Джон Уайлдман: Англия саяхатшысы және әскери қайраткерінің өмірі

Кіріспе

Ағылшын саясаткері және әскері Сэр Джон Уайлдман (шамамен 1621 – 2 маусым 1693) – ағылшын саясаткері және әскері.

Өмірбаян

Уайлдман Норфолк қаласындағы Уаймондам қаласында Джеффри мен Маргарет Уайлдманның (туған есімі Покер) ұлы ретінде дүниеге келді. Ол 24 қаңтарда 1621 жылы Уаймондамда крещениеден өтті, үш баланың ең кішісі болды. Джонның анасы оның дүниеге келгеннен кейін көп ұзамай қайтыс болды, ал оның әкесі Джеффри, ол қасапшы болған, 1622 жылдың 2 қаңтарында қайтадан үйленді (Дороти Леверихпен). Джон Кембридждегі Корпус-Кристи колледжінде сизар (өзін-өзі асырау үшін қызметші болып жұмыс істеуге міндетті кедей студент) ретінде білім алған болуы мүмкін. Норфолктан Джон Уайлдман 1641 жылы бакалавр, ал 1644 жылы Кембриджден магистр дәрежесін алды. Уайлдман кейіннен өзін адвокат немесе солиситор деп сипаттағандықтан, ол заң білімі алған болуы мүмкін.

Азаматтық соғыс

Ағылшын азамат соғысында Уайлдман қысқа мерзімге сэр Томас Фэрфаксқа қызмет етті. Алайда, 1647 жылы ол армия агитаторларының азаматтық кеңесшісі ретінде көзге түсті, король Чарльз I-мен кез келген келісімге қарсы болған армия бөлігінің жетекшілерінің бірі болды. Уайлдман саясатқа алғаш рет 1647 жылдың шілде айының басында кірді, ол және басқа да Жаңа армияны қолдаушылар Лондоннан армия штаб-пәтеріне, Редингке барып, армия басшыларына қолдау білдірді. Сол айдың соңында ол және басқа да армия одақтастары (Уильям Уолвин және Максимилиан Петти сияқты) армия шақыруымен Редингтегі пікірсайыстарға қатысып, армияның жаңа бейбітшілік жоспары – Ұсыныстардың негізгі қағидалары туралы пікір білдірді. Лондондық делегация патша мен лордтарға тым көп жеңілдіктер берілгеніне алаңдады және 24 шілдеде лорд-генерал сэр Томас Фэрфакске манифест жолдады, онда басқарудың негізгі принциптеріне опасыздық жасалу қаупі бар екені ескертілді. Бұл армия мен Лондонның наразылық білдірген топтарының армия басшылығына қарсы шығып, радикалды реформалар талабын көтеруіне себеп болды. Уайлдман осы қозғалыстың басты қайраткері болды. 1647 жылдың желтоқсанында Уайлдман «Патни жобалары» атты памфлет жазды, онда Оливер Кромвель мен Генри Иретон 1647 жылдың 14 маусымындағы Жаңа армияның декларациясына опасыздық жасады деп айыптады. Ол «Армияның мәселесі» атты еңбектің бір бөлігін жазған болуы мүмкін. 1647 жылдың 28 қазаны мен 11 қарашасы аралығында Патни шіркеуінде өткен Патни пікірсайыстарында ол өз әріптестерінің пікірлерін Армия кеңесіне жеткізді. Солдаттар, деді Уайлдман, «мен олардың аузы болғым келді», және ол олардың атынан патшамен жасалған келісімдерді жоюды, монархияны және Лордтар палатасын таратуды, сондай-ақ барлық еркектерге сайлау құқығын беруді талап етті. Ол сондай-ақ офицерлердің бес полк ұсынған Халық келісімін қабылдауын талап етті, бұл құжатты қазіргі тарихшылардың кейбіреулері оның жазуына басты үлес қосқанын санайды. Уайлдман мен Джон Лилберн Халық келісімін қолдау үшін қозғалыс құруға тырысты. Кларендон графы олардың «сотқа тартылуына және тіпті өлім жазасына дайындалғанын» мәлімдеді. 1648 жылдың 18 қаңтарында Шордич шіркеуінің пасторы Джордж Мастерсон Уайлдман мен подполковник Джон Лилбернге қарсы науқас петицияны тарату фактісі бойынша шағым түсірді. Уайлдман мен Лилберн Парламент палатасына шақырылып, екеуі де Ньюгейт түрмесіне қамалды. Оларға кепілдік беруден бас тартты және босату туралы көптеген өтініштеріне қарамастан, 1648 жылдың 2 тамызына дейін түрмеде қалды. Тарихшы С.Х. Ферт DNB (1900) еңбегінде Уайлдманның Парламент алдындағы сөйлемінің тиімсіз болғанын, ал Мастерсонның айыптамаларына жауап ретінде жариялаған «Шындықтың жеңісі» атты памфлеті Мастерсон тарапынан «Триумфқа лайықсыз» деп жоққа шығарылғанын айтты. Екі тұтқын босатылғаннан кейін Ливлерлер Нагс-Хед тавернасында жиналды, онда, Лилберннің сөзіне сүйенсек, «соғыстың әділ мақсаттары Джон Уайлдменмен мен өмірімде естігендей ашық айтылды» және болашақ конституцияның негізгі принциптері шешілгенге дейін патшаны өлім жазасына кесуге немесе орнынан түсіруге қарсы болуға келісті. Осы мақсатта әртүрлі партиялардың он алты өкілі жаңа Халық келісімін жасады, бірақ Офицерлер кеңесіндегі ұзақ пікірсайыстардан кейін офицерлер оны өзгертті, сондықтан Лилберн және басқа да Ливлерлердің жетекшілері оны қабылдаудан бас тартып, 1649 жылдың мамырында өздері жасаған қарсы келісімді жариялады. Уайлдман Офицерлер кеңесінің ұсынған нұсқасына қанағаттанғандықтан, одан әрі наразылық білдіруді тоқтатты және 1648-49 жылдары полковник Джон Рейнольдстың атты полкіндегі майор ретінде Жаңа армияға қосылды. Алайда ол 1649 жылдың тамызында полкпен бірге Ирландияға аттанбады.

