Француз әлеуметтік реформаторы Бартелеми Проспер Энфантен
Barthélemy-Prosper Enfantin
Бәртәлем Проспер Энфантен: француз әлеуметтік реформаторы, Сент-Симонизм негіз қалаушысы және Суэц каналын қолдаушы. Биографиясы мен қызметі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз әлеуметтік реформаторы Бартелем Проспер Энфантин (8 ақпан 1796 – 1 қыркүйек 1864) – француз әлеуметтік реформаторы, Сент-Симонизмнің негізін қалаушылардың бірі. Ол сонымен қатар Суэц каналын жақтаған.
French social reformer
Barthélemy Prosper Enfantin (8 February 17961 September 1864) was a French social reformer, one of the founders of Saint Simonianism. He was also a proponent of a Suez Canal.
Ерте өмір
Энфантен Парижде Дофин аймағынан шыққан банкирдің ұлы болып дүниеге келді. Лицейде алғашқы білімін алғаннан кейін, 1813 жылы Политехникалық мектепке жіберілді. 1814 жылдың наурыз айында ол Монмартр және Сен-Шомон төбелерінде Парижді басып алуға кіріскен Алтыншы коалиция әскерлеріне қарсылық көрсетуге тырысқан студенттер тобының қатарында болды. Осы патриоттық құмарлықтың нәтижесінде мектеп көп ұзамай Людовик XVIII-мен жабылды, ал жас студент басқа мамандық іздеуге мәжбүр болды. Алғашқыда ол Германия, Ресей және Нидерланды Біріккен Корольдігіне саяхаттап, ауылдық шарап саудагерінің жұмысын бастады. 1821 жылы Санкт-Петербургте жаңадан ашылған банкке орналасты, бірақ екі жылдан кейін Парижге оралды, онда ол Caisse Hypothécaire кассирі болып тағайындалды. Осымен қатар, ол Карбонари құпия қоғамының мүшесі болды. 1825 жылы оның ойлары мен өміріне жаңа бағыт берді, ол Олинде Родригеспен достық қарым-қатынас жасады, ол оны граф де Сент-Симонмен таныстырды. Ол Сент-Симонның утопиялық социализміне қосылды және 1829 жылға қарай бұл қозғалыстың танымал көшбасшыларының біріне айналды.
Enfantin was born in Paris, the son of a banker of Dauphiné. After receiving his early education at a lyceum, he was sent in 1813 to the École polytechnique. In March 1814 he was one of the band of students who, on the heights of Montmartre and Saint Chaumont, attempted resistance to the armies of the Sixth Coalition which had engaged in the invasion of Paris. In consequence of this outbreak of patriotic enthusiasm, the school was soon after closed by Louis XVIII, and the young student was compelled to seek another career. Initially, he began working for a country wine merchant, travelling to Germany, Russia and the United Kingdom of the Netherlands. In 1821 he entered a banking house newly established at Saint Petersburg, but returned two years later to Paris, where he was appointed cashier to the Caisse Hypothécaire. At the same time, he became a member of the secret society of the Carbonari. In 1825 a new turn was given to his thoughts and his life by the friendship which he formed with Olinde Rodriguez, who introduced him to the Comte de Saint Simon. He affiliated to Saint Simon's version of utopian socialism, and, by 1829, he had become one of the acknowledged heads of the movement.
Уағыздау мен саясат
1830 жылғы шілде революциясынан кейін Энфантин кассир лауазымынан кетіп, барлық күш-жігерін осы іске арнады. "Глоб" газетіне үлес қосумен қатар, ол жүйелі түрде уағыздау арқылы халыққа үндеу жасады және Францияның ірі қалаларында іс-қимыл орталықтарын ұйымдастырды. Париждегі бас штаб Тарран көшесіндегі қарапайым бөлмелерден Италия бульвары маңындағы кең залдарға көшірілді. Энфантин мен Аманд Базарды Pères Suprêmes ("Жоғарғы әкелер") деп жариялады, бірақ бұл одақ тек номиналды болды, себебі арадағы келіспеушілік қазірдің өзінде байқала бастады. Базар топты ұйымдастыруға баса назар аударды және саяси реформаға өзін арнады, ал Энфантин оқыту мен уағыздауды жақтап, әлеуметтік және моральдық өзгерістерге уақытын жұмсады. Антагонизм Энфантиннің ер және әйел арақатынасы туралы теориясын жариялауымен күшейді, ол "ерлі-зайыптылықтың тираниясын" "еркін махаббат" жүйесімен алмастыруды ұсынды. Базар және оның шәкірттері Энфантиннің тобынан бөлініп кетті. Энфантин жалғыз "әке" болып, діни бағытталған қозғалысты басқарды, оған көптеген жаңа адамдар қосылды (Энфантиннің бағалауынша, ізбасарлардың саны 40 000-ға жетті). Ол көкірегінде "Әке" деген атағы бар белгі тақты, оның уағыздаушылары оны "тірі заң" деп атады, өзін Құдайдың таңдауы деп жариялады және "әйел Мәсіх" және жаңа Құтқарушының анасы болуға тағдырланған әйелді іздеу үшін елшілерді жіберді (осы іздеу өте қымбатқа түсті және нәтижесіз аяқталды).
