Трофаллаксис – қоғамдағы мүшелер арасында тамақ алмасу. Құмырысқалар, аралар, қаскырлар және т.б. арасында кездеседі. Бұл тамақтандыру, байланыс және симбионттарды тарату тәсілі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Трофаллаксис (/,//t//r//oʊ//f//ə//'//l//æ//k//s//ɪ//s///) – қоғамдастықтағы мүшелер арасында ауыздан ауызға (стомодеаль) немесе ішек тесігінен ауызға (проктодеаль) тамақ беру арқылы тамақ немесе басқа сұйықтықтарды беру. Трофаллаксис қоректік заттармен қатар феромондар, симбионттар сияқты организмдер мен ақпаратты байланыс құралы ретінде беруді де қамтиды. Трофаллаксисті кейбір құстар, сұр қасқырлар, қансорғыш жарықшалар қолданады, ал ең жоғары деңгейде ол құмырсқалар, аралар, былдырықтар және термиттер сияқты эусоциалдық жәндіктерде дамыған.
Transfer of food between members of a community through stomodeal or proctodeal means
Trophallaxis (/,//t//r//oʊ//f//ə//'//l//æ//k//s//ɪ//s///) is the transfer of food or other fluids among members of a community through mouth to mouth (stomodeal) or anus to mouth (proctodeal) feeding. Along with nutrients, trophallaxis can involve the transfer of molecules such as pheromones, organisms such as symbionts, and information to serve as a form of communication. Trophallaxis is used by some birds, gray wolves, vampire bats, and is most highly developed in eusocial insects such as ants, wasps, bees, and termites.
Этимология
Трофо (префикс немесе суффикс) грек тіліндегі "τροφή" (trophé) сөзінен шыққан, ол "қоректену" деген мағынаны білдіреді. Грек тіліндегі "allaxis" сөзі "алмасу" дегенді білдіреді. Бұл терминді энтомолог Уильям Мортон Уилер 1918 жылы қолдануға енгізген.
Tropho (prefix or suffix) is derived from the Greek trophé, meaning 'nourishment'. The Greek 'allaxis' means 'exchange'. The word was introduced by the entomologist William Morton Wheeler in 1918.
Эволюциялық маңызы
Трофаллаксис бұрын жәндіктердегі әлеуметтік қарым-қатынастың пайда болуы туралы теорияларды қолдау үшін қолданылған. Швейцариялық психолог және энтомолог Огюст Форэль де тамақты бөлісудің құмырсқалар қоғамының кілті екеніне сенді және ол өзінің "Құмырсқалар әлемімен салыстырылған адам әлемі" атты кітабының бетінде осыған қатысты суретті пайдаланды. Проктодеалдық трофаллаксис термиттерге целлюлозаны ыдыратуды мүмкін және тиімді ететін целлюлолитті флагеллаттарды беруге мүмкіндік берді. Әлеуметтік қарым-қатынастан басқа, трофаллаксис көптеген түрлерде ересектер мен/немесе жас организмдерді тамақтандыру әдісі, туыстардың тірі қалуы, иммунитеттің берілуі, колонияны тану және азық іздеудегі байланыс ретінде дамыды. Кейбір түрлерде трофаллаксис тіпті иесінен тамақ алу үшін паразиттік стратегия ретінде қалыптасқан. Трофаллаксис сонымен қатар феромон сияқты химиялық заттардың колония бойынша таралуына әкелуі мүмкін, бұл әлеуметтік колонияның жұмыс істеуі үшін маңызды. Түрлер анатомиялық ерекшеліктерді дамытты, олар трофаллаксиске қатысуға мүмкіндік береді, мысалы, Formica fusca құмырсқаларының өңешіндегі провентрикулус. Кейбір құстарда иесін тамақ беруге ынталандыратын жарқын түсті жұмсақ тілдер пайда болды, сондай-ақ құмырсқаларда да. M. genalis-тегі трофаллаксис әлеуметтік алмасу жүйесінің бөлігі болып табылады, онда үстем аралар көбінесе тамақ алушы болып табылады. Өйткені туыс еместер арасындағы ынтымақтастық топқа зиян келтіруден гөрі пайда әкеледі. Бұл ара түрі бір ересек араға нектар жинап, ұяның қалған бөлігіне әкелуге мүмкіндік береді, осылайша ұяны қорғап, колонияның барлық мүшелеріне қоректік заттармен қамтамасыз етеді. Бұл түрлердегі ішек симбионттарының ауысуы олардың азық көзі ретінде ағаштан тамақтану үшін маңызды. Ағаш құмырсқалары трофаллаксис арқылы микробқа қарсы заттарды тікелей беру арқылы иммунитетті ауыстырады, бұл колонияның ауруларға төзімділігін және әлеуметтік иммунитетін арттырады. Бал аралары азық іздеуде ассоциативтік оқыту арқылы трофаллаксисті пайдаланады, ұзақ мерзімді иіс естеліктерін қалыптастыру үшін, ұядағы серіктеріне азық іздеу мінез-құлқын және