In the English Civil War Wildman served briefly under Sir Thomas Fairfax. He became prominent, however, as a civilian adviser to the Army agitators, being in 1647 one of the leaders of that section of the army that opposed all compromise with King Charles I.

Wildman's first known entry into politics came in early July 1647, when he and other backers of the New Model Army journeyed from London to the army's headquarters in Reading to deliver a supportive address to the army's leaders. Later that month, he and other army allies (including William Walwyn and Maximilian Petty) were invited by the army to attend the Reading Debates and to comment on the Heads of Proposals, the army's new peace plan. The London delegation grew concerned that the Heads made too many concessions to the King and Lords and on July 24, they drafted a manifesto to Lord General Sir Thomas Fairfax warning that fundamental principles of governance were in danger of being betrayed. This marked an important shift, in which discontented elements in the army and London began to turn against the army leadership and to agitate for more radical reform. Wildman would be one of the central ringleaders of this movement. In December 1647 Wildman wrote a pamphlet, Putney Projects, that attacked Oliver Cromwell and Henry Ireton for betraying the New Model Army's Declaration of 14 June 1647 in the Heads of Proposals. He may have written parts of The Case of the Army Stated, and he put the views of his associates before the Council of the Army at the Putney Debates that were partly held in Putney parish church between 28 October and 11 November 1647. The soldiers, explained Wildman, "desired me to be their mouth", and he argued on their behalf that the engagements entered into with the King should be cancelled, monarchy and the House of Lords abolished, and manhood suffrage established. He also demanded that the officers should accept an Agreement of the People just put forth by the five regiments, a document that some modern historians consider he had the principal hand in drafting. Wildman and John Lilburne attempted to build a movement to campaign for the Agreement of the People. The Earl of Clarendon alleged that preparations were made "for his trial and towards his execution". On 18 January 1648 George Masterson, minister of Shoreditch informed against Wildman and Lieutenant Colonel John Lilburne for promoting a seditious petition. Wildman and Lilburne were summoned to the bar of the House of Commons, which committed both men to Newgate Prison. Bail was refused, and, in spite of frequent petitions for their release, they remained in prison until 2 August 1648. The historian C. H. Firth stated in the DNB (1900) that Wildman's speech at the bar of the house was very ineffective, and the pamphlet he published in answer to Masterson's charges, entitled Truth's Triumph, was derisively refuted by Masterson in the Triumph Stained. On the release of the two prisoners the Levellers held a meeting at the Nag's Head tavern, in which, says Lilburne, "the just ends of the war were as exactly laid open by Mr. John Wildman as ever I heard in my life", and the party agreed to oppose the execution or deposition of the king until the fundamental principles of the future constitution were settled. To that end a new Agreement of the People was drawn up by sixteen representatives of different parties, but, after long debates in the Council of Officers, it was so altered by the officers that Lilburne and other leaders of the levellers refused to accept it, and published in May 1649 a rival Agreement, drawn up by themselves. It seems that Wildman was satisfied with what the Council of Officers were suggesting because he abandoned further agitation, and in the winter of 1648–49 he joined the New Model Army as major in the regiment of horse of Colonel John Reynolds. However he did not accompany the regiment to Ireland in August 1649.

