Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пуэрто-Рикодағы қала және муниципалитет
Town and municipality in Puerto Rico
Айбонито (ajβoˈnito) – Пуэрто-Рикодағы Сіерра-де-Каей тау жотасында, Салинастың солтүстігінде, Барранкитас пен Комерионың оңтүстігінде, Коамоның шығысында және Сидра мен Каейдің батысында орналасқан шағын таулы қала және муниципалитет. Айбонито 8 барио және Айбонито Пуэблоға (қаланың орталық бөлігі және әкімшілік орталығы) таралады. Ол Сан-Хуан-Кагуас-Гуанайбо қалалық статистикалық аймағының құрамына кіреді. Айбонито салыстырмалы түрде биік орналасқан (оның бас алаңы теңіз деңгейінен 732 метр биіктікте, аралдағы ең биік алаң), сондықтан оның климаты Пуэрто-Риконың көптеген қалаларына қарағанда салқын.
Aibonito (ajβoˈnito) is a small mountain town and municipality in Puerto Rico located in the Sierra de Cayey mountain range, north of Salinas; south of Barranquitas and Comerío; east of Coamo; and west of Cidra, and Cayey. Aibonito is spread over 8 barrios and Aibonito Pueblo (the downtown area and the administrative center of the city). It is part of the San Juan Caguas Guaynabo Metropolitan Statistical Area. Aibonito is located at a relatively high elevation (its main square is the highest in the island at 2,401 feet (732 m) above sea level), which makes its climate cooler than most of Puerto Rico's towns.
Этимологиясы мен лақап аты
Айбонито атауы, мүмкін, испан және таино тілдерінің қосылысынан пайда болған, яғни Хатибон немесе Джатибоннан – Аибонито өзенінің жергілікті атауы. Джатибонның мағынасы "қара өзен" немесе "түнгі өзен" болуы мүмкін, бұл өзеннің иеленуші атауы, кейін испан тілінде кішіртеулі түріне (Жатибон ито) айналды. Пуэрто-Рикода жергілікті жер аттарының тарихи қабылданып, испан тіліне өңделгені жиі кездеседі, мысалы, Мукарабонес – бұл таино тілінде "бақа өзені" деген мағына беретін Мукарабон сөзінің көпше түрі. Сонымен қатар, 1615 жылдың 17 мамырында осы аймақтағы ең биік шыңдардың біріне жеткен испан әскері Диего Альварес аймақтың көрінісіне тәнті болып, "¡Ay, qué bonito!" ("О, қандай әдемі!") деп айқайлағандығы туралы аңыз бар. Осы сөз аймақтың атына айналған. Егер осылай болса, онда бұл халықтық этимология болып саналады. Муниципалитеттің лақап аттарына "Гүлдер қаласы" (Ciudad de las Flores) және "Пуэрто-Рико бағы" (Jardín de Puerto Rico) – аймақтың гүл өнеркәсібі мен жыл сайынғы фестивалына байланысты, сондай-ақ "Салқын қала" (Ciudad Fría) және "Пуэрто-Рико тоңазытқышы" (Nevera de Puerto Rico) – муниципалитет аймағында аралдың ең төмен температуралары тіркелгендігіне байланысты кіреді.
The name Aibonito is possibly a combination of Spanish and Taíno from Hatibon or Jatibon, which the native name of the Aibonito River. Jatibon most likely translates to "black river" or "night river", the indigenous name of the river which was later turned into a diminutive in Spanish (Jatibon ito). It is common to have native place names in Puerto Rico be historically adopted and modified into the Spanish language such as Mucarabones for example, which is a plural of Mucarabon, meaning "owl river" in Taíno. There's also a legend that tells of a Spanish soldier called Diego Alvarez who on May 17, 1615, reached one of the highest peaks in the area and upon watching the view, exclaimed "¡Ay, qué bonito!" ("Oh, how pretty!") which eventually was turned into the name of the region. If this is the case, it would be considered folk etymology. Some of the municipality's nicknames include Ciudad de las Flores ("City of Flowers") and Jardín de Puerto Rico ("Puerto Rico's Garden") after the region's floral industry and annual festival, and Ciudad Fría ("Cold City") and Nevera de Puerto Rico ("Puerto Rico's refrigerator") after the fact that the municipality has recorded some of the island's lowest temperatures.
