Роберт Генрисон – 15 ғасыр шотланд ақыны, «макарлар» қатарында. Туындылары орта ғасыр мен Ренессанс арасындағы өнер өркендеуіне арналған, құқық және гуманитарлық білімдерді білген.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
15 ғасырдағы шотланд ақыны (мақары)
15th century Scottish makar (poet)
Роберт Хенрисон (орта шотланд тілінде: Robert Henrysoun) – 1460-1500 жылдар шамасында Шотландияда өркендеген ақын. Шотланд мақарларының қатарында саналатын ол Данфермлин қаласындағы патшалық қаласында өмір сүрді және дәл сол кезде орта ғасыр мен Ренессанс арасындағы мәдениеттік өзгерістер кезеңінде Солтүстік Ренессанстың ерекше дауысы болды. Оның өмірі туралы көп мәлімет жоқ, бірақ ол заң және гуманитарлық ғылымдарды оқыған мұғалім болған, Данфермлин аббаттығымен байланысы болған және Глазго университетімен де қандай да бір кезеңде байланыста болған деген деректер бар. Оның поэзиясы орта шотланд тілінде жазылған, ол кезде бұл мемлекеттік тіл болған. Оның шығармаларының көп бөлігі повесть түрінде. Оның бізге жеткен шығармаларының жалпы көлемі шамамен 5000 жолға жетеді.
Robert Henryson (Middle Scots: Robert Henrysoun) was a poet who flourished in Scotland in the period c. 1460–1500. Counted among the Scots makars, he lived in the royal burgh of Dunfermline and is a distinctive voice in the Northern Renaissance at a time when the culture was on a cusp between medieval and renaissance sensibilities. Little is known of his life, but evidence suggests that he was a teacher who had training in law and the humanities, that he had a connection with Dunfermline Abbey and that he may also have been associated for a period with Glasgow University. His poetry was composed in Middle Scots at a time when this was the state language. His writing consists mainly of narrative works. His surviving body of work amounts to almost 5000 lines.
Шығармалары
Генрисонның сақталған туындылары үш ұзын өлең мен он екіге жуық түрлі жанрдағы қысқа жұмыстардан тұрады. Ең ұзын өлеңі – оның «Morall Fabillis» шығармасы, 3000 жолға жетпейтін циклдегі он үш мысалдың тығыз, күрделі құрылымдалған жиынтығы. Тағы екі ұзын туынды сақталған, екеуінің де көлемі 600 жолдан асады. Олардың бірі – «Орфей мен Эрудикс және оның әйелі туралы әңгіме», Орфей туралы әңгіменің динамикалық және жаңашыл нұсқасы. Екіншісі – «Кресейдтің өсиеті», Шосердің «Тройл мен Кресейд» туындысынан Крейсейдтің оқиғалық желісін «аяқтау» әдеби тәсіліне негізделген, трагикалық рухтағы моральдық және психологиялық тереңдігі бар әңгіме. Эмили Уингфилд оның Англия мен Шотландия арасындағы саяси пікірсайыстарда Троя жырларының қолданылуымен байланысты маңыздылығын зерттеді. Генрисонның қысқа жұмыстарының қатарында махаббат тақырыбындағы «Робин мен Макин» пасторалі, сондай-ақ оның заманындағы медициналық тәжірибені сынаған, әдепсіз әзілдерге толы комикалық өлеңдер, Марианға арналған шеберлікпен жасалған және ықшам өлеңдер, аллегориялық туындылар, философиялық толғаныстар және обаға қарсы дұға бар. Ұзақ туындыларындағыдай, оның сыртқы тақырыптары да маңызды мәнді жасырады. Генрисонның жазған мерзімін анықтау мүмкін емес, бірақ оның «Орфей» әңгімесі мансабының басында, Глазгодағы уақытында жазылған болуы мүмкін, себебі оның негізгі көздерінің бірі университет кітапханасында сақталған. Ішкі деректерге сүйенсек, «Мораль Фабиллис» 1480 жылдары жазылған.
Henryson's surviving canon consists of three long poems and around twelve miscellaneous short works in various genres. The longest poem is his Morall Fabillis, a tight, intricately structured set of thirteen fable stories in a cycle that runs just short of 3000 lines. Two other long works survive, both a little over 600 lines each. One is The Tale of Orpheus and Erudices his Quene, his dynamic and inventive version of the Orpheus story. The other is his Testament of Cresseid, a tale of moral and psychological subtlety in a tragic mode founded upon the literary conceit of "completing" Criseyde's story arc from Chaucer's Troilus and Criseyde. Emily Wingfield has explored its significance in relation to the deployment of the Trojan Legend in political discourse between England and Scotland. The range of Henryson's shorter works includes Robene and Makyne, a pastourelle on a theme of love, as well as a bawdy passage of comic flyting which targets the medical practises of his day, a highly crafted and compressed poem of Marian devotion, some allegorical works, some philosophical meditations, and a prayer against the pest. As with his longer works, his outward themes often carry important subtexts. Constructing a sure chronology for Henryson's writings is not possible, but his Orpheus story may have been written earlier in his career, during his time in Glasgow, since one of its principal sources was contained in the university library. Internal evidence has been used to suggest that the Morall Fabillis were composed during the 1480s.