Глостер Герцогінің өмірі мен саясаты

Кіріспе

Англияның Лорд-протекторы 1422–1437 жылдары.

Глостер герцогы Ланкастер Хамфри (3 қазан 1390 – 23 ақпан 1447) – ағылшын ханзадасы, әскербасы және әдеби меценат. Ол (өзінің айтуынша) «патшалардың ұлы, бауыры және немересі» болды, Англияның Генрих IV-нің төртінші және кіші ұлы, Генрих V-нің бауыры және Генрих VI-ның көкесі. Глостер Жүз жылдық соғыста шайқасты және немере інісінің кәмелетке толмаған кезінде Англияның Лорд-протекторы болды. Даулы тұлға ретінде ол ойсыз, принципсіз және жарысқандыққа бейім деп сипатталды, бірақ сонымен қатар интеллектуалдық қызметімен және Ренессанс кезеңінде гуманизмнің алғашқы маңызды ағылшын меценаты болғанымен де белгілі. Ағаларынан өзгеше, Хамфриге әкесі ірі әскери қолбасшылық міндетін тапсырмаған, оның орнына интеллектуалды тәрбие берді. 1414 жылы Глостер герцогы болып жарияланды, ол Франциядағы Жүз жылдық соғыс кезінде Генрих V-нің жорықтарына қатысты: 1415 жылы Азенкур шайқасында және 1417–19 жылдары Нормандияны бағындыру кезінде шайқасты. 1422 жылы король қайтыс болғаннан кейін Глостер Генрих VI-ның регенттік үкіметіндегі маңызды тұлғалардың біріне айналды. Ол асығыс, импульсивті, адалсыз және қиындық тудыратын адам болды: ол ағасы Джон, Бедфорд герцогы және көкесі, кардинал Генри Бофортпен үнемі дауласып, Франциядағы ағылшынның маңызды одақтасы болған Бургундия герцогымен төмендіктердегі жерлерге қатысты дауды зорлықпен шешуге дейін барды. Өз елінде Глостер ешқашан қалаған билігіне жете алмады, ал өзіне шетелдік княздық иелену әрекеттері сәтсіз аяқталды. Француздық қақтығыстағы уағыздауларға қарсы тұрып, шабуылдық соғысты жақтаған Глостер саяси қоғамдастықта және король Генрих VI өзінің кәмелетке толмаған кезеңі аяқталғаннан кейін, Франциядағы соғыстағы бірқатар жеңілістерден кейін ықпалын жоғалтты. 1441 жылы оның екінші әйелі Элеонора Кобхемді колдовство жасады деген айыппен соттауы Глостердің саяси беделін түсірді. 1447 жылы ол өзі де, мүмкін, жалған айыппен сатқындық жасады, және бірнеше күннен кейін тұтқындалған кезде қайтыс болды. Хамфри – романтикалық рыцарлық бейнесінің үлгісі болды. Еңбекқор және батыл, ол өзінің бірінші әйелі Генуя графы Жаклинге қарсы болды. Оның ерте Ренессанс мәдени кеңеюіне қатысты білімді, көп оқыған, ғылыми көзқарасы – князьдік мінездің ең жақсы үлгісін көрсетті. Ол Итон колледжі мен Оксфорд университетінің үлгісі болды, қабілетті, дипломаттық және саяси айлакерлікпен көзге түсті. Оның қоғамдық және жеке өміріндегі қателіктеріне және саясатта келтірген зияндылығына қарамастан, Глостер кейде білімнің меценаты және Оксфорд университетіне көмекші ретінде мақталады. Ол өзінің ғылыми қызметі үшін сол дәуірдің әдебиетшілері арасында танымал болды, ал қарапайым халықтың арасында белсенді сыртқы саясатты қолдағаны үшін құрметке ие болды. Осы себептерге байланысты ол «жақсы герцог Хамфри» деп аталды.

