Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік аспан жарты шарсындағы шоқжұлдыз
Constellation in the southern celestial hemisphere
Ретикулум – оңтүстік аспандағы кішкентай, көрінуі қиын шоқжұлдыз. Оның атауы латын тілінде "кішкентай тор" немесе "торша" деген мағынаны білдіреді – телескоп көздігінің фокусында жұлдыздардың орнын өлшеу үшін қолданылатын көлденең сызықтардың торы. Бұл шоқжұлдызды қазан және желтоқсан айлары аралығында жақсы көруге болады, ал 30-шы солтүстік параллельдің солтүстігінен тек бір негізгі жұлдызын ғана, қолайлы жағдайда көру мүмкін.
Reticulum is a small, faint constellation in the southern sky. Its name is Latin for a small net, or reticle—a net of crosshairs at the focus of a telescope eyepiece that is used to measure star positions. The constellation is best viewed between October and December, and save for one main star visible in ideal conditions, cannot be seen from north of the 30th parallel north.
Тарих
Осы аймақтағы шоқжұлдызды 1621 жылы Исаак Хабрехт II өзінің аспан глобусына енгізіп, оны Ромб деп атады. Оны француз астрономы Николя Луи де Лакаилл XVIII ғасырда сәл өзгеше шоқжұлдызбен алмастырды; Жақсы Үміт мүйісінде болған кезде ол шоқжұлдызды өзінің телескопының көздігіндегі торды еске алу үшін le Réticule Rhomboide деп атады. Кейіннен бұл атау оның жұлдыз каталогында латын тіліне аударылып, Reticulum деп аталды. 1810 жылы Уильям Кросвелл Reticulum жұлдыздарын пайдаланып Кристофер Колумбтың бюстін бейнелейтін «Мәрмәр мүсін» шоқжұлдызын жасады, бірақ ол астрономдар арасында кеңінен танылмады. Reticulum шоқжұлдызы 1922 жылы Халықаралық астрономиялық одақтың бірінші бас ассамблеясында ресми түрде мойындалды. Бұл және басқа шоқжұлдыздардың шекарасы 1875 жылғы эпоха үшін оң көтерілу мен еңкейу доғалары бойынша бельгиялық астроном Эжен Дельпортпен белгіленді. Бұл мәліметтер 1930 жылы IAU-ның тапсырысымен «Delimination Scientifique des Constellations» басылымында жарияланды.
A constellation in this area was introduced by Isaac Habrecht II in his celestial globe in 1621, who named it Rhombus. It was replaced with a somewhat different constellation by the French astronomer Nicolas Louis de Lacaille in the eighteenth century; during his stay at the Cape of Good Hope, he named the constellation le Réticule Rhomboide to commemorate the reticle in his telescope eyepiece. The name was later Latinized to Reticulum in his star catalogue Coelum Australe Stelliferum. In 1810, the stars of Reticulum were used by William Croswell to produce the constellation Marmor Sculptile, which represented the bust of Christopher Columbus, but this did not catch on among astronomers. The constellation Reticulum became officially recognized during the First General Assembly of the International Astronomical Union in 1922. The boundary for this and other constellations was drawn up by Belgian astronomer Eugène Delporte along arcs of right ascension and declination for epoch 1875. These were published in 1930 in the Delimination Scientifique des Constellations at the behest of the IAU.
Ерекшеліктері
Бұл шоқжұлдыздағы тек екі жұлдыз ғана 5-ші көрінерлік шамасынан жарық: Альфа (α) және Бета (β) Ретикули. Қызғылт түсті R Reticuli жұлдызы Мира типіндегі өзгермелі жұлдыз. Бұл айнымалыны Үндістанның Мадрас обсерваториясында С. Рагуната Чарри ашқан. Эпсилон Ретикули екі жұлдыздан тұратын жүйе, оның бірі – K2IV спектральдық класты жұлдыз, ал екіншісі – ақ ергежүйек. Параллакс өлшемі бойынша, бұл жүйе Күннен шамамен 50 жарық жылы қашықтықта орналасқан. 2000 жылы ε Reticuli A жұлдызының айналасында планеталық серігі табылып, жарияланды. Зета Ретикули кең екі жұлдыздық жүйе, оның екі мүшесі де Күнге ұқсас. Ол шамамен 39 жарық жылы қашықтықта орналасқан. Бұл жүйе уфологияда белгілі бір даңққа ие болды, себебі Бетти және Барни Хилл атты адамдар оны өздерін алып кеткендердің мекені деп айтқан. 2005 жылы NGC 1559 спиральді галактикасында Ia типіндегі супернова ашылды. Ретикулум II кіші галактикасы r-процесі арқылы пайда болған ауыр элементтерге бай. Horologium-Reticulum супершоғы Жерден 700 миллионнан 1,2 миллиард жарық жылы қашықтықта орналасқан галактикалардың супершоғы.
Only two of the stars in this constellation are brighter than visual magnitude 5: Alpha (α) and Beta (β) reticuli. The reddish star R Reticuli is a Mira variable. This variable was discovered by C. Ragoonatha Chary at the Madras Observatory in India. The binary star system Epsilon Reticuli consists of a spectral class K2IV star being orbited by a white dwarf. Based on parallax measurements, this system is located about 50 light years from the Sun. In 2000, a planetary companion was announced, orbiting the star ε Reticuli A.
Zeta Reticuli is a wide binary star system, with both members being similar to the Sun. It is located at a distance of about 39 light years. This system gained some notoriety in ufology when the alleged alien abductees Betty and Barney Hill named it as the home of their abductors. In 2005, a type Ia supernova was discovered in the spiral galaxy NGC 1559, located in the constellation. The dwarf galaxy Reticulum II is enriched in r process heavy elements. The Horologium Reticulum Supercluster is a galaxy supercluster that ranges from 700 million to 1.2 billion light years from Earth.