After the July Revolution of 1830 Enfantin resigned his office of cashier, and devoted all his energy to the cause. Besides contributing to Le Globe, he made appeals to the people by systematic preaching, and organized centres of action in some of the main cities of France. The headquarters in Paris were moved from the modest rooms in the Rue Taranne to the large halls near the Boulevard des Italiens. Enfantin and Amand Bazard were proclaimed Pères Suprêmes ("Supreme Fathers") – a union which was, however, only nominal, as a divergence was already manifest. Bazard, who concentrated on organizing the group, had devoted himself to political reform, while Enfantin, who favoured teaching and preaching, dedicated his time to social and moral change. The antagonism was widened by Enfantin's announcement of his theory of the relation of man and woman, which would substitute for the "tyranny of marriage" a system of "free love". Bazard and his disciples broke with Enfantin's group. The latter became sole "father", leading a chiefly religiously oriented movement, joined by new converts (according to Enfantin's estimate, the total number of followers would have reached 40,000). He wore on his breast a badge with his title of Père, was referred to by his preachers as "the living law", declared himself to be the chosen of God, and sent out emissaries in a quest of a woman predestined to be the "female Messiah," and the mother of a new Saviour (the latter quest was very costly and altogether fruitless).
Жетістік және қуғын-сүргін
Осы арада жаңа дін Еуропаның түкпір-түкпірінен жақтастарды жинады. Оның әсте-кестеліктері мен жетістіктері соңында биліктің назарына ілікті, олар ол қоғамдық моральға қауіп келтіріп отыр деген пікір білдірді. Энфантин ерлер мен әйелдер арасындағы айырмашылық тым зор екенін және бұл әлеуметтік теңсіздік қоғамның қарқынды дамуына бөгет болатынын жариялады. Энфантин проституцияны жоюды және әйелдердің ажырасып, заңдық құқықтар алу мүмкіндігін талап етті. Бұл сол кездегі шараларға қарсы радикалдық идея саналды. 1832 жылдың мамыр айында үкімет жаңа сектаның залдарын жапты, ал Пэр өз ізбасарларының бірімен бірге сот алдына келді. Одан кейін ол Париждің жанындағы Менилмонтан шаруашылығына көшіп, қырық шәкіртімен, барлығы ер адамдардан тұратын топпен, социалистік көзқарастарын іске асыруын жалғастырды. Сол жылдың тамызында ол қайтадан тұтқындалды, ал сотқа келгенде, өзімен бірге болған екі әйелдің оны қорғауын сұрады, бұл мәселе әйелдерге ерекше маңызды екенін айтты; бірақ өтініш дереу қабылданбады. Сот екі күнге созылып, ол кінәлі деп танылды және кішкентай айыппұлмен бір жылға бас бостандығынан айырылды. Бұл қудалау жаңа қоғамның беделін түсірді. Энфантин бірнеше айдан кейін босатылды.
Meanwhile, the new religion gathered believers in all parts of Europe. His extravagances and success at length brought him to the attention of authorities, who argued that he was endangering public morality Enfantin had announced that the gulf between the sexes was too wide and this social inequality would impede rapid growth of society. Enfantin called for the abolition of prostitution and for the ability for women to divorce and obtain legal rights. This was considered radical for the time. In May 1832 the halls of the new sect were closed by the government, and the Père, with some of his followers, appeared before the tribunals. He then retired to his estate at Menilmontant, near Paris, where with forty disciples, all of them men, he continued to carry out his socialist views. In August of the same year he was again arrested, and on his appearance in court he desired his defence to be undertaken by two women who were with him, alleging that the matter was of special concern to women; the request was promptly refused. The trial occupied two days and resulted in a verdict of guilty, and a sentence of imprisonment for a year with a small fine. This prosecution discredited the new society. Enfantin was released in a few months.
