Кіріспе

Лондон метро станциясы, 1907–1994

Олдвич – Орталық Лондондағы Вестминстер қаласында орналасқан, Лондон метросының жабық станциясы. Ол 1907 жылы, орналасқан көшесінің атымен – Стрэнд атауымен ашылды. Бұл екі теміржол жобасының бірігуінен қалған Холборннан Пикадилли желісінің қысқа тармағының соңғы станциясы болды. Станция ғимараты Стрэнд пен Суррей көшелерінің қиылысына, Олдвичке жақын орналасқан. Қызмет ету кезеңінде тармаққа қатысты көптеген кеңейту ұсыныстары іске аспады, олар станция арқылы өтетін туннельдерді оңтүстікке қарай, көбінесе Ватерлооға дейін созуды көздеді. Көбінесе шаттл пойызбен қызмет көрсетіліп, жолаушылар ағыны төмен болғандықтан, станция мен тармақты бірнеше рет жабу туралы мәселе көтерілді. 1962 жылдан бастап қызмет тек жұмыс күндері ең жұмсақ уақытта ғана ұсынылды және 1994 жылы тоқтатылды, себебі лифттерді ауыстыру құны алынған табысқа қарағанда тым жоғары деп есептелді. Станцияның пайдаланылмаған бөліктері мен туннельдер екі дүниежүзілік соғыс кезінде Лондонның галереялары мен мұражайларындағы өнер туындыларын бомбадан қорғау үшін пайдаланылды. Станция авторы – Лесли Грин, ол көптен бері фильмдерде түсірілім алаңы ретінде танымал, көптеген фильмдерде өзінің және басқа Лондон метро станцияларының ролінде пайда болды. Тарихи маңызын ескере отырып, станция ІІ санаттағы ескерткіш болып табылады және қазіргі заманғы стильдің (британдық модерн) үлгісі саналады. Лондон көлік мұражайы жыл бойы "Құпия Лондон" бағдарламасы аясында станцияға экскурсиялар ұйымдастырады. Экскурсия келушілерді билет залынан, бастапқы лифттерден, пайдаланылмаған платформалар мен туннельдерден өткізеді және мұражай архивінен алынған сайт тарихы туралы мәліметтермен бөліседі.

Жоспарлау

Ұлы Солтүстік және Странд темір жолы (GN&SR) алғаш рет 1898 жылғы қарашада Парламентке ұсынылған жеке заң жобасында Сент-Клемент-Дэйнс қауымындағы станция құрылысын ұсынды. Станция Вуд Грин станциясынан (қазіргі Александра сарайы) Финсбери паркі мен Кингс-Кросс арқылы өтетін метро желісінің оңтүстік терминалы болуы тиіс еді және бастапқыда Страндтың солтүстігінде, Стэнхоп көшесі мен Холлс көшесінің бұрышында орналасуы жоспарланған. Екі көше Лондон округі кеңесінің Кингсвей және Олдвич құрылысын салу жоспарының аясында бұзылатын болғандықтан, GN&SR станцияның орнын екі жаңа жолдың қиылысына көшірді. Заң жобасына патшалық келісім берілді және 1 тамызда 1899 жылғы Ұлы Солтүстік және Странд темір жолы заңы қабылданды. 1901 жылғы қыркүйекте GN&SR компаниясы Brompton and Piccadilly Circus Railway (B&PCR) компаниясымен сатып алынды, ол Knightsbridge арқылы Оңтүстік Кенсингтоннан Пикадилли циркіне дейін метро желісін салуды жоспарлаған. Екеуі де Чарльз Йеркске тиесілі Metropolitan District Electric Traction Company арқылы басқарылды және 1902 жылғы маусымда Йеркске қарасты жаңа холдинг компания Underground Electric Railways Company of London (UERL) компаниясына берілді. Ешбір темір жол құрылыс жүргізбегенімен, UERL екі бағытты байланыстыру үшін Пикадилли циркі мен Холборн арасында жаңа туннельдерге рұқсат алды. Компаниялар 1902 жылғы қарашада парламенттің мақұлдауынан кейін ресми түрде Ұлы Солтүстік, Пикадилли және Бромптон темір жолы (GNP&BR) ретінде біріктірілді. Бірігу расталмас бұрын GN&SR желісін оңтүстікке қарай, болашақ Кингсвей және Олдвич қиылысынан Норфолк көшесі арқылы Темплдегі Метрополитен аудандық темір жолы станциясының астындағы жаңа айырысу пунктына дейін ұзартуға рұқсат сұрады. Ұзарту Норфолк герцогының наразылығына байланысты қабылданбады, өйткені жоспарланған туннельдердің соңғы бөлігі оның жерінен өтуі тиіс еді. 1903 жылы GNP&BR Пикадилли циркінен Лестер сквері, Странд және Флит-стрит арқылы Лондон қаласына қарай өтетін тармаққа рұқсат сұрады. Бұл тармақ Strand станциясымен тоғысып, Strand-тен GNP&BR желісімен үш бағытқа саяхаттауға мүмкіндік беретін еді. Лондондық көлік мәселелері жөніндегі Корольдік комиссияның қарауына байланысты ұсыныс парламентте қарастырылмады және қайтарылып алынды. 1905 жылы Корольдік комиссияның есебі жариялануға азық қалғанда, GNP&BR Парламентке екі заң жобасын ұсынды. Бірінші заң жобасы 1903 жылғы Пикадилли циркінен Лондон қаласына қарайтын тармақ ұсынысын қайта жаңғыртты, ол Strand станциясымен тоғысып өтетін еді. Екіншісі Strand станциясын Strand және Surrey көшелерінің қиылысына кеңейтіп, орнын ауыстыруды ұсынды. Содан кейін желі Теміз өзенінің астынан бір туннельмен Уотерлооға дейін жалғасатын еді. Бірінші заң жобасы тағы да кейінге шегеріліп, қайтадан қабылданбады. Екіншісі бойынша Strand станциясын ауыстыруға ғана рұқсат берілді.

