Кіріспе

Құстар туысы
Оңтүстік Азия құстары, бұрын бал жейтін құстар деп белгілі болған, жануарлардың жалпы бал тұтынуы

Бал жегіштер – Meliphagidae, кішкентай және орташа өлшемді құстардың ірі және әртүрлі туысы. Осы туысқа Австралиялық сүреңдер, мизомелалар, монахтар, ваттлерлер, шахтерлер және мелидекттер кіреді. Олар Австралия мен Жаңа Гвинеяда ең көп кездеседі, сондай-ақ Жаңа Зеландияда, Тынық мұхиты аралдарында, Самоа мен Тонгаға дейін, және Жаңа Гвинеяның солтүстігі мен батысында орналасқан аралдарда таралған. Бали, Уоллес сызығының арғы жағында, тек бір түрге ие. Барлығы 55 туысқа біріккен 186 түрі бар, олардың шамамен жартысы Австралияға тән, ал қалғандарының көп бөлігі Жаңа Гвинеяда қоныстанған. Олардың ең жақын туыстары – Maluridae (Австралиялық әулие жұлдыздар), Pardalotidae (pardalotes) және Acanthizidae (тұрнақтар, австралиялық сойқылар, scrubwrens және т.б.) Meliphagoidea суперотбасын құрайды және осцинді-пассиринді сәулеленудің эволюциялық тарихының алғашқы кезеңінде пайда болған. Бал жегіштер көрінісі мен мінез-құлқы әлемдегі басқа нектармен қоректенетін құстарға (мысалы, күн құстары мен гүл шағаларына) ұқсас болғанымен, олардың арасында туыстық байланыс жоқ және осы ұқсастықтар конвергентті эволюцияның нәтижесі болып табылады. Бал жегіштер мен Австралия гүлді өсімдіктері арасындағы эволюциялық байланыс деңгейі толық белгілі емес, бірақ, ықтималды, маңызды. Австралия өсімдіктерінің көпшілігі бал жегіштер арқылы тозаңдалады, әсіресе Протеа, Мирта және Эрика тұқымдастары. Жаңа Зеландияда (Anthornis қараңыз) бал жегіштердің маңызды екені белгілі, және басқа аймақтарда да осылай болуы мүмкін деп есептеледі.

Сипаттама

Бал жегіштер нектармен, жәндіктермен, жемістермен қоректене алады немесе нектар мен жәндіктерді бірге жеуі мүмкін. Америкадағы колибрилерден айырмашылығы, бал жегіштерде қалықтап ұшуға арналған кең ауқымды бейімделулер жоқ, бірақ отбасының кіші мүшелері кейде нектар жинау үшін колибри сияқты қалықтап ұшады. Жалпы, бал жегіштер сыртқы жапырақтарда бір тармақтан екінші тармаққа жылдам ұшып, қажет болған жағдайда жоғары, бүйірге немесе тік төңкеріліп отырады. Көптеген түрлерде тілінде щетка тәрізді ұштар, жіпшелермен қапталған және сұйықтықты оңай сіңіретін қылшықтар болады. Тіл гүлге жылдам және қайталап соғылып, жоғарғы мүңкісі құйрығы жабылғанда сұйықтықты сығып шығарады. Нектардан басқа, барлық немесе көбінесе бал жегіштер жәндіктер мен басқа ұсақ жануарларды аулайды немесе жинайды. Көптеген ірі түрлер, әсіресе ақ құлақты бал жегіш және Тасманияның қалың мүңкісті бал жегіші, жәндіктер мен басқа да тағамды қабықтың астынан іздейді. Көптеген түрлер жеміспен қоректігін толықтырады, ал кейбір түрлер тропикалық жаңбырлы ормандарда және, таңғажайып, жартылай шөлді жерлерде көп мөлшерде жеміс жейді. Суреттелген бал жегіш – мирт сияқты өсімдіктерге маманданған. Дегенмен, көпшілігі нектармен қоректенеді, оған қоса әртүрлі мөлшерде жәндіктерді жейді. Жалпы, ұзын, жіңішке мүңкісі бар бал жегіштер нектармен қоректенеді, ал қысқа мүңкісі бар түрлер азырақ, бірақ тіпті тікұяқты бал жегіштер сияқты нектар жегіштер де көбейген кезде ақуыз алу үшін қосымша жәндіктерді жейді. Бал жегіштердің қозғалысы толыққанды зерттелмеген. Көпшілігі кем дегенде жартылай жылдам, бірақ көптеген қозғалыстар жергілікті болып көрінеді, мүмкін жағдай өзгерген кезде сүйікті орындары арасында. Жергілікті популяцияның өзгеруі жиі кездеседі, бірақ нақты көшіп жүретін бал жегіш түрлерінен басқа, себептері әлі анықталған жоқ. Көптеген түрлер сүйікті тағамдық өсімдіктердің гүлдеуін қадағалайды. Шөлді аймақтардағы түрлер құнарлы аймақтардағы түрлерге қарағанда әлдеқайда алыс және болжамсыз саяхаттайды. Бір жалпы түсіндірме табылмауы мүмкін: бал жегіштердің қозғалысы үшін жалпы ереже жоқ.

Таксономия және жүйелеу

Cleptornis (алтын бал жегіш) және Apalopteron (бонин бал жегіш) туыстары бұрын Meliphagidae тұқымдасына жатқызылған, бірақ жақында генетикалық мәліметтерге сүйене отырып Zosteropidae тұқымдасына көшірілді. Бұрын Meliphagidae тұқымдасы саналған Notiomystis (Жаңа Зеландия тігіс құсы) туысы жақында құрылған Notiomystidae тұқымдасына көшірілді, ол тұқымдастың жалғыз өкілі болып табылады. Тарихи түрде жұмақ құсы (Paradisaeidae) саналған "Макгрегордың жұмақ құсы" жақында бал жегіш екені анықталды. Қазір ол "Макгрегордың бал жегіші" деп аталады және Meliphagidae тұқымдасына жатқызылады. 2007 жылы сипатталған қанатты бал жегіш (Melipotes carolae) 2005 жылдың желтоқсан айында Индонезияның Папуа аймағындағы Фоджа тауларында табылды. 2008 жылы Moho және Chaetoptila туыстарындағы мұражайлық үлгілердің молекулалық филогенетикалық талдауын қамтитын зерттеу, бұл екі туыс та Гавай аралдарына ендемик және жойылған түрлер екенін көрсетті. Зерттеу нәтижесінде бұл бес түр Meliphagidae тұқымдасына жатпайтыны және олардың өздерінің ерекше туысы – Mohoidae тұқымдасына жататыны дәлелденді.