Түркия мен Мысыр
Содан кейін ол өзінің жиырма ізбасарымен бірге, олардың көпшілігі Политехникалық мектептің инженерлері, соның ішінде Ламберт Бей деп белгілі Шарль Джозеф Ламберт және бірнеше әйелдермен бірге алдымен Стамбулға барды. Енфантин 1833 жылды Ана жылы деп жариялаған еді, ал Стамбулға келгеннен кейін топ гендерлік қатынастар мен Жаңа Христиандық туралы өз пікірлерін күшпен уағыздай бастады. Осман империясы түрмеге қамалудан сақтану үшін оларға елден кетуді бұйырды. Енфантин және оның тобы Мысырға келді, онда ол әйелдік Шығысты еркектік Батыспен біріктіруді жоспарлады – прогрестің толық аяқталуын көздеді – және Жерорта теңізін Қызыл теңізбен байланыстыратын канал салмақшы болды. Сол кездегі Мысырда Мұхаммед Әли, Мысыр вице-королі, Константинопольдегі Осман сұлтанымен келіспеушілікте болды, сондай-ақ еуропалық компаниялармен көбінесе арзан инфрақұрылым салу үшін концессиялар деп аталатын мемлекеттік-жеке келісімдер жасады. Әли екі теңізді байланыстыратын жобаға келіспеді, себебі ол Мысырдағы құрлық арқылы жүзеге асырылатын саудадан түсетін баждардан айырылғысы келмеді, бірақ Энфантиннің тобына Каирдің солтүстігіндегі Дельта бөгетін салуға рұқсат берді – бұл Нилдің су тасқынын шектеуге және егін өнімділігін болжамдауға мүмкіндік беретін бір түрінің бөгеті еді, және бұл жұмысқа ешқандай төлемсіз жұмысшылар тартылды. Мысырда болған кезінде Энфантин Әлидің қолдауымен Политехникалық мектеп үлгісіндегі техникалық мектептер ашты. Сондай-ақ Мысырда ол Фердинанд де Лессеппен кездесіп, оған әсер етті. 1836 жылы Францияға оралған Энфантин Нилді бөгеу жобасын аяқтауға шыдамдылық танытпады, өйткені ол жоба кешіктіріліп жатты.
Then, accompanied by twenty of his followers, many of whom were also engineers from the Ecole Polytechnique, including Charles Joseph Lambert, also known as Lambert Bey, and some women, he went first to Istanbul. Enfantin had declared 1833 the Year of the Mother, and upon arrival in Istanbul the group began to strongly preach their views about gender relations and New Christianity. The Ottoman Empire told them to leave to avoid prison. Enfantin and his group then arrived in Egypt, where he planned to penetrate the feminine Orient with the masculine Occident in a consummation of progression build a canal connecting the Mediterranean Sea with the Red Sea. In Egypt at that time, Muhammad Ali, the Egyptian Viceroy, was at odds with the Ottoman Sultan in Constantinople, and also practiced public private contracts known as concessions with mostly European companies to build cheap infrastructure. Ali did not agree to a project linking the two seas because he did not want to cut out the duties he collected from overland trade in Egypt, but did allow Enfantin's group to work on the Delta Barrage a type of dam north of Cairo with unpaid laborers that would act to limit Nile flooding and create predictable crop yields. During his time in Egypt, Enfantine also established technical schools based on the Ecole Polytechnique model with Ali's blessing. Also in Egypt he encountered and influenced Ferdinand de Lesseps. Enfantine returned to France in 1836, lacking the patience to finish the Nile barrage project that was encountering delays.
Францияға оралу
Францияға оралғаннан кейін ол еңбек етпейтін лауазымдарды иеленді. Алдымен Лион қаласының жанында пошта бастығы болды, ал 1841 жылы билікке көтерілген достарының араласуымен Алжир жөніндегі ғылыми комиссия мүшесі болып тағайындалды, бұл оны Солтүстік Африка және жалпы колонизация мәселелерін зерттеуге жетеледі. 1845 жылы ол Париж-Лион темір жолының директоры болып тағайындалды. Үш жыл өткен соң ол Дювейермен бірлесіп «Le Credit» атты күнделікті газетті шығарды, ол 1850 жылы жабылды. Соңынан ол Лионнан Жерорта теңізіне дейінгі темір жол басқармасына бекітілді.
On his return to France, he occupied minor offices. He became first a postmaster near Lyon, and in 1841 was appointed, through the influence of some of his friends who had risen to posts of power, member of a scientific commission on Algeria, which led him to engage in researches concerning North Africa and colonization in general. In 1845 he was appointed a director of the Paris & Lyons railway. Three years later he established, in conjunction with Duveyrier, a daily journal, entitled Le Credit, which was discontinued in 1850. He was afterwards attached to the administration of the railway from Lyons to the Mediterranean.