Қауымдастық

Уайлдман Англияда қалып, роялистер, діндарлар және рим католиктерінен тартып алынған жерлердің ең ірі спекулянтының бірі болды. Ол өзі үшін немесе басқалар үшін жер сатып алған, олар кем дегенде жиырма округке тараған. Өзінің жеке иелігіне ол 1655 жылы Шривенхэмге жақын Бекеттің усадьбасын (сол кезде Беркширде, қазір Оксфордширде) және оған іргелес жерлерді досы Генри Мартеннен сатып алды. 1654 жылы Уайлдман Скарбородан парламент депутаты болып сайланды, бірақ үкіметті өзгертуге тырыспауға уәде беруден бас тартқандықтан парламенттан шығарылған болуы мүмкін. 1654 жылдың соңында ол роялистер мен левеллердің біріккен көтерілісі арқылы Протектор Оливер Кромвельді құлатуды жоспарлап отырды. Осының салдарынан, ол 10 ақпанда 1655 жылы Марлборо, Уилтширдің жанындағы Истон ауылында, хатшысы Уильям Паркерге «Англия халқының азаттық және адал жақтастарының жарияланымын» диктанттағанда тұтқынға алынды. Ол тұтқын ретінде алдымен Чепстоу қамалына, содан кейін Лондон мұнарасына жіберілді. Бір жарым жылдан кейін, 26 маусымда 1656 жылы Уайлдманды босату туралы өтініш-шағым Протекторға онымен бизнеспен айналысқан бірнеше адамдар тарапынан ұсынылды. Ол 10 000 фунт стерлингтік кепілдік бергеннен кейін шартты түрде босатылды. Протектораттың қалған бөлігінде Уайлдман түрмеден тыс қалды, бірақ ол интригаларын жалғастырды. Ол роялистердің агенттерімен жиі байланыста болды, оларды өзі корольдің мүддесі үшін жұмыс істеп жатқанына көндіруге тырысты және 1656 жылдың шілдесінде Карл II атынан левеллер ұсынған үнқатысуға қол қойды. Кромвельдің үкіметі осы интригалардан хабардар болғандығы анық, және Уайлдман жазасыздыққа қол жеткізу үшін Кромвельдің тыңшысы Джон Турлоға қандай да бір ақпарат берген болуы мүмкін. Осы себепті Эдвард Хайд пен салмақты роялистер оған сенбеді. С.Х.Ферт Уайлдманның осы күрделі сатқындық желісіндегі саяси мақсаты, мүмкін, Кромвельді құлату және оның орнына республика немесе оның өзі жасаған конституциямен шектелген монархия құру болған деді. 1650-ші жылдардың соңында Уайлдман өзінің жаңа байлығын Ковент-Гардендегі Боу-стриттегі «Нонсуч» таңбасы бар азық-түлік үйін сатып алуға пайдаланды, оны өзінің қызметшісі Уильям Паркерге тапсырды. «Нонсухта» Уайлдман мен Паркер Республикалық клубтың тұрақты жиналысын өткізген деген болжам бар, ол Генри Мартен және Артур Хесильриг сияқты белсенді республикашылдар мен саяси теоретик Джеймс Харрингтонды тартқан. 1659 жылы Уайлдман Джеймс Харрингтонның «Рота» клубының мүшесі болды, бұл республикалық дебаттық клуб, оның шешімдері дауыс беру арқылы қабылданды. 1659 жылдың желтоқсанында армия Ұзақ Парламентті таратып жіберген кезде Уайлдман офицерлер кеңесімен бірлесіп, Бульстрод Уайтлокк, Чарльз Флитвуд және басқалармен бірге еркін мемлекет үшін үкімет нысанын жасауға жұмылдырылды. Сонымен қатар ол армия билігін құлатуды жоспарлап, егер Уиндзор қамалының констеблі Уайтлокк еркін одақ жарияласа, үш мың атты әскерді көтеруге уәде берді. Уайтлокк бас тартты, ал Уайлдман ағымның қай жаққа қарай бағытталғанын көріп, полковник Генри Ингольдсбиге Ұзақ Парламент үшін қамалды басып алуға көмектесті. 1659 жылдың 28 желтоқсанында палата Ингольдсбиге көмектескендердің еңбегі лайықты сыйақымен марапатталатынын уәделеді.

