Кіріспе
Қытайдың кемеге қарсы зымырандары сериясы. SY және HY сериялары – Қытай Халық Республикасының советтік P 15 Термит зымыранынан дамытқан кемеге қарсы круиздік зымырандары (ASCM). Олар 1960 жылдардың соңында қаруға түсіріліп, 1980 жылдарға дейін Қытай Халық Азаттық Армиясының Теңіз күштерінде қолданылатын басты ASCM болып келді. Бұл зымырандар ҚХР және экспорттаушы елдер жерге шабуылдайтын зымырандарды жасау үшін пайдаланылды. "Жібекқұрт" атауы SY және HY отбасының барлығына жиі қолданылады. НАТО тіркеу атауы ретінде ол HY-1 зымыранының құрлықта орналасқан түріне ғана қатысты.
The SY , and HY series were early anti ship cruise missiles (ASCM) developed by the People's Republic of China from the Soviet P 15 Termit missile. They entered service in the late 1960s and remained the main ASCMs deployed by the People's Liberation Army Navy through the 1980s. The missiles were used by the PRC and export customers to develop land attack missiles. The name Silkworm is popularly used for the entire SY and HY family. As a NATO reporting name, it applies only to the land based variant of the HY 1.
Даму
1959 жылы алғашқы P-15 және оған қатысты техникалық деректерді кеңестік тараптан алғанға дейін қытайлық дайындық жұмыстары жүргізіліп жатты. 1956 жылғы 8 қазанда Цян Сюйсен директоры болып тағайындалған Бесінші академия құрылды, ол зымырандарды әзірлеумен айналысты, ал 1958 жылғы наурыз айында Ляонин провинциясының Ляоси аймағында зымырандарды сынау полигоны таңдалды. Кеңес кеңесшілерінің қыркүйек айында Қытай-Кеңес қарым-қатынасындағы шиеленістен кейін кеткеннен соң, алғашқы сәтті зымыран сынағы 1960 жылғы қарашада өтті. P-15 зымыраны үлгі алып, SY-1 жасалды. Өндіріс 1963 жылғы қазан айында Нанчан ұшақ құрастыру компаниясында басталды, ал алғашқы сынақ 1965 жылы өтті; өндіріс 1967 жылғы тамызда мақұлданды және SY-1 онжылдықтың соңына қарай қаруға алынды. SY-1 жетілдіріліп HY-1 зымыраны жасалды; HY-1 1968 жылғы желтоқсанда сәтті сынақтан өтті және 1974 жылы қаруға қойылды.
Иран-Ирак соғысы
"Жібекқұрт" 1980-ші жылдары Иран-Ирак соғысында екі тараптан да қолданыс тапқанда танымал болды. Екі ел де Қытайдан осы зымырандарды алды. 1987 жылы Иран Фау түбегінен бірнеше "Жібекқұрт" зымыранын ұшырып, 1987 жылдың қазан айында американдық меншіктегі, Либерия туы бар "Сунгари" және АҚШ туы бар "Си Айл Сити" танкерлеріне шабуыл жасады. Жыл басында Кувейт аумағындағы басқа да нысандарға тағы бес зымыран тиді. 1987 жылдың қазанында Кувейттің теңіздегі мұнай терминалына ирандық "Жібекқұрт" зымыраны шабуыл жасады, ол Фау түбегінен ұшырылған деп куәгерлер баяндады. Бұл шабуыл Кувейтті терминалды қорғау үшін Файлака аралына "Хок" зымыран батареясын орналастыруға мәжбүр етті. 1987 жылдың желтоқсанында тағы бір ирандық "Жібекқұрт" терминалға ұшырылды, бірақ ол макеттік баржаға тиді. Осы шабуылдарға дейін зымыранның қашықтығы кем дегенде 200 км деп есептелген, бірақ бұл шабуылдар Кувейттің әскери бақылаушылары зымырандардың осы аймақтан ұшырылғанын көріп, радар және АҚШ спутниктік суреттері арқылы оларды қадағалағанын көрсетті, соның нәтижесінде зымыранның қашықтығы 200 км-ден асып түсетіні анықталды.
Парсы шығанағындағы соғыс
1991 жылғы 25 ақпанда "Шөл даулы" операциясы барысында, ирактық жағалаудан ұшырылған екі "Жібекқұрт" зымыраны USS Missouri кемесіне бағытталды, ол USS Jarrett және HMS Gloucester кемелерімен бірге болған. HMS Gloucester кемесінен атылған "Мұхит садақ" зымыраны бір "Жібекқұрт" зымыранын жойды, ал екіншісі қанатын буып, теңізге құлады. Кейіннен Корольдік әуе күштерінің офицерлері Ирактың оңтүстігіндегі Умм Каср қаласынан HY 2 зымыранын тапты. Қазіргі таңда ол Корольдік әуе күштері мұражайында (Косфорд) көрсетілуде.
Ирак соғысы
2003 жылы Иракқа жасалған шабуыл кезінде Ирак «Жібек құрты» (HY 2 Seersucker) зымыранын жер-жерге атуға қолданды, Кувейттегі коалициялық күштерге кем дегенде екі зымыран атты.