Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Атпен жетелетуге арналған пулемет арбасы немесе вагон.
Horse drawn machine gun cart or wagon
Тачанка – екі-төрт жылқыға жетелетуге болатын, артқы жағына ауыр пулемет орнатылған атпен жетелетуге арналған арба (мысалы, шарабан) немесе ашық вагон. Тачанканы басқару үшін екі-үш адамдық экипаж қажет болатын (бір жүргізуші және пулемет экипажы). Көптеген дереккөздер оның авторы – Нестор Махно деп санайды.
A tachanka was a horse drawn cart (such as charabanc) or an open wagon with a heavy machine gun mounted on the rear side. A tachanka could be pulled by two to four horses and required a crew of two or three (one driver and a machine gun crew). A number of sources attribute its invention to Nestor Makhno.
Этимология
Тачанка сөзінің шығу тегіне қатысты кем дегенде екі сенімді болжам бар. Васмердің этимологиялық сөздігінде бұл сөз украин тіліндегі "нетичанка" (netychanka), польша тіліндегі "najtyczanka" сөздерінен шыққандығы айтылады, бұл екі сөз де қазіргі Чехиядағы Новый-Йичин қаласының бұрынғы аты – Неутишен қаласының атымен аталған бір түрі күймеге сіңірген. Тағы бір болжам бойынша, "тачанка" сөзі украин тіліндегі "тачка" сөзінің (мағынасы – "арба") кішіртілген немесе ласкалы түрі болуы мүмкін. Көзге түсетін үшінші этимологиялық түсіндірмеде, Оңтүстік Украина мен Қырымдағы қиын жағдайға төтеп бере алатын көліктерді білдіретін "тавричанка" сөзінің қысқартылған түрі деп есептеледі, бұл атау осы аймақтың "Таврида" деген ежелгі атауынан туындаған. Дегенмен, соңғы болжам күмәнді болып қалады: "тавричанка" – үлкен, берік ауыл шаруашылығы көлігі, оның құрылысы мүлдем басқаша.
At least two plausible hypotheses account for the origin of the word tachanka. Vasmer's etymological dictionary suggests that the word derives from Ukrainian netychanka ("нетичанка"), Polish najtyczanka, a type of a carriage named after the town of Neutitschein, present day Nový Jičín in the Czech Republic. Another account references a Ukrainian diminutive or endearing form of the word tachka (, meaning "wheelbarrow'"). Still another etymology postulates a contracted form of the word tavrichanka used for rugged carriages known in Southern Ukraine and Crimea, and derived from the name "Taurida" for this area. However the latter derivation remains dubious: the tavrichanka, a large, rugged agricultural carriage, has a completely different design.
Бала асырап алу
Әдеттегі азаматтық ат арбасын әскери мақсатқа оңай түрлендіруге болатын. Бұл тачанканы Шығыс майданындағы Ұлы соғыста өте танымал етті, оны орыс атты әскері қолданды. Тачанкаларды қолдану Ресейдің Азамат соғысы кезінде (1917–1920 жылдар) ең жоғары деңгейге жетті, әсіресе Оңтүстік Ресей мен Украинаның шаруа аймақтарында, мұнда жылдам және қимыл-қозғалыс соғысының маңызы арта түсті. 4 атқа дейін бір қатар тартып тұрған тачанка, атты әскер бөлімдерімен оңай қадам басып, оларды жылдам оттық күшпен қолдауға мүмкіндік берді. Тачанка тактикасы оның жылдамдығын пайдаланып, жауды күтпеген жерден шабуылдауға бағытталған. Танк немесе автомобиль майданға енгізілгенге дейін тачанкалар Бірінші дүниежүзілік соғыстың ауыр, көлемді пулеметтерін жылдам қозғаудың жалғыз құралы болды. Атпен сүйрелетін арбаның жылдамдығы пулемет платформасын тиімді ату позициясына жылжыту үшін пайдаланылатын, содан кейін жау әрекет етуге үлкермес бұрын оққа тостырылатын. Пулемет арбаның арт жағына бағытталғандықтан, тачанкалар шабуылдан кейін және шегіну кезінде жау атты әскерін қуғанда тиімді ұстап тұруға мүмкіндік берді. Украиналық анархист көшбасшысы Нестор Махно Ресей Азамат соғысы кезінде тачанканы жаппай қолдануды бастады. Махно әскерлері тачанкаға настолько тәуелді болғандықтан, бір махновшы өзін және әріптестерін "тачанкадағы республика" деп атады. Украинаның Революциялық көтерілісші армиясы тачанкаларды негізінен жау атты әскеріне қарсы қолданды. Махновшылар тачанкаларды жаяу әскерді тасымалдау үшін де пайдаланды, осылайша әскердің жылдамдығын арттырды (күнделікті шамамен 100 км). Тачанкалар көп ұзамай Қызыл Армияда қолданыла бастады, оның ең танымал мысалы – Василий Чапаев. Кейіннен оны көптеген армиялар, әсіресе Польша армиясы Польша-Совет соғысы кезінде қабылдады. Бастапқыда импровизацияланған, бірақ уақыт өте келе Польша армиясы Польшада "тачанка" деп аталған зауытта жасалған екі модельді де қабылдады. Олар 1939 жылы Польшаға жасалған шабуыл кезінде кавалериялық эскадрильяны қолдау үшін қолданылды. Олар әрбір атты әскердің HMG эскадрильясына және HMG атқыштар ротасына бекітілді.