Wildman remained in England and became one of the greatest speculators in the forfeited lands of royalists, clergy, and Roman Catholics. His purchases of land, either for himself or for others, were scattered over at least twenty counties. For himself he bought in 1655 the manor of Beckett near Shrivenham (then in Berkshire, now Oxfordshire), and other lands adjoining it, from his friend Henry Marten. In 1654 Wildman was elected to the First Protectorate Parliament as MP for Scarborough, but he was probably one of those excluded for refusing the engagement not to attempt to alter the government. By the end of 1654 he was plotting the overthrow of the Protector Oliver Cromwell by means of a combined rising of Royalists and Levellers. Consequently, he was arrested on 10 February 1655 at the village of Easton, near Marlborough, Wiltshire, while dictating A Declaration of the free and well affected People of England now in Arms against the Tyrant Oliver Cromwell, esq to his secretary William Parker. He was sent a prisoner first to Chepstow Castle, and afterwards to the Tower of London. Nearly a year and a half later, on 26 June 1656 a petition begging for Wildman's release was presented to the Protector by various persons engaged in business speculations with him, and on giving security for £10,000 he was provisionally set free. For the rest of the Protectorate Wildman kept out of prison, though he still continued in intrigue. He was in frequent communication with Royalist agents, whom he contrived to persuade that he was working for the King's cause, and he signed the address presented to Charles II on behalf of the Levellers in July 1656. It is fairly certain that Cromwell's government was aware of these intrigues, and it is probable that Wildman purchased impunity by giving information of some kind to Cromwell's spy master John Thurloe. For this reason Edward Hyde and the wiser Royalists did not trust him. C. H. Firth speculated that Wildman's political object in this complicated web of treachery was probably to overthrow Cromwell, and to set up in his place either a republic or a monarchy limited by some elaborate constitution of his own devising. In the late 1650s Wildman used his new wealth to acquire a victualing house in Bow Street, Covent Garden, at the sign of the Nonsuch, which he entrusted to his servant William Parker. At the Nonsuch, Wildman and Parker allegedly hosted a regular gathering of the Commonwealth Club, a Republican club, which supposedly attracted diehard commonwealthsmen such as Henry Marten and Arthur Hesilrig as well as the political theorist James Harrington. Wildman was also in 1659 a member of James Harrington's Rota Club, a Republican debating club which determined its decisions by ballot. In December 1659, when the Army had turned out the Long Parliament, Wildman was employed by the Council of Officers, in conjunction with Bulstrode Whitelocke, Charles Fleetwood, and others, to draw a form of government for a free state. At the same time he was plotting to overthrow the rule of the Army, and offered to raise three thousand horse if Whitelocke, who was constable of Windsor Castle, would declare for a free commonwealth. Whitelocke declined, and Wildman, seeing which way the tide was running, helped Colonel Henry Ingoldsby to seize the castle for the Long Parliament. On 28 December 1659 the House promised that the good service of those who had assisted Ingoldsby should be duly rewarded,