Humphrey of Lancaster, Duke of Gloucester (3 October 1390 – 23 February 1447) was an English prince, soldier and literary patron. He was (as he styled himself) "son, brother and uncle of kings", being the fourth and youngest son of Henry IV of England, the brother of Henry V, and the uncle of Henry VI. Gloucester fought in the Hundred Years' War and acted as Lord Protector of England during the minority of his nephew. A controversial figure, he has been characterised as reckless, unprincipled, and fractious, but is also noted for his intellectual activity and for being the first significant English patron of humanism, in the context of the Renaissance. Unlike his brothers, Humphrey was given no major military command by his father, instead receiving an intellectual upbringing. Created Duke of Gloucester in 1414, he participated in Henry V's campaigns during the Hundred Years' War in France: he fought at Agincourt in 1415 and at the conquest of Normandy in 1417–9. Following the king's death in 1422, Gloucester became one of the leading figures in the regency government of the infant Henry VI. He proved a rash, impulsive, unscrupulous, and troublesome figure: he quarreled constantly with his brother, John, Duke of Bedford, and uncle, Cardinal Henry Beaufort, and went so far as to violently prosecute a dispute with the Duke of Burgundy, a key English ally in France, over conflicting claims to lands in the Low Countries. At home, Gloucester never fully achieved his desired dominance, while his attempts to gain a foreign principality for himself were fruitless. A staunch opponent of concessions in the French conflict, and a proponent of offensive warfare, Gloucester increasingly lost favour among the political community, and King Henry VI himself after the end of his minority, following a series of setbacks on the war in France. The trial in 1441 of Eleanor Cobham, his second wife, under charges of witchcraft, destroyed Gloucester's political influence. In 1447, he himself was accused, probably falsely, of treason, and died a few days later while under arrest. Humphrey was the exemplar of the romantic chivalric persona. Mettled and courageous, he was a foil for the countess Jacqueline of Hainaut, his first wife. His learned, widely read, scholarly approach to the early renaissance cultural expansion demonstrated the quintessential well rounded princely character. He was a paragon for Eton College and an exemplar for the University of Oxford, accomplished, diplomatic, with political cunning. Despite the errors in both his public and private life, and the mischief he caused in politics, Gloucester is also at times praised as a patron of learning and a benefactor to the University of Oxford. He was popular among the literary figures of his age for his scholarly activity, and with the common people for his advocacy of a spirited foreign policy. For these causes, he was known as the "good Duke Humphrey".

