1204-1964 жылдар аралығындағы Константинополь Латын Патриархаты

Кіріспе

Рим-католик кеңсесі (1204–1964)

Константинопольдің латын патриархаты – 1204 жылы төртінші крест жорығының және Константинопольді басып алуының нәтижесінде құрылған кеңсе. Ол Константинопольдің Шығыс православиелік әлемдік патриархатының римдік-католик орнына келді және 1261 жылы византиялықтар Константинопольді қайта басып алғанға дейін қалада болды, содан кейін ол тек атағы ғана сақталған орынға айналды. 1964 жылы бұл лауазым жойылды.

Тарих

Орта ғасырдың басында христиан әлемінде бес патриарх болды. Үстемдік дәрежесі бойынша төменнен жоғарыға қарай: Рим епискобы (ол «патриарх» атағын сирек қолданды), сондай-ақ Константинополь, Александрия, Антиохия және Иерусалим патриархтары. Рим мен Константинопольдің тақтары жиі келіспейтін, грек және латын шіркеулері де саяси және діни мәселелерде жиі дауласатын. Бұл қиындықтардың түбінде күрделі мәдени ағымдар жатты. 1054 жылы грек шығысы мен латын батысы арасындағы шиеленіс Шығыс-Батыс схизмасына әкелді, ол көптеген жерлерде толық болмаса да, діни кеңістіктің басты белгісі болып табылады. 1204 жылы Төртінші крест жорығы Константинопольге шабуыл жасап, қаланы басып алып, тонады және Латын империясын құрды. Папа Иннокентий III, оның қатысы болмағандықтан, бастапқыда крест жорығына қарсы сөйледі және өзінің легатына жолдаған хатында: «Грек шіркеуін қалайша діни бірлікке қайтаруға болады және ол Апостолдық таққа деген құрметті қайта жаңартуға болады, осы шіркеу латындықтардан тек құлпынай мен қараңғылықтың үлгісін көретін көптеген қиындықтар мен қуғын-сүргіндерге ұшырағанда, енді латындықтарды иттің өзінен де жек көреді?» деді. Алайда, папалар крест жорығымен бірге келген католик дін қызметкерлері құрған Латын патриархатын қабылдады, бұл бұрын крестшілер мемлекеттерінде құрылған Латын патриархаттарына ұқсас еді. Рим папасы осы «латын» тақтарын Латеран соборында мойындады. Сонымен қатар, олардың орнында қалған православие епископтары папаға адалдық серт беруге мәжбүр болды. Бірақ Константинопольдегі Латын империясы 1261 жылы қайта жанданаған Византиямен жеңіліп, иеліктен шығарылды. Сол кезден бастап Латын патриархы Панталеоне Джустиниан (1286 жылы қайтыс болды) Батыста тұрып, Латын Грециясының әртүрлі аймақтарындағы қалған латын католик епархияларын басқаруын жалғастырды. Амбициялы Анжулық Карл I-нің қолдауымен Латын империясын қайта орнату үшін католиктердің крест жорығының қаупі, византиялық тараптан шіркеулердің бірігуіне алғашқы әрекеттер жасалды. Лион одағынан (1274) кейін Иоанн Беккос 1275 жылы Константинопольдің грек-католик патриархы болып тағайындалды, бірақ бұл Панталеонеге әсер етпеді. Оның грек-католик әріптесі 1282 жылы Шығыс православие иерархиясымен қуылды, осылайша қысқа мерзімді одақ аяқталды. 1286 жылы Латын патриархы Панталеоне Джустинианның орнын Пиетро Коррер басты, ол осы лауазымды жаңа түрінде алғашқы иеленушісі болды. 1314 жылдың 8 ақпанында папа Климент V Патриархатты Негропонте (Халкис) епископтық тағымен біріктірді, ол бұрын Афинаның латын архиепископтығының қарастырылысында болған, соның арқасында патриархтар грек топырағында аумақтық епархияға ие болып, Латын Грециясының қалған дін қызметкерлерінің басшысы ретінде тікелей рөл атқара алды. Бір кезде Батыстағы көптеген діни лауазымдар сияқты, бұл лауазым да қарсы папалардың қолдаушылары немесе қорғаушылары болды. Константинопольдің Латын патриархы атағына келетін болсақ, бұл кем дегенде 1378 жылдан 1423 жылға дейін болды. Содан кейін бұл лауазым Римдегі жетекші дін қызметкеріне берілген құрметті атақ ретінде сақталды, 1948 жылдан кейін тағайындалмай қалды. 1964 жылдың қаңтарында Александрия мен Антиохияның Латын патриархатының атақтарымен бірге Ватикан жылнамасында енді аталмады (жойылған деп жарияланбады). Бұл Рим папасы Павел VI Константинопольдің Экуменикалық патриархы Афинагор I-мен кездескеннен кейін болды (Павел VI және экуменизмді қараңыз), бұл Латын шіркеуі осы уақытқа дейін Шығыс шіркеуімен келісуге көбірек қызығушылық танытты және титулдық атақты жойды. Стамбулдың (1990 жылға дейін Константинополь) апостолдық викариаты 1742 жылдан бері қазіргі күнге дейін бар.