Қалпына келтіру

Англия монархиясының қайта орнатылуы кезінде Уайлдманға қарсы ақпарат Парламентке ұсынылды, бірақ соңғы кездегі оқиғалары мен Кромвельге деген қарсылығының арқасында ол қиындықсыз құтылды. 1661 жылы Бас почта басқармасының қызметкерлері оның адамдары екені туралы шағымдар түсті және ол хаттармен күдікті сделделер жасады деп айыпталды. Ол сондай-ақ үкіметке қарсы республикалық қастандықтарға қатысқан деген күдік туды және 26 қарашада 1661 жылы тексеріліп, қамауға алынды. Шамамен алты жыл түрмеде отырды, біріншіде Тауэрде, содан кейін Сцилли аралдарындағы Сент-Мэриде және ақырында Пенденнис қамалында. Оның абақтылықтағы уақытын ұлымен бірге өткізді, ал Гилберт Бернеттің айтуынша, ол заң мен медицинаны оқып үйренді. 1667 жылы 1 қазанда Кларендон құлағаннан кейін Уайлдман үкіметке қарсы ештеңе жасамауға кепілдік берген соң босатылды. Желтоқсан айында Букингем герцогы Джорджтың ықпалымен Парламент тағайындайтын есеп комитетінің мүшесі болуы мүмкін деген қауесет тарады. Сэр Уильям Ковентри Сэмюэл Пеписке осы ұсынысқа таңғалып, Уайлдманды "баршаға адалсыз" деп сипаттады, ал сэр Джон Талбот Палатада Уайлдманды ашық түрде айыптады. Жоспар сәтсіз аяқталды, ал 7 шілдеде 1670 жылы Уайлдман өзіне, әйеліне және ұлына денсаулығы үшін шетелге саяхаттауға рұхсат алды. Оның Букингеммен байланысы жалғасты, және 24 желтоқсан 1675 жылы Букингемнің сатылмаған мүлкіне ие болған сенімділердің бірі болды. Англияға оралғаннан кейін Уайлдман тағы да саяси интригаларға белсенді қатысты, бірақ бастапқыда өзін абайлап ұстады. 1681 жылы Карл II-нің соңғы Парламенті таратылғаннан кейін патшаға қарсы қарулы қарсылық жоспарларында маңызды рөл атқарғандай көрінеді. Уайлдман Алджернон Сиднимен тығыз байланыста болды, екеуі де шотландтық наразылардың және ағылшын аристократиясының көзқарасы бойынша тым республикалық болды. Уайлдман жоспарланған көтеріліс кезінде жарияланатын манифест жазды және "халық басқарушыларының" бірі болмаса да, барлық мәселелер бойынша жеке кеңес алып, олардың "бас оракулы" ретінде қарастырылды. Ол сондай-ақ Корольді және Йорк герцогін өлтіруді ұсынды деп айтылды, "оларды конституция авторларының қамқорлығы мен даналығы оларды тонаудан тыйған барлық кедергілерден секіріп өтетін егіздер ретінде сипаттады". 1683 жылы 26 маусымда ол Рай-хаус қастандығына қатысқандығы үшін Лондон мұнарасына қамалды, бірақ келесі жылы 24 қарашада кепілдікпен босатылып, 1684 жылы 12 ақпанда толық босатылды. Оған қарсы басты куә Лорд Ховард болды, ол Уайлдман көтерілісшілерге бірнеше қару-жарақ беруге уәде бергенін көрсетті, бұл оның үйінен табылған екі кішкентай далалық зеңбірекпен расталғандай болды. Англия королі Джеймс II билікке келгеннен кейін, бұрынғы қастандықтан сабақ алған Уайлдман Монмут герцогымен байланысқа түсіп, Англиядағы оның басты өкілі болды. Ол Роберт Крэггті, сондай-ақ Смит деген атпен белгілі болған адамды Монмутқа және Голландиядағы ағылшын эмигранттарына жіберді. Крэггтің сөзіне қарағанда, Монмут Уайлдманның экспедицияға ақша берудегі кешігуіне шағымданды және Уайлдман уақыт жеткенінше экспедицияның келуіне кедергі келтіретінін айтты. Уайлдман, керісінше, Монмут пен эмигранттардың шағын тобының "Англия халқының білмеуінсіз ұлттың үкіметінің жоспарын аяқтауға" шешім қабылдағанын айтты. Басқа куәліктер Монмутқа патша атағын алуға кеңес бергенін және Ричмондтың 2-ші графы (Генрих VII) мен Ричард III мысалын келтіре отырып, оны ынталандырғанын көрсетеді. Барлық мәліметтер оның соңғы сәтте шегініп, Лондонда уәделенген көтерілісті ұйымдастыруға тырыспағанын және Монмут қоныс тепкенде оған қосылудан бас тартқанын растайды. 1685 жылдың маусым айының басында Уайлдман қашып кетті, ал оны тұтқындауға арналған бұйрық 1685 жылдың 4-8 маусымында Лондон газетінде жарияланды, содан кейін 26 шілдеде оны және басқаларды өздерін тапсыруға шақыратын жарияланым жарияланды.

