left too much to his subordinates. Wellington said that "Soult never seemed to know how to handle troops after a battle had begun". An example of this was at the Battle of Albuera, where he brilliantly turned Beresford's flank to open the battle, yet when he found himself facing unexpected opposition from British and Spanish troops, he allowed his generals to adopt a clumsy attack formation and was beaten. Another example of his strengths and weaknesses can be seen at the Battle of the Nive. Soult recognized Wellington's strategic dilemma and took advantage by launching surprise attacks on both wings of the Anglo Allied Army. But French tactical execution was poor and the British general managed to fend off Soult's blows. Sloppy staff work marred his tenure as Napoleon's chief of staff in the Waterloo campaign. In the early twentieth century the British named the Royal Navy monitor HMS Marshal Soult after him.