Құрылыс

GN&SR және B&PCR бағыттарының біріктірілуі нәтижесінде Holborn-нан оңтүстікке қарай GN&SR жолының бөлігі негізгі бағыттан тармаққа айналды. UERL 1902 жылдың шілдесінде негізгі бағытты салуға кірісті. Жұмыс қарқынды жүрді, сондықтан ол 1906 жылдың күзіне қарай көбінесе аяқталды. Holborn мен Strand арасындағы бөлімнің құрылысы Лондон округтік кеңесі Kingsway-ді және оның астынан өтетін трамвай жолын салғандықтан, сондай-ақ UERL Holborn станциясында негізгі бағыт пен тармақ арасындағы қосылысты қалай жасау керектігін шешкендіктен кейінге шегерілді. Strand станциясы 1905 жылдың 13 мамырында жабылып, сөйтілген Корольдік Strand театрының орнында салынды. Станцияның құрылысы 21 қазан 1905 жылы UERL архитекторы Лесли Гриннің жобасы бойынша басталды. Бұл жоба UERL стиліндегі, қызыл жылтыр терракота блоктарымен қапталған екі қабатты болаттан жасалған ғимарат болды, жоғарғы қабатында кең жартылай дөңгелек терезелер орналасқан. Станция ғимараты L-тәрізді, екі қасбеті Strand және Surrey көшелерінің бұрышында орналасқан ғимаратпен бөлінген. Strand қасбеті кіреберіс үстінде бір жартылай дөңгелек терезесі бар, тар. Surrey көшесіндегі қасбеті кеңірек, бөлек кіру және шығу орындарымен, сондай-ақ дүкенмен жабдықталған. Waterloo және City бағытына қарай кеңейтуді жаңарту мүмкіндігін ескере отырып, станция алты трапеция пішіндес лифтіні қабылдай алатын үш дөңгелек шахтамен салынды. Тек бір шахтада ғана екі лифт орнатылды. Қалған екі шахта төменгі залдан станцияның жертөлесіне дейін көтерілді, бірақ қажет болған жағдайда дүкеннің кеңістігіне дейін жоғары қарай кеңейтілуі мүмкін еді. Төртінші, кіші диаметрлі шахтада авариялық спиральді баспалдақ орналасқан. Платформалар көше деңгейінен 92 фут (28 м) төменде және 250 фут (76 м) ұзындықта; бұл GNP&BR стандартты ұзындығы 350 фут (107 м) -тан қысқа. Басқа UERL станцияларындағыдай, платформа қабырғалары ерекше суреттермен безендірілді, бұл жағдайда кремді және қою жасыл түсті. Филиал қысқа пойызбен жұмыс істеуді жоспарлағандықтан, платформа қабырғаларының тек бір бөлігі ғана әрленді. Лифтпен қамтамасыз етудің жеткіліксіздігіне байланысты платформалар мен лифттер арасындағы екінші маршрут пайдалануға берілмеді және плиткамен жабылмаған күйінде қалды.