A regular civilian horse cart could be easily converted to military use and back. This made the tachanka very popular during the Great War on the Eastern Front, where it was used by the Russian cavalry. The use of tachankas reached its peak during the Russian Civil War (1917–1920s), particularly in the peasant regions of Southern Russia and Ukraine, on fronts where fluid mobile warfare gained much significance. With up to 4 horses abreast pulling a tachanka, it could easily keep up with cavalry units and support them with mobile firepower. Tachanka tactics were centered around taking advantage of its speed to surprise the enemy. Tachankas, before the introduction of the tank or automobile to the battlefield, were the only way to provide high speed mobility for the heavy, bulky machine guns of World War I. The speed of the horse drawn cart would be used to move the machine gun platform to a favorable firing position, and then the enemy would be fired upon before they had a chance to react. Since the machine gun pointed towards the rear of the cart, the tachankas also provided effective suppressive fire onto pursuing enemy cavalry after raids and during retreats. Ukrainian anarchist leader Nestor Makhno pioneered the use of the tachanka en masse during the Russian Civil War. Makhno's forces relied so heavily upon the use of the tachanka that one Makhnovite referred to himself and his fellow troops as "a republic on tachanki". The Revolutionary Insurrectionary Army of Ukraine used tachankas mainly against enemy cavalry. Makhnovists also used tachankas to transport infantry, thus improving mobility of the army (about 100 km each day). Tachankas soon became used by the Red Army, with the famous example of Vasily Chapayev. Later, it was adopted by a number of armies, notably the Polish Army which used it during the Polish Soviet War. Initially mostly improvised, with time the Polish Army also adopted two models of factory made taczankas, as they were called in Poland. They were used during the Invasion of Poland of 1939 to provide cavalry squadron support. They were attached to every cavalry HMG squadron and HMG company of infantry.
Қару-жарақ
Белгілі бір стандарттауға қарамастан, тачанканың қару-жарағы көбінесе импровизацияланған. Ресейде PM M1910 ауыр пулеметі жиі қолданылған. Польша-Совет соғысындағы поляк кавалериясы қол жетімді барлық түрдегі пулеметтерді пайдаланды, оның ішінде Максим, Schwarzlose MG M.07/12, Hotchkiss және Browning пулеметтері. Польша армиясының стандартталған тачанкаларының кейінгі үлгілерінің барлығы Ckm wz.30 пулеметімен жабдықталды, ол M1917 Browning пулеметінің поляк модификациясы болып табылады және әуе шабуылына қарсы да қолданылуға жарамды еді.
Despite a certain degree of standardisation, the tachanka's armament was, in most cases, improvised. In Russia, the PM M1910 heavy machine gun was often used. The Polish cavalry of the Polish Soviet War often used all kinds of machine guns available, including the Maxim, Schwarzlose MG M.07/12, Hotchkiss machine gun and Browning machine gun. The late models of standardised tachankas of the Polish Army were all equipped with Ckm wz.30, a Polish modification of the M1917 Browning machine gun which was also suitable for anti air fire.