Лондонның жер асты және үстіндегі темір жол желісі

Кіріспе

Лондонның ішінара жер асты темір жолы – Солтүстік Сити желісі Англиядағы жолаушылар темір жолы, ол Мургейт станциясынан Лондонның Финсбери паркіне дейін, одан әрі қарай жүреді. Бұл Ұлы Солтүстік бағытының бөлігі және Шығыс жағалау магистралінің (ECML) оңтүстік-шығыс тармағы ретінде жұмыс істейді. Мооргейттен Хайберидегі Дрейтон паркіне дейін жер астымен өтеді, содан кейін Финсбери паркіне оңтүстікке қарай ECML-ге қосылғанға дейін ашық участақта жүреді. Оның станциялары Ұлы Лондонның солтүстік ішкі аудандарын қамтиды, оңтүстікке қарай Ұлыбританияның негізгі қаржы орталығы – Лондон қаласына дейін созылады. 2015 жылдың желтоқсанынан бастап, қызмет кестесі кешкі уақытта және демалыс күндері ұзартылды, апта ішінде сағат 23:59-ға дейін сағатына кемінде алты пойыз, ал демалыс күндері сағатына төрт пойызбен қамтамасыз етілді, бұл жаңа франшизалық міндеттемеге сәйкес келеді. Бұл желінің ресми атауы – Мургейт желісі, бірақ 2009 жылдың наурызына дейін Лондон Мидленд аймағындағы жер үсті станцияларын да қызмет еткен Widened Lines бағытымен шатасудың салдарынан, оған сирек жүгініледі. Солтүстік Сити желісінің атауы оның бастапқыда Лондон метросының желісі болғандығынан туындайды, ол Метрополитен және Солтүстік желілерінің (кейде «Хайбери тармағы») бөлігі ретінде сипатталған немесе басқарылған, бірақ ешқашан екеуіне де қосылмаған. Финсбери паркіндегі солтүстік терминалы бар оқшауланған бағыт ретінде салынған, 1976 жылы қайта құру оны Ұлыбритания темір жол желісіне қосты және қазіргі қызмет үлгісін қалыптастырды. Лондонның терең жатқан темір жолдарының бірі – Солтүстік Сити, басқаларынан өзгешелігі Network Rail иелігінде және Great Northern компаниясының Moorgate-ден Finsbury Park-ке және одан әрі Герфордширге (Hertfordshire) қарай жүретін жолаушылар пойыздарымен қамтамасыз етіледі. 2016 жылы Лондонның барлық теміржол қызметтерін Transport for London компаниясына беру ұсынылды, бұл Лондон қала маңы метрополитенін құруға бағытталған, нәтижесінде желі TfL-дің қарауына қайта оралуы мүмкін.

Тарих

Ұлы Солтүстік және қалалық теміржолы (GN&CR) электрлендірілген пойызға Ұлы Солтүстік теміржолынан (GNR, қазіргі Шығыс жағалау магистралі) Финсбери паркінен Лондон қаласының Мургейт станциясына дейін қатынау үшін жоспарланған. Ол сол кезде салынып жатқан метро желілеріне ұқсас әдістермен салынғанымен, туннельдері негізгі пойызға арналғандай кең болды, ішкі диаметрі 16 фут (5 метр), ал Орталық Лондон теміржолының диаметрі 12 футтан (4 метр) кем болды. Осы себепті, желі алғашқы күндері «Үлкен туннель» деп танымал болды. Бірақ GNR кейін жобаға қарсылық көрсетіп, электрлендіру жоспарларын тоқтатты. Желі 1904 жылы Финсбери паркі GNR станциясының астындағы туннельдердегі солтүстік терминалымен ашылды. Ол бастапқыда екі жүріс рельсінің сыртында орналасқан өткізгіш рельсі бар ерекше төртінші рельстік жүйемен электрлендірілген. Осы кезеңде желі теміржол желісінің басқа бөліктерімен байланыссыз, оқшауланған тармақ болып қалды. Вагонды Дрейтон Парк станциясына жақын жүк алаңына қосымша байланыс арқылы жеткізіп, пойыздарға қызмет көрсету үшін шағын депо салынды. GN&CR электр станциясы MR басқаруға өткен кезде жабылды және Gainsborough Pictures студиясына айналды. Көп жылдар бойы пайдаланылмағаннан кейін ол уақытша Almeida театрының орнына айналды. Кейін ол пәтерлерге қайта жаңартылды. 1933 жылы Лондон жолаушылар тасымалы басқармасы құрылғаннан кейін MR басқа метро желілерімен біріктірілді және желі Солтүстік қалалық желісі деп аталды. 1934 жылы ол Edgware–Morden желісінің бөлігі ретінде қайта аталды (1937 жылы Солтүстік желісі деп аталды), ал 1939 жылы операциялар Метрополитен желісінен Солтүстік желісіне ауыстырылды. Лондон тасымалының Жаңа жұмыс бағдарламасының аясында Солтүстік биіктіктер жоспары Финсбери паркіндегі Солтүстік қалалық желісін Александра Палас, Хай Барнет және Эджвареге баратын негізгі магистральдық қала маңындағы тармақтарға қосуды көздеді, оларды Лондон тасымалы басқарып, электрлендіруді жоспарлады. Эджваре–Морден желісінің Хайгейт тармағы осы желіге Хайгейттің солтүстігінде қосылуы тиіс болды. Алайда, жоспардың тек бір бөлігі іске асырылды: Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Хайгейт байланысы мен Барнет тармағының электрлендірілуі жолға қойылды және аяқталды, бірақ Солтүстік қалалық желісінің Хайгейтке қосылуы кейінге қалдырылды және соғыстан кейін тоқтатылды. Соғыстан кейін Солтүстік қалалық желісін солтүстік және оңтүстікке қарай кеңейту ұсыныстары жасалды. 1949 жылғы Лондон жоспары жұмыс тобының есебінде Лондон үшін бірнеше жаңа желілер мен қала маңындағы электрлендіру схемалары ұсынылды, олар A-дан M-ға дейін әріптермен белгіленді. Төменгі басымдылыққа ие J және K бағыттары Солтүстік қалалық желісін Вулвичке (J бағыты) және Кристалл Паласқа (K бағыты) дейін кеңейтуді көздеді, сонымен қатар «Солтүстік биіктіктер» кеңейтулерін Эджваре және Александра Паласқа дейін сақтап қалуды жоспарлады. Желілер Мооргейттен Банкке және Лондон көпіріне дейін шағын диаметрлі туннельдер арқылы өтуі тиіс болды. «K» тармағы Пекхамнан Пекхам Райға дейін, ал Lordship Lane маңындағы ескі Кристалл Палас (Жоғары деңгей) тармағымен (1949 жылы әлі де ашық болған) қосылуы тиіс болды. Бұл ұсыныстар іске аспады, ал Эджваре, Александра Палас және Кристалл Палас (Жоғары деңгей) тармақтары 1954 жылы жолаушылар үшін жабылды. Нәтижесінде Солтүстік қалалық желісі желінің қалған бөлігінен оқшауланды. 1964 жылы Финсбери паркіндегі Солтүстік қалалық желісінің (төменгі деңгейлі) платформалары Пикадилли және (жаңа) Виктория желілерінің оңтүстікке қарайтын платформаларына берілді, ал бұрынғы Пикадилли желісінің платформалары Пикадилли және Виктория желілерінің солтүстікке қарайтын платформалары болды. Осы уақыттан бастап NCL Дрейтон Парк станциясын өзінің терминалы ретінде пайдаланды. Сонымен қатар Highbury & Islington станциясында өзгеріс жасалды, солтүстікке қарай Солтүстік қалалық желісі Виктория желісімен қатар жаңа платформаға ауыстырылды, ал Виктория желісінің оңтүстікке қарайтын бағыты бұрынғы солтүстікке қарай Солтүстік қалалық желісінің платформасын пайдаланды, екеуі де платформалар арасында ауысу мүмкіндігін қамтамасыз етті. Мургейттен Финсбери паркіне дейінгі жолаушылар Солтүстік қалалық желісімен Хайбери мен Ислингтонға дейін барып, содан кейін Виктория желісіне ауысты. 1970 жылы желі (оның бастапқы жобалаушылары көздегендей) Финсбери паркіндегі жоғары деңгейлі платформалар арқылы магистральдық желіге қосылды, бұл ECML қала маңындағы қызметтерін электрлендірудің кең жоспарының бөлігі болды. Желі Солтүстік желісі (Хайбери тармағы) деп аталды, ал келесі жылы оны Британдық темір жолына беру туралы келісім жасалды. Пойыздар енді Кингс Кросс емес, Мургейттен/Мургейтке қатынай бастады, бұл Кингс Кросс станциясындағы тығырылуды азайтты. Соңғы Лондон метрополитені қызметтері 1975 жылдың қазанында тоқтатылды, ал Британдық темір жолы қызметтері 1976 жылдың тамызында басталды, Солтүстік Лондон желісінің қалалық тармағы арқылы Брод Стрит бағытына қызмет көрсетуді тоқтатты. Бұл Британдық темір жолы қызметтері «Great Northern Electrics» деген атпен танылды. Қазіргі уақытта жол және туннельдер Network Rail компаниясына тиесілі. Great Northern компаниясы Welwyn Garden City және Hertford Loop Line арқылы Hertford North (кейбіреулері Stevenage, Hitchin немесе Letchworth қалаларына дейін созылады) қалаларына қызмет көрсетеді. «Солтүстік қалалық желісі» атауы маршруттың жер асты бөлігін атау үшін қайта қолданылады.

The Great Northern & City Railway (GN&CR) was planned to allow electrified trains to run from the Great Northern Railway (GNR, now the East Coast Main Line) at Finsbury Park to the City of London at Moorgate. Despite being built using similar methods to the tube network then under construction, the tunnels were built large enough to take a main line train, with an internal diameter of 16 feet (5 m), compared with those of the Central London Railway with a diameter less than 12 feet (4 m). For this reason the line was popularly known as the "Big Tube" in its early days. However, the GNR eventually opposed the scheme and cancelled its electrification plans, and the line opened in 1904 with the northern terminus in tunnels underneath Finsbury Park GNR station. It was originally electrified using an unusual fourth rail system with a conductor rail outside both running rails. During this period, the line remained an isolated branch, without through services to any other part of the rail network. Carriages were brought to it through a connection into a freight yard near Drayton Park station, where a small depot was built to service trains. The GN&CR generating station closed when the MR took over, and became the studio of Gainsborough Pictures. After lying derelict for many years, it became a temporary venue for the Almeida Theatre. It has since been redeveloped as apartments. After the formation of the London Passenger Transport Board in 1933, the MR was amalgamated with the other Underground railways and the line was renamed the Northern City Line. In 1934 it was re branded as part of the Edgware–Morden line (which was renamed the Northern line in 1937), and in 1939 operations were transferred from the Metropolitan to the Northern. As part of London Transport's New Works Programme, the Northern Heights plan was to connect the Northern City Line at Finsbury Park to existing main line suburban branches running to Alexandra Palace, High Barnet and Edgware, which would be taken over by London Transport and electrified. The Highgate branch of the Edgware–Morden line would connect to this network north of Highgate. Only parts of this plan were completed: when the Second World War started, the Highgate link and electrification of the Barnet branch were well under way and ultimately completed, but the Northern City connection to Highgate was first postponed and finally cancelled after the war. After the war there were proposals to extend the Northern City Line north and south. The London Plan Working Party Report of 1949 proposed several new lines and suburban electrification schemes for London, lettered from A to M. The lower priority routes J and K would have seen the Northern City Line extended to Woolwich (Route J) and Crystal Palace (Route K), retaining the "Northern Heights" extensions to Edgware and Alexandra Palace. The lines would have run in small diameter tube tunnels south from Moorgate to Bank and London Bridge. The "K" branch would have run under Peckham to Peckham Rye, joining the old Crystal Palace (High Level) branch (which was still open in 1949) near Lordship Lane. Nothing came of these proposals, and the Edgware, Alexandra Palace and Crystal Palace (High Level) branches were all closed to passengers in 1954. As a result, the Northern City Line remained isolated from the rest of the network. In 1964, the Northern City Line (low level) platforms at Finsbury Park were given over to become the southbound platforms of both the Piccadilly line and (then new) Victoria Line, the former Piccadilly line platforms becoming the northbound Piccadilly and Victoria lines' platforms. From this time the NCL used Drayton Park as its terminus. At the same time a change was made at Highbury & Islington, with the northbound Northern City line diverted to a new platform alongside the northbound Victoria line, and the southbound Victoria using the former northbound Northern City platform, both providing cross platform interchange. Passengers from Moorgate to Finsbury Park took the Northern City line to Highbury & Islington and then changed onto the Victoria Line. In 1970 the line was connected (as intended by its original promoters) to the mainline via the high level platforms at Finsbury Park as part of a wider plan to electrify ECML suburban services. The line was renamed Northern line (Highbury Branch) and the following year an agreement was made to transfer it to British Rail. Commuter trains were run to/from Moorgate instead of King's Cross, relieving congestion at King's Cross. The last London Underground services ran in October 1975 and British Rail services commenced in August 1976, replacing services to Broad Street via the city branch of the North London Line. These British Rail services used the name "Great Northern Electrics". The track and tunnels are now owned by Network Rail. Services are provided by Great Northern to Welwyn Garden City and, via the Hertford Loop Line, to Hertford North (with some extending to Stevenage, Hitchin or Letchworth). The name "Northern City Line" has been revived to refer to the underground part of the route.

Инфрақұрылым

Финсбери паркінен Дрейтон паркіне дейін 25 кВ айнымалы ток арқылы жетектік ток жеткізіледі, басқару York Electrical Control Room арқылы жүзеге асырылады. Дрейтон паркінен Мургейтке дейін жетектік ток үшінші рельс арқылы 750 В тұрақты токпен беріледі. Екі электрлік учаске бар.

Сигналдау Кингс Крос электр қорабынан басқарылады. Жаңа сигналдау жүйесі 2023 жылдың наурыз айында Теміржол және автомобиль жолдары кеңсесімен бекітілді және 2023 жылдың 27 қарашасынан бастап жолаушылар сервисінде қолданылады.

Операциялық рәсімдер

Негізгі желілік пойыздар Лондон метрополитенінен мұраға алған инфрақұрылыммен жұмыс істейтіндіктен, NCL желісінде теміржол ережелерінен өзгешеліктер бар, және олар қосымша басылымда сипатталған. 76 вагондан тұратын бастапқы парк 1939 жылғы 15 мамырда Лондон метрополитенінің стандартты паркімен ауыстырылды. Қазіргі уақытта қызметтер екі кернеулі 717 кластың электрлік көп бірліктерімен (EMU) жүзеге асырылады, бұл Govia Thameslink Railway желіні және оның қызметтерін басқаруды қолға алғандағы франшизалық міндеттемелердің бір бөлігі ретінде 313 кластың бірліктерін алмастырды. 717 кластың бірліктері 2019 жылдың наурыз айынан бастап пайдалануға берілді. Бір тесікті туннельдерде қауіпсіздік ережелеріне сәйкес, жанама эвакуацияға жеткілікті орын болмаған жағдайда, олар әрбір бірліктің екі басында авариялық есіктермен жабдықталған. 750 В тұрақты токпен жұмыс істегенде, 313 кластың екі моторлық вагоны тек өздерінің тоқ жинағыштары арқылы ғана жетектік тоқ жинады; көптеген электрлік көп бірліктерде кездесетіндей, оларды байланыстыратын жетектік шина болған жоқ. NCL желісінде жұмыс істеген барлық 313 кластың бірліктерінде Лондон басында B жетектік вагоны орналасқан, ал 750 В тұрақты токпен жұмыс істегенде олардың жылдамдығы электронды түрде шектелген, бұл желінің ең жоғары жылдамдығы.

Мургейт түтігінің апаты

Лондон метросындағы бейбіт уақыттағы ең ауыр апат – Мургейт апаты 1975 жылғы 28 ақпанда Мургейтте болды. Осы кезде Хайбери тармағының пойзы аялдаманы жылдамдықпен өткізіп, туннельдің соңына, тұйық жерге соқтығысты. 43 адамның қаза болуына себеп болған апаттың себебі анықталған жоқ. Салдарлы есепте, бұл жүргізушінің қасақана жасаған ісі ме, әлде денсаулығына байланысты болған жағдай ма екеніне қатысты жеткілікті дәлел табылмады.

Туннельге ену оқиғасы

2013 жылдың 8 наурызында Хакнидегі Ист-роудтағы құрылыс алаңынан жасалған қазба жұмыстары туннельдің үстінен өтіп, Олд-стрит және Эссекс-роуд станциялары арасындағы теміржол желісіне еніп, оны тоқтатты. Оқиғаны байқаған пойыз жүргізушісінің шарапатымен ауыр апаттың алдын алуға мүмкіндік болды, ал желі бірнеше күнге жөндеу жұмыстарына жабылды. Теміржол оқиғаларын тергеу басқармасы жүргізген келесі тергеу құрылыс компанияларының немқұрайлылығын және жобаны мақұлдау процесін қатты сынға алды.

Жолаушылар саны

Бұл 2002 жылғы сәуірден бастап 2019 жылғы сәуірге дейінгі кезеңде желідегі станцияларды пайдаланған жолаушылардың саны. Бұл көрсеткіштер станцияны пайдаланған барлық жолаушыларды, тек Солтүстік қалалық желінің жолаушыларын ғана емес, қамтиды.