Суэц каналын зерттеу қоғамы
Әке Enfantin өзінің идеалына соңына дейін берік тұрды, бірақ ол оны қасарысқан, бұзылған әлемде нақты орынға және атауға ие ету үмітінен бас тартты. Ол өзімен байланысқандарға зор ықпал етті. "Ол көркем сырт келбетімен, нәзік және айқын мінез-қалпымен ерекшеленген адам еді. Ол мейірімді, тартымды, тыныш, әдемі және сөйлеуде әсерлі болды" (Gent. M Jan. 1865). Оның айқын адалдығы, шынайы ынтасы оған керемет билік сыйлады. 1846 жылы Энфантин Суэц каналын зерттеуді жалғастыру үшін Суэц каналын зерттеу қоғамын құрды. Оның құрамына Арлес Дюфур, Жюль, Лон және Паулин Талабот, британдық Роберт Стивенсон және Эдвард Старбак, австриялық Алоис Негрелли, император Фердинандтың Солтүстік темір жолының инспекторы, сондай-ақ Лейпцигтен Ференс және Сельер, неміс мүдделерінің өкілдері кірді. Қоғам Мысырға зерттеу топтарын жіберді, инженерлік жоспарларды жасады, Қызыл теңіз бен Жерорта теңізі арасындағы биіктік айырмашылығының едәуір емес екенін анықтады, бірақ Мұхаммед Әли канал идеясына әлі де күдікпен қарады. 1848 жылы ол қайтыс болғаннан кейін, оның ізбасары 1854 жылы өлтірілгенге дейін Қоғамның қызметі шектелді, сосын Фердинанд де Лессепс канал салу бастамасын қолға алды. Лессуп аралық жылдары Қоғаммен кем дегенде бір рет хат алмасып, Саидты, Мысырдың болашақ вице-патшасын, жас кезінде таныған. Лессуп Энфантинді Суэц каналы компаниясының негізін қалаушылардың бірі деп атады. Оның шәкірттерінің көптегені кейін Францияның ең көрнекті тұлғаларының қатарына енді. Энфантин 1864 жылдың 1 қыркүйегінде Парижде күрт қайтыс болды.
Father Enfantin held fast by his ideal to the end, but he had renounced the hope of giving it a local habitation and a name in the degenerate obstinate world. His personal influence over those who associated with him was immense. "He was a man of a noble presence, with finely formed and expressive features. He was gentle and insinuating in manner, and possessed a calm, graceful and winning delivery" (Gent. M Jan. 1865). His evident sincerity, his genuine enthusiasm, gave him his marvellous ascendancy. The Société d'Études du Canal de Suez was established by Enfantin in 1846 to continue study of the Suez Canal. Its members included Arlès Dufour, Jules, Lon and Paulin Talabot, the British Robert Stephenson and Edward Starbuck, the Austrian Alois Negrelli, inspector of the Emperor Ferdinand Northern Railway, and Feronce and Sellier of Leipzig as representatives of the German interest. The Société sent surveying teams to Egypt, developed engineering plans, determined that the elevation difference between the Red Sea and the Mediterranean Sea was negligible, but Muhammad Ali was still reticent to the idea of a canal. Upon his death in 1848, the activities of the Société were minimized until his successor was assassinated in 1854 and Ferdinand de Lesseps took up the initiative to build a canal. Lessups had corresponded at least once with the Société in the intervening years and had known the new Egyptian viceroy, Sa'id, when he was a young man. Enfantin was listed by Lessups as a founder of the Suez Canal Company. Not a few of his disciples ranked afterwards amongst the most distinguished men of France. Enfantin died suddenly in Paris on September 1, 1864.
Әдеби шығармалары
Оның еңбектерінің ішінде: «Доктрина де Сент-Симон» (бірнеше ізбасарларымен бірлесіп жазылған), 1830 жылы жарық көрген және бірнеше рет қайта басылған; «Экономикалық және саяси көзқарастар Сент-Симониен» (1831); «Саяси хаттар» (1835–1840); «Философиялық және діни хаттар» (1843–1845); және «Өткен, қазіргі және болашақ мәңгілік өмір» (1861). Оның көптеген мақалалары «Le Producteur», «L'Organisateur», «Le Globe» және басқа да мерзімді басылымдарда жарияланды. Сонымен қатар, 1832 жылы ол христиандық кітаптардың орнына жарарлық «Le Livre nouveau» атты кітап жазды, бірақ ол басылып шыққан жоқ.
Amongst his works are: Doctrine de Saint Simon (written in conjunction with several of his followers), published in 1830, and several times republished; Economie politique et politique Saint Simonienne (1831); Correspondance politique (1835–1840); Corresp. philos. et religieuse (1843–1845); and La Vie eternelle passee, presente, future (1861). A large number of articles by his hand appeared in Le Producteur, L'Organisateur, Le Globe, and other periodicals. He also wrote in 1832 Le Livre nouveau, intended as a substitute for the Christian Scriptures, but it was not published.