Кіріспе

Сымдық байланыс арқылы командамен басқарылатын зымыран – зымыран мен оның бағдарлау механизмі арасындағы жіңішке сымдар арқылы жіберілетін сигналдармен басқарылатын зымыран. Зымыран ұшқанда сымдар оның артынан тартылып шығады (командалық басқару). Бұл бағыттау жүйесі көбінесе танкке қарсы зымырандарда қолданылады, себебі оны көру шегі шектеулі аймақтарда пайдалануға болады, ал сымның ұзындығымен шектелген қашықтық маңызды емес. Қазіргі қолданыстағы ең ұзын қашықтықтағы сымдық басқарылатын зымырандардың қашықтығы шамамен ... құрайды.

Тарих

Электр сымдарымен басқару тарихы 20 ғасырдың басына дейін жетеді, алғашқы мысалы – Лей торпедосы. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде немістер жердегі электр сымдарымен басқарылатын торпеданың прототипін жасады. Фриц X және Henschel Hs 293 атты екі неміс әуеден тасылатын қару-жарақтары басқару үшін Kehl Straßburg радиобағыттауыш жүйесін қолданды. Алайда, британдықтар немістердің Kehl Straßburg қару-жарақтарын бағыттау жүйесіне кедергі келтіретін қарсы шараларды әзірлей алатындарын көрсеткендіктен, 1944 жылы баламаларды әзірлеу үшін жедел жобалар басталды. Осылайша алғаш рет өзгертілген жүйе – Henschel Hs 293 кемеге қарсы зымыраны болды. Басқа мысалдарға X 4 зымырасы кірді. X-7 соғыстан кейін басқа да әскери сардарларға әсер етті. 1950 жылдардың басында бірқатар тәжірибелік жүйелер жасалды (мысалы, Malkara зымырасы), осының нәтижесінде 1950 жылдардың соңы мен 1960 жылдардың басында олар кеңінен қолданысқа енді. 1973 жылғы Йом-Киппур соғысы кезінде көптеген Израиль танктары сыммен басқарылатын AT 3 Sagger зымырандарымен жойылды. Сымдық басқару көбінесе кіші қарулар үшін негізгі жүйе болып қала береді, бірақ лазерлік сәулемен басқару сияқты жаңа жүйелер ұшаққа қарсы және кейбір танкке қарсы міндеттерде қолданысқа енді (мысалы, АҚШ-тың Hellfire зымырасы және ресейлік 9M133 Kornet). Кейбір торпедаларды сым арқылы басқаруға болады, мысалы, АҚШ-тың Mk 48 Advanced Capability (ADCAP) торпедосы, ресейлік UGST торпедосы немесе шведтік Torped 613, олар оқшауланған сыммен басқарылады.

Уақыт шкаласы

Бұл - көзге түсетін алғашқы сыммен басқарылатын зымырандардың уақыт жобасы. 1945 жылы Германияда X-4 зымыраны өндіріске түсті. 1955 жылы SS.10 француз армиясының қару қатарына енді. 1956 жылы Vickers Vigilant британ армиясында, ал SS.11 француз армиясында қызметке түсті. 1957 жылы ENTAC француз армиясында, Cobra (зымыран) Батыс Германия армиясында қызметке түсті. 1958 жылы Австралияның Malkara зымыраны британдықтардың қару қатарына енді. 1960 жылы 3М6 Шмель Кеңес Одағында пайдалануға берілді. 1960 жылы Swingfire Ұлыбританияда пайдалануға берілді. 1963 жылы 9М14 Малютка Кеңес Одағында пайдалануға берілді. 1970 жылы BGM-71 TOW АҚШ армиясының қатарына қабылданып, қызметке түсті. 1972 жылы MILAN француз армиясына қабылданады.