тамақты қайдан табу керектігін үйрету үшін. V. austriaca – бұл иесінің ұясына басып кіретін және аяқтарымен иесін шектеп, трофаллаксис арқылы тамақ алатын міндетті паразит. Жабайы қасқырлар тамақты құрсақтарында көтеріп, балаларына және/немесе жүкті аналарына бөліседі, оны қайта құсу арқылы трофаллаксис түрінде ұсынады. Тамақ алған қасқырлар көбінесе донор қасқырдың тұмсығын иіскеп немесе жалайды, қайта құсуды іске қосу үшін және қоректік заттарды алу үшін. Құспаразит – трофаллаксиспен айналысатын тағы бір құс түрі. Құспаразит өз балапандарын иесінің ұясына орналастыру үшін, оның жұмыртқаларының түсі мен пішінін еліктеуге тырысады, осылайша құспаразит анасы ешқандай шығынсыз балапандарын тамақтандырып, өсіруге мүмкіндік алады. Құспаразит балапаны көбінесе иесінің ұясындағы барлық балапандардың жалбарыну дауысына еліктей алады және өте жарқын жұмсақ тілдері пайда болады; екеуі де иесінің өз балапандарына трофаллаксис арқылы тамақ беруін қоздыратын супернормальді стимулдар болып табылады.
Trophallaxis was used in the past to support theories on the origin of sociality in insects. The Swiss psychologist and entomologist Auguste Forel also believed that food sharing was key to ant society and he used an illustration of it as the frontispiece for his book The Social World of the Ants Compared with that of Man. Proctodeal trophallaxis allowed termites to transfer cellulolytic flagellates that made the digestion of wood possible and efficient. Besides sociality, trophallaxis has evolved within many species as a method of nourishment for adults and/or juveniles, kin survival, transfer of immunity, colony recognition and foraging communication. Trophallaxis has even evolved as a parasitic strategy in some species to obtain food from their host. Trophallaxis can also result in the spreading of chemicals, such as pheromones, throughout a colony, which is significant in social colony functioning. Species have evolved anatomy to allow them to participate in trophallaxis, such as the proventriculus in the crops of Formica fusca ants. These birds have evolved brightly coloured gapes that stimulate the host to transfer food. and ants. Trophallaxis in M. genalis is part of a social exchange system, where dominant bees are usually the recipients of food. This is because cooperation among non relatives offers more benefit than cost to the group. This bee species allows one adult to forage and bring nectar back for the rest of the nest population as a way to continually defend the nest while obtaining nutrients for all members of the colony. Transfer of gut symbionts in these species is essential to digest wood as their food source. Carpenter ants transfer immunity through trophallaxis by the direct transfer of antimicrobial substances, increasing disease resistance and social immunity of the colony. Honey bee foragers use trophallaxis in associative learning to form long term olfactory memories, in order to teach nest mates foraging behavior and where to search for food. V. austriaca is an obligate parasite species that invades the nests of host species and obtains food by constraining the host with their legs and forcing trophallaxis. Wild wolves transport food in their stomach to pups and/or breeding females and share it by regurgitation, as a form of trophallaxis. The recipient wolves often lick or sniff the donor wolf's muzzle to activate regurgitation and receive nutrients. The cuckoo brood parasite is another bird species that engages in trophallaxis. The cuckoo bird uses mimicry, such as mimicking the eggshell colors and patterns of the host's eggs, to place their young in the nest of host species where they will be fed and reared at no expense to the cuckoo mother. The cuckoo young can often mimic the begging call of an entire nest of the host species' young and have evolved intensely colored gapes; both of which act as supernormal stimuli, inducing the host bird to deliver food to them over their own young via trophallaxis.