Кіріспе

Оңтүстік Африканың химиялық қару бағдарламасы

Project Coast – 1980 жылдардағы Оңтүстік Африканың апартеид режимі тұсында құрылған аса құпия химиялық және биологиялық қару (ХБҚ) бағдарламасы. Project Coast – соғыстан кейінгі шектеулі ХБҚ бағдарламасының жалғасы болды, ол негізінен CX ұнтағы және горчичный газ, сондай-ақ тәртіпсіздікті бақылау үшін қолданылатын, өлімге әкелмейтін көз жасы шығару газын өндірді. Бағдарламаны жүрек тамыр хирургі Вуттер Бассон басқарды, ол сонымен қатар Оңтүстік Африка премьер-министрі П. В. Ботаның жеке дәрігері болды.

Тарих

1975 жылдан бастап Оңтүстік Африка қорғаныс күштері (SADF) Оңтүстік Африка шекара соғысының салдарынан Анголадағы әскери қақтығыстарға тартылды. Дұшпандарының жауынгерлік далада химиялық және биологиялық қару-жарақ (ХБҚ) пайдалану мүмкіндігі бар деген қаупі Оңтүстік Африканы бастапқыда қорғаныс мақсатында, сондай-ақ вакциналарды зерттеу арқылы бағдарламасын кеңейтуге мәжбүр етті. Уақыт өте келе зерттеулердің бағыты шабуылдық қолдануға қарай өзгере бастады. 1981 жылы президент П. В. Бота Оңтүстік Африканың жауларына қарсы қолдану үшін ХБҚ технологиясын әзірлеуді бұйырды. Оған жауап ретінде, қорғаныс ХБҚ қабілеттеріне жауапты Оңтүстік Африка медициналық қызметі бөлімінің басшысы кардиолог Вуттер Бассонды басқа елдерге жіберіп, олардың ХБҚ қабілеттері туралы мәліметтер жинауды тапсырды. Ол Оңтүстік Африка бағдарламасын кеңейту қажеттігі туралы ұсыныспен оралды. 1983 жылы Бассон басқаратын «Жағалау жобасы» құрылды. Бағдарламаны және ХБҚ-ға қатысты заттарды сатып алуды жасыру мақсатында «Жағалау жобасы» төрт жасырын компания құрды: Delta G Scientific Company, Roodeplaat Research Laboratories, Protechnik және Infladel. Бен Раубенхаймер бас директор болып тағайындалды.

Әдеттегі емес ерекшеліктері

Оңтүстік Африканың химиялық қару бағдарламасы барлық стандартты КҚҚ агенттерін зерттеді, мысалы, ашу-ыза тудыратын агенттер, өлімге әкелетін нейротоксиндер және антихолинергиялық делиранттар, оларды КҚҚ зерттеулерін жүргізген дерлік барлық елдер зерттеді. Оңтүстік Африка бағдарламасы көптеген елдердің КҚҚ бағдарламаларынан ішкі наразылықты басуға көмектесетін өлімге әкелмейтін агенттерді әзірлеуге бағытталғандығымен ерекшеленді. Бұл қосылыстардың аналогтары дайындалып, зерттелді. Метаквалон және МДМА (БЗ делирантымен бірге) үлкен көлемде өндірілді және ұсақ ұнтақ немесе аэрозоль түрінде қаруланды, оны толқуды басу үшін көпшілікке таратуға болатын. Кейіннен Бассонның қара нарықта таблеткалар түрінде көп мөлшерде МДМА мен метаквалон сатқаны анықталды. Өндірілген мөлшері сатылғаннан әлдеқайда көп болды, бірақ сот кем дегенде кейбір агенттерді қаруландыру және сынақтан өткізу жүргізілгенін растады. Қара мамба және оның алынған уы, сондай-ақ Clostridium perfringens бактериясының өндіретін кейбір токсиндерін шығару үшін генетикалық түрлендірілген E. coli O157:H7 бактериясы да зерттеуге қатысты.

Жұмыспен қамту

1985 жылы Reconnaissance Regiment штабында ұсталып тұрған SWAPO-ның төрт мүшесіне сусындармен ұйықтату дәрісі берілді деген күдік туды. Олар Йоханнесбургтен тыс орналасқан Лансерия әуежайына апалып, Бассон жеткізген үш уытты затты инъекциялады. Олардың денелері Атлант мұхитына тасталды. Азаматтық ынтымақтастық бюросының қызметкері Петрус Якобус Ботес, Мозамбик пен Свазилендте бюро операцияларын басқарғанын айтты. Оған 1989 жылдың мамыр айында Намибиядағы Dobra қашқын лагерінің су көзін холера және сарқырама бактерияларымен ластауға бұйрық берілді. Осы бактерияларды Оңтүстік Африка армиясының дәрігері берді. 1989 жылдың тамыз айының соңында ол су көзін ластауға әрекеттенді, бірақ лагерьдегі тазартылған судың хлор концентрациясы жоғары болғандықтан бұл әрекет сәтсіз аяқталды.

Растық соғыс компоненті

Қара нәсілділердің тууының көрсеткіштерін төмендету мақсатындағы әртүрлі контрацепциялық әдістерді зерттеу осындай бағыттардың бірі болды. 1983-1986 жылдар аралығында Roodeplaat Research Laboratories зертханасының бас директоры болған Гузен BBC тілшісі Том Мангольдқа "Project Coast" жобасының қара нәсілділерге құпия түрде қолданылатын контрацептивті әзірлеуге қолдау көрсеткенін айтты. Гузен жоба аясында ерлер мен әйелдер үшін "вакцина" жасалғанын, ал зерттеушілер қара нәсілділердің білмейтіндей, оларды бесіз ету үшін оны қалай жеткізудің жолын іздеп жатқанын мәлімдеді. Шалк Ван Ренсбург "Фертильділік және фертильділікті бақылауға қатысты зерттеулер барлық жобалардың 18 пайызын құрады" деді. Ақиқат және келісім комиссиясындағы куәліктер "Project Coast" зерттеушілерінің сумен жабдықтау жүйесіне контрацепциялық заттар қосу мүмкіндігін де қарастырғанын көрсетті. Израиль мен Ливиямен тығыз байланысқа қарамастан, ешбір ел жобаға тікелей қатысқан деп айтылмады, бірақ жобаның дамуы үшін халықаралық қолдаусыз мүмкін емес еді.