At the Restoration of the English Monarchy information against Wildman was presented to Parliament, but thanks to these recent exploits and to his hostility to Cromwell, he escaped untroubled. In 1661 complaints were made that the officials of the General Post Office were his creatures, and he was accused of suspicious dealings with the letters. He was also suspected of complicity in the republican plots against the government, and on 26 November 1661 he was examined and committed to close imprisonment. For nearly six years he was a prisoner, first in the Tower, then in St Mary's, Isles of Scilly, and finally in Pendennis Castle. His captivity was shared by his son, and, according to Gilbert Burnet, he spent his time in studying law and physic. After the fall of Clarendon, on 1 October 1667, Wildman was released on giving security to attempt nothing against the government. In December it was even rumoured that he was to be a member of the committee of accounts about to be appointed by Parliament, through the influence of the George, Duke of Buckingham. Sir William Coventry expressed his wonder at the proposal to Samuel Pepys, Wildman having been "a false fellow to everybody", and Sir John Talbot openly denounced Wildman in the House of Commons. The scheme fell through, and on 7 July 1670 Wildman obtained a license for himself, his wife and son to travel abroad for his health. His intimacy with Buckingham continued, and he was one of the trustees in whom on 24 December 1675 the unsold portion of Buckingham's estate was vested. On his return to England, Wildman plunged once more into political intrigues, though keeping himself at first cautiously in the background. In the plots for armed resistance to the King which followed the dissolution of Charles II's last parliament in 1681 he appears to have played a considerable part. Wildman was closely associated with Algernon Sidney, both of whom were distrusted by the leaders of the Scottish malcontents, and by the English noblemen concerned, as too republican in their aims. Wildman drew up a manifesto to be published at the time of the intended insurrection, and, though not one of the "public managers", was privately consulted upon all occasions and applied unto as their "chief oracle"; He was also credited with suggesting the assassination of the King and the Duke of York, "whom he expressed by the name of stags that would not be impaled, but leapt over all the fences which the care and wisdom of the authors of the constitution had made to restrain them from committing spoils". On 26 June 1683 he was committed to the Tower of London for complicity in the Rye House Plot, but allowed out on bail on 24 November following, and finally discharged on 12 February 1684. The chief witness against him was Lord Howard, who testified that Wildman undertook to furnish the rebels with some guns, which the discovery of two small field pieces at his house seemed to confirm. When the reign of James II of England began, Wildman, undeterred by his narrow escape, entered into communication with the Duke of Monmouth, and was his chief agent in England. He sent a certain Robert Cragg, alias Smith, to Monmouth and the English exiles in Holland. According to Cragg, Monmouth complained of Wildman's backwardness in providing money for the expedition, and that Wildman would hinder the expedition from coming until Wildman judged the time right. Wildman, on the other hand, complained that Monmouth and a small group of exiles were resolved "to conclude the scheme of the government of the nation without the knowledge of any of the people in England", Other depositions represent him as advising Monmouth to take upon him the title of King, and encouraging him by citing the example of the 2nd Earl of Richmond (who became Henry VII) and Richard III. All accounts agree that he drew back at the last moment, did nothing to get up the promised rising in London, and refused to join Monmouth when he landed. At the beginning of June 1685 Wildman fled, and an order for his arrest was published in the London Gazette for 4–8 June 1685, followed on 26 July by a proclamation summoning him and others to surrender.