In the early middle ages, there were five patriarchs in the Christian world. In descending order of precedence: Rome by the Bishop of Rome (who rarely used the title "Patriarch") and those of Constantinople, Alexandria, Antioch, and Jerusalem. The sees of Rome and Constantinople were often at odds with one another, just as the Greek and Latin Churches as a whole were often at odds both politically and in things ecclesiastical. There were complex cultural currents underlying these difficulties. The tensions led in 1054 to a serious rupture between the Greek East and Latin West called the East–West Schism, which while not in many places absolute, still dominates the ecclesiastical landscape. In 1204, the Fourth Crusade invaded, seized and sacked Constantinople, and established the Latin Empire. Pope Innocent III, who was not involved, initially spoke out against the Crusade, writing in a letter to his legate, "How, indeed, is the Greek church to be brought back into ecclesiastical union and to a devotion for the Apostolic See when she has been beset with so many afflictions and persecutions that she sees in the Latins only an example of perdition and the works of darkness, so that she now, and with reason, detests the Latins more than dogs?" However the popes accepted the Latin patriarchate established by Catholic clergy that accompanied the Crusade, similar to Latin patriarchates previously established in the Crusader states of the Holy Land. The pope recognised these "Latin" sees at the Fourth Council of the Lateran. Furthermore, those Orthodox bishops left in their place were made to swear an oath of allegiance to the pope. However, the Latin Empire in Constantinople was eventually defeated and dispossessed by a resurgent Byzantium in 1261. Since that time Latin Patriarch Pantaleonе Giustinian (d. 1286) resided in the West, though continuing to oversee the remaining Latin Catholic dioceses in various parts of Latin Greece. The continuing threat of a Catholic Crusade to restore the Latin Empire, championed by the ambitious Charles I of Anjou, led to the first attempts, on the Byzantine side, to effect a Union of the Churches. After the Union of Lyon (1274), John Bekkos was installed as a Greek Catholic Patriarch of Constantinople in 1275, but that did not affect the position of Pantaleonе Giustinian. His Greek Catholic counterpart was deposed in 1282 by Eastern Orthodox hierarchy, thus ending a short lived union. in 1286, Latin Patriarch Pantaleonе Giustinian was succeeded by Pietro Correr who was the first holder of that office in a new form of a titular see. On 8 February 1314, Pope Clement V united the Patriarchate with the episcopal see of Negroponte (Chalcis), hitherto a suffragan of the Latin Archbishopric of Athens, so that the patriarchs could once more have a territorial diocese on Greek soil and exercise a direct role as the head of the Latin clergy in what remained of Latin Greece. For a time, like many ecclesiastical offices in the West, it had rival contenders who were supporters or protégés of the rival popes. As to the title Latin Patriarch of Constantinople, this was the case at least from 1378 to 1423. Thereafter the office continued as an honorific title, during the later centuries attributed to a leading clergyman in Rome, until it ceased to be assigned after 1948 and in January 1964, along with the titles of the Latin Patriarchate of Alexandria and Antioch, it was no longer mentioned in the Vatican yearbook (rather than being announced as being abolished). This was after Pope Paul VI met with Ecumenical Patriarch Athenagoras I of Constantinople (see Pope Paul VI and ecumenism), showing the Latin Church by this point was more interested in reconciliation with the Eastern Church, abolishing the titular title. A Vicariate Apostolic of Istanbul (until 1990, Constantinople) has existed from 1742 into the present day.