Тарих
Американы испандықтар отарлағанға дейін аймақта Касике Орокобикске қарасты тайино елді мекендері болған деп саналады. Испандықтар келгеннен кейін, 1630 жылы Педро Зораскочея осы аймақта ранчо салған, ол шағын елді мекеннің дамуына әкелді. Алайда, 1822 жылы Дон Мануэль Велес аймақ тұрғындарының өкілі ретінде үкіметке жүгініп, Айбонитоны ресми қала деп жариялауды сұрады. Бұл өтініш 1824 жылдың 13 наурызында губернатор Дон Мигель де ла Торре тарапынан мақұлданды. Айбонитодағы алғашқы католик шіркеуі 1825 жылы салынды. Кейіннен ол ғимарат жаңа шіркеумен алмастырылды, құрылысы 1887 жылы басталып, 1897 жылы аяқталды. Қала ресми түрде құрылғаннан кейін, аймақта бариолар қалыптаса бастады. 1898 жылғы испан-американ соғысында 800-ге жуық испан және Пуэрто-Рико сарбаздары Ассоманте тауында стратегиялық тұрақтап, шабуылдаған американдық әскерлерді жеңіске жеткізді. Бұл қақтығыс 1898 жылдың 12 тамызында Испания үкіметі капитуляциялағанда аяқталды. Асомантедегі испан және пуэрто-риколық күштер басылған жоқ еді және Мадридтегі испан үкіметінің құлауы болмаса, олар өз позицияларын белгісіз мерзімге сақтап қалар еді. Испания-американ соғысынан кейін, 1898 жылғы Париж шарты бойынша Пуэрто-Рико Испаниядан АҚШ-қа өткізілді. 1899 жылы АҚШ Пуэрто-Риконың тұңғыш халық санауын жүргізіп, Айбонито халқының саны 8 596 адамды құрады. 2017 жылдың 20 қыркүйегінде болған «Мария» дауылы Айбонитода ауыр жаңбырдың салдарынан көптеген көшкінге себеп болды. Шамамен 1500 үй толығымен немесе жартылай қирады. Дауыл Айбонитоның құс шаруашылығын жойды, нәтижесінде 1,8 миллионға жуық тауық қырылды. «Пуэрто-Риконың бағы» аталған Айбонито 1969 жылдан бері гүл фестивалін өткізіп келеді. «Мария» дауылы Айбонитоның гүл өсіру саласын толығымен құлатты.
Before the Spanish colonization of the Americas, it is believed that there were Taíno settlements in the region that belonged to Cacique Orocobix domain. After the Spanish arrived, it is believed that a ranch was established in the region by Pedro Zorascoechea in 1630, which led the development of a hamlet. However, it wasn't until 1822 when Don Manuel Veléz presented himself before the government, representing the inhabitants of the area, to ask for Aibonito to be officially declared a town. This was authorized on March 13, 1824, by Governor Don Miguel de la Torre. The first Catholic church in Aibonito was built in 1825. The building was replaced by the current church, which was started in 1887 and completed in 1897. After the town was officially constituted, barrios started developing in the area. On the Spanish–American War of 1898, around 800 Spanish and Puerto Rican soldiers were able to defeat the invading American troops due to their strategic placement in Asomante Mountain. This scrimmage came to an end when the Spanish government surrendered on August 12, 1898. The Spanish and Puerto Rican forces at Asomante never surrendered and would have held their position indefinitely if not for the buckling of the Spanish government in Madrid. Puerto Rico was ceded by Spain in the aftermath of the Spanish–American War under the terms of the Treaty of Paris of 1898 and became a territory of the United States. In 1899, the United States conducted its first census of Puerto Rico finding that the population of Aibonito was 8,596. Hurricane Maria on September 20, 2017, triggered numerous landslides in Aibonito with the significant amount of rainfall. Around 1,500 homes were completely or partially destroyed. The hurricane destroyed the poultry industry of Aibonito with nearly 1.8 million chickens killed. Known as "The Garden of Puerto Rico" Aibonito has celebrated a flower festival since 1969. Aibonito's floriculture industry was completely decimated by Hurricane María.
