Кіріспе
Фильмнің түсірілуін бақылайтын адам – фильм продюсері. Продюсерлер өндірістік компанияда жұмыс істейтін немесе тәуелсіз жұмыс істейтін болып, кино түсірудің әртүрлі аспектілерін жоспарлайды және үйлестіреді, мысалы сценарийді таңдау, сценарийді дамытуға координация жасау, режиссура, монтаж және қаржыландыруды ұйымдастыру. Продюсерлер даму үшін перспективалы материалды іздеуге және таңдауға жауапты. Бұл шаралар продюсер бастаған питчингпен аяқталады, ол өндірісті бастауға қажетті қаржылық қолдауды қамтамасыз етеді. Егер барлығы сәтті болса, жобаға "жасыл жарық" беріледі. Продюсер фильм түсірудің дайындық, түсірілім және пост-өндіріс кезеңдерін бақылайды. Продюсер фильмге режиссерді, сондай-ақ басқа да маңызды топ мүшелерін жалдайды. Режиссер өндіріс барысында шығармашылық шешімдер қабылдаса, продюсер әдетте логистикалық және бизнес-операцияларды басқарады, бірақ кейбір режиссерлер өздерінің фильмдерін өндіреді. Продюсер фильмнің уақтылы және бюджет шегінде дайындалуын қамтамасыз етуі керек, ал шығарылымға дейінгі соңғы кезеңдерде фильмнің маркетингісі мен таратылуын бақылайды. Продюсерлер әрқашан өндірістің барлық кезеңін бақылай алмайды. Мұндай жағдайда, бас продюсер немесе атқарушы продюсер жұмыс берушілерді, көмекші продюсерлерді, желілік продюсерлерді немесе өндіріс бөлімінің менеджерлерін жұмысқа алып, оларға міндеттерді жүктетеді.
A film producer is a person who oversees film production. Either employed by a production company or working independently, producers plan and coordinate various aspects of film production, such as selecting the script, coordinating writing, directing, editing, and arranging financing. The producer is responsible for finding and selecting promising material for development. These activities culminate with the pitch, led by the producer, to secure the financial backing that enables production to begin. If all succeeds, the project is "greenlit". The producer supervises the pre production, principal photography and post production stages of filmmaking. A producer hires a director for the film, as well as other key crew members. Whereas the director makes the creative decisions during the production, the producer typically manages logistics and business operations, though some directors also produce their own films. The producer must ensure the film is delivered on time and within budget, and in the latter stages before release, will oversee the marketing and distribution of the film. Producers cannot always supervise all of the production. In this case, the primary producer or executive producer may hire and delegate work to associate producers, assistant producers, line producers, or unit production managers.
Даму және алдын ала өндіріс
Өндіріс процесінің осы кезеңінде продюсерлер кинорежиссер, оператор және өндіріс дизайнері сияқты маманды біріктіреді. Егер фильм түпнұсқа сценарийге негізделмесе, продюсерге тиісті сценарий жазушыны табу қажет. Егер қолданыстағы сценарийде кемшіліктер болса, продюсер жаңа нұсқа тапсыруға немесе сценарийді түзетушіні жалдауға шешім қабылдай алады. Сондай-ақ, продюсер фильм режиссерін, актерлерді және басқа да қызметкерлерді таңдауда соңғы келісім береді. Кейбір жағдайларда, актерлерді таңдау мәселелерінде де продюсерлердің соңғы сөзі болады. Продюсерлер локацияларды, студияны жалдауды, түсірілім сценарийін, өндіріс кестесін және бюджетті де бекітеді. Алдын ала өндіріске көбірек уақыт және қаржы жұмсау өндіріс кезеңіндегі бюджеттік шығыстарды және кешігулерді азайтуға мүмкіндік береді. Продюсерлер өндірісінің барлық бөліктерін жеке бақылай алмайды, сондықтан қажет болған жағдайда міндеттерді жүктейді. Мысалы, кейбір продюсерлер фильмдерді дистрибуциялайтын компанияны басқарады. Продюсерлер сонымен қатар фильмнің сатылымын, маркетингін және дистрибуция құқықтарын қадағалайды, көбінесе үшінші тараптың мамандандырылған фирмаларымен жұмыс істейді. Телевизиялық сериалда атқарушы продюсер көбінесе сценарийші болып табылады және шығармашылық еңбегі үшін марапатталады. Толық метражды фильмде атқарушы продюсер жобаны тікелей қаржыландыратын немесе қаржыландыру үшін инвесторларды тартатын адам болып табылады. Телевизияда бұл рөлді екіге бөлу жиі кездеседі – атқарушы продюсер және шоураннер. Шоураннер, осы контексте, ең жоғары деңгейдегі шығармашыл маман, өзінің көзқарасын жазу және өндіріс арқылы жүзеге асырады; ол, тиімді түрде, продюсермен бірдей болып табылады, өндірістің барлық аспектілерін қадағалайды, ұйымдастырады, басқарады және бастайды. Ал атқарушы продюсер бюджетті құруға және компанияның жоғары жағының пікірін болжауға көбірек назар аударады, шоураннердің көзқарасын нақты шектеулерге негіздеуге тырысады. Ко-атқарушы продюсер – бұл кіші немесе ресми емес лауазымда болғанына қарамастан, оның пікірі атқарушы продюсердің пікірімен бірдей құнды деп есептелетін адам.
Желілік өндіруші
Желілік продюсерлер қызметкерлерді және күнделікті жұмысты басқарады, сондай-ақ фильм немесе телебағдарлама жасауға қатысты барлық физикалық аспектілерді қадағалайды. Кейбір жағдайларда желілік продюсер "жасаған" деп көрсетілуі мүмкін. AMPTP бастапқыда еңбек шарты бойынша келісімдерді жүргізуге жауапты болды. Алайда, 1930 жылдардың ортасында ол Кино өнері мен ғылымы академиясы бұрын басқарған барлық келісім-шарт келісімдерін өз мойнына алды. 2012 жылы AMPTP 350 студия мен тәуелсіз өндіріс компаниясының атынан салалық 80-нен астам кәсіби одақ келісімдерін келісті. 1982 жылдан бері AMPTP осы кәсіби одақ келісімдерін келісуге жауапты және қазір кино және теледидар индустриясының барлық мүшелері үшін келісімшарт келісімдерін жүргізудің ресми өкілі саналады. Жеке продюсерлер өз фильмдерін тарататын студиялармен келісімдер жасасуға жауапты болса, Америка Продюсерлер Гильдиясы продюсерлер мен өндіріс тобының мүдделерін қорғау және ілгерілету үшін кеңес береді, сондай-ақ кино, теледидар және жаңа медиа саласында медициналық сақтандыру және зейнетақы жәрдемақыларын ұсыну үшін құрылымдық негіздерді ұсынады, қауіпсіз жұмыс жағдайларын орнатуға және экрандық тізімдердің дұрыстығын тексеруге көмектеседі. 2021 жылдың желтоқсан айында әлемдік кәсіби одақтар "Көрнеу артындағы қадір-қасиетті талап ету" атты есеп ұсынды, оның мақсаты теледидар және кино индустриясындағы "ұзақ сағаттар мәдениетін" тоқтату болды. Есепте COVID-19 пандемиясынан кейін жоғалған уақытты қалпына келтіруге тырысқанда, 2021 жылы бұзушылықтардың көбейгені айтылды. Есепті қолдаған кәсіби одақтар бүкіл әлем бойынша 20 миллионнан астам теледидар, кино және өнер қызметкерлерін құрайды.
Карьералық процесс
Көптеген продюсерлер колледжде, университете немесе кино мектебінде басталады. Кино мектептері мен көптеген университеттер кино өндірісі білімдерін қамтитын курстар ұсынады, ал кейбір курстар болашақ кино продюсерлері үшін арнайы жасалған. Бұл курстар питчинг, сценарийді әзірлеу, сценарийді бағалау, түсіру кестесін жоспарлау және бюджет жасау сияқты негізгі тақырыптарға бағытталған. Студенттер постөндіріс бойынша тәжірибелік оқытуға да ие болады. Үздік өндіріс мектебінде білім алу – студенттің индустрияда бедел алуының ең тиімді жолдарының бірі. Кино продюсері мансабын бастаудың бір жолы білім алу болса, жұмысқа орналасу үшін тәжірибе де қажет. Ғылыми-зерттеу жұмысы (интернатура) студенттерге оқу кезінде тәжірибе жинақтауға және мансап құруға негіз болады. Көптеген ғылыми-зерттеу жұмыстары ақы төленеді, бұл студенттерге кәсіби мамандардан тәжірибе алып, ақша табуға мүмкіндік береді. Ғылыми-зерттеу жұмысы арқылы студенттер кино индустриясында байланыс орната алады, бұл қажетті индустриялық байланыстарды құрудың маңызды жолы. Ғылыми-зерттеу жұмысы аяқталғаннан кейін, әдетте, кіші лауазымға, мысалы, өндіріс көмекшісіне орналасу келесі қадам болады. 2022 жылғы мәліметтер бойынша, АҚШ-тағы продюсердің орташа жылдық жалақысы жылына 70 180 доллар, ал шамамен 43 000-нан 150 000 долларға дейін құрайды. Лос-Анджелес агломерациясындағы 15 000-нан астам продюсерлерді қарастырғанда, орташа жылдық жалақы 138 640 долларды құрайды. Продюсерлер сонымен қатар фильм сатылымынан түскен табыстың белгілі бір пайызын алуға келісім жасай алады.