Кіріспе

Романтизм дәуіріндегі қозғалыстар

музыкаға қатысты термин

Неоромантизм термині философия, әдебиет, музыка, кескіндеме және сәулет өнеріндегі түрлі қозғалыстарды, сондай-ақ романтизм дәуірінен кейін пайда болған және оның элементтерін сіңірген әлеуметтік қозғалыстарды қамтиды. Бұл термин 19 ғасырдың соңындағы композиторларға, әсіресе Рихард Вагнерге қатысты қолданылған, оның музыкасын Карл Дальхаус "позитивизм дәуіріндегі романтизмнің кеш гүлденуі" деп сипаттаған. Ол оны шамамен 1850 жылдан 1890 жылға дейінгі "Вагнер дәуірімен" теңестіреді – бұл модернизм дәуірінің басталуы, ал оның алғашқы өкілдері Рихард Штраус және Густав Малер болды. Бұл термин сонымен қатар 1840 жылдан бері реализмді, натурализмді немесе авангардты модернизмді қабылдамаған, жобаған немесе қарсыласқан жазушыларға, суретшілерге және композиторларға да қолданылған.

19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында

Неоромантизм, романтизм сияқты, натурализмге қарсы тұр деп есептеледі. Әсіресе, музыкаға келгенде, натурализм шеттен келген, тіпті жауырысқандай саналады. 1871 жылы Германияның бірігуінен кейінгі кезеңде натурализм романтикалық әдебиетті шындықты адастыратын, идеалистік бұрмалау деп қарады. Ал натурализм, өз кезегінде, қазіргі өмірдің "бос кеңістігін" толтыра алмайтындықтан сынға ұшырады. Герман Бар, Генрих Манн және Эуген Дидерихс сияқты сыншылар "неоромантизм" туы астында натурализм мен материализмге қарсы күресіп, "жанның өмірде мағына мен мазмұнға деген құштарлығына" жауап беретін мәдени жаңа бағыт беруді талап етті. Бұл, қазіргі заманғы білімнің фрагменттеуін тұтас дүниетанымымен алмастыруға мүмкіндік береді.

ХХ ғасырдың аяғы

"Неоромантизм" термині 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында өмір сүру мерзімі қысқа болған Neue Einfachheit қозғалысымен байланысты неміс композиторлары тобын атау үшін балама ретінде ұсынылды. "Жаңа тональділік" сияқты басқа да сөз тіркестерімен қатар, бұл термин композиторлардың арасындағы әртүрлілікке байланысты нақтылығының жетіспеуі үшін сынға ұшырады, олардың арасындағы ең белгілісі – Вольфганг Рихм.

1930-1955 жылдар

Британдық өнер тарихында "неоромантизм" термині 1930 жылдар шамасында пайда болған және 1950 жылдардың басына дейін жалғасқан, пейзаж жанрында еркін байланыстағы суретшілер мектебін білдіреді. Осы атауды алғаш рет 1942 жылдың наурыз айында сыншы Реймонд Мортимер New Statesman журналында қолданды. Бұл суретшілер Уильям Блейк және Сэмюэл Палмер сияқты 19 ғасырдың суретшілеріне көңіл бөлді, сонымен қатар Пабло Пикассо, Андре Массон және Павел Челищев сияқты француз кубистері мен посткубистерінің ықпалында болды. Бұл қозғалыс, ішінара, Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі басып алу қаупіне жауап ретінде туды. Бұл қозғалыстың бастамасын берген суретшілердің ішінде Пол Нэш, Джон Пайпер, Генри Мур, Ивон Хиченс және әсіресе Грэм Сазерленд болды. Ал жас буынға Джон Минтон, Майкл Айртон, Джон Крэкстон, Кит Вон, Роберт Колкхун және Роберт МакБрайд кірді.

Араб әлемі

Қазіргі араб әдебиетінде неоромантизм 20 ғасырдың басында басталып, француз немесе ағылшын романтикалық поэзиясынан шабыттанған 1930-1940 жылдары гүлденді. Оның ең танымал бөлігі – Америкадағы араб тілінде жазған ақындарды қамтитын Махжар ("көшпенді" мектебі): Амин Рихани, Халил Гибран, Насиб Арида, Михаил Найми, Элия Абу Мади, Фауси Малуф, Фархат және әл-Қарауи. Неоромантизм ағымы сонымен қатар әрбір араб еліндегі ақындарды қамтыды: Мысырда – Абдель Рахман Шокри, Аббас Махмуд әл-Аққад және Ибрагим әл-Мазини, Сирияда – Омар Әбу Риша, Ливанда – Элиас Әбу Шабаки және Салах Лабаки, Тунисте – Әбу әл-Қасим әл-Шабби, ал Суданда – Әл-Тиджани Юсуф Башир.

Үндістан

Үнді әдебиетінде неоромантизм Чхаявад қозғалысы арқылы көрініс берді.

Жапония

1930 жылдардың ортасынан басталып, Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін жалғасқан Жапонияның жаңа романтикалық әдеби қозғалысын жазушы Ясуда Йожуро жетекшілік етті.