Дипломатиялық және әскери мансап

Туған жері белгісіз, бірақ ол анасының әкесі, Хэмфри де Боун, 7-ші Херефорд графының есімімен аталыпты. Ол өте жақын достас болған, қуатты төрт бауырдың ең кішісі еді; 1413 жылдың 20 наурызында Генрих пен Хэмфри өліп бара жатқан әкесінің жанында болды. Томас, Джон және Хэмфри 1399 жылы рыцарь атағын алды. Олар 1400 жылы Орденге қосылды. Генрих IV патшалық құрған кезде Хэмфри ғалымдық білім алды, ал оның ағалары Уэльс және Шотландия шекараларында соғысты. Әкесінің қайтысынан кейін ол 1414 жылы Глостер герцогы және Англияның лорд-камергері болып тағайындалды, сондай-ақ Парламентте орын алды. 1415 жылы Патша кеңесінің мүшесі болды. Францияға аттанғанға дейін әскер Саутгемптон қаласында орналасты, онда Кембридж графы патшаны өлтіруге жасаған қастандық әрекеті сәтсіз аяқталды. Хэмфри мен оның ағасы Кларенс герцогы 5 тамызда Кембридж пен Скропты мемлекетке қарсы қылмыс жасады деп айыптап, Лордтардың тергеу тобын басқарды. Генрих V Франциядағы жорықтары кезінде Хэмфри табысты қолбасшы ретінде танылды. Оның классикалық оқуларынан алған қоршау соғысы туралы білімі Хонфлердің құлауына септігін тигізді. 15 тамызда Кентербериде қол қойылған «мәңгілік достық» шарты Франция тарапынан жаңадан басталатын жаулықты күтуге ғана мүмкіндік берді. 1422 жылы ағасы қайтыс болғаннан кейін Хэмфри жас сіңілісі Генрих VI-ға қамқор болды. Ол сондай-ақ 1435 жылы ағасы Джон, Бедфорд герцогы қайтыс болғаннан кейін Англияның регентігіне құқығын талап етті. Хэмфридің талаптарын патша кеңесінің иелері, әсіресе оның жартылай інісі, кардинал Генри Бофорт қатты қарсылыққа ұшыратты. 1978 жылы Итон колледжінде жаңадан табылған Генрих V-тің өсиеті Хэмфридің талаптарын растады. 1436 жылы Бургундия герцогы Филипп Кале қаласына шабуыл жасады. Герцог Хэмфри гарнизон командирі болып тағайындалды. Фландриялықтар құрлықтан шабуыл жасады, бірақ ағылшын әскерлері қарсы тұрды. Хэмфри әскерін Байольге жеткізіп, ағылшындарды қауіпсіз жерге алып келді; ол үйге қайтудан бұрын Сен-Омер қаласын қорқытты. Хэмфри Лондон тұрғындары мен Халық палатасы арасында үнемі танымал болды. Ол сондай-ақ білім мен өнерді қолдаушы ретінде кеңінен танылды. Халық арасындағы танымалдығы мен бейбітшілікті сақтау қабілеті оған Оңтүстік Уэльстің бас судьясы лауазымын әкелді. Алайда, оның Элеонора Кобхамға үйленуі оның жауларына қарсы қару болды. Элеонора 1441 жылы тұтқындалды және сорқылық пен дінсіздік үшін сотталды, ал Хэмфри қоғамдық өмірден шығып кетті. Ол өзі 1447 жылдың 20 ақпанында мемлекетке опасыздық жасады деген айыппен тұтқындалды. Ол үш күннен кейін Саффолк графтығындағы Бьюри Сент-Эдмундс қаласында қайтыс болды және Сент-Олбанс аббаттығында, Сент-Олбанның қасиетті жеріне жақын жерге жерленді. Сол кездегілердің кейбіреулері оның уланғанын күдіктенді, бірақ оның инсульттан қайтыс болғаны ықтимал.

The place of his birth is unknown, but he was named after his maternal grandfather, Humphrey de Bohun, 7th Earl of Hereford. He was the youngest in a powerful quadrumvirate of brothers, who were very close companions; on 20 March 1413, Henry and Humphrey had been at their dying father's bedside. Thomas, John and Humphrey had all been knighted in 1399. They joined the Order of the Garter together in 1400. During the reign of Henry IV, Humphrey received a scholar's education, while his elder brothers fought on the Welsh and Scottish borders. Following his father's death he was created Duke of Gloucester in 1414, and Chamberlain of England, and he took his seat in Parliament. He became a member of the Privy Council in 1415. Before embarking for France, the army camped at Southampton, where the Earl of Cambridge failed in an assassination plot to kill the king. Humphrey and his brother, the Duke of Clarence, led an Inquiry of Lords to try Cambridge and Scrope for high treason on 5 August. During Henry V's campaigns in France, Humphrey gained a reputation as a successful commander. His knowledge of siege warfare, gained from his classical studies, contributed to the fall of Honfleur. The Treaty of "eternal friendship" signed at Canterbury on 15 August served only to anticipate renewed hostility from France. Upon the death of his brother in 1422, Humphrey became Lord Protector to his young nephew Henry VI. He also claimed the right to the regency of England following the death of his elder brother, John, Duke of Bedford, in 1435. Humphrey's claims were strongly contested by the lords of the king's council, and in particular his half uncle, Cardinal Henry Beaufort. Henry V's will, rediscovered at Eton College in 1978, actually supported Humphrey's claims. In 1436 Philip, Duke of Burgundy, attacked Calais. Duke Humphrey was appointed garrison commander. The Flemings assaulted from the landward but the English resistance was stubborn. Humphrey marched the army to Baillieul, taking the English to safety; he threatened St. Omer before sailing home. Humphrey was consistently popular with the citizens of London and the Commons. He also had a widespread reputation as a patron of learning and the arts. His popularity with the people and his ability to keep the peace earned him the appointment of Chief Justice of South Wales. However, his unpopular marriage to Eleanor Cobham became ammunition for his enemies. Eleanor was arrested and tried for sorcery and heresy in 1441, and Humphrey retired from public life. He himself was arrested on a charge of treason on 20 February 1447. He died at Bury St Edmunds in Suffolk three days later, and was buried at St Albans Abbey, adjacent to St Alban's shrine. At the time, some suspected that he had been poisoned, though it is more probable that he died of a stroke.