Даңқты революция

Голландияға қашып кеткен Уайлдман Ұлы революцияға дейін сол жерде қалды, мүмкін Амстердамда өмір сүрді. Ол Вильгельм Оранж принцінің өзінің экспедициясын ақтау үшін жариялаған декларациясына қанағаттанбады, оны Англиядағы шіркеу партиясын жібіткендік үшін жасалған деп есептеді және оны Карл мен Джеймстің басқармасындағы кемшіліктерді толыққанды айыптауға айналдыруды қалады. Макклсфилд графы Чарльз, лорд Мордаунт және басқалар Уайлдманның көзқарасын қолдады, бірақ одан да салмақты кеңесшілер басымдық танытты. Лорд Макклсфилдпен бірге Уайлдман принстің флотына мініп, Англияға қонды. Ол дағдарыс туралы көптеген анонимді памфлеттер жазды, 1689 жылдың қаңтар айында шақырылған Конвенциялық парламентте Уоттон Басеттен депутат болып сайланды және жиі сөз сөйледі. Бертон мен Грэмға қарсы іс жүргізуде, соңғы патшалықтың сот процестерінде жалған куәліктер бергені үшін айыпталған Уайлдман ерекше белсенділік танытты, істі тергеуге тағайындалған комиссияның есебін ұсынды және бұл мәселе бойынша Лордтар палатасымен конференцияда Коммонстың өкілі болды. 1689 жылдың 12 сәуірінде ол пошта басқарушысы болып тағайындалды. Бірақ көп ұзамай, ол өзінің лауазымын Уильям III-тің тори жақтастарын жойғысы келген жалған хаттар арқылы беделсіз ету үшін пайдаланды деген шағымдар туды; сонымен қатар, ол якобит елшілерімен сөз байласып жүр деген хабарлар тарады. Осыған байланысты ол 1691 жылдың ақпан айының соңында лауазымынан шұғыл түрде босатылды. Алайда Уайлдман 1689 жылдың 7 желтоқсанында Лондон қаласының бос азаматы атанды, олдермен болды және Уильям III басқа олдермендермен бірге 1692 жылдың 29 қазанында Лондонның Гилдхоллінде рыцарь атағын алды. Уайлдман 1693 жылдың 2 маусымында 72 жасында қайтыс болды және Шривенхемде жерленді.

Ұрпақ

Оның өсиеті бойынша, егер оның мұрагерлері дұрыс деп санаса, оның күлінің жанына шағын бағалы тас қойылып, оның ұрпақтарына асыра мақтаусыз, сол дәуірде өмірінің көп бөлігін қылмыссыз түрмеде өткізген, ешбір адамға кінәлі еместігін білдірсін, себебі ол Құдайын соншалықты жақсы көргендіктен, ешкімнің еркіне бағынбай, өз елінің және барлық адамзаттың бостандығы мен бақытын тіледі. Барон Маколей бұл тұжырыммен келіспеді. Вайлдманның өмірінің негізгі қозғаушы күші – монархияға деген фанатикалық жеккөрушілік екенін сипаттағаннан кейін, ол былай деді: "Вайлдманның фанатизмімен қатар, өзінің қауіпсіздігіне деген қамқорлық та болды. Ол мемлекеттік құпияны аша алмайтындықтан, сатқындық шегінде жүруде ерекше шеберлік танытты. Оның айлакерлігі соншалық, ол үнемі қастандық жасаған, жасағаны белгілі болған және ұзақ жылдар бойы ашкөз үкімет тарапынан қастандықпен бақыланған, бірақ барлық қауіптен сақталып, екі буын серіктерінің дарға асылғанын көріп, төсегінде қайтыс болды". Уильям Фейтхорн салған, "Nil Admirari" деген ұраны бар Вайлдманның гравировкаланған портреті бар.