Ұлыбритания көлігінің шолуы

Кіріспе

Ұлыбританиядағы көлік саласының шолуы

Ұлыбританиядағы көлік саласына жол, теміржол, әуе және су көлігі желілері зор мүмкіндіктер жасайды. Көлік мәселесі – Ұлыбританияның әр елінде жеке үкіметтердің басқаруымен дербес жүйелері бар сала. Әр елдегі көлік туралы толық мәліметтер төменде:

Англиядағы көлік
Уэльстегі көлік
Шотландиядағы көлік
Солтүстік Ирландиядағы көлік

Радиалды жол желісінің жалпы ұзындығы 29 145 миль (46 904 км) басты жолдар, 2173 миль (3497 км) автомагистральдер және 213 750 миль (343 996 км) асфальтталған жолдарды құрайды. Ұлыбританиядағы 10 072 маршруттық миль (16 116 км) және Солтүстік Ирландиядағы 189 маршруттық миль (303 км) Ұлттық теміржол желісі күн сайын 18 000 жолаушы және 1 000 жүк вагонын тасымалдайды. Қалалық теміржол желілері барлық қалалар мен кенттерде, тығыз автобус және жеңіл теміржол желілерімен толықтырылған. Көптеген аймақтық және халықаралық әуежайлар бар, олардың ішінде Лондондағы Хитроу әуежайы әлемдегі екінші және Еуропадағы ең қызықты әуежай болып саналады. Ұлыбританияның порттар желісі 2019 жылы 486 миллион тоннадан астам тауар қабылдады.

Көлік қозғалысы

1952 жылдан бастап (салыстырмалы деректер алғаш рет қолжетімді болған жылдан бастап) Ұлыбританияда автомобильдерді пайдалану өсті, бұл олардың үлесін арттырды, автобустарды пайдалану төмендеді, ал теміржол көлігі пайдалануы көбейді. Лондон мен Манчестердегі қоғамдық көліктің аялдамасында немесе станциясында күтудің орташа уақыты 10 минутты құрайды. Тонна-километр көрсеткішінің өсуіне қарамастан, Ұлыбританиядағы жүк көліктерінің қоршаған ортаға тигізетін сыртқы экологиялық салдары азайған. 1990 мен 2000 жылдар аралығында жүк тасымалдау саласындағы маңызды өзгерістерге байланысты, ауыр жүк көліктеріне көшу болды, оның ішінде сатылымда ірі тіркемелі көліктерге басымдық берілді. Автопарктің жоғары қарқындағы жаңаруы Ұлыбританияда жаңа және экологиялық таза көліктердің жылдам енгізілуін қамтамасыз етті. Британдық үкімет плагин-автомобильдер мен фургонға арналған гранттар бағдарламасы және басқа да ынталандырулар арқылы электрлік плагин көліктерін қабылдауды кеңінен қолдайды. 2021 жылдың желтоқсанына дейін Ұлыбританияда 745 000-ға жуық жеңіл электрлік плагин көліктері тіркелді, оның ішінде 395 000 толыққанды электрлік көлік және 350 000 плагин-гибрид көліктер бар. 2019 жылы Ұлыбритания Норвегиядан кейін ең көп плагин-көліктері бар екінші еуропалық ел болды.

Парниктік газдар шығарындылары

Көлік секторы үшін өте маңызды мәселе – оның климаттың өзгеруіне себеп болатын эмиссияға (шығарындыларға) тигізетін үлесі. 2016 жылдан бастап көлік парниктік газдардың ең көп шығарылатын секторына айналды. 1990 жылдан бері Ұлыбританияда көлік секторындағы көмірқышқыл газының эмиссиясы (шығарындысы) бар болғаны 4%-қа төмендеді, ал экономика бойынша жалпы азаю 43%-ды құрады. Климаттық өзгерістер жөніндегі комитет көлікке деген сұранысты азайту, жанар майды тиімді пайдаланатын қозғалтқыштарға көшу, жеке көлікке тәуелділікті азайту және автопаркті электрлендіру арқылы көлік эмиссиясын (шығарындысын) нөлге дейін төмендету қажет екенін ұсынды.

