Кіріспе
АҚШ президенттігінің шектен тыс күштілігін білдіретін термин – американ саясатындағы «императорлық президенттік» ұғымы. «Императорлық президенттік» термині АҚШ-тың қазіргі президенттік институтына қолданылады. Ол 1960 жылдары кеңінен танымал болды және 1973 жылы тарихшы Артур М. Шлезингердің жазған «Императорлық президенттік» атты кітабының атауы ретінде пайда болды. Шлезингер осы кітабында екі мәселеге тоқталды: президенттік институтының бақылаудан шығуы және оның конституциялық шектерін сақтамауы. Саяси ғылым профессоры, «Президенттік институтының жай-күйі» кітабының авторы Томас Э. Крониннің пікірінше, «императорлық президенттік» термині американдық конституциялық жүйеге қауіп тудырады, себебі президенттерге ұлттық төтенше жағдайлар кезінде президенттік өкілеттіктерді кеңейтуге және оларды теріс пайдалануға мүмкіндік береді. Бұл мынадай факторларға негізделген: (1) Конституцияда нақты айқындалмаған президенттік соғыс өкілеттіктері және (2) құпиялылық – президенттік институтын заң шығарушы және сот органдарының бақылауынан қорғайтын жүйе. Кейіннен Карабелл Дональд Трамптың президенттігі атқарушы биліктің әлсіреуіне себеп болуы мүмкін екенін айтты. Ол DACA иммиграциялық саясатын жою және Трамп әкімшілігінің NAFTA-дан шығу үшін өз позициясын пайдалану ниетін мысалға келтірді, бұл жағдайлар атқарушы биліктің есебінен Конгреске біраз өкілеттіктердің қайтарылуына әкелді. Дегенмен, Принстон университетінің тарихшылары Кевин М. Крузе және Джулиан Е. Зелизер Трамп әкімшілігінде «императорлық президенттік» концепциясының белгілі бір аспектілері көрінгенін мәлімдеді.
the concept of imperial presidency in American politics
Imperial presidency is a term applied to the modern presidency of the United States. It became popular in the 1960s and served as the title of a 1973 book by historian Arthur M. Schlesinger, Jr., who wrote The Imperial Presidency to address two concerns: that the presidency was uncontrollable and that it had exceeded its constitutional limits. According to professor of political science Thomas E. Cronin, author of The State of the Presidency, the imperial presidency is a term used to define a danger to the American constitutional system by allowing presidents to create and abuse presidential prerogatives during national emergencies. This was based on: (1) presidential war powers vaguely defined in the Constitution, and (2) secrecy – a system used that shielded the Presidency from the usual checks and balances afforded by the legislative and judicial branches. Karabell later argued that the presidency of Donald Trump had the possibly unintended effect of eroding executive power, citing the rescission of the DACA immigration policy and the Trump administration's threat to use its position to withdraw from NAFTA as instances which have led to some power being returned to Congress at the executive branch's expense. Nevertheless, Princeton University historians Kevin M. Kruse and Julian E. Zelizer argued that aspects of the imperial presidency were apparent in the Trump administration.
Басқа елдерде қолданылуы
Франция мен Оңтүстік Корея президенттігі де императорлық президенттіктер ретінде сипатталған. Әсіресе Оңтүстік Кореяда осы себепті, Демократия және әртүрлілік институты (V Dem) Оңтүстік Кореядағы диктатура Юн Сук Ёль президенттік лауазымға келгеннен бері жалғасып келе жатқанын мәлімдейді. V Dem бұл тұжырымын Юн Сок Ёль үкіметінің оппозициялық партияға қарсы қысым көрсетуіне негізделген.