География
Айбонито Пуэрто-Рикодағы Орталық Кордильераның бөлігі болып табылатын Сьерра-де-Каей тауларында орналасқан. Айбонито – Пуэрто-Рикодағы теңіз деңгейінен 2401 фут биіктікте орналасқан ең биік қала. Оның тауларының кейбіреулері: Ла-Сиерра (2394 фут), Асоманте (2042 фут) және Буэна-Виста (2042 фут).
Aibonito is located in the Sierra de Cayey, part of the Cordillera Central in Puerto Rico. Aibonito is the town with the highest elevation in Puerto Rico, located at 2,401 feet above sea level. Some of its mountains are La Sierra (2,394 ft), Asomante (2,042 ft) and Buena Vista (2,042 ft).
Арнайы қауымдастықтар
Пуэрто-Риконың ерекше қауымдастықтары – әлеуметтік оқшалануға ұшыраған азаматтары бар маргиналды қауымдастықтар. Картада осы қауымдастықтар мемлекеттің дерлік барлық муниципалитеттерінде кездесетіні көрсетілген. 2014 жылы тізімде болған 742 орынның ішінде Айбонитода келесі бариолар, қауымдастықтар, секторлар немесе аудандар болды: Муниципальдық ауданы, Алгарробо бариосы, Ла Плата бариосындағы Амольдадеро және Лос Мурос, Эль Кампито, Эль Коки, Эль Фресал, Ла Испанолита, Ла Репреса, Лас Бамбуас, Лос Куадритос, Пасто бариосындағы Парселас Нуэвас, Парселас Рабаналь, Пастодағы Парселас Виехас, Сан-Луис, Эль Нуэве секторы және Галлера секторы.
Comunidades Especiales de Puerto Rico (Special Communities of Puerto Rico) are marginalized communities whose citizens are experiencing a certain amount of social exclusion. A map shows these communities occur in nearly every municipality of the commonwealth. Of the 742 places that were on the list in 2014, the following barrios, communities, sectors, or neighborhoods were in Aibonito: the Municipal neighborhood, Algarrobo barrio, Amoldadero and Los Muros in La Plata barrio, El Campito, El Coquí, El Fresal, La Españolita, La Represa, Las Bambúas, Los Cuadritos, Parcelas Nuevas in Pasto barrio, Parcelas Rabanal, Parcelas Viejas in Pasto, San Luis, Sector El Nueve, and Sector Gallera.
Су ерекшеліктері
Айбонито арқылы ағатын өзендердің кейбіреулері – Рио-де-Айбонито, Рио-Куйон, Рио-де-ла-Плата және Рио-Усабон. Рио-Ману өзені.
Some of the rivers that flow through Aibonito are the Río de Aibonito, Río Cuyón, Río de la Plata and Río Usabón. Rio Manu
Климат
Айбонитоның климаты, биіктігі мен орналасуының арқасында, тропикалық жаңбырлы орман климатына жақын, экваторға жақын болғанымен, одан сәл алыс жатыр, сондай-ақ, тұрақты желдердің және ылғалдың тікелей әсеріне ұшырайды. Ол субтропикалық тау климатымен және ылғалды субтропикалық климатпен шектеседі, бірақ бұрынғысы сияқты, жаздар жылы және салқын қыстардан айтарлықтай ыстық болмайды, бұл экваторға жақын жоталарға тән ерекшелік. Солтүстік-шығыстан соғатын тұрақты желдер тау беткейлерінен өтетіндіктен, жауын-шашын жыл бойына жағалау аймақтарына (әсіресе оңтүстік жағалауға, онда бірнеше минуттық қашықтықта) қарағанда көп және тұрақты болады, ал тұман жиі кездеседі. Аибонито Пуэрто-Рикодағы ең төмен температураның рекордын сақтайды – ол 1911 жылдың 9 наурызында тіркелген. Ең жоғары температура 1920 жылдың 29 қыркүйегінде тіркелді.
Aibonito features a rather mild tropical rainforest climate, owing to its elevation and location, close but still slightly removed from the equator, as well as being directly exposed to the wind and moisture of the Trade Winds. It borders on a subtropical highland climate, and also a humid subtropical climate, though like the former, summers are not much hotter than the warm to cool winters, as it is typical of higher elevations near the equator. As the trade winds coming from the northeast go through orographic lift, rainfall is both greater and more consistent throughout the year than in coastal areas (particularly the south coast only minutes away), with fog being a common occurrence. Aibonito holds the record for the lowest temperature in Puerto Rico. That is on March 9, 1911. The highest temperature record is recorded on September 29, 1920.