Некелер

Ол екі рет үйленген, бірақ тікелей ұрпағы қалмаған.

Бірінші неке: Жакилин, Хейнэу және Голландия графинесі

1423 жылы ол Эно және Голландия графинясы Жакелинге (1436 жылы қайтыс болды), Эно графы Вильгельм VI-ның қызына үйленді. Осы неке арқылы Глостер «Голландия, Зеландия және Эно графы» атағын алды және Жакелиннің туысы Филипп Жақсы осы атақтарға талас тудырған кезде оларды сақтап қалу үшін қысқа мерзімге күресті (қ. Голландия мұрагерлік соғысы). 1424 жылы олардың өлі туған баласы болды. 1428 жылы некелері жойылды, ал Жакелин 1436 жылы мұрагерлік құқығынан айырылып қайтыс болды.

Екінші неке: Элеонора Кобхам

1428 жылы Хамфри екінші рет Элеонора Кобхамға, оның әйеліне тұрмысқа шықты. 1441 жылы ол күйеуінің билігін сақтау үшін патшаға қарсы колдов жасады деген айыппен сотталып, кінәлі деп танылды. Ол көпшілік алдында тәубе етуге міндеттелді, содан кейін жер аударылып, өмір бойы түрмеде отырды. Бұл некеде балалары болмады.

Әдебиетте

Шекспирдің тарихи пьесаларында Хамфри бейнесі ең айқын жанашырлық тудыратынымен ерекшеленеді: «Розалар соғысы» тетралогиясында ол біркелкі оң жағынан бейнеленген тарихи тұлғалардың санатындағы біреуі. Ол «Генрих IV», 2-бөлім және «Генрих V» пьесаларында екінші дәрежелі кейіпкер ретінде, ал тағы екі пьесада басты кейіпкер ретінде көрінеді: оның кардинал Бофортпен қақтығысы «Генрих VI», 1-бөлімде, ал әйеліне тағылған колдовство айыбына байланысты оның ар-намысының жоғалтылуы мен өлімі «Генрих VI», 2-бөлімде суреттеледі. Шекспир Хамфридің өлімін Суффолк 1-ші герцогы Уильям де ла Поль және Анжу королевасы Маргареттың бұйрығымен жасалған кісі өлтіру деп көрсетеді. Амброз Филипстің 1723 жылғы «Глустер герцогы Хамфри» пьесасы Глустердің өміріне арналған. Drury Lane сахнасындағы алғашқы қойылымда оның рөлін Бартон Бут ойнады. Маргарет Фрейзердің 2003 жылғы тарихи детективі «Бастардтың әңгімесі» Глостердің тұтқындалуы мен өліміне байланысты оқиғалар төңірегінде өрбиді.

Атақтар, құрмет белгілері және гербтер

Глостер герцогы; 1414 жылы жаратылған (екінші рет). Пемброк графы; 1414 жылы жаратылған (бесінші рет). Аталған лауазым кейіннен мұрагерлік болып бекітілді, бірақ Вильям де ла Польге өтті. 1415 жылы Бес портың қорғаушысы.