Операция

GNP&BR-дің негізгі бағыты 1906 жылдың 15 желтоқсанында ашылды, бірақ Strand филиалы 1907 жылдың 30 қарашасында ғана ашылды. Бастапқыда, шаттл пойыздар Холборнға шығыс платформадан, Холборндағы өткізу платформасына дейін жүретін. Жүктеме уақытында қосымша пойыз филиалдың батыс туннелі арқылы Холборндағы тұйық платформаға ауысып жүретін. Қызметтің алғашқы жылында театрға баратын адамдар үшін пойыз дүйсенбіден сенбіге дейін кешке дейін Strand-тан Холборн арқылы солтүстікке қарай Финсбери паркіне дейін жүрді; бұл 1908 жылдың қазанында тоқтатылды. 1908 жылдың наурыз айында ең жоғарғы деңгейден тыс шаттл қызметі Strand батыс платформасын және Холборндағы өткізу платформасын пайдалана бастады, Холборнның оңтүстігіндегі екі филиал туннелі арасында өтетін. Төмен пайдалану екінші жүктеме сағаттық шаттлдың алынып тасталуына және 1914 жылы шығыс туннелінің пайдаланылмауына әкелді. 1915 жылдың 9 мамырында аймақтағы үш метро стансасының атауы өзгертілді және Strand стансасы Aldwych болды. 1917 жылдың сәуірінде жексенбілік қызметтер аяқталды, ал сол жылдың тамызында шығыс туннелі мен Aldwych платформасы және Холборндағы тұйық платформасы ресми түрде жабылды. 1917 жылдың қыркүйегіндегі неміс бомбалау науқаны пайдаланбаған платформаны Ұлттық галереядан 300-ге жуық картинаны сақтау үшін 1918 жылдың желтоқсанына дейін пайдалануға берді. 1922 жылдың қазан айында билет кассасының орнына лифтердегі құрылғы орнатылды. Жолаушылар саны төмен болды: 1929 жылы жабылуы қарастырылған желідегі станцияның бірі болған кезде, оның жылдық пайдалануы 1,069,650 болды және кірісі 4,500 фунт стерлинг болды. 1933 жылы филиалды жабу туралы тағы да ойланды, бірақ ол ашық қалды. Соғыс уақытындағы тиімділік шаралары филиалды 1940 жылдың 22 қыркүйегінде, "Блиц" басталғаннан кейін көп ұзамай уақытша жабуға әкелді, және ол Вестминстер қаласымен әуе шабуылынан қорғаныс ретінде ішінара жабдықталды. Aldwych пен Холборн арасындағы туннельдер Британ мұражайының экспонаттарын, соның ішінде Эльгин мәрмәрін сақтауға пайдаланылды. Филиал 1946 жылдың 1 шілдесінде қайта ашылды, бірақ жолаушылар саны көбейген жоқ. 1958 жылы станция Лондон көлігі жабатынын жариялаған үш станцияның бірі болды. Бұл жолы да қызмет тоқтамай, 1958 жылдың маусым айында қызмет апта ішіндегі жүктеме уақытында және сенбі күні таңертең және түстен бұрын ғана жалғастырыла бастады. 1962 жылдың маусым айында сенбілік қызмет тоқтатылды. 30 жылдан астам уақыт бойы тек жүктеме уақытында жұмыс істегеннен кейін, жабылу туралы хабар 1993 жылдың 4 қаңтарында келді. 1907 жылғы алғашқы лифтілерді 3 миллион фунт стерлингке ауыстыру қажет болды. Бұл станциядағы жолаушылар санымен байланысты емес деп саналды және ол Лондондық аймақтық көлікке жылына 150 000 фунт стерлинг жоғалтты. Көлік министрі 1994 жылдың 1 қыркүйегінде станцияны жабуға рұқсат берді, ал филиал 30 қыркүйекте жабылды. Станцияның тарихи маңыздылығын мойындап, 20-ғасырдың басында негізінен өзгермеген станция ретінде, станцияға 2011 жылы II дәрежелі ғимарат мәртебесі берілді. Станцияның бір бөлігін университеттің мылтық және пистолет клубы пайдаланады. 1964 жылдың қарашасында Лондон көлігі Aldwych-тен Ватерлооға дейін туннельдер салу үшін парламенттің мақұлдауын сұрады, ал 1965 жылдың тамызында парламенттің өкілеттігі берілді. Жоспарды егжей-тегжейлі жоспарлау жүргізілді, бірақ мемлекеттік шығындарды қысқарту 1967 жылы конкурстық конкурстар шақырылмас бұрын, бағдарламаның кейінге қалдырылуына әкелді. Fleet желісін жоспарлау жалғасты, 1969 жылдың шілдесінде Бейкер көшесінен Чаринг-Кросске дейінгі желісінің бірінші кезеңіне парламенттік мақұлдау берілді. 1972 жылдың ақпанында 35 миллион фунт стерлингтік маршрутта туннельдер салынды, ал 1979 жылдың мамырында Jubilee желісі Чаринг-Кросттен солтүстікке қарай ашылды. Бекітілген бөлімнің туннельдері Чаринг Кросстан шығысқа қарай, Странд астында, Aldwych станциясына дейін жалғасты, бірақ Aldwych-те ешқандай жұмыс жүргізілген жоқ және олар тек қана қосымша жол ретінде пайдаланылды. Жұмыстың екінші кезеңі үшін қаржыландыру 1970-жылдар бойы кейінге қалдырылды, ал Чаринг Кростан тыс бағыт Лондон доклендс аймағындағы болжамды дамуды қамтамасыз ету үшін нұсқаларды қарастыру үшін қайта қаралды. 1979 жылы шығын 325 миллион фунт стерлингке, 1970 жылы 51 миллион фунт стерлингке қарағанда алты есеге артты. 1980 жылы Jubilee желісіне арналған баламаларды қайта қарау жүргізілді, бұл басымдықтарды өзгертуге және желідегі кез келген қосымша күш-жігерді кейінге қалдыруға әкелді. 1990 жылдардың соңында кеңейту салынып біткенде, ол Теміз өзенінің оңтүстігінен өтті.