Көрнекі және қызықты жерлер
Айбонитоның екі ескі көрнекі жері – Ескі Энканто театры және Москосо дәріханасы. Олардың ғимараттарының сыртқы пішіні 20 ғасырдың басындағы сәулет өнерін көрсетеді. Мирадор сарқырамасы Плата аңғарының панорамалық көрінісін ашады. Дегетау тасы (исп. Degetau Stone) – жазушы Федерико Дегетау шабыт алған жер. Федерико Дегетау үй-музейі – жазушының қалпына келтірілген үй-музейі. 1887-1897 жылдар аралығында архитектор Педро Кобрерос жобалаған және 1898 жылы салынған Сан-Хосе шіркеуі орталық алаңда орналасқан. Орталық таулар тізбегіне көрініс ашатын Асоманте ескерткішінде испан-американ соғысының 100 жылдығына арналған тақта орнатылған. Асоманте ордасы – испан-американ соғысының бір бөлігі болған жер. Басты алаңға ұлттық азаттық жолындағы батыр Сегундо Руис Белвис есімі берілген. Сан-Кристобаль каньоны – Аибонито мен Барранкитас арасында орналасқан, 9 километрлік суарналы шатқал. Роблес бариосында PR 176 тас жолымен кесісетін темір көпір бар, ол 1892 жылы салынған. Айбонитода жыл сайын маусым айында Гүлдер фестивалі тойланады.
Two of the older landmarks of Aibonito are the Old Encanto Theater, and Moscoso Pharmacy. Their building facades reflect early 20th century architecture. The Mirador Overlook allows for panoramic views of the Plata Valley. The Degetau Stone (in lang es) was where Federico Degetau, a writer, found his inspiration. Casa Museo Federico Degetau is the restored, house museum of the writer. San José Church, which was designed by architect Pedro Cobreros between 1887 and 1897, was built in 1898 is located in the central plaza. There is a plaque commemoration the 100th anniversary of the Spanish–American War at Asomante Memorial, a place with a view of the Central Mountain Range. The Asomante Trench in lang es is where part of the Spanish–American War took place. The main square is named after Segundo Ruíz Belvis, a national abolitionist hero. The San Cristóbal Canyon, a nine kilometers long canyon with waterfalls is located between Aibonito and Barranquitas. In Robles barrio there is an iron bridge with PR 176 and was built in 1892. The annual Festival of Flowers is celebrated each June in Aibonito.
Спорт
Айбонито қаласында BSN баскетбол франшизасы болған, ол "Поллуэлос де Айбонито" деп аталған. 1986 жылы олар жеті ойында бұрынғы чемпиондар "Атлетикос де Сан-Херманды" жеңіп, жалғыз чемпиондық атағын жеңіп алды. 1987 жылы "Поллуэлос" тағы да финалға шықты, бірақ олар бұл жолы "Титанес де Моровис" командасына жеті ойында есе жіберді. Соңғы кезде "Поллуэлос" экономикалық қиындықтар мен команда иелігі мәселелеріне байланысты BSN турнирлерінде қатыса алмайды. Айбонитода Double AA бейсбол командасы да болған. Бұл франшиза да "Поллуэлос де Айбонито" деп аталды. 1966 жылы олар жалғыз бейсбол чемпионатын ұтып алды.
Aibonito had a BSN basketball franchise called the Polluelos de Aibonito. In 1986 they beat the defending champions, Atléticos de San Germán, in seven games to win their only championship. In 1987, the Polluelos reached the finals once again, but that time, they lost in seven games to the Titanes de Morovis. Recently, the Polluelos have not been able to see action on the BSN's tournaments because of economic and team ownership problems. Also Aibonito had a Double AA baseball. The franchise is also Polluelos de Aibonito. In 1966 they won their only baseball championship.
Мерекелер мен іс-шаралар
Айбонито өзінің қамқоршысының мерекесін шілде айының соңында немесе тамыздың басында тойлайды. Сантьяго Апостолдың Патроналдық мерекесі – діни және мәдени той, онда әдетте шерулер, ойындар, қолөнершілер, көңіл көтеру шаралары, аймақтық тағамдар мен тікелей музыкалық қойылымдар ұйымдастырылады. Айбонито маусымның соңы мен шілде айының басында Гүлдер фестивалін тойлайды. Осы шара кезінде басқа қалалар мен елдерден көптеген келушілер түрлі гүлдердің әсем көрмесін көру үшін Айбонитоға келеді. Айбонито қараша айында Тау фестивалін де өткізеді.
Aibonito celebrates its patron saint festival in late July or early August. The Fiestas Patronales de Santiago Apostol is a religious and cultural celebration that generally features parades, games, artisans, amusement rides, regional food, and live entertainment. Aibonito celebrates the Aibonito Festival of Flowers between late June and early July. During this event, many visitors from other towns and countries come to Aibonito to see a huge display of various flowers and others. Aibonito also celebrates Festival de la Montaña in November.
Ауыл шаруашылығы
Айбонито темекі мен кофеге арналған бірнеше плантацияға ие. Олар гүл плантацияларымен де әйгілі. Сонымен қатар, Аибонитода аралдағы танымал тауық өндірушісі "То Рикос" орналасқан.
Aibonito has several plantations of tobacco and coffee. They are also known for their flower plantations. Also, a popular chicken producer in the island, To Ricos, operates from Aibonito.
Үкімет
Пуэрто-Рикодағы барлық муниципалитеттерді әр төрт жыл сайын сайланатын мэр басқарады. 2008 жылдың 4 қарашасында Вильям Алисея Перес (Жаңа прогрессивті партиясынан) сайлауда бұрынғы мэр Хосе Альберто Диазды (PPD) 3 658 дауыс айырмасымен жеңіп шықты. Қала Пуэрто-Риконың VI сенаттық округіне кіреді, оны екі сенатор өкілдік етеді. 2012 жылы Мигель Перейра Кастильо және Анхель М. Родригес округтік сенаторлар болып сайланды.
All municipalities in Puerto Rico are administered by a mayor, elected every four years. On November 4, 2008, William Alicea Pérez (of the New Progressive Party), won the elections, beating former mayor Jose Alberto Diaz (PPD) by 3,658 votes. The city belongs to the Puerto Rico Senatorial district VI, which is represented by two Senators. In 2012, Miguel Pereira Castillo and Angel M. Rodríguez were elected as District Senators.
Көлік
Айбонитода 15 көпір бар.
There are 15 bridges in Aibonito.
Таңбалар
Муниципионың ресми туы мен елтаңбасы бар.
The municipio has an official flag and coat of arms.
Ту
Айбонитоның туында көк, ақ, қызыл және сары түстердегі төрт тең көлденең жолақ бар; тудың тік жағындағы жасыл теңқабыршалы үшбұрыш қаланың елтаңбасын бейнелейді.
The flag of Aibonito features four equal horizontal bands of blue, white, red, and yellow; a green isosceles triangle based on the hoist side bears the town's coat of arms.
Елтаңба
Гербі төрт бөліктен тұратын қалқанды бейнелейді. Жоғарғы сол жақ бұрышында алдында қылыш бар Ассоманте тауы бейнеленген, ол испан-американ соғысының сол жерде өткен соңғы шайқастарын көрсетеді. Жоғарғы оң жақ бұрышында көк түсті фонда ақ жолақ бейнеленген, бұл аймақты қыста жабатын тұманды символдайды. Жолақтың екі жағында лаванды түсті гүл мен алтын лилия орналасқан. Төменгі сол жақ бұрышында Каса-Манресаның алтын мұнарасы бейнеленген, ол осы мекеменің рухани маңыздылығын көрсетеді. Төменгі оң жақ бұрышында Сан-Кристобаль шатқалын бейнелейтін бөлінген жасыл тау және оның үстінде апостол Жақыпты символдайтын теңіз қабығы бейнеленген.
The coat of arms features a four paneled shield. The upper left corner features the Asomante Mountain with a sword in front, representing the last battles of the Spanish–American War that took place there. The upper right corner features a white band on a blue field, symbolizing the fog that covers the region in winter. To each side of the band, a purple color flower and a golden lily. The lower left corner features the gold tower of Casa Manresa, to symbolize the spiritual value of the institution. In the lower right corner, a divided green mountain which represents the San Cristóbal Canyon with a seashell above it that symbolizes Apostle James.