Әуе көлігі

[[File:Heathrow Terminal 5C Iwelumo 1. jpg|thumb|Лондон әлемдегі ең қызығушылық тудыратын қалалық әуежайлар жүйесіне ие, ал Хитроу халықаралық жолаушылар ағыны бойынша әлемдегі екінші ең ірі әуежай болып табылады. Лондон және басқа да бірнеше қалада қалалық теміржол желілері жақсы дамыған. Ұлыбританияда бұрын 30 000 миль (48 280 км) теміржол желісі болған. 2017 жылғы Еуропалық теміржол өнімділігі индексінде Ұлыбритания пайдалану деңгейі, қызмет сапасы және қауіпсіздік бойынша еуропалық ұлттық теміржол жүйелері арасында сегізінші орынды иеленді.

Ұлыбритания

Лондон Паддингтон станциясындағы Ұлы Батыс темір жолының Hitachi класы. Ұлыбританиядағы темір жол желісі әлемдегі ең көне темір жол желісі болып табылады. Жүйе бес жоғары жылдамдықты негізгі желілерден (Батыс жағалау, Шығыс жағалау, Мидленд, Ұлы Батыс және Ұлы Шығыс) тұрады, олар Лондоннан және басқа да ірі қалалардан елдің қалған бөлігіне дейін сәулеленеді, оларды өңірлік темір жол желілері және қалалардағы тығыз жолаушылар желілері, сондай-ақ басқа да жоғары жылдамдықты желілер толықтырады. High Speed 1 желісі операциялық жағынан қалған желілерден бөлек және Франциядағы TGV жүйесімен бірдей стандартқа сәйкес салынған. Әлемдегі тұңғыш бумен жүретін жолаушылар темір жолы – Стоктон мен Дарлингтон темір жолы, ол 1825 жылдың 27 қыркүйегінде ашылды. Шамамен бес жылдан кейін әлемдегі алғашқы қалааралық темір жолы – Джордж Стивенсон жобалаған және Премьер-министр, Веллингтон герцогы 1830 жылдың 15 қыркүйегінде ашқан Ливерпуль мен Манчестер темір жолы болды. Виктория дәуірінде желі жүздеген жеке компаниялардың бірігуінен тез өсті, бірақ 1922 жылға қарай, темір жолдардағы өркендеу аяқталғаннан кейін және олар ақша жоғалта бастағанда, ол тек төрт компанияға біріктірілді. 1948 жылы бүкіл жүйе Британдық көлік комиссиясының темір жол басқармасының бақылауына өтті. 1962 жылдан кейін ол Британдық темір жол басқармасының бақылауына, содан кейін Британдық темір жолының (кейіннен British Rail) бақылауына өтті, ал 1960 жылдардағы атақты Бичинг кесілулері кезінде көптеген пайдасыз тармақ желілері жабылғаннан кейін желі бастапқы көлемінің жартысынан азына дейін қысқартылды. Англия мен Уэльсте бірнеше станция мен желі қайта ашылды. 1994 және 1995 жылдары British Rail инфрақұрылым, техникалық қызмет көрсету, жылжымалы құрам, жолаушылар және жүк тасымалдау компанияларына бөлінді, олар 1996-1997 жылдары жекешелендірілді. Жекешелендірудің нәтижелері әртүрлі болды: жолаушылар санының өсуі, инфрақұрылымды жаппай жаңарту, жаңа жылжымалы құрамға инвестициялар және қауіпсіздікті жақсарту, желі сыйымдылығы және салық төлеушіге жалпы шығын туралы алаңдаушылықтармен өтемасталды, олар жолаушылар санының өсуіне байланысты артты. Кез келген уақытта және ең жоғары емес билеттердің бағасы өскенмен, Advance билеттерінің бағасы нақты мәнде күрт төмендеді: 1995 жылы Advance билетінің орташа құны 9,14 фунт стерлинг (2014 жылғы бағамен) болса, 2014 жылы 5,17 фунт стерлингке дейін төмендеді. Ұлыбританияда инфрақұрылым (жол, станциялар, деполар және сигнал беру жүйесі) Көлік министрлігінің органы – Network Rail компаниясына тиесілі және оны күтіп ұстайды. Жолаушылар тасымалын көбінесе жеке франшизалармен жұмыс істейтін қоғамдық пойыз операторлары (TOC) жүзеге асырады, оларды Көлік министрлігі (Англияда), Шотландия Көлігі және Уэльс Көлігі тағайындайды. Мысалдарға Avanti West Coast, Hull Trains, East Midlands Railway кіреді. Жүк пойыздарын DB Cargo UK сияқты жүк операторлары басқарады, олар үкімет тарапынан қолдау көрсетілмейтін коммерциялық ұйымдар болып табылады. Көптеген пойыз операторлары жолаушылар тасымалы үшін пайдаланатын локомотивтер мен вагондарға ие емес. Олар оларды үш жылжымалы құрам компаниясынан (ROSCO) жалдауға міндетті, ал пойызға техникалық қызмет көрсетуді Bombardier және Alstom сияқты компаниялар жүзеге асырады. 2018/19 жылдары темір жол жолаушыларының кірісі нақты мәнде жыл сайын өсті. 2018/19 жылдары темір жолға 18,1 млрд фунт стерлинг жұмсалды, бұл 12% өсімді құрады. Network North бағдарламасы Солтүстік Англия мен Мидлендс аймақтарындағы жүздеген көлік жобаларын қамтиды, оның ішінде ірі қалаларды байланыстыратын жаңа жоғары жылдамдықты желілер мен темір жол жақсартуларын да қамтиды. Жолаушылар санының артуын қамтамасыз ету үшін желіні жаңартудың үлкен бағдарламасы жүргізілуде, оның ішінде Thameslink, Crossrail, желілерді электрлендіру, кабинада сигнал беру, жаңа қалааралық пойыздар және жоғары жылдамдықты желілер бар. Ұлыбритания темір жолдары – Ұлыбританиядағы темір жол көлігін басқаратын мемлекеттік орган. Темір жол және автомобиль жолдары басқармасы Ұлыбритания темір жолдарының экономикалық және қауіпсіздік реттелуіне жауапты.

thumb|Great Western Railway Hitachi class at London Paddington Station. The rail network in Great Britain is the oldest such network in the world. The system consists of five high speed main lines (the West Coast, East Coast, Midland, Great Western and Great Eastern), which radiate from London and other major cities to the rest of the country, augmented by regional rail lines and dense commuter networks within cities and other high speed lines. High Speed 1 is operationally separate from the rest of the network, and is built to the same standard as the TGV system in France. The world's first passenger railway running on steam was the Stockton and Darlington Railway, opened on 27 September 1825. Just under five years later the world's first intercity railway was the Liverpool and Manchester Railway, designed by George Stephenson and opened by the Prime Minister, the Duke of Wellington on 15 September 1830. The network grew rapidly as a patchwork of literally hundreds of separate companies during the Victorian era, which eventually was consolidated into just four by 1922, as the boom in railways ended and they began to lose money. Eventually, the entire system came under state control in 1948, under the British Transport Commission's Railway Executive. After 1962 it came under the control of the British Railways Board; then British Railways (later British Rail), and the network was reduced to less than half of its original size by the infamous Beeching cuts of the 1960s when many unprofitable branch lines were closed. Several stations and lines have been reopened in England and Wales. In 1994 and 1995, British Rail was split into infrastructure, maintenance, rolling stock, passenger and freight companies, which were privatised from 1996 to 1997. The privatisation has delivered very mixed results, with healthy passenger growth, mass refurbishment of infrastructure, investment in new rolling stock, and safety improvements being offset by concerns over network capacity and the overall cost to the taxpayer, which has increased due to growth in passenger numbers. While the price of anytime and off peak tickets has increased, the price of Advance tickets has dramatically decreased in real terms: the average Advance ticket in 1995 cost £9.14 (in 2014 prices) compared to £5.17 in 2014. In Britain, the infrastructure (track, stations, depots and signalling chiefly) is owned and maintained by Network Rail, a body of the Department for Transport. Passenger services are operated by mostly public train operating companies (TOCs), with private franchises awarded by the Department for Transport (in England), Transport Scotland, and Transport for Wales. Examples include Avanti West Coast, Hull Trains, East Midlands Railway. Freight trains are operated by freight operating companies, such as DB Cargo UK, which are commercial operations unsupported by the government. Most train operating companies do not own the locomotives and coaches that they use to operate passenger services. Instead, they are required to lease these from the three rolling stock companies (ROSCOs), with train maintenance carried out by companies such as Bombardier and Alstom. Rail passenger revenue in 2018/19 increased in real terms year on year. In 2018/19, there was £18.1bn of public expenditure on railways, an increase of 12%. The Network North programme consists of hundreds of transport projects mostly in Northern England and Midlands, including new high speed lines linking up major cities and railway improvements. To cope with increasing passenger numbers, there is a large ongoing programme of upgrades to the network, including Thameslink, Crossrail, electrification of lines, in cab signalling, new inter city trains and high speed lines. Great British Railways is a planned state owned public body that will oversee rail transport in Great Britain. The Office of Rail and Road is responsible for the economic and safety regulation of the UK's railways.

Солтүстік Ирландия

Солтүстік Ирландияда Солтүстік Ирландия темір жолы (NIR) инфрақұрылымға ие және жолаушылар теміржол қызметтерін ұсынады. Солтүстік Ирландия темір жол желісі Еуропада жүк тасымалдамайтын сирек желілердің бірі болып табылады. Ол мемлекеттік меншікте. NIR 1996 жылы Солтүстік Ирландияның екі мемлекеттік автобус операторы – Ulsterbus және Metro (бұрынғы Citybus) – бірлесіп Translink брендімен біріктірілді. Солтүстік Ирландияда 1600 өлшемді рельс жолының ұзындығы 341 километрді құрайды. Оның 190 километрі қос рельсті.

Жедел транзит

Ұлыбританияның үш қаласында жылдам транзит жүйесі бар. Ең танымал жүйе – Лондон метрополитені (көбінесе «Түтік» деп аталады), 1863 жылы ашылған және әлемдегі ең көне жылдам транзит жүйесі. Лондонның тағы бір жүйесі – жеке Доклендс жеңіл рельстік жолы. Бұл жүйе жолаушылар сыйымдылығының төмендігіне байланысты көбінесе көтерілген жеңіл метро жүйесі болып саналады, алайда ол метрополитенмен көптеген жағынан байланысты. Лондоннан тыс Глазго метрополитені әлемдегі үшінші ең көне жылдам транзит жүйесі болып табылады. Тағы бір жүйе – Tyne & Wear Metro (1980 жылы ашылған), Ньюкасл, Гейтсхед, Сандерленд, Солтүстік Тинесайд және Оңтүстік Тинесайд қалаларына қызмет көрсетеді. Ол жер асты станцияларын қоса алғанда, жылдам транзит жүйесіне ұқсас көптеген ерекшеліктерге ие, бірақ кейде жеңіл рельстік жол ретінде қарастырылады.

Трамвайлар мен жеңіл теміржолдар

thumbnailМанчестер Metrolink Ұлыбританиядағы ең ірі жеңіл рельстік жүйе болып табылады және қаланың Bee Network желісіне интеграцияланған. Трамвай жүйелері 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында Ұлыбританияда танымал болды. Алайда, автомобильдердің пайда болуымен бірге 1950-ші жылдары олар кеңінен таратыла бастады. 1962 жылға қарай тек Блэкпул трамвайы мен Глазго қалалық трамвайы қалды; Глазгодағы соңғы қызмет 1962 жылдың 4 қыркүйегінде тоқтатылды. Соңғы жылдары Ұлыбританияда, басқа елдердегідей, трамвайлар және жеңіл рельстік жүйелер қайта жаңғырды. 1990 жылдардан бері екінші буын трамвай желілері салынды және 1992 жылы Манчестерде, 1994 жылы Шеффилдте, 1999 жылы Вест-Мидлендсте, 2000 жылы Оңтүстік Лондонда, 2004 жылы Ноттингемде және 2014 жылы Эдинбургте жұмыс істей бастады, ал Блэкпулдағы бастапқы трамвайлар 2012 жылы екінші буын көліктеріне жаңартылды. Ковентри жеңіл рельстік темір жолы – Ковентри қаласының маңында жоспарланған жүйе. 2023 жылы Уэльстің астанасы Кардиффте Оңтүстік Уэльс метросының 1-ші кезеңінің аясында төрт жылдам транзиттік желі ашылады, олар астанадан шалғай орналасқан, Кардифф шығанағынан 50 км қашықтықтағы Хируан қаласына дейін жетеді, сондай-ақ 2026 жылға дейін ашылуы жоспарланған үш жаңа желі бар. + Ұлыбританиядағы трамвай/жеңіл рельстік жүйелер Негізгі орналасқан жері Жүйе Ашылған күні Желі(лер) Станциялар Жүйенің ұзындығы Жолаушылар табысы Жолаушылар (2018/19) Алдыңғы жылмен салыстырғандағы өзгеріс Блэкпул Блэкпул трамвайы 1885 1 38 17 км £6.8 млн 5.2 млн 0.3% Ньюкасл / Тайн және Уэр Тайн және Уэр метросы 1980 2 60 74 км £51.9 млн 36.4 млн 0.1% Лондон (шығыс) Доклендс жеңіл рельстік темір жолы 1987 7 45 34 км £176.5 млн 119.6 млн 2.2% Үлкен Манчестер Манчестер Metrolink 1992 8 99 105 км £82.1 млн 41.2 млн 9.0% Шеффилд Шеффилд Супертрам 1994 4 50 34 км £14.0 млн 11.9 млн 3.1% Батыс Мидлендс (Бирмингем және Вулверхэмптон) Батыс Мидлендс метросы 1999 1 26 21 км £10.7 млн 5.9 млн 2.5% Лондон (оңтүстік) Tramlink 2000 4 39 28 км £23.5 млн 28.7 млн 1.3% Ноттингем Ноттингем экспресс транзиті 2004 2 51 32 км £20.6 млн 18.8 млн 5.7% Эдинбург Эдинбург трамвайлары 2014 1 16 14 км £5.4 млн 15.7 млн 9.0%

thumb|Manchester Metrolink is the largest light rail system in the UK and is integrated into the city's Bee Network. Tram systems were popular in the United Kingdom in the late 19th and early 20th century. However, with the rise of the car they began to be widely dismantled in the 1950s. By 1962 only the Blackpool tramway and the Glasgow Corporation Tramways remained; the final Glasgow service was withdrawn on 4 September 1962. Recent years have seen a revival the United Kingdom, as in other countries, of trams together with light rail systems. Since the 1990s, a second generation of tram networks have been built and have started operating in Manchester in 1992, Sheffield in 1994, the West Midlands in 1999, South London in 2000, Nottingham in 2004 and Edinburgh in 2014, whilst the original trams in Blackpool were upgraded to second generation vehicles in 2012. Coventry Very Light Rail is a planned system around the city of Coventry. Four light rapid transit lines are opening in the Welsh Capital of Cardiff as part of the current South Wales Metro plan Phase 1 in 2023, which will reach as far out of the capital as Hirwaun, a town 31 miles (50 km) from Cardiff Bay, as well as three new lines planned to open by 2026. + Tram/Light Rail systems in the United Kingdom Primarylocation SystemDateopenedLine(s)StationsSystemlengthPassengerRevenuePassengers (2018/19)Change from previous year Blackpool Blackpool Tramway 1885 1 38 17 km £6.8M 5.2M 0.3% Newcastle / Tyne & Wear Tyne & Wear Metro 1980 2 60 74 km £51.9M 36.4M 0.1% London (East) Docklands Light Railway 1987 7 45 34 km £176.5M 119.6M 2.2% Greater Manchester Manchester Metrolink 1992 8 99 105 km £82.1M 41.2M 9.0% Sheffield Sheffield Supertram 1994 4 50 34 km £14.0M 11.9M 3.1% West Midlands(Birmingham and Wolverhampton) West Midlands Metro 1999 1 26 21 km £10.7M 5.9M 2.5% London (South) Tramlink 2000 4 39 28 km £23.5M 28.7M 1.3% Nottingham Nottingham Express Transit 2004 2 51 32 km £20.6M 18.8M 5.7% Edinburgh Edinburgh Trams 2014 1 16 14 km £5.4M 15.7M 9.0%

Жол көлігі

М1 тас жолы Йоркширде қалалық автокөлік жолының мысалы болып табылады. 2006 жылы Ұлыбританиядағы жол желісі 7596 миль (12225 км) магистральдық жолдардан (оның ішінде 2176 миль (3502 км) автокөлік жолынан), 23658 миль (38074 км) басты жолдардан (оның ішінде 34 миль (55 км) автокөлік жолынан), 71244 миль (114656 км) "B" және "C" санаттағы жолдардан және 145017 миль (233382 км) жіктелмеген жолдардан (көбінесе жергілікті көшелер мен кіру жолдары) тұрды. Бұл жалпы сомасы 247523 миль (398349 км) құрайды. Жол – Ұлыбританиядағы ең танымал көлік түрі, ол моторлы жолаушылар тасымалының 90% астам және ішкі жүк тасымалының 65% жүзеге асырады. Солтүстік Ирландиядағы жолдарды Инфрақұрылымдық жолдар департаменті (DfI Roads) қадағалайды. Лондонда Transport for London барлық магистральдық және басқа да маңызды жолдарға жауапты, олар Transport for London Road Network құрамына кіреді. Ұлыбританияда ақы төлемелі жолдар сирек кездеседі, бірақ бірнеше ақы төлемелі көпірлер бар. Жол қозғалысының тығыны Ұлыбританияның болашақ гүлденуі үшін маңызды мәселе деп танылды, және үкімет тығындарды азайту үшін саясат пен шараларды зерттеп, әзірлеп жатыр. 2003 жылы Ұлыбританияның алғашқы ақы төлемелі автожолы, M6 Toll, Батыс Мидлендс аймағында ашылды, ол тығынға тап болған M6 автожолына жеңілдету үшін салынды. Род Эддингтон 2006 жылғы "Көліктің Ұлыбританияның өнімділігі мен бәсекеге қабілеттілігін сақтаудағы рөлі" атты есебінде, тығын мәселесіне "күрделі саясат кешені" арқылы, яғни тығынға қатысты жол бағасын белгілеу және инфрақұрылымға инвестиция салу арқылы көлік желісінің сыйымдылығы мен тиімділігін арттыру арқылы шешілгені жөн деп ұсынды. Ақы төлемелі жүйелер Лондон және Дарем қалаларында, сондай-ақ Дартфорд өткелінде қолданылады. Көлік сол жақтан жүреді. Автокөлік жолдары мен екі қатарлы жолдардағы рұқсат етілген ең жоғары жылдамдық шегі сағатына 70 миль (112 км/сағ). 2015 жылдың 29 сәуірінде Ұлыбританияның Жоғарғы соты ClientEarth экологиялық заңгерлері қозғаған іс бойынша үкіметті ауаның ластануын азайту үшін дереу шаралар қабылдауға міндеттеді.

thumb|Motorway M1 in Yorkshire is an example of an urban motorway. The road network in Great Britain, in 2006, consisted of 7596 mile (12225 km) of trunk roads (including 2176 mile (3502 km) of motorway), 23658 mile (38074 km) of principal roads (including 34 mile (55 km) of motorway), 71244 mile (114656 km) of "B" and "C" roads, and 145017 mile (233382 km) of unclassified roads (mainly local streets and access roads) – totalling 247523 mile (398349 km). Road is the most popular method of transport in the United Kingdom, carrying over 90% of motorised passenger travel and 65% of domestic freight. Northern Ireland's roads are overseen by the Department for Infrastructure Roads (DfI Roads). In London, Transport for London is responsible for all trunk roads and other major roads, which are part of the Transport for London Road Network. Toll roads are rare in the United Kingdom, though there are a number of toll bridges. Road traffic congestion has been identified as a key concern for the future prosperity of the United Kingdom, and policies and measures are being investigated and developed by the government to reduce congestion. In 2003, the United Kingdom's first toll motorway, the M6 Toll, opened in the West Midlands area to relieve the congested M6 motorway. Rod Eddington, in his 2006 report Transport's role in sustaining the UK's productivity and competitiveness, recommended that the congestion problem should be tackled with a "sophisticated policy mix" of congestion targeted road pricing and improving the capacity and performance of the transport network through infrastructure investment and better use of the existing network. Congestion charging systems do operate in the cities of London and Durham and on the Dartford Crossing. Driving is on the left. The usual maximum speed limit is 70 miles per hour (112 km/h) on motorways and dual carriageways. On 29 April 2015, the UK Supreme Court ruled that the government must take immediate action to cut air pollution, following a case brought by environmental lawyers at ClientEarth.

Велосипедтік инфрақұрылым

Ұлттық велосипед желісі, Sustrans қайырымдылық ұйымы құрған, Ұлыбританияның велосипедпен жүруге арналған белгіленген бағыттардың ең ірі желісі болып табылады. Ол арнайы велосипед жолдарымен қатар, көлік қозғалысы аз жолдарды да пайдаланады және 14,000 мильді (шамамен 22,530 километр) қамтиды, елдегі үйлердің жартысынан бір миль қашықтықта өтеді. Ел бойынша Ұлттық жол, Теңізден теңізге велосипед жолы және жергілікті велосипед жолдары сияқты басқа велосипедтік бағыттар да бар. Ұлыбританияның Лондон, Глазго, Манчестер, Бристоль, Кардифф сияқты кейбір қалаларында бөлек велосипед жолдары салынуда. Лондон қаласында Лондондық көлік басқармасы велосипед жолдарын орнатқан.

Автобустар

Автобус тасымалы кеңінен таралған, ал жергілікті автобус қызметтері бүкіл елді қамтиды. Дерегуляциядан кейін осы жергілікті автобус компанияларының көпшілігі (1990 жылдардың соңына қарай 80%) "Үлкен Бес" деп аталатын жеке көлік компанияларының бірі – Arriva, FirstGroup, Go Ahead Group, Mobico Group және Stagecoach Group компанияларына қосылды. Солтүстік Ирландияда автобус, көлік (және теміржол) қызметтері мемлекеттік меншікте қалады және Translink компаниясымен ұсынылады. Манчестер және Ноттингем сияқты қалалар мен аймақтарда мемлекеттік автобус желілері мен басқа да көлік түрлері бар.

Бапкерлер

Автобустар Ұлыбритания бойынша алыс қашықтықтағы байланысты қамтамасыз етеді: Англия мен Уэльсте автобус тасымалдау қызметтерінің көп бөлігі National Express компаниясы арқылы жүзеге асырылады. Flixbus және Megabus компаниялары National Express компаниясына бәсекелес, төмен бағалы автобус қызметтерін ұсынады, ал соңғысының Шотландиядағы қызметтері Scottish Citylink компаниясымен бірлесіп іске асырылады. BlaBlaBus Лондоннан Франция және Бельгия, Нидерланды елдеріне де қатынайды.

Жүк тасымалы

2014 жылы Ұлыбританияда шамамен 285 мың ауыр жүк көлігі жүргізушісі болды, ал 2013 жылы жүк тасымалдау саласы 1,6 миллиард тонна тауар тасымалдап, 22,9 миллиард фунт стерлинг табыс әкелді.

Су көлігі

Ұлыбритания аралдық мемлекет болғандықтан, Ла-Манш туннелі салынғанға дейін елге кірудің немесе одан шығудың жалғыз жолы (әуе көлігінен басқа) теңіз арқылы болатын, Солтүстік Ирландия мен Ирландия Республикасы арасындағы шекараны қоспағанда.

Кемежайлар мен порттар

Dover порты әлемдегі ең көп жолаушы тасымалдайтын теңіз порттарының бірі болып табылады, жыл сайын ол арқылы 11,7 миллион жолаушы, 2,6 миллион жүк көлігі, 2,2 миллион автомобиль мен мотоцикл және 80 000 автобус өтеді. Жүк тасымалының 95%-ы Ұлыбританияға теңіз арқылы (75%-ы құны бойынша) келеді. Ең көп жүк тасымалын жүзеге асыратын төрт ірі порт: шығыс жағалаудағы Гримсби және Иммингем, Темза өзеніндегі Лондон порты.

Ішкі су жолдары

Ұлыбританияда ірі каналдар салу XVIII ғасырда Өнеркәсіптік революция басталғаннан кейін күшейді. Көптеген каналдар желісі салынды, ол ел бойынша тауарларды тасымалдаудың басты тәсіліне айналды. Бірақ, 1830 жылдары теміржолдар дамығаннан кейін, каналдар желісі төмендеуге бет бұрды. Қазіргі таңда Ұлыбританияда 1988 миль (3199 км) су жолдары бар, олардың негізгі мақсаты – ойын-сауық. 385 миль (620 км) коммерциялық және демалыс